þriðjudagur, nóvember 07, 2006
Innflytjendur á elliheimilum
Það er gott að til stendur að reisa fullt af hjúkrunarheimilum um allan bæ. Ekki er vanþörf á. Hins vegar eru nú þegar auð rúm sumstaðar vegna þess að ekki fæst fólk til að vinna þarna. Þýðir þetta ekki sjálfkrafa að það þarf að ráða innflytjendur til að vinn í nýju hjúkrunarheimilunum?
Og segiði svo að þetta fólk vinni ekki þarft verk...
Myndin er autoportret af stúlku sem kallar sig Lauriebot photography.
mánudagur, nóvember 06, 2006
Smarties við eyrnaverk
Ég held að það sé ekki góð hugmynd að borða mikið af smarties þegar maður er lasinn. Einhvern veginn virðist eyrnaverkurinn hafa magnast upp. Kannski vegna þess að maður tyggur svo mikið? Hvernig ætli það sé að láta það bara bráðna upp í manni og leka svo niður án þess að hreyfa kjaftinn? Prófa það næst.
Manuel Alvarez Bravo: Fruta prohbita, 1975.
sunnudagur, nóvember 05, 2006
Rétttrúnaður í útvarpinu
Ótrúlegt, annar mannanna sem hér talar (http://www.gusgus.com/radio/ras2/ras2_15oct2006.mp3) var rekinn fyrir þau ummæli sín sem hér falla. Svona segir maður ekki í útvarpi allra landsmanna. Skamm!
fimmtudagur, nóvember 02, 2006
Nauðganir innflytjenda og "rasismi"
Ég held að einföldustu, og réttustu, viðbrögðin við þeim fréttum að innflytendurnir þarna hafi nauðgað konunum séu þessi: Það eru til skíthælar alls staðar - en samt eru ekki allir skíthælar.
Svo förum við að spá í hvort að viðbrögð gagnvart innflytjendum ættu að byggjast á þessum hroðalegu atburðum. Og þá líka hvort hugmyndir (fordómar eða slíkt) sem kynnu að stafa af atburðunum væru rasismi eður ei.
Ef við lítum fyrst á einföldustu staðreyndir málsins, þá eru hér um 10 innflytjendur sem fremja þessa hroðalegu atburði. Í allt eru eitthvað um 15 þúsund innflytjendur á landinu, þannig að við sjáum augljóslega að þessir aumingjar geta vart talist fulltrúar allra innflytjenda. Nema hugsanlega ef það hefur sýnt sig að innflytjendur hér eru almennt glæpsamir, og glæpsamlegri en innfæddir Íslendingar. Í raun fer því fjarri. Nægir að líta í fangelsin, þar sem fjöldi útlendinga hefur samt aukist mjög. En það eru lang oftast fólk sem kemur hér beinlínis til að flytja inn dóp, en hefur ekki hug á að setjast hér að. Þetta eru fremur túristar en innflytjendur. Og að því leyti koma burðardýrin því ekkert við hvernig við tökum á móti innflytjendum, eða hvaða hug við berum til þeirra.
Tek það fram að ég er alls ekki að halda því fram að innflytjendur hér séu einhverjir englar. Auðvitað er þetta venjulegt fólk; sumir byttur og dópistar, sumir ofbeldisfullir og svo áfram. Hins vegar virðist oftast vera á ferðinni fólk sem vill bara lifa hér eðlilegu lífi... og gerir það.
Ef við svo spyrjum okkur hvort einhvers konar fordómar gagnvert innflyjendum sem byggðust á nauðgununum væru rasismi, þá má svara bæði já og nei.
Grundvallarhugmyndin í rasisma er að horft er á einstaklinga með tilliti til þess kynþáttar sem hann telst hluti af. Svo er því oft bætt við skilgreininguna að viðkomandi hljóti að hafa ímigust á viðkomandi kynþætti - og þar með á viðkomandi einstaklingi.
Strictly speaking, þá er hér augljóslega ekki rasismi því engum, eða fáum, dettur í hug nú til dags að Pólverjar og Litháar séu af öðrum kynþætti en Íslendingar. Hins vegar er oft talað um að hugtakið taki til ímyndaðs kynþáttar, og geti því allt eins byggst á menningu eins og útliti (og hægt er að færa mjög sannfærandi rök fyrir þessari skoðun), þá væru fordómar Íslendinga gagnvart Pólverjum og hinum augljóslega rasismi.
Að endingu er vert að spyrja sig þeirrar spurningar hvort að mismunandi menning kunni að valda svona óþverraskap. Ég held alls ekki. Ég held að í Póllandi og í Litháen sé alls ekki félagslega viðurkennt að nauðga konum, eða stunda annars konar ofbeldi. Ekki frekar en hér.
Í raun og sanni held ég að hér séu nokkrir aumingjar sem eigi að refsa. En alls ekki fara að yfirfæra þeirra hugsanagang yfir á öll þeirra þúsund innflytjenda sem hér búa, og hafa yfirleitt búið í friði og spekt.
sunnudagur, október 29, 2006
Rústir
Ég tók þessa mynd á suð-austur horninu síðasta sumar, en veit ekki hvað fjallið heitir.
laugardagur, október 28, 2006
La ville
sunnudagur, október 22, 2006
Lifi Friðarstofnunin
Líst vel á þessa friðarstofnun sem á að setja á laggirnar. Sé tvö hlutverk sem hún mundi þjóna.
Í fyrsta lagi mundi fjöldi stjórnmálafræðinga fá vinnu þar. Og jafnvel annarra fræðinga: lög-, mann- o.s.frv. Það sem væri enn betra er að störfin væru ansi örugg, því sá sem mundi vilja skera niður til stofnunarinnar væri á móti "friðnum", og slíkt mundi enginn stjórnmálamaður voga sér.
Að þessu leyti er þetta er svipað góð hugmynd og hjá þeim sem stofnuðu Mannréttindastofu Íslands. Hún gerir ekkert gagn - stuðlar ekki að bættum mannréttindum, hvorki hér né annars staðar - en hefur samt verið á spenanum í öll þessi ár. Eftir að Davíd Oddsson kom henni frá ríkinu (enginn nema hann hefði þorað að hætta stuðningi við hana) hefur hún verið á spena verkalýðshreyfingarinnar.
Í öðru lagi mundi hún hjálpa mikið við að draga úr leiðindum íslenskra ráðamanna á erlendum vetvangi. Herra Ólafur og allir þeir getur núna sagt að Íslendingar séu friðelskandi bla bla, og ekki bara bætt því við að við séum eina þjóð veraldar sem er herlaus (sem er að vísu ekki alveg rétt). Nú getur hann líka talað í nokkrar mínútur um Peace Institut í Reykjavík.
Ég meina, þegar aðrir hafa verið að tala um að þeir ætli að senda herina sína hingað og þangað, eða ekki að gera það, þá hafa Íslendingar bara þagað hingað til. Núna geta þeir talað svoldið því það er þarna friðargæslan og herleysið og núna Peace Institut. Þetta er þó ódýrara en að stofna her til að geta tekið þátt í samræðum!
Því auðvitað dettur engum í hug að þessi stofnun muni auka frið í heiminum; ég meina í alvörunni...
Tekin í Sovétríkjunum í síðari heimsstyrjöldinni.
Dimitri Baltermants: On the road to war, 1941.
fimmtudagur, október 19, 2006
Holocaustteikningar
Ég var að leita að grínmyndunum um Holocaust sem Íranir voru að safna saman og settu á sýningu. Fann ekkert. Hljóta þær ekki að hafa verið settar á netið? Ætli ástæðan sé ekki bara sú að ég er svo mikill klaufi...?
miðvikudagur, október 18, 2006
Tvískinningur
Samskonar tvískinnungur og ég talaði um síðast kom í ljós þegar Múhameðsmyndamálið stóð sem hæst. Þá vorum við öll að berjast fyrir tjáningarfrelsinu. Nema hvað að talsmaður Múslima hér á landi - heitir hann ekki Tamini? - var á móti teikningunum, og vildi hætta að kaupa danska vörur og svoleiðis. Þá fékk ég (ásamt fleirum áreiðanlega) skeyti frá áhrifamanni í íslenskum stjórnmálum þar sem hann sagði að það ætti bara að reka Tamini úr landi vegna þessara skoðana sinna.
Hann hafði hneykslast svo á að maðurinn skyldi vilja takmarka tjáningarfrelsið að hann vildi meina honum frelsis til að tjá sig! En er það ekki það sama og að segja: Þú mátt hafa hvaða skoðanir sem þú vilt... svo framarlega sem það eru sömu skoðanir og ég hef?
sunnudagur, október 15, 2006
SkoðunIN um genocide
Og nú hefur Frakklandsþing bannað þegnum sínum að hafa aðra en hina einu réttu skoðun á fjöldamorði Tyrkja á Armenum hér fyrir tæpri öld síðan. Auðvitað er þetta svosum skiljanlegt þar sem samskonar lög banna aðrar skoðanir en eina á samskonar fjöldamorðum nasista á gyðingum nokkru síðar. Ef maður viðurkennir réttmæti þess konar laga þá er ekki sanngjarnt að láta þau aðeins eiga við um einn aðburð en ekki aðra sambærilega atburði. Og nú biðum við bara eftir því að samskonar skoðanir um alla aðra samskonar atburði verði lögbundnar.
Og fólk verði svo lokað í fangelsi vegna skoðana sinna... En bíddu, var það ekki einmitt það sem okkur lýðræðissinnum finnst svo hræðilegt við nasisma og kommúnisma og það allt, að þar var fólk dæmt glæpamenn fyrir það eitt að hafa ekki réttar skoðanir?
Spyr sjálfan mig hvar þessi vitleysa endi.
Mynd eftir Cornell Capa af Clark Gable og Marilyn Monroe árið 1960.
fimmtudagur, október 12, 2006
GH
Ég hef alltaf haldið svolítið upp á Guðrúnu Helgadóttur. Það er, hvað stjórnmál varðar, að miklu leyti vegna þess hve heiðarleg hún er - því oftast er ég ósammála henni. Til dæmis fannst mér það aðdáunarvert þegar hún var nærri búin að fella stjórn vegna Gervasone málsins (það er Frakki sem flúði hingað til Íslands til að forðast herþjónustu. Guðrún var á móti því að hann yrði sendur til baka til Frakklands til að sitja í fangelsi. Stjórnin þá hafði mjög tæpan þingmeirihluta og Guðrún sat á þingi fyrir Alþýðubandalagið).
Nýlega var talað við hana í útvarpinu. Það var vegna einhvers kerlingafundar (bara konur) þar sem var talað um þátt kvenna í stjórnmálum. Nema hvað að Guðrún sagði að aðalvandamálið varðandi stjórnmál hér á Íslandi, og fréttaflutning af þeim, væri ekki í sjálfu sér það fólk sem væri þarna. Heldur hvað umræðan er á lágu plani. Það er röflað um allskonar smáatriði, en afskaplega lítið um mál sem skipta máli. Og sjaldan að umræðan sem mjög greindarleg. Ég var sammála þessu.
Hins vegar bætti Guðrún því við að konur þyrftu að gera sér grein fyrir því að þær væru öðruvísi og að þær þyrftu að fara að taka þátt í stjórnmálum til að breyta stjórnmálum. Þá hikaði ég svolítið og hugsaði með mér hvort þetta væri virkilega rétt. Og satt að segja held ég að svo sé ekki. Það nægir að horfa á stjórnmálalíf á Íslandi undanfarna áratugi (eða í öðrum löndum svosum), til að sjá að konur eru að jafnaði bara ekkert frábrugðnar körlum.
Það má til dæmis líta til núverandi ráðherra: Sif Friðleifs, Valgerði, Jónínu eða Þorgerði Katrínu. Hverjum mundi detta í hug að einhver þeirra stjórni á annan hátt en samsvarandi karlmaður? Eða að málflutningur þeirra sé eitthvað greindarlegri en hinna?
Auðvitað er munur á þeim mikill: Eins sem stígur ekki í vitið, ein reffileg, tvær klárar, ein þreytt dama...
Eða eins og ég hef alltaf sagt, þá er það einstaklingurinn sem skiptir máli en ekki kynferðið (eða allt hitt).
Marc Riboud, frá Leeds (veit ekki hvenær).
mánudagur, október 09, 2006
Djúpa laugin
Við byrjuðum á spítölunum í dag. Ég er á lungnadeild fyrstu vikuna. Sjálfur hef ég alltaf verið svoldið hrifinn af þeirri kennslu að kasta lærlingnum bara í djúpu laugina og aðstoða hann svo við að komast upp. Þetta er þannig. En ansi er þetta tough fyrir lærlinginn svona rétt á meðan hann er að ná sundtökunum.
Willy Ronis frá París, 1959.
sunnudagur, október 08, 2006
Blaðamenn
Mér þótti fyrir að lesa að Andrés Magnússon væri að hætta hjá Blaðinu. Hann er einmitt einn fárra blaðamanna sem er eitthvað varið í að lesa. Sem hefur skoðanir og kann vel að koma þeim frá sér. Og sem ekki meðalmennskan að reyna að vera eins og allir aðrir. Að því leyti finnst mér hann svipaður Ólafi Teiti og Kolbrúnu Bergþórsdóttur. Það er hressilegt að lesa það sem frá þeim fer.
Ég held hér geti verið merki um að Blaðið ætli að fara í gegnum sama ferli og Fréttablaðið: Byrja svolítið hresst og frísklegt, en verða svo slappt "comme il faut fyrirbæri", eins og lindýr. Jafnvel er Fréttablaðið orðið jafn lint og gagnrýnislaust og Mogginn. Vona bara að Blaðið verði ekki alveg jafn lélegt. Svo lengi sem Kolbrún dvelur þar er enn von...
Vivian Cherry: Catholic worker, Mary Farm, NY, 1955.
fimmtudagur, október 05, 2006
Læti
Í dag var hringt í mig frá Stöð 2 til að athuga hvort ég vildi koma í viðtal vegna skrifa minna hér í gær. Fyrst strákur sem ég þekkti ekki - enda horfi ég svo sjaldan á sjónvarp - og svo fyrrum nemandi minn úr háskólanum. Góð stelpa, sem er einn fárra fyrrum nemenda sem ég tala við þegar við hittumst (raunar er ég svo ómannglöggur að ég þekki fæsta þeirra).
En ég vildi ekki koma í viðtal vegna þess að ég vil ekkert segja neitt meira um málið, og sérstaklega vil ég ekki gefa uppi hver það var sem hringdi. Í raun og sanni kunni ég alltaf vel við hann, þó að annað hefði mátt skilja í gær. Hins vegar er hann "liðsspilari" í stjórnmálum, og við erum ekki lengur í sama liðinu... C'est la vie.
Og maður fer ekki í sjónvarpið að tala um mann ef maður vill ekki ganga alla leið og nefna hann á nafn. Ef hann vill hins vegar tala opinberlega við mig, þá væri ég að sjálfsögðu til í tuskið.
Hins vegar vona ég að þetta lognist bara út af núna. Ég ætla mér engan frama í pólitík og nenni ekki svona látum. Ekki núna. Nú vil ég bara læra.
Robert Doisneau: La dernière valse du 14. juillet, 1949.
miðvikudagur, október 04, 2006
Snjór í Esjunni
Í dag féll fyrsti snjór í Esjuna þetta árið. Ok, það er ekkert mikið, en samt sér maður svoldið þarna á kollinum.
Jmh Alþingismaður?
Í dag var hringt í mig frá flokksapparati Framsóknarflokksins. Ástæðan var sú að fyrir síðustu Alþingiskosningar var ég í sjötta sæti á lista flokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður. Það náðu tveir kjöri. En efstu menn hafa nú horfið af þingi: Halldór Ásgrímsson og Árni Magnússon. Þau þrjú næstu eru Guðjón Ólafur, Sæunn Stefánsdóttir og Fanný Gunnarsdóttir. Og svo ég. Nú er eitt af þeim í útlöndum eða eitthvað slíkt, og líklegt að annað fari eitthvað svoleiðis. En þá er röðin komin að mér...
Konan sem hringdi vildi sem sagt vita hvað mér þætti um þetta, hvort ég mundi taka sæti mitt, hvort ég væri tilbúinn til að ganga aftur í flokkinn og þannig. Ég tjáði henni að ég mundi ekki ganga í Framsókn, jafnvel til að verða Alþingismaður. Hins vegar væri ég réttkjörinn fulltrúi íslensku þjóðarinnar (stundum tala ég á svona hátíðlegan hátt), og mundi að sjálfsögðu ekki hlaupast burt frá skyldum mínum. Hún skildi það, nema hvað? Síðan sagðist hún mundu hringja í mig ef kæmi til þess að ég færi á þing.
Þetta voru ánægjulegar samræður.
Síðan, um tveimur klukkustundum síðar, hringdi fyrrum félagi minn í flokknum. Gaur sem ég hafði unnið mikið með þegar ég var þar. Hann reyndi að sannfæra mig um að taka ekki sæti á Alþingi, þó að ég hefði rétt til þess: "Þú getur verið forfallaður eins og hver annar". Ég hélt ekki; fulltrúi þjóðarinnar og allt það. Hann var ekki eins kurteis og skilningsríkur og konan fyrr um morguninn.
Og nú bíð ég...
Í raun og sanni bíð ég ekki, því ég er viss um að þeir hagi hlutunum þannig að ég komist aldrei þarna inn þar sem ég er ekki í Framsóknarflokknum. Það er líka allt í lagi. Í fyrsta lagi á maður ekki að vera í flokki ef maður er ekki sammála helstu stefnuatriðum hans. Og svo yrði ég að hætta í læknisfræði ef ég færi á þing og það vil ég ekki.
þriðjudagur, október 03, 2006
Snjóflóð
Í dag lærði ég um áhrif kulda og hvernig á að bregðast við til að hjálpa ofkældum sjúklingum. Þá sagði kennarinn meðal annars að í raun og veru deyja fæstir sem lenda í snjóflóðum úr kulda. Flestir kafna og svo deyja margir af sárum sínum. Þá fór ég að hugsa um snjóflóð sem snertir mig.
Það var 12. desember 1948 sem snjóflóð féll á bæinn í Goðdal í Strandasýslu. Þar dóu allir nema einn. Held það hafi verið átta manns. Sá sem komst af hét Jóhann og lifði í snjónum í þrjá sólarhringa. Á þeim tíma heyrði hann fólk deyja allt í kringum sig. Sérstaklega var þar unglingur sem þraukaði. Þeir töluðu saman og Jóhann reyndi að telja í hann kjark, telja hann á að vera sterkan, gefast ekki upp. En drengurinn dó.
Jóhann hefur sjálfsagt verið "tough bastard týpan". Hann var bóndinn í Goðdal og missti þarna allt nema þrjú börn sem voru í heimavistarskóla í Hrútafirði. Ég heiti eftir honum; hann var afi minn.
Sebastiao Salgado í Kúveit, 1991.
laugardagur, september 30, 2006
Helvítis prinsipp
Ég hef alltaf tekið prinsipp alvarlega. Það eru aðallega prinsipp sem lúta að siðferðilegum atriðum. Til dæmis óréttlæti, ég þoli það ekki. Þegar ég segi að ég taki þau alvarlega á ég við að ég sé ekki bara intellectual á móti þeim - svona "ja, þetta ætti nú eiginlega ekki að vera svona" - heldur tilfinningalega.
Sem dæmi má nefna að frá því að ég hætti að vera unglingur þá hef ég verið mjög mikið á moti rasisma. Það er umfram allt þess vegna sem ég skrifaði bók um það fyrirbæri; ég vildi skilja það, og ástæður þess að sumir eru rasistar og aðrir ekki. Sem sagt, mér nægði ekki að horfa bara rólega á þetta eins og svo margir, heldur varð ég endilega að komast til botns í því (eða ansi djúpt). Það kostaði gríðarlega vinnu og erfiði.
Þessi vinna minnkaði í engu andúð mína á rasisma. "Því miður" liggur mér við að segja. Nú er það svo að ég kann vel við lang flest fólk sem ég hitti, en umsvifalaust og ég verð þess áskynja að einhver er rasisti, þá minnkar það mjög.
En það er þetta sem mér er farið að þykja leiðinlegt. Því hvað andskotinn ætti það að koma mér við hvort einhver líti niður á aðra, einhverja "negra", og geri lítið úr þeim, vegna kynþáttar þeirra? Hvers vegna ætti ég að láta það fara í taugarnar á mér? Ef ég tæki þessi fokking prinsipp ekki svona nærri mér, þá mundi mér líða betur; minni pirringur.
Hvers vegna í ósköpunum get ég ekki einfaldlega bara haft það prinsipp að maður skuli ekki dæma og umgangast einstaklinga eftir kynþætti þeirra. Hvers vegna í andskotanum þarf ég að taka það nærri mér ef einhver fer ekki eftir þessu prinsippi?
Annað dæmi eru "stelpukvöld" sem eru svo algeng núna. Í bekknum mínum er til dæmis reglulega samkomur þar sem stelpunum er boðið en ekki strákunum. Þarna er greinilega gert upp á milli einstaklinga vegna kynferðis. Og þó að öllum virðist þykja það eðlilegt er ég á móti því. En þá get ég ekki bara einfaldlega yppt öxlum, eins og svo margir. Nei, ég þarf að láta það fara í taugarnar á mér og lít ekki þær réttum augum sem standa fyrir þessu. Það er synd því þetta eru annars fínar stelpur.
Ég held það skipti ekki máli að í þessu dæmi er það ég sem er einn af "negrunum", því ég mundi ekki mæta í svona samkomur hvort sem væri. Mér finnst bara rangt að útskúfa fólk vegna kynferðis.
Konan mín er sammála mér að þessu leyti (enda afburðagreind og, það sem er meira er, alin upp í Frakklandi en ekki hér), þó að hún taki þetta ekki eins nærri sér. Samt bendir hún mér á, þegar við tölum um þessa hluti, að ég henni finnst ég ekki alltaf samkvæmur sjálfum mér. Hún minnist stundum á atvik sem kom fyrir einu sinni í London fyrir ca. 10 árum. Þá vorum við á pöbbarölti með þáverandi vinum okkar (sem voru hjón, strákur og stelpa sem sagt). Svo ætluðum við að fara á einhvern hommabar, en þá var stelpunum meinaður aðgöngu. Við fórum bara burtu, en þetta fór ekkert í taugarnar á mér þó að stelpurnar hafi orðið mjög pirraðar. Það er vegna þess að ég sá þarna fúnksjónal skýringu: Hommarnir fóru þarna til að ná sér í drátt, og ef plássið var upptekið af konum þá voru minni líkur á að þeir gætu fundið það sem þeir leituðu að.
Prinsippið var sem sé annað. Konum var útskúfað, ekki vegna þess að þær voru konur, heldur vegna þess að vera þeirra minnkaði líkurnar á því að hommarnir finndu einhvern við sitt hæfi.
Þriðja dæmið er þegar ég fór úr Framsóknarflokknum. Mér finnst einfaldlega ekki rétt að maður sé í stjórnmálaflokki ef maður er ekki sammála helstu málefnum hans. Og þá varð ég að hegða mér í samræmi við prinsippið, í staðin fyrir að uppskera eftir flokksskírteininu. Nú væri ég sjálfsagt í feitri stöðu á vegum flokksins (borgaða af skattborgurum)... En nei! Fokking prinsipp.
Elliot Erwitt, North Carolina, 1950.
þriðjudagur, september 26, 2006
Fáni
Ég þoli ekki þjóðernishyggju. Var að horfa á K1-Fight Club (ekki bíómyndina, heldur sjónvarpsþátt þar sem menn reyna að rota hverja aðra) í gær og þar var Grikki sem hafði tattóverað gríska fánann á brjóstkassann á sér! Nú hef ég ekkert á móti tatto þarna - enda hef ég sjálfur eitt slíkt - en fána eigin lands...
Ég var ánægður þegar hann tapaði fyrir Taílendingi (þó að btw. sá sé lítið skárri; stundum eftir að hann vinnur dregur hann mynd af taílenska kónginum og ber stoltur).
Cartier-Bresson í New England árið 1947.
sunnudagur, september 24, 2006
Vítahringir
Ég hef alltaf haldið ró minni yfir gróðurhúsárifunum, og álitið að það lægi lítið á að draga úr losun koltvísýrings (og hinna lofttegundanna sem gera sama ógagn þarna uppi). Það er vegna þess að oftast er hægt að bregðast við þegar í óefni er komið og bæta ástandið. Og það er ljóst að þegar það fer að hitna verulega þá verður pólitískur vilji til að minnka CO2 í lofthjúpnum...
En svo las ég röksemdafærslur sem hafa sannfært mig um að það er eiginlega ekki hægt að bíða, heldur verður að bregðast strax við (í Economist). Það stafar af því að maðurinn kann að setja af stað vítahringi, sem byggja á positive feedback. Það er þegar viðkomandi fyrirbæri viðheldur sér og margfaldar. Þá mundi hitnun jarðar valda enn meiri hitnun, og svo gæti farið að maðurinn gæti fræðilega ekki við neitt ráðið. Ástæðurnar eru þessar:
- Ljóst yfirborð endurvarpar ljósi betur en dökkt. Þess vegna verður bráðnun íshellnanna til þess að jörðin hitnar enn meira en bara CO2 losunin gefur tilefni til. Það veldur svo enn meiri bráðnun, og svo koll af kolli.
- Sjórinn gleypir CO2, en því kaldari sem hann er því meira af loftinu heldur hann. Því veldur upphitun sjávarins losun CO2 sem svo...
- Mikið af CO2 er bundið í jörðinni. Svo ef hitnar þá fer allt af stað og þetta CO2 losnar í loftið. Þetta á sérstaklega við um túndrurnar á norðurhveli sem eru nú meira og minna frosnar allan ársins hring.
Eins gott að bregðast við áður en þetta fer allt af stað. Pæliði til dæmis í því sem mundi gerast ef Golfstraumurinn mundi bara hætta að ferðast. Hér yrði ólíft. Þegar svona mikið er í húfi er svoldið ábyrgðarlaust og bíða bara og sjá til, ekki satt?
Arthur Leipzig: Winter Fishing in the North Atlantic, 1954.
miðvikudagur, september 20, 2006
Freudian slip
Mér finnst gott að hluta á tónlist áður en ég fer í próf. Þá oft kraftmikið rokk og ról. Það er til að losa um spennu. Í dag fór ég í próf og síðasta lagið sem ég hlustaði á setti ég á áður en ég vissi almennilega hvað það var. Vissi að það var með Chris Rea. Svo tékkaði ég á því og sá að það var The Road to Hell. Hvílíkt Freudian slip!
En svo gekk bara vel á prófinu!
Kannski þessi mynd sé líka Freudian slip?
þriðjudagur, september 19, 2006
Náttúran
Ég var að horfa á dýralífsmynd í sjónvarpinu með börnunum. Það voru þarna flóðhestar og fleiri dýr. Svo dó einn flóðhesturinn. Veistu hvað hinir flóðhestarnir í hópnum gerðu við hann? Þeir átu hann!
Lenti í svolitlum vandræðum með að skýra það fyrir sakleysingjunum.
Jerome Hart: Santa Maria Majoria, 1996.
laugardagur, september 16, 2006
Smáatburðirnir mikilvægu
Ég hef oft gaman af að hugsa um það hve lítilsverðir atburðir geta í raun verið mikilvægir. Og stundum skilur maður það ekki fyrr en löngu síðar.
Ég man til dæmis eftir því að fyrir löngu kynntist ég stúlku. Við töluðum oft saman, og kom vel saman. En svo fór hún að reyna svoldið við mig. Nema hvað að ég fattaði ekkert. Bæði er að oft er "fattarinn" ansi langur í mér, og svo datt mér ekki í hug að nokkur gæti haft áhuga á mér. Þannig að það var ekki fyrr en síðar að ég fattaði hvernig í öllu lá. Það var þegar hún var komin í hálfgerða fýlu, enda viss um að ég hefði engan áhuga á henni, og hætt að tala við mig nema á þennan kurteisislega og yfirborðskenda hátt.
Það sem mér fannst svo einkennilegt er að í sjálfu sér er þetta lítilsvert mál, en þó er ég nokk viss um að ef ég hefði fattað og tekið undir, þá væri líf mitt allt öðruvísi en það er í dag. Kannski hefði ég farið með henni í dóp og væri orðinn ræfill...
Annað dæmi er að þegar ég innritaði mig í stjórnmálafræðina í HÍ forðum var það eiginlega bara hending að ég fór ekki í læknadeild í staðin. Hefði ég gert það ætti ég jeppa og einbýlishús í dag, og væri sjálfsagt að hefja nám í stjórnmálafræði og heimspeki í dag. Qui sait?
Doisneau: Violoncelle prend deux ailes, 1957.
föstudagur, september 15, 2006
Skref
Ég nota þetta blogg til ýmislegs. Til að tjá mig, að sjálfsögðu. Einhvern vegin virðist ég hafa einhverja tjáningaþörf, og hef gaman af að láta ljós mitt skína. Dæmi er síðasta færsla um 9/11.
Svo nota ég það líka til að hugsa upphátt. Eins og þegar ég hef skrifað um siðferði. Það gefur hugsuninni ákveðinn búning að koma henni niður á "blað", og mér finnst það þægilegt.
Einnig nota ég bloggið sem dagbók, þannig að ég geti lesið eftir nokkur ár (ef ég lifi þá) og vitað hvað gerðist hvenær. Þessi færsla hér er þess eðlis: Próf á mánudag og á miðvikudag.
Svoldið skemmtileg mynd sem Erwitt tók árið 1983 í Kaliforníu.
mánudagur, september 11, 2006
Nine-eleven
Það fer svoldið í taugarnar á mér þetta eilífa tal um 11. september. Auðvitað er ég sammála því að þetta hafi verið hræðilegt og allt það. Þrjú þúsund dauðir und alles.
Hins vegar þykir mér mikilvægi atburðarins, eins og hann er orðinn núna, vera fyrst og fremst merki um það hve Bandaríkin eru öflug í því að móta almenningsálitið. Það er svokölluð hegemonia sem stundum er talað um í stjórnmálafræði: Getan til að láta aðra hugsa á þann hátt og maður vill, hafa sömu gildi og maður sjálfur, etc. Best að taka það fram í hugtakið er ekki eitthvað einfeldningslegt samsæriskenningavesen, þar sem vondi kallinn, "smókerinn", ákveður allt bak við tjöldin (hef ekki tíma til að skýra það nánar hér).
En sem sagt, við getum spurt okkur af því hvers vegna 9/11 sé svona merkilegur atburður. Skyldi það vera vegna fjölda fórnarlambanna? Varla. Þegar ég kenndi stjórnmálafræði spurði ég nemendur mína stundum að því hvort þau könnuðust við Bhobal. Held enginn hafi gert það. En það er fylki í Indlandi þar sem var hroðalegt slys, þar sem svipaður fjöldi dó, og miklu fleiri slösuðust en í Bandaríkjunum. Það var árið 1984, en samt man enginn eftir því núna.
Skyldi það vera vegna efnahagslegs mikilvægis? Held ekki, því að þó að tjónið hafi að sjálfsögðu verið talsvert þá er það ekkert miðað við þær upphæðir sem við værum að tala í þessu samhengi.
Og svona getum við haldið áfram að spyrja okkur og hljótum, held ég, að komast að þeirri niðurstöðu að 9/11 sé mikilvægt vegna þess að það var í Bandaríkjunum, og að það hafi snert bandarískan hugsanagang. Þeim þótti þetta slæmt, og þess vegna þykir okkur það.
Til að skýra betur það sem ég á við er gott að taka dæmi af Íslandi. Þegar snjóflóðin voru fyrir nokkrum árum á Vestfjörðum dó fjöldi fólks. Man ekki hve margir, en ég held það hafi verið eitthvað um 10 manns. Ég skal viðurkenna að mér þótti dauði þessa fólks slæmur þó að ég hafi ekki þekkt neitt fórnarlamb. Á sama hátt held ég að slysin hafi snert Íslendinga vegna samkenndar sem einkennir mörg (eða öll) samfélög. Þrátt fyrir að snjóflóðin hafi ekki verið mikilvæg á annan hátt (efnahagslega, vegna fjölda fórnarlamba...).
Það sem 9/11 sýnir einmitt svo vel er að ef svona gerist í Bandaríkjunum þá öðlast það heimsmikilvægi, en ekki ef svipaður atburður gerist annars staðar - nema kannski í Ísrael (en það stafar af því að hann verður þar með mikilvægur í Bandaríkjunum og Evrópu).
Þetta er þessi tilfinningalega hlið stjórnmálanna... sem í þessu tilviki hefur réttlætt stríð, pyntingar, sem hafa kostað langtum fleiri líf en 9/11. Það er það sem fer pínkulítið í taugarnar á mér.
Í tilefni dagsins má ég til með að setja þessa mynd, sem mér finnst ótrúlega flott, þó að hún hafi birst hér áður.
föstudagur, september 08, 2006
Musique
Ég heyri hrópað "pabbi, komdu", og geng inn.
"Pabbi, ertu að mála?"
"Já pínku pons barnið mitt. Hvernig veistu?"
"Af því að þú ert að hlusta á tónlistina sem þú hlustar alltaf á þegar þú málar."
Ég hló; vissi ekki að ég væri svona prévisible.
Hér er briljant mynd af myndhöggvaranum Etienne Martin. Martine Franck tók hana árið 1967.
fimmtudagur, september 07, 2006
Mynd af sorg
Myndin heitir sorg. Tekin af Dimitri Baltermants árið 1941 einhvers staðar í Sovétríkjunum.
nangijala, nangilima
þriðjudagur, september 05, 2006
Nakta konan
Ég hitti vinkonu mína fyrir framan Bóksölu stúdenta í sumar þegar ég hafði rétt keypt þar bók. Þegar hún sá bókina spurði hún full áhuga "Er þetta klám?". Hún virtist vonsvikin þegar ég sagði þetta bara vera mannfræði. Bókin heitir The Naked Woman, og titillinn vísar í The Naked Ape, eftir Desmond Morris, sem ég hef bloggað um (11. júlí 2005). Það er svo áhugavert við Morris að hann skoðar mannlega hegðun og ber hana saman við dýr merkurinnar, og aðallega apa.
Í The Naked Woman skoðar hann kvenlíkamann og spegúlerar í því hvaða einkenni séu kvenleg og hvers vegna. Að sönnu eru gallar á bókinni, og þá aðallega í því hve röksemdarfærslan er oft langsótt. Þó finnst mér hún mjög áhugaverð.
Eitt dæmi er þegar hann fjallar um augabrúnir. Hann bendir á að víðast hvar sé það álitið kvenlegt að hafa mjóar augabrúnir og að þess vegna plokki konur þær gjarnan (eða noti önnur amboð til að minnka þær, vax etc.). Hann bendir á að það hafi aðeins verið við lok 20. aldarinnar (ca. 9. áratugnum) sem það hafi verið móðins að konur ættu ekki við augabrúnirnar en að þá hafi tíðarandinn viljað að konur líktust körlum (með stóra axlapúða og þannig). Einnig hafi verið til konur sem hafi gert út á stórar augabrúnir. Dæmi er Frida Kahlo, en hún var bisexual og ekki ósennilegt að hún hafi notað þessa aðferð til að sýna einhvern ambivalens varðandi kynhegðun og kynhneigð.
Ég held að þetta sé rétt hjá honum, í það minnsta finnst mér plokkaðar augabrúnir kvenlegar. Að sama skapi finnast mér lítt aðlaðandi stórar og þykkar augabrúnir á konu. Kannski þetta tengist því að mér finnst meira aðlaðandi að sjá enni en þegar þau eru falin bak við hártopp (en þetta á ekki alltaf við; fer svoldið eftir aðstæðum).
Ég veit ekki hvers vegna þetta er og væri glaður ef ég finndi skýringuna (Morris gefur hana ekki varðandi þennan líkamspart).
Kvenlegar línur:
Christal Coigny: Le reveil.
sunnudagur, september 03, 2006
Tom og Jerry
Þegar ég sá að einhvers staðar eru þættir með Tom og Jerry bannaðir hugsaði ég með mér að þetta væri orðið svolítið gróft. Vissulega væru þessir þættir gegnsýrðir af gegndarlausu ofbeldi, og ganga út á lítið annað. Þarna eru þeir félagar að rífa úr hverjum öðrum augun, flá lifandi, brenna til dauða, etc. etc. Raunar hugsa ég að allar mögulegar og ómögulegar leiðir til að meiða aðra séu kynntar í þáttunum, og að lítil börn hafi horft á þetta í áratugi.
Þrátt fyrir þetta þótti mér ansi langt gengið að banna þættina. Og það einfaldlega vegna þess að tengsl milli þess ofbeldið sem þarna sést og raunverulegrar ofbeldisfullrar hegðunar er illt að sanna. Vel getur verið að þeð séu engin tengsl eða jafnvel að þau séu öfug (að fólk fái útrás fyrir ofbeldislanganir með að horfa á slíkt, og hafi því ekki þörf fyrir að hegða sér illa). Því er ómögulegt að segja að Tom and Jerry stuðli að ofbeldi meðal ungdómsins.
Og svo er ég alltaf instinctift á móti boðum og bönnum.
En viti menn, þegar ég las lengra sá ég að ástæða bannsins var ekki þetta stanslausa ofbeldi, heldur að einhverjir karakterar þarna kveikja sér í tóbaki! Nú er andtóbaksfanatíkin orðin svo mikil að reykingar eru bannaðar en misþyrmingar ekki (í teiknimyndum)! Er það ekki svolítið to much?
En stílhrein:
Anthony Friedkin: Breaking Wave, Venice Beach, CA, 1980.
fimmtudagur, ágúst 31, 2006
Leikskólapestir
Það er einn stór galli við að eiga börn. Þegar þau byrja í leikskóla bera þau allar heimsins pestir heim og maður veikist. Nú er ballið einmitt byrjað þar sem sonur minn var að byrja í leikskóla. Vona bara að þetta verði ekki eins og árið sem ég var í klásus, en þá byrjaði dóttir mín einmitt í leikskóla. Það var hræðilegt.
þriðjudagur, ágúst 29, 2006
"Try on" eða ólík menning
Eitt kvöld í sumar sá ég athyglisverðan atburð. Eins og alltaf við lok vaktar á einni deildinni þar sem ég vann var tekið rapport. Þá settist ég í hægindastól (um að gera að hafa hlutina eins þægilega og hægt er, ekki satt?) og skrifaði, og tvær konur sem höfðu unnið þá vakt settust í stóran sófa þar við hliðina. Önnur var íslensk og hin frá Nepal, mjög fínar báðar tvær.
Svo vildi til að ég settist fyrstur og svo sú íslenska, sem settist í eitt horn sófans. Þá kom sú nepalska og settist, en ekki í hitt hornið á sófanum heldur alveg upp við hina. Þannig að þær snertust. Það var greinilegt að þeirri íslensku þótti þetta mjög óþægilegt, enda auðvelt að túlka þetta eins og hin væri að reyna við hana. Hins vegar er ég viss um að það var ekkert "try-on element" í þessari hegðun, enda gat ég ekki séð neitt annað í fari hennar sem þó hefði sést hefði eitthvað kynferðislegt og tilfinningalegt verið á ferð. Heldur að snerting sé miklu saklausari þarna í Asíu en hér á landi, og að þar sé ekkert tiltökumál að setjast þannig að maður snerti annan þó nóg pláss sé allt í kring.
Þetta fannst mér áhugvert lítið dæmi um menningarlegan misskilning.
Þessi mynd er sérstaklega töff ef maður fattar orðaleikinn um nafn hennar: Auto-portrait. Hún er eftir Sieff.
mánudagur, ágúst 28, 2006
Kjarnorka vina eða óvina
Það var svolítið einkennilegt að sjá í einhverju blaðinu um daginn tvær fréttir. Önnur var risastór um kjarnorkuáætlun Írana, hvað þeir væru að svindla og allt það. Ofsa alvarlegt.
Hin var pínkulítil um það að Ísraelsmenn væru að kaupa tvo kafbáta sem gætu skotið kjarnorkuflaugum. Það var svosum ekkert mál.
Það flaug um huga mér að áherslurnar kynnu að hafa verið aðrar ef hlutverkunum hefði verið snúið við: Ef Ísraelsmenn væru nú að koma sér upp kjarnorkuvopnum (sem þeir gerðu raunar með aðstoð vesturlanda, sérstaklega Frakka), þá held ég að lítið væri talað um að beita þá refsiaðgerðum, eða að nokkrum þætti það annað en hið besta mál. Eða þá ef Íranir væru að kaupa kafbáta sem gerðu kleift að sprengja öll lönd í tætlur, þá þætti það áreiðanlega mjög alvarlegt. "Alþjóðasamfélagið" mundi bregðast við af fullri hörku.
En Ísraelsmenn eru víst vinir "okkar" en Íranir óvinir.
Mér fannst þessi ský yfir Hofsjökli svoldið flott (myndin er tekin frá Kili í sumar).
fimmtudagur, ágúst 24, 2006
Verðmunur
Ég á Epson prentara og keypti blekhylki í hann í gær hjá BT (þetta er prentari sem tekur sex blekhylki). Þau kostuðu 2.339 kr. stykkið og svarta hylkið 2.699. Sem betur fer áttu þeir ekki einn lit svo að ég varð að fara annað. Fór í Office 1 áðan og þá kostuðu sams konar hylki 1.790 krónur (og svarta hylkið á sama verði)!
Pældíði, þarna munar tæpum fjögur þúsund krónum á verðinu í þessum tveimur búðum ef maður kaupir alla litina. Það finnst mér mikið.
Jean Dieuzaide: La faim de l'eau, Espagne, 1951.
þriðjudagur, ágúst 22, 2006
Sjónvarpsfréttir
Þegar ég var að læra stjórnmálafræði í París las ég alltaf Le Monde. Ég man eftir því að hafa einu sinni séð þar umfjöllun um sjónvarpsfréttir. Sagt var að upplýsingarnar sem koma fyrir í venjulegum fréttatíma samræmist lítilli klásúlu í blaði, sem maður les á örfáum mínútum. Hitt allt sé "skraut": einhverjar sprengingar, lík, vont veður, fólk að segja ómerkilega hluti og þess háttar.
Upp frá þessu fór ég að horfa á sjónvarpsfréttir á annan hátt, og komst fljótt að því að þetta var alveg rétt hjá Le Monde. Nú nenni ég sjaldnast að horfa á sjónvarpið, og alls ekki til að fá fréttir. Til þess er lestur blaða og tímarita miklu betri.
Helmut Newton
sunnudagur, ágúst 20, 2006
Ferðalög
Tvennt kemur mér oft á óvart þegar ég fer út á land. Í fyrsta lagi hve gaman það er að ferðast um Ísland, þessa stórkostlegu náttúru und alles.
En svo ekki síður hvað það er auðvelt. Til dæmis um daginn var ég í fríi í einn dag, og þá fórum við, "skruppum", upp á hálendi! Fjöllin þarna og sandauðnin, Þórisvatn, böðuðum okkur í Landmannalaugum, Ljótipollur. Og það bara á einum degi. Raunar þarf maður aðeins að keyra 150 km. upp Þjórsárdalinn og er þá kominn í algera eyðimörk. Frábært!
Dieter Appelt: Das Fleck auf der Spiegel, 1997.
(Ég ábyrgist ekki stafsetninguna)
föstudagur, ágúst 18, 2006
Tönn
Ég vissi að í gamla testamentinu stendur "auga fyrir auga, tönn fyrir tönn". Eins hefur maður rekið sig á að þessir textar eru túlkaðir á ýmsa vegu. Hins vegar þykir mér skilningur Ísraelsmanna svolítið langsóttur: "Ef þú slærð úr mér eina tönn ríf ég úr þér allan tanngarðinn".
Myndin er tekin við Landmannalaugar.
sunnudagur, ágúst 13, 2006
Fórnarlamb eða leiðindarkerling
Í vinnunni er leiðindarkerling. Nöldrar yfir öllu og sér dökku hliðina á hverjum hlut. Eins og gengur og gerist þar sem margir vinna saman kemur manni vel saman við suma og ekki aðra. Mér leiðist þessi, og er raunar alls ekki einn um það. Konan er almennt illa liðin og fólk leitast við að þurfa ekki að vinna með henni.
Svo í gær stóð ég sjálfan mig að því að hugsa að hún ætti sjálfsagt bágt; að einhver karl væri að berja hana og hefði gert alla ævi og því væri konukindinni vorkunn. En þá varð mér hugsað til þess að ég hefði seint farið að hugsa á þennan veg ef hún væri karl. Hver hefur nokkurn tíman sagt "vesalings maðurinn er svona óþolandi, illur og árásargjarn því hann á svo leiðinlega konu..." En þetta er oft viðhorfið þegar hugsað er um kvenpersónur. Skyldi vera ástæða fyrir því?
miðvikudagur, ágúst 09, 2006
Eftirlaunin í "góðgerðamál"
Æææi, þessi blessaða Samfylking. Nú eiga lífeyrissjóðirnir að fara að ávaxta sínu fé í fyrirtæki samkvæmt einhverjum stuðlum um samfélagslega ábyrgð. Hingað til hafa þeir eingöngu hugsað um að græða sem mest, en eiga sem sagt nú að huga að samfélagslegum áhrifum fjárfestinga sinna. Þetta finnst mér fáránlegt.
Þegar maður hugsar til þess að fé lífeyrissjóðanna er í raun eftirlaun okkar, og ef þeir tapa þá lækka eftirlaunin (og öfugt), þá finnst manni þessir peningar of mikilvægir til að fara að kasta þeim í eitthvað samfélagslegt kjaftæði.
Því í raun og sanni er "samfélagsleg ábyrgð" hugtak sem er allt of loðið til að ásættanlegt sé að það sé notað sem viðmið.
Tökum dæmi af nýlegum atburðum. Hálfur kvótinn er seldur frá eyju fyrir norðan, og það hlýtur að leiða til þess að allt fer þaðan eftir ákveðinn tíma (því allur kvótinn fer; flutningskostnaður með unna vöru er of mikill til að standast samkeppni). Ekki gott mál fyrir þá sem þarna búa. Þeir sem vilja viðhalda byggð um allt land finnst þetta líka hræðilegt.
Væri þá ekki í samræmi við samfélagslega ábyrgð að lífeyrissjóðir köstuðu þarna einhverjum milljörðum? Og eftirlaunin lækkuðu þar með...
Eftir Sharon Gayler Amestoy, frá 1997.
mánudagur, ágúst 07, 2006
Andlát
Í gær horfði ég á konu deyja.
Hún hafði verið á deildinni minni frá því ég byrjaði þar í vor, og þar sem hún hafði verið talsvert mikill sjúklingur hafði ég mikið annast hana. Hún var mikill "karakter", einlæg, skemmtileg. Mér þótti vænt um þessa konu og finnst slæmt að hún skuli hafa dáið.
Síðar gekk ég frá líkinu.
Allan gærdaginn tók ég svo eftir því að fleiri starfsmenn voru hryggir, og þá fór ég að hugsa til þess að "venjulegt fólk" leiðir aldrei hugann að því að heilbrigðisstarfsmenn umgangast sjúklinga oft miklu meira en skyldmenni. Og á annan hátt, sem oft er miklu nánari. Þess vegna er ekki undarlegt að tengsl myndist milli starfsfólks og sjúklinga. Því er heldur ekki undarlegt að starfsfólki leiðist þegar dauðinn ber að garði.
sunnudagur, ágúst 06, 2006
Erfðir IX
Svo er augljóst að samfélagið mótar hegðun mannsins á margan hátt. Svo augljóst að ég nenni ekki að skrifa um það í bili.
Sú skoðun að genin geti haft áhrif á hegðun hefur styrkst í huga mér sérstaklega við að fylgjast með börnunum mínum, hverjum öðrum? Ég man sérstaklega eftir einu atviki. Við fjölskyldan höfðum farið í Perluna á markað með íþróttavörur. Fyrir mig vildum við kaupa íþróttabuxur til að spila í fótbolta, því ég var nýbyrjaður að sparka með félögum mínum í læknisfræði. Þetta hefur þá verið í byrjun annars ársins, og Teo minn nokkurra mánaða gamall og Maia fjögura ára.
Teo sat í kerru og horfði saklaus í kringum sig. Við vorum fjarri, en ég hafði að sjálfsögðu auga með börnunum. Þá sé ég að að Teo gengur strákur, "hrekkjusvínatýpan", feitur og mörgum árum eldri. Hann hefur áreiðanlega ekki ætlað neitt illt, en einhvern vegin var hegðun hans ógnandi (greyið strákurinn kannski alist upp við svoleiðis, eða eitthvað). Allavega, ég var í því að ganga þarna að þegar ég sé hún Maia mín hafði líka séð strákinn. Nema hvað að hún vindur sér að og stillir sér upp á milli hrekkjusvínsins og Teos. Snýr sér að stóra stráknum, sem gnæfði yfir hana, og verndar bróður sinn gegn því sem hún hafði örugglega túlkað sem hættu. Þau stóðu þarna í smá stund og svo fer strákurinn.
Það sem mér kom á óvart var ekki bara að hún skyldi gera þetta. Heldur ekki síður allt hennar fas. Hún var svo hræðslu- og hiklaus. Mér virtist hún ekki hafa velt því fyrir sér hvort hún ætti að vernda bróður sinn - hvort hún mundi hagnast meira (hún vissi ekki að ég fylgdist með þeim) en hætta var á að tapaðist. Heldur bara gerði hún þetta. Ef ég hefði spurt hana og hún haft greind til að svara svo þroskað, þá hefði hún sjálfsagt sagt að svona ætti maður bara að gera; það væri skylda manns.
Kannski erfðirnar valdi því að maðurinn hefur meiri áhuga á bera bossanum á myndinni a tarna...
Robert Doisneau: Le Regard Oblique, Paris, 1948.
föstudagur, ágúst 04, 2006
Erfðir, skylda og boðorð
Sú skoðun er alltaf að verða ágengari í huga mér að erfðir hafi áhrif á siðferði mannsins að hluta til. Að þær myndi grunninn undir það sem telst skylda.
Að sönnu má finna aðrar huganlegar uppsprettu skylduboða. Til dæmis að þau komi frá Guði í formi boðorða, "þú skalt eigi mann deyða". Verð að viðurkenna að ég er ekki trúaður á að það sé rétt.
Í fyrsta lagi held ég ekki að hann hafi svo bein áhrif á samfélagsmynd mannsins.
Í öðru lagi þætti mér ótrúlegt að almáttugur og algóður Guð mundi hafa mismunandi skylduboð í mismunandi samfélögum. Að vísu er rétt að sum boðorðanna eru almenn (að minnsta kosti tiltölulega), eins og það skuli ekki drepa. Hins vegar skilur maður illa hvers vegna önnur atriði ættu bara við um kristna, eins og að maður skuli ekki líta konu náunga síns girndarauga. Sama um önnur samfélög sem búa við "fáránleg" skylduboð - þau geta ekki verið komin frá alvitrum, almáttugum og algóðum Guði.
miðvikudagur, ágúst 02, 2006
Draugur
Myndin er tekin í Borgarfirði eystri þar sem ég var í sumar. Fagur staður.
Á leiðinni þangað hefur löngum verið erfið leið, og svo margir fórust þar forðum að víst þótti að draugur sæti um ferðamenn. Þá var brugðið á það ráð að fá prest til að vígja leiðina og setja upp kross. Á krossinum stóð einhver latína sem merkti að ferðamenn skyldu taka Guð til sín og vera þá óhultir. Nú hefur vegurinn oft breyst á þeim öldum sem liðnar eru en kross hefur æ síðan verið á staðnum, með sömu áletruninni.
Þau koma frá þessum stað, Kjarval og Gunnþórunn.
mánudagur, júlí 31, 2006
Erfðirnar og kynin
Annað sem gæti stutt þá hugmynd að hegðun stjórnist að einhverju leyti af erfðum er kynjamunur sem mælst hefur. Að vísu er afskaplega erfitt að draga ályktanir þarna vegna þess hve erfitt er að skilja uppeldi frá genunum. Því í sannleika sagt er uppeldi stráka og stelpna mismunandi.
Ekki þarf að fara mörgum orðum um "gamla daga" þegar strákar og stelpur höfðu ekki einu sinni sömu möguleika, og lifðu frábrugðnu lífi (sumir strákar fengu að mennta sig og stjórna samfélaginu, ekki stelpur; karlar unnu "úti" og konur sáu um heimilið, og svo framvegis). En jafnvel núna, þegar kynin hafa sömu möguleika til flests, er greinilegur munur á uppeldi.
Því verður að taka mið af rannsóknum þar sem ætla má að uppeldi komi ekki nálægt viðkomandi hegðun. Mér virtist ég sjá eina slíka í Economist um daginn. Þá var sagt frá því að fólk sækist eftir maka sem er í góðum efnum. Það er lógískt, því að allt lífið er auðveldara ef makinn þénar vel í búið. Hins vegar hafði mælst kynjamunur að því leyti að karlar eru því eftirsóttaverðari í augum kvenna því betur sem þeir þéna. Hins vegar átti það sama við í hina áttina, en aðeins upp að vissu marki - þar fyrir ofan var enginn munur.
Þannig þótti fátæk kona síðri kostur í augum karla en sú sem aflaði einhvers fjár. Hins vegar var enginn munur á þeirri sem aflaði einhvers og þeirri sem var rík. Í augum kvenna þóttu karlmenn því eftirsóknaverðari, því ríkari sem þeir voru (tek fram að ég get ekki talað um tölur, því að ég las ekki sjálfa greinina, en aðeins endursögn hennar í "ekónómistinum mínum").
Þetta þótti mér áhugavert því ef satt reynist, þá er hér kannski komin einhver skýring á launamuni kynjanna; karlar streða eins og mest þeir mega til að græða sem mest, og komast þar með ofar í metorðastigann - til að vera eftirsóttir, öfundaðir og allt það - á meðan konur leggja meiri áherslu á annað til þess sama (eins og vera grannar, fallegar, you name it).
Það er sjálfsagt óþarft að taka fram að ég gef mér það sem forsendu að fólk vilji yfirleitt vera ofarlega í "eftirsóknametorðastiganum". Það þarf í sjálfu sér ekki vera rétt. Þó held ég að svo sé.
Cartier-Bresson: Allée du Prado, Marseilles, 1932.
sunnudagur, júlí 30, 2006
Sveitin
Auðvitað er engin sveitasæla í sveitinni. Það þekki ég frá því að hafa verið á Bassastöðum á Ströndum í fimm sumur, frá 12 til 17 ára aldurs. Hins vegar er þarna sérstakt andrúmsloft, og líf mjög frábrugðið því sem þekkist í borgum. Fólk þrælar frá morgni til kvölds og allt það. En hins vegar er líka mjög ánægjulegir hlutir: nálægð við náttúruna og dýrin, maður sér ávöxt erfiðis síns. Þetta er mjög spennandi líf og "intense" á köflum. Ég gæti meira að segja "næstum því" hugsað mér að vera bóndi.
Við Jóel fórum einmitt að heimsækja Odd í sveitina. Á móti okkur var tekið af miklum rausnarskap. Svo ferðuðumst við þarna um, skoðuðum áhugaverða staði og skutum fogla. Það var gaman (tófurnar þarna voru skotnar nokkrum klukkustundum áður en við komum, enda voru þær orðnar stífar).
Meðal annars fórum við upp í Alviðruhamravita, þar sem þessi mynd er tekin.
Einnig sáum við Þykkvabæjarklausturskirkju, sem er kríli.
föstudagur, júlí 28, 2006
Sveitasælan
Svona er í sveitinni
miðvikudagur, júlí 26, 2006
Désespoir
Salgado tók myndina í Malí árið 1985.
Fingraför
Í gær var ég að þrífa byssuna mína. Notaði til þess "cleaning kit" sem er frá Bandaríkjunum. Í því er allt sem maður þarf, og þar á meðal forlátur klútur sem var sérpakkaður í plastpoka. Það sem vakti athygli mína er að gagnsemi klútarins var tíunduð á pokann - hann þrífur skít og drullu og allt það. En þar var líka sérstaklega tekið fram að hann gagnaðist sérstaklega vel til að taka burt fingraför!
Mér fannst þetta svolítið undarlegt. Því ef svona er tekið fram, þá væntanlega álíta framleiðendur að slíkt geti aukið söluna. En skyldi þeir vera svo margir þarna í landi þeirra frjálsu sem vilja þurrka fingraförin sín af skotvopni? Og hvers vegna í ósköpunum skyldi maður vilja það hafi maður ekki óhreint mjöl í pokahorni?
mánudagur, júlí 24, 2006
Yngri bræður bræðra
En greind er ekki hegðun.
Þó held ég að á sama hátt og erfðir hafi áhrif á greind geti verið að þær hafi áhrif á hegðun. Til að mynd las ég um rannsókn í Economist nýlega (í því blaði eru oft endursagðar greinar úr virtum vísindatímaritum, eins og Science eða Nature).
Það hafði mælst, með fylgnireikningum, að auknar líkur væru á því að menn væru hommar ef þeir ættu eldri bræður. Það sem var áhugavert er að þessi fylgni mældist ekki fyrir þá sem áttu eldri systkyni, þannig að það var ekki spurning um að vera bara yngra barn. Og það merkilegasta var að fylgnin mældist líka fyrir þá sem áttu eldri bræður, en höfðu ekki alist upp með þeim (þá er bara talað um bræður af sömu móður). Þannig virðist eittvað gerast í móðurkviði þegar móðirin hefur átt drengi sem eykur líkurnar á því að drengur sem kemur á eftir verði hommi.
Vart þarf að taka fram að annað kemur til þar ofan á. Í greininni var sagt að um 2% karla væru hommar og að þetta "yngri bróðir" dæmi gæti skýrt eitthvað um þriðjung af því (en það eru statístískar aðferðir sem varast ber að taka of alvarlega).
Nú er alls ekki vitað hvað það gæti verið, eða raunar hvernig þessi kynhneigð verður til. Hins vegar virðist ljóst, ef þetta er rétt, að það hvort menn séu hommar eða ekki getur ekki verið bara samfélagslega ákvarðað. Og það hvaða kynhneigð maður hefur er mikilvægt varðandi hegðun á þeim sviðum sem koma þeim málum við (makaval, kynlíf und alles).
P.S. Ekki var talað um lesbíur í þessari rannsókn.
P.S. Það hefði verið áhugavert að gera samskonar rannsókn og taka með fóstur sem hafa dáið í móðurkviði, eða verið eytt. En það gæti verið erfitt...
föstudagur, júlí 21, 2006
Erfðirnar og greind
Ef maður gefur sér að erfðirnar hafi þetta mikil áhrif á fólk, þá má vel vera að munur sé á hópum. Til dæmis er mikið gert með það að svertingjar í Bandaríkjunum hafa að jafnaði lægri greindarvísitölu en aðrir.
Ég tala mikið um þetta í bókinni sem ég skrifaði og færði þar fyrir því rök að þessi munur skýrist af mismunandi samfélagsstöðu. Líka því að greindarmælingar eru ekki "absolut"; það er örðugt að mæla greind, enda er hún margslungin.
Þetta er svosum alveg rétt, en hins vegar má vera að greind hafi þróast mismunandi í mismunandi hópum manna. Í það minnsta er áreiðanlegt að hún hefur skipt miklu máli varðandi lífsafkomu fólks og því hefur verið mikill þrýstingur á að þau gen sem hefðu bætt greindina hefðu orðið ofan á.
Þeir sem halda því fram að hópar séu mis greindir benda einmitt á að eftir að maðurinn dreifðist um alla jörð fyrir um 100 þúsund árum hafi þeir sem urðu hvítir og gulir einmitt orðið að aðlagast meira en svartir og að við slíkar aðstæður sé greind mikilvægari.
Ég veit ekki hvað er rétt, en hins vegar er ekki hægt að útiloka að nokkuð sé til í þessu svo lengi sem mælingar sýna fram á greindarmun.
Myndina tók Cartier-Bresson í Kína þegar kommúnistar voru að komast til valda árið 1949. Þetta er fólk í Shanghai sem troðast í röð til að selja það gull sem það átti.
miðvikudagur, júlí 19, 2006
Sjúklingar eða heimilismenn
Þegar ég byrjaði að vinna á hjúkrunarheimilinu notaði ég alltaf orðið "sjúklingar" um sjúklingana. Á mig var sussað, og bent á að það ætti að segja "heimilismaður". Það hefur komið í stað "vistmaður" sem virðist ekki lengur móðins.
Nema hvað að ég gerði þann gaff þegar ég var að tala við lækninn - sem virðist greindur maður - um daginn að ég sagði "sjúklingur" og leiðrétti mig svo strax og talaði eins og "á að gera". En þá sagðist hann vera mjög sammála mér, að það væri leiðinlegur þessi eilífi rétttrúnaður með orð; hvurs vegna mætti ekki kalla sjúklingana sjúklinga? Því fólkið þarna er heldur betur lasið, 30% mortalitet á ári.
Þeir sem vilja nota önnur orð virðast líta svo á að það sé á einhvern hátt slæmt að vera sjúklingur, en ekki get ég skilið það. Hins vegar virðist mér hálf hjákátlegt að tala um heimilisfólk, og því heimili, þarna á sjúkrastofnuninni.
En á maður ekki bara að tala eins og fólk vill, og segja "heimilismenn"?
mánudagur, júlí 17, 2006
Erfðir og hegðun, eitthvað
Pælingin sem ég byrjaði fyrir löngu var sem sagt að maðurinn væri genetískt ákvarðaður í grunninn, en að samfélagið mótaði hann svo. Þá var ég að tala um það hvað mótar hegðun fólks. Þetta er ósköp ómerkilegt að sjálfsögðu, því nú eru svo margir þessarar skoðunar. En ekki alveg að því er mig varðar.
Málið er að ég hélt að erfðirnar væru miklu minna mikilvægar en ég er farinn að halda nú. Áður var það mín skoðun að erfðirnar mynduðu svona mjög "almennan" grunn, sem væri meira og minna sá sami fyrir alla. Sem sé að samfélagið hefði afgerandi áhrif á hegðun fólks.
Svo sé ég börnin mín hegða sér á einhvern hátt sem þau hafa aldrei séð - og sem geta því ekki verið samfélagslega ákvörðuð. Dæmið sem ég tók var að sonur minn kaus frekar að kasta frá sér hálfu kexi þegar hann vildi heilt kex, en að þiggja þó það. Þetta er ekki rational hegðun, því þarna verður hann af öllu í stað þess að fá helming (best að taka það fram að sá möguleiki að hann álíti að þetta geti verið rational hegðun (án þess að hugsa það) vegna þess að hann gæti vonast eftir að fá heilt kex ef hann mótmælti á þennan hátt er ekki mögulegur. Ástæðan er sú að hann hefur aldrei fengið vilja sínum framgengt á þennan hátt).
Þá sýnist mér að þessi hegðun hljóti að vera erfð. Þar með valda erfðir ekki aðeins almennum áhrifum á hegðun og "eðli" fólks - til dæmis hvort fólk sé agressíft eða ljúft, og það allt. Heldur líka svona "henda hálfu ef maður fær ekki allt"-bjánaskap. En svo slípar samfélagið þetta allt.
Nota bene: Þegar ég tala um "erfðir" á ég ekki aðeins við genetíkina, heldur önnur áhrif sem móta fóstrið í móðurkviði.
laugardagur, júlí 15, 2006
Leiði
Ég veit ekki hvernig ég lifi af einn þrjár vikur í viðbót. Já, fjölskyldan er í útlandinu og ég einn hér heima... Að hugsa sér að sumt fólk lifir svona bara alltaf: Enginn að tala við þegar heim kemur. Hræðilegt.
föstudagur, júlí 14, 2006
Vændiskonurnar
Talandi um heimsmeistarakeppnina: Það var búið að tala mikið um "innflutning" (gæsalappir því mér finnst alltaf óaðlaðandi að nota þetta orð um fólk) fjölda vændiskvenna til Þýskalands vegna keppninnar. Minnir að talað hafi verið um hundrað þúsund stykki. Svo var talað um karla sem væru þarna í hópum uppfullum af testósteróni og greddu og þetta færi svo allt saman í syndsamlegum viðbjóði.
Nema hvað að svo voru bara ekkert fleiri vændiskonur þarna en venjulega, og bissness hjá þeim í verra móti. Enda vita þeir það sem til þekkja að það sem losnar við fótboltaáhorf er adrenalín, alveg fullt, en ekki testósterón. Og adrenalín og gredda fara hreint ekki saman.
Það sem er áhugavert er uppruni og afdrif upplýsinganna um "innflutning" vændiskvenna. Greinilegt er að þær hafa komið frá einhverjum sem vissi ekkert um málið, og að þetta var algert bull. En samt urðu þetta viðurkennd sannindi í einhverjar vikur - mótmæli þeirra vegna, fundir og áskoranir. En sem betur fer var hægt að horfa á raunveruleikann og sjá að þessi "sannindi" voru hreint ekki rétt.
Kannski við viðurkennum alls konar hluti sem rétta sem ekki er meiri fótur fyrir en þetta með vændiskonurnar?
miðvikudagur, júlí 12, 2006
Vive Zidane
Ég sé í frönskum fjölmiðlum að það er talað mikið illa um Zidane þegar hann skallaði Ítalann þarna. Mér kemur það á óvart. Án þess beint að vera hrifinn af svona almennt, þá skil ég hann ósköp vel. Þeir eru svo óþolandi þessir Ítalir (og Portúgalir) í fótbolta að hrækja, klípa, móðga, henda sér niður og grenja og það allt, að ég dáðist svoldið að Zidane. Þarna er loksins maður sem er búinn að fá nóg og springur. Og hvernig gerir hann það? Með að láta sig detta og grenja, eða hlaupa og klaga í dómarann, eða klípa til baka? Ónei. Með að standa face-to-face fyrir framan aumingjann og skalla hann. Eins og maður.
miðvikudagur, júlí 05, 2006
Drekkjum Kárahnjúkum
Loksins varð það úr að ég komst til að skoða Kárahnjúka og svæðið sem á að fara undir vatn. Get því myndað eigin skoðun. Og það verður að segjast að þó að dalurinn sé fagur þá kemst hann ekki með tærnar þar sem margir aðrir staðir hafa hælana. Þarna er mikill sandur og nokkrir flottir skúlptúrar í honum. Svo er lítil á sem rennur niður eina hlíðina í flottum fossi. Svo er einhver gróður... og lítið meira.
Miðað við Dettifoss og gljúfrin þar fyrir norðan er þetta bara prump. Eins miðað við svæðið undir jöklunum á suðurlandinu, eða fagra fossa, eða mikilfengleg fjöll víða um landið.
Þannig séð er ekki mikill missir í þessu svæði. Og ef hægt er að fá mikla peninga fyrir það þá finnst mér sjálfsagt að nýta það (nokkuð sem er kannski ekki veruleikinn ef verið er að gefa raforkuna í þessi álver öll).
Hins vegar er vel þess virði að keyra þarna. Bæði til að sjá náttúruna, sandana og fjöllin, en líka ef maður er svo heppinn að sjá hreindýr í hjörðum.
Hreindýr undir Snæfelli:
laugardagur, júlí 01, 2006
Ómannglöggur
Þar sem ég sat í heita pottinum í sundlauginni við Mývatn í fyrradag var þar maður sem mér virtist íslenskur. Annars voru allt útlendingar. Við töluðumst ekki við. Ég fór að synda nokkrar ferðir og fer svo aftur í heita pottinn, og þá spyr hann "búið þið ennþá á Íslandi Jóhann?" Ég var mjög undrandi og spurði hvort hann þekkti mig. Síðan tókum við tal saman og það var ánægjulegt. Við höfðum þá spilað saman fótbolta á laugardögum í einn vetur þegar við vorum í háskólanum forðum.
Síðan gerðist svipað í gær uppi við Hveravelli; þar var maður sem ég kannaðist við og mér virtist hann þekkja mig. En við töluðumst ekki við.
Þetta kemur oft fyrir mig, að allskonar fólk þekki mig og ég ekki það. Enda er ég svo óskaplega ómannglöggur. Oft hef ég reynt að fela það, með að byrja að tala við fólkið og komast í samræðunum að því hver viðkomandi er og oftast tekst það. En ekki alltaf, og þá er það mjög vandræðalegt.
Nú er ég farinn að segja sannleikann: Að ég er með ómanngleggri mönnum, og þess vegna eru það miklu fleiri sem þekkja mig en ég þekki.
þriðjudagur, júní 20, 2006
Fokking tölvulistinn
Sumstaðar fær sölufólk hlutfall af því sem það sjálft selur kúnnunum. Þannig er það greinilega í Tölvulistanum, enda reyna sölumenn sífellt að selja manni dýrari vöru og fleira en maður hafði hugsað sér... til þess að hafa af manni peninga. Mér leiðist þetta. Ég vil bara fara inn í búðir og fá heiðarlega aðstoð. En þeir þarna hjá Tolvulistanum hugsa sjálfsagt að þeir hafi ekkert upp úr slíku, því þá tapi þeir peningnum sem enn situr í vasanum á kúnnanum.
Ég held þetta sé misskilningur. Held frekar að með að vera ekki heiðarlegir við kúnnann glati kaupmennirnir þeim frekar, og að slíkt sé slæmt til langs tíma. Í það minnsta er víst að ég versla ekki aftur hjá Tölvulistanum, jafnvel þó að vara þar kunni að vera svolítið ódýrari en annars staðar.
föstudagur, júní 16, 2006
Raus
Umsögn um málverkasýningu:
"Í nokkurs konar geómetrískri límbandsinnsetningu veltir [höfundur] vöngum yfir sjálfu rýminu, fagurfræði þess og skynjun áhorfandans... [Höfundur] hefur einkum fengist við hið geómetríska málverk en í þessu verki má segja að [hann] sprengi af sér blindrammann: sýningarrýmið allt verður staðgengill strigans..."
Þegar ég las þetta hugsaði ég "Jesus Kristus Got im Himmel". Ótrúlegt hvað fólk getur gert sig að fíflum með svona monthanarausti.
miðvikudagur, júní 14, 2006
Er Halldór Ásgríms spilltur?
Í einhverju blaði um daginn voru tekin til mikilvægustu mál sem Halldór Ásgríms hafði komið í verk á stjórnmálaferli sínum. Svo voru fengnir einhverjir til að tjá sig um þau. En svo einkennilega vildi til að enginn minntist á það að á flestum þeirra hefur hann sjálfur hagnast, og það oft gríðarlega.
Með setningu kvótakerfisins varð hann (og fjölskyldan öll) miljarðamæringur, og með að selja fjölskyldufyrirtækinu Búnaðarbankann varð hann enn ríkari. Svo lækkar hann skatta ríka fólksins... og ætli hann hagnist ekki obbolítið á því? Loks ákvað hann að sækja um að Ísland komist í Öryggisráð SÞ - og ef það verður þá þori ég að veðja miklu um að Halldór sjálfur verði valinn til að vera fulltrúi Íslands þar.
Nú er talað um að stjórnmálamenn séu spilltir ef þeir nota aðstöðu sína til þess að hagnast sjálfir á óeðlilegan hátt. Nú neitar enginn því að Halldór hafi hagnast gríðarlega á gjörðum sínum sem stjórnmálamaður (þar sem hann hefur "notað aðstöðu sína"). Þá er spurningin hvort einhvers staðar sé eitthvað óeðlilegt við þetta?
Willy Ronis, verkfall í Citroen verksmiðjunum við París, 1938.
föstudagur, júní 09, 2006
Ikikomore
Fyrir mörgum árum sá ég sjónvarpsþátt um fyrirbæri sem heitir ikikomore. Það er þegar unglingar loka sig inni og neita að hafa samskipti við annað fólk. Þetta var svolítið átakanlegt, því þarna verður það þannig að unglingarnir hætta að tala við aðra. Reka alla út sem koma inn í herbergið þeirra. Láta skilja mat eftir á gólfinu fyrir framan herbergið. Hafa sjálfsagt klósett þar inni. Svona gengur þetta í mörg ár.
Ikikomore er fyrirbæri sem ku aukast mikið undanfarið, og þúsundir unglinga loka sig svona inni.
Þetta var í Japan, og í þættinum (held það hafi verið á Arte) var fílósóferað um að þetta gengi þarna vegna hefða þar í landi. Það væri samfélagslega viðurkennt að einstaka maður lokaði sig inni og færi að hugleiða, og allur sá pakki. Svona munkadæmi eitthvað.
En einnig var talað um að þetta fyrirbæri væri algengt þarna vegna þess að í skóla er gríðarmikil samkeppni og þeir sem væru undir gæfust upp á þennan hátt. Þyldu ekki skömmina.
"Maður skilur ekki þetta fólk", hugsaði ég. Nema hvað að síðar kom í ljós að unglingarnir væri ekki aldeilis að hugleiða heldur hefðu þeir tölvur og internet og lægju í tölvuleikjum. Þá skildi ég þá svo afskaplega vel.
Á þessum tímapunkta hafði ég hætt að spila, en mundi svo ósköp vel að þegar ég lifði tölvuleikjafíknina. Þá hefði ég gjarnan vilja loka mig svona inni líka. Frábært líf... utan þegar maður fór að hátta að þá spurði maður sig til hvers þetta væri nú allt.
En ikikomore er svoldið sorglegt fyrirbæri, því þarna er tiltölulega heilbrigt fólk sem lokar sig inni og eftir nokkura ára einangrun er geta til að hafa samfélagsleg tengsl minni. Og svona ýmislegt. Fjölskyldan líður líka fyrir þessa hegðun.
Ég veit ekki hvort tölvuleikir séu svo ofboðslega slæmt fyrirbæri. Held þó ekki. Það versta er hvað það fer mikill tími í þá. Hjá ikikomore-fólkinu er það heilt lífsskeið... og það er nú full mikið.
Doisneau, 1956.
fimmtudagur, júní 08, 2006
Coma og kostnaður
Ég þekkti strák í Frakklandi. Hann var frá sama stað og konan mín, og hafði alltaf verið svoldið skotinn í henni. Var ekki ánægður þegar ég náði í hana. Samt var hann alltaf kurteis, og bara fínn gaur.
Svo fyrir um það bil ári síðan hengdi hann sig. Hann var skorinn niður og lífi blásið í hann, en samt lá hann í dái í sjúkrarúmi upp frá því. Lífinu var haldið í honum að vilja konu hans allan þennan tíma, því að hann dó nú nýlega.
Þá fer maður að sjálfsögðu að spyrja sig spurninga. "Why" er náttúrulega fyrsta spurningin, því manni finnst það svo fáránlegt að vilja að eiginmaður sinn liggi þarna í rúmi. Kannski hún hafi samt alltaf haldið í vonina að hann mundi rísa upp.
En á einn einstaklingur að geta ráðið því hvort að öðrum sé haldið lifandi við þessar aðstæður? Þetta kostar samfélagið stórfé (kostar ekki hver dagur á spítala 20-50 þús. kall?). Og á sama tíma er ekki nægt fé fyrir alla.
Æi, þetta eru erfiðar spurningar; hversu dýrt á að borga fyrir velferð eins einstaklings? Og hversu mikið á ríkið að skipta sér af ákvörðunum er varða einkalíf fólks.
Cartier-Bresson
mánudagur, júní 05, 2006
Songs of love and hate
Þegar ég er orðinn úrvinda, á síðustu dögunum fyrir próf eða ritgerðaskil, þá hlusta ég mikið á plötuna Songs of love and hate eftir Leonard Cohen. Ég kann hana utan að, og gæti sungið hana aftur á bak og áfram ef ég héldi tóni. Það er svo undarlegt að burtséð frá þessum stresstímabilum þá finnst mér hún eiginlega ekkert svo skemmtileg; þá er ég búinn að fá leið á henni.
Svona er þetta allt breytilegt.
Sieff í Dauðadalnum í Kalíforníu, 1977.
föstudagur, júní 02, 2006
Í tilefni reyklausa dagsins
Sá í sjúkraskýrslu í dag að maður hafði 200 pakkaár á bakinu. En getur það verið? Hann var áttræður og segjum að hann hafi byrjað að reykja 20 ára. Þá hefur hann reykt í 60 ár. En hann verður þá að hafa reykt rúma þrjá pakka á dag.
Ja, það er kannski mögulegt...
mánudagur, maí 29, 2006
Brandari
Þegar ég var að fara fyrst til Frakklands - það er langt síðan - þá hafði hist svoleiðis á að franska og þýska landsliðin í fótbolta höfðu alltaf hist á stórmótum. Franska landsliðið var ofsalega gott, með Platini und alles, og á sama tíma varð Þýskaland meistari á fullt af mótum. Heimsmeistarar og Evrópumeistarar og ég veit ekki hvað. Og þeir unnu Frakkana reglulega.
Þá heyrði ég þennan brandara:
Hver er skilgreiningin á fótbolta?
Veit ekki.
Það eru tvö lið með ellefu leikmönnum hvort sem eigast við og reyna að setja boltann í lið andstæðingsins og svo vinna Þjóðverjarnir!
Kosningaúrslitin fengu mig til að hugsa um þetta gamla skop: Sama hvað gerist, alltaf kemst helvítis Framsóknarflokkurinn í stjórn. Það er, by the way, önnur ástæða fyrir því að ég vil sjá nýjan miðjuflokk, eins og Alþýðuflokkurinn var. Þá er möguleiki á annars konar stjórn en íhaldið og béflokkinn.
Doisneau, 1964.
laugardagur, maí 27, 2006
Kosningaóskir
Þetta er eins og stundum í fótboltanum hjá mér núna. Ég er ekki með neinum en hins vegar er ég á móti tveimur "liðum". Framsóknarflokkurinn á að þurrkast út, og best væri ef sú þróun mundi hefjast hér í Reykjavík. Svo óska ég Samfylkingunni sömu örlaga. Því ef hún mundi klofna þá væri það væntanlega eftir einhverjum málefnum, og þá væru líkur á því að til yrði aftur einhvers konar gamall Alþýðuflokkur; flokkur sem ég gæti stutt.
Sem sagt, óskirnar eru þær að íhaldið vinni hreinan meirihluta, að Béflokkurinn nái ekki inn manni og að Samfylkinginn fái sem fæsta borgarfulltrúa. Sjáum hvernig fer.
Brassai: Prostituée, París,
miðvikudagur, maí 24, 2006
Mótmælaatkvæði
Í kosningunum greiði ég frekar atkvæði á móti en með einhverju. Ég ætla að kjósa íhaldið en er ekki svo hrifinn af því. Vilhjálmur finnst mér lélegur (skárra væri að hafa Gísla Martein), og málefnin þeirra eru ekkert sérstök.
En ég get ekki hugsað mér að kjósa Samfylkinguna eða Frjálslynda (um VG og Framsókn þarf ekki einu sinni að tala). Málefni Frjálslyndra eru mér ekki að skapi, því þetta er svo mikið íhaldsfólk (og þá nota ég orðið í eiginlegri merkingu, ólíkt því sem ég gerði hér að ofan): Flugvöllinn áfram í miðbænum, bannað að rífa húsaruslið við Laugaveginn (t.d. finnst þeim húsið þar sem Nike búðin er of merkilegt til að rífa!)...
Samfylkingin, og R-listinn, hlýtur að dæmast af verkum sínum. Í fyrsta lagi þarf ég ekki annað en að líta út um gluggann til að sjá hvers vegna mér er ómögulegt að kjósa þá: Hraðbraut to nowhere. Svo er Hringbrautin eins og hún er orðin en engin Sundabraut eða gatnamót að mörgum hæðum við Kringlumýrarbraut. Svo er helvítis tónlistarhúsið (sem allir flokkar eru að vísu fylgjandi)...
Að vísu hafa þeir staðið sig vel í leikskólamálum, en hversu oft á maður að kjósa flokkinn vegna þess eins?
Jæja, hef ekki tíma í meira...
Myndina tók Elisabeth Bourke-White þegar þýskir borgarar voru leiddir um Buchenvald búðirnar 1945 til að þeir sæu hvað samborgarar þeirra hefðu gert.
þriðjudagur, maí 23, 2006
Íhaldið var það heillin
Ég ætla að kjósa íhaldið í fyrsta skipti ævinnar í kosningunum um næstu helgi. Held það verði undarleg tilfinning að krossa við D.
fimmtudagur, maí 18, 2006
...
Fékk þessa senda áðan:
miðvikudagur, maí 17, 2006
Money money
Búinn að veðja 20 evrum á Arsenal...
þriðjudagur, maí 16, 2006
Ómerkilegt
Þegar ég heyrði að Eyþór Arnalds hefði keyrt fullur á ljósastaur og svo reynt að stinga af sögðum við að hann mundi ekkert gera. Bara koma í sjónvarpið, grenja og segjast ekki hafa ætlað að gera þetta og að hann mundi aldrei gera þetta aftur.
Svo í gær heyrðum við að hann mundi segja af sér. Þá sögðum við að hann mætti nú eiga það, hann Eyþór, að hann kynni að taka afleiðingum gjörða sinna: Ef maður brýtur bæði gegn siðferðisreglum samfélagsins og landslögum, þá er maður ekkert að bjóða sig fram til hárra embætta.
En svo kemur í ljós í morgun að þetta var bara misskilningur, hann ætlar ekki að draga sig til hlés. Heldur ætlar hann bara ekki að taka þátt í kosningabaráttunni, en svo taka við fyrsta sætinu og öllu því eftir kosningar (já og huhum, þegar hann verður búinn að taka út refsingu (fangelsi með skilorði náttúrulega, eða bara sekt) og búinn að "taka á sínum málum").
Ansi finnst manni þetta nú rislágt.
Riboud: La tour Eiffel, Paris, 1953.
laugardagur, maí 13, 2006
Auglýsingastofukosningabarátta
Ofboðslega leiðist mér kosningabarátta sem er búin til á auglýsingastofum. Einhver slagorð og frasar - "Vertu með!" og "Ertu með?" og allt það - og svo þora frambjóðendurnir ekki að hafa neinar skoðanir af hræðslu við að fæla frá. Frambjóðendur, by the way, sem hafa enga skoðun aðra en að það væri gott að komast til valda... (og ég ýki svolítið, en maður fær þetta á tilfinninguna).
En í sannleika ætti ég að tjá mig lítið um þessi mál, því svo mikið er ofnæmi mitt á stjórnmálum þessa lands orðið að ég fylgist ekkert með að öðru leyti en að lesa tvö blöð. Slekk á útvarpinu umsvifalaust og þessi mál ber á góma og zappa á aðra sjónvarpsstöð þegar þessi andlit þarna sjást.
Annars held ég að ákvörðunin um hvað ég ætli að kjósa sé tekin. En ég þarf að spegúlera aðeins meira.
Ronis í Lens, Pas-de-Calais, árið 1951.
fimmtudagur, maí 11, 2006
100% unofficial
Þegar ég var í London um daginn vildi ég endilega tvo hluti. Arsenal bol og Arsenal krús. Þetta með krúsina var ekkert mál, en hins vegar fór ég ekki að huga að bolakaupum fyrr en nokkrum klukkutímum áður en flugið til Frakklands fór í lofið. Þá þrammaði ég um göturnar þarna, street hitt og street þetta. Og fann engan bol. Þangað til á Oxford Street að ég bað gaura á svona útistandi (eða hvað það nú heitir) um Arsenal bol. Hann sagðist eiga svoleiðis en talaði alltaf um Henry bol. Mér fannst það svoldið skrítið, en hey, það eru fullt að undarlegum hlutum í útlöndum. Þannig að ég keypti Henry bol af honum, stakk honum í töskuna og hljóp í flugið.
Það var ekki fyrr en síðar að ég sá að þetta voru svik og prettir. Því á bolnum stendur skýrum stöfum "this is not original copy not certifed [það stendur með stafsetningavillunni] 100% unofficial". Og þar sem stendur "Arsenal" framaná, í rauða merkinu, stendur "Gunner" á mínum bol. Þannig að ég lét gabba mig.
En það gerir ekkert til. Mér finnst þetta eiginlega meira töff. En auðvitað stafar það af því að það er ég sem asnaðist til að kaupa bolinn, og maður segir alltaf að það sem maður á sjálfur sé best - ekki satt? Og djöfull er hann nú flottur!
Salgado í Brasilíu.
miðvikudagur, maí 10, 2006
Sótthreinsa eða ekki sótthreinsa
Heyrði í gær að hjúkkur eru hættar að sótthreinsa húðina áður en þær sprauta sjúklinga. Þetta kom mér mjög á óvart. Sú sem leiðbeindi mér sagðist að vísu gera það en það væri vegna þess hve gamaldags hún væri.
Ætli þetta sé eitthvað trend núna?
Myndina tók Cartier-Bresson af verkamönnum í bílaverksmiðju í Moskvu árið 1954.
sunnudagur, maí 07, 2006
Kuldi
Ég er að rannsaka áhrif kælingar á fólk eftir að það hefur farið í hjartastopp. Skoða áhrif þess á heilaskemmdir. Og ég mundi leggja til að ef þú ferð í hjartastopp að þú pantir kælingu. Segir: "Eitt stykki kælingu takk, byrja sem fyrst og halda 32°C í einn sólarhring. Hita svo hægt og rólega takk".
Hvílík fegurð:
fimmtudagur, maí 04, 2006
Leiðindarauglýsingar um exbé
Ég hef haft visir.is sem mína upphafssíðu í nokkurn tíma. En upp á síðkastið birtast þar alltaf auglýsingar af Birni Inga og Framsóknarflokknum (heitir hann ekki núna "exbé"?). Mér leiðast þær svo óskaplega að nú er lemonde.fr aftur orðin upphafssíðan.
þriðjudagur, maí 02, 2006
Erfðir og hegðun III
Það er náttúrulega ekki spurning að samfélagið, uppeldi og önnur lík áhrif, mótar hegðun okkar. Eins og Durkheim benti á forðum, þá tölum við tungumál sem við sköpuðum ekki, hegðum okkur í samræmi við siði sem við mótuðum ekki og þess háttar. Þessi áhrif samfélagsins koma fram á tvennan hátt.
Í fyrsta lagi hreinlega gefur það reglur um það hvernig skuli hegða sér við ákveðin skilyrði. Þegar við viljum tjá einhverjum ánægju yfir að hafa hitt hann og jafnvel vilja til að hefja samræður réttum við fram höndina. Grænlendingar ráku úr sér tunguna (og gera kannski enn; veit ekki hvort þessi siður hafi breyst vegna Dana). Eða eins og skrifað var á blogginu sunnudaginn var (sorry, en ég kann ekki að vísa í einfaldar færslur) þá á þetta líka við um flóknari hluti eins og upphaf kynmaka.
Í öðru lagi segir samfélagið okkur hvað sé eftirsóknavert og rétt. Og það er miklu mikilvægara. Til dæmis þykir okkur eftirsóknavert að vera fögur, rík, skemmtileg og það allt. En í Tíbet forðum var eftirsótt að loka sig inni í klaustri.
En hvað með áhrif erfðanna; getur verið að þau blandist í það að gefa okkur forrit að því sem er eftirsótt. Sú skoðun hefur ekki verið vinsæl hingað til. Og ég, sem mjög samfélagslega þenkjandi stjórnmálafræðingur, hef alltaf hafnað því. En er ekki lengur svo viss.
Þessari skoðun hefur, btw, verið hafnað oft á tíðum, vegna andstöðu við rasisma. Því ef sagt er að erfðir geti haft áhrif á hegðun á svona mikilvægan hátt, þá er komin bein leið í að segja að kynþættir geti hegðað sér á mismunandi hátt vegna erfða.
En til að geta hugsað almennilega um þetta þarf að skera hegðun fólks niður í flokka, og skoða hvern fyrir sig. Geri það næst.
Dieuzaide: La chevauchée, frá Konya eyðimörkinni, Anatolia, Tyrkland, 1955.
laugardagur, apríl 29, 2006
Sama nafn
Sá ótrúlegan hlut í gær. Það eru tveir Íslendingar sem voru fæddir sama dag, á sama árinu, og bera nákvæmlega sama nafn. Og nafnið var ekki eitthvað einfalt, eins og Jón Jónsson, heldur flókið (eins og Steingrímur Óskar Pálsson (það var ekki það)). Þetta er svo ólíklegt að ég held það geti ekki stafað af tilviljun, heldur finnst mér líklegast að um tvíbura sé að ræða og að foreldrarnir hafi gefið þeim sama nafnið. En er það ekki líka ólíklegt...?
Cartier-Bresson: Quai de Javel, Paris, 1932.
miðvikudagur, apríl 26, 2006
Palminn minn
Keypti mér um daginn palm til að nota á spítalanum á næsta ári. Tungsten TX. Ótrúlega flott tæki.
Hér er ein dæmigerð "newton": flott og gróf og ögrandi.
Veit ekkert annað um myndina en að hún er eftir Helmut Newton.
mánudagur, apríl 24, 2006
Afríka
Var að horfa á mynd sem heitir Darwin's Nightmare á fransk-þýskri sjónvarpsstöð sem heitir Arte. Myndin var frábær. Segir frá lífi fólks í kringum Viktoríuvatn í Afríku, og þarna fær maður raunsanna lýsingu á ástandinu: fátæktinni, ofbeldinu, hungrinu en líka gleði og ánægju venjulegs fólks. Ég veit að það er ekki hægt að segja frá svona, þannig að ég skora bara á þá sem geta að sjá þessa mynd. Þ.e. ef einhver hefur áhuga á lífi fólks þarna í Afríku...
Margaret Bourke-White: Nuremberg, 1945.
sunnudagur, apríl 23, 2006
H fyrir Hitler
Sá um daginn að Josef Goebbels og frú áttu fullt af börnum. Þau gáfu þeim öllum nafn sem byrjaði á H til heiðust Hitler. Svo þegar hann ákvað að drepa sig fannst þeim óhugsandi að lifa lífinu. Þannig að þau tóku blásýru. En þeim fannst líka að börnin þeirra gætu ekki lifað í Hitlerslausum heimi þannig að fyrst drápu þau sín eigin börn!
Klikkað pakk!
fimmtudagur, apríl 20, 2006
Eðlileg hegðun?
Fyrir nokkru fékk ég mér bjór með gömlum félögum og þá tjáði einn þeirra mér nokkuð sem hefur valdið mér svolitlu hugarangri. Hann á dóttur, sem mig minnir að sé fimm ára. Þau hjónin fara nokkrum sinnum á ári til mágkonu hans og svila sem búa úti á landi, og þá búa þau þar í nokkra daga. Þau hjónin þar, mágkonan og svilinn, eiga líka barn á svipuðum aldri.
Svo sagði hann mér það að svilinn hefur þá áráttu að baða dóttur hans (og mágkonunni virðist líka vera umhugað að hann geri það). Hann sagði mér að það gerðist þannig að svilinn spyrði dóttur hans hvort hún vildi ekki fara í bað með dóttur sinni, án þess að nefna það við þau hjónin. Eða þá að hann segði bara allt í einu, "jæja, nú komið þið í bað" eða eitthvað svoleiðis. En án þess að spyrja foreldrana. Einnig tjáði félagi minn að stundum væri það mágkonan sem segði eitthvað svoleiðis (t.d. "stelpur, nú ætlar hann... að baða ykkur").
Félagi minn spurði mig hvað mér finndist og mér finnst þetta óeðlilegt. Bæði að þau hefðu þennan áhuga á þrifnaði dótturinnar, en einnig að enginn segði neitt. Hann var ekki alveg viss, og sagði að það gæti verið að svilinn væri bara svona barngóður og eitthvað.
Mér var sama, sagði ég. Því það getur líka verið eitthvað annað. Hann gæti líka verið djöfuls barnaperri.
En ég veit ekki hvort þessi afstaða mín sé góð eða ekki. Ég hef unnið mikið með fanga, byttur og dópista, og kannski það hafi haft þau áhrif að ég geri ráð fyrir því að fólk geti verið vont (eða gert slæma hluti), þó það geti verið kammó og allt það. Mér finnst bara að barnið eigi að njóta vafans, því það er svo alvarlegt ef þetta er ekki allt heiðarlegt.
Cartier-Bresson: Chauffeurs de taxi, 1931.
þriðjudagur, apríl 18, 2006
Nostalgia
Vorið er að koma í Frakklandi. Jakkaveður og frjókornaofnæmi. Formidable!
Robert Doisneau, Le lapin.
þriðjudagur, apríl 04, 2006
Bætur og laun
Um daginn var dópisti reiður við mig og sagði eitthvað svona: "Haltu bara áfram í þessari hundrað þúsund króna vinnu þinni, á meðan ég fæ hundrað og fimmtíu þúsund króna örorkubætur!". Ég fór auðvitað ekki að rífast við stúlkuna en hef verið að velta því fyrir mér hvort þetta sé umhugsunarvert. Fólk vinnur hörðum höndum fyrir launum sem eru miklu lægri er bæturnar sem dópistar fá frá ríkinu, og sem eru notaðir til að kaupa dóp. En er þetta ekki óhjákvæmileg misnotkun á velferðarkerfi?
Og nú fer ég til Frakklands.
Hér er fín páskamynd eftir Marc Riboud.
sunnudagur, apríl 02, 2006
Viðbjóður
Ég hef aldrei séð "Strákana" í sjónvarpinu (er það ekki á Skjár 1?). Hins vegar hef ég stundum séð þáttinn auglýstan. Og um daginn sást þar sem einn þeirra var að láta kú míga á sig. Það fannst mér ógeðslegt.
Tvennt er undarlegt. Í fyrsta lagi að fólk hafi gaman af svona nokkru. Og ekki síðar að fyrirmenn þessarar þjóðar skulu hafa farið í þáttinn til að reyna að auka vinsældir sínar: Ingibjörg Sólrún og Halldór Ásgrímsson. Sérstaklega finnst mér ekki gott þegar Halldór fer þarna, því hann er forsætisráðherra, hvort sem manni er það ljúft eða leitt. Og þegar hann fer þarna er ekki bara persóna hans hjá Strákunum heldur líka forsætisráðherra. Nú er mér alveg sama þó að Halldór geri lítið úr sjálfum sér, en ekki alveg jafn sama þegar æðsti stjórnandi landsins gerir það sama (þó mér finnist þessi embætti nú ekki hátíðleg).
En gerir Halldór ekki allt sem hann getur - hversu lágt sem hann þarf að lúta - til að koma sér í feit embætti, til að geta auðgað sig og sitt fólk?
Alain Borjon: Jessica
fimmtudagur, mars 30, 2006
Strákar vs. stelpur
Þegar ég var ungur voru einhver félög (Lions og Kiwanis og svoleiðis) bara fyrir karla. Þessu voru jafnréttissinnar ekki hrifnir af og börðust á móti. Þetta breyttist svo á þann hátt að bæði kynin gátu gerst meðlimir. Blessunarlega. Annað var að hjúkrunarkonur breyttu nafninu sínu í "hjúkrunarfræðingar". Og annað var í þeim dúr: Það átti að hætta að greina fólk í sundur eftir kynferði.
Þetta minnti á baráttu svertingja til dæmis í Bandaríkjunum sem vildu hafa sömu tækifæri og aðrir óháð kynþætti.
Nú virðist mér þróunin hafa snúist við. Það þykir sjálfsagt að aðgreina fólk eftir kynfærum. Samkomur fyrir konur, stelpukvöld, sérstök námskeið fyrir konur og svo framvegis (raunar er ákaflega lítið bara fyrir karla). Og varðandi starfsnöfn: Nú er kona ekki "starfsmannastjóri" heldur "-stýra", og þannig áfram. Maður bíður eftir að hjúkrunarfræðingar breytist aftur í "hjúkrunarkonur" og svo einstaka "hjúkrunarkarla".
Mér leiðist þetta. En það þýðir ekki að berjast á móti vindinum, eða hvað? Þess vegna ætla ég bara að reyna að venjast þessu, og helst að fara að hugsa á þann hátt sjálfur að sjálfsagt sé að hegða sér mismunandi gagnvart fólki eftir kynferði þess. Satt að segja hélt ég að ég mundi leggjast svo lágt að taka þátt í þessu, en stefni á að skipuleggja "strákakvöld". Spurning bara hvað maður hefur á því. Kannski fótboltahorf, bjór... Væri það ekki stereotýpískt?
En ég skal viðurkenna að það kemur til með að taka mikið á að segja við stelpu sem vill koma líka að horfa á bolta með bjór í hönd: "Sorry, þú mátt ekki, þú hefur píku!"
Brassai, frá París 1933.
miðvikudagur, mars 29, 2006
Furðulegar ályktanir
Í Fréttablaninu sá ég í dag frábært dæmi bæði um undarlega spurningu í skoðanakönnun og líka hvernig ályktanir eru dregnar af spurningunum. Raunar var þetta svo gróft að maður spyr sig að því hvort spurningakönnunin hafi ekki verið gerð einmitt til að fá viðkomandi niðurstöður.
Það var spurt um tónlistarhöllina við höfnina sem á að byggja... fyrir 12 milljarða króna (120 þús. á hvern Reykvíking). Það var ekki spurt um afstöðu fólks til hallarinnar, hvort fólk vildi að hún yrði byggð eða ekki, eða hvort það teldi hana peninganna virði. Þess í stað var spurt hvort tónlistarhús við Austurhöfn muni efla miðborgina. 83% sögðu já.
En það er augljóst að svarið við spurningunni er jákvætt. Auðvitað hlýtur það að efla þetta hverfi ("efla" þýðir væntanlega að gera mikilvægara) að fá stórt hótel, tónlistarsali, þar með talið "kammermúsíksal fyrir 450 áheyrendur", og hvað veit ég. Eins og einhver Stefán Hermannsson, sem talað var við í Fréttablaðinu, segir: "Það verður mikil aukning á starfsmönnum í miðborginni..."
Svo er viðtal við borgarstjóra þar sem hún segir: Niðurstaða skoðanakönnunarinnar "sýnir að fólkið í borgini er sammála borgaryfirvöldum... í því að fara í þessa uppbyggingu... Það er ekki oft sem skoðanakannanir sýna svona mikla sátt um eina framkvæmd..."
Nú er ég algjörlega á móti þessu tónlistarhúsi (einfaldlega því mér finnst verið að kasta peningum almennings í óþarfa snobb) en auðvitað mundi ég hafa svarað því að húsið "efli" miðborgina.
Cartier-Bresson
þriðjudagur, mars 28, 2006
Flott Arsenal
Djöfull hef ég gaman af að horfa á gott lið sem berst fyrir öllum boltum. Ekki síst þegar þeir taka helvítis Ítalí í nefið.
Ég horfði á leikinn í þýska sjónvarpinu og fannst aðdáunarvert að sjá, í viðtali eftir leikinn, að Arsene Wengers talar jafn góða þýsku og ensku.
sunnudagur, mars 26, 2006
Henda peningum út um gluggann
Ef Íslendingar settu svipað hlutfall ríkidæmis síns í varnarmál og Danir og Norðmenn þá færu 17-19 milljarðar í þann málaflokk á ári. Það gerir ca. 67 þús. krónur á hvert mannsbarn á ári. Og svo tala sumir íslenskir ráðamenn um nauðsyn þess að hér séu haldnar uppi varnir...
Ef ég hefði enn nokkrar væntingar til Samfylkingarinnar mundi það hafa valdið mér vonbrigðum að sjá að jafnvel Ingibjörg Sólrún virðist tala á þeim nótunum.
En ég skil ekki eitt: Til hvers í ósköpunum eigum við að fara að halda uppi vörnum hér? Gegn hverjum?
Í fyrsta lagi, það dettur engum í hug í alvörunni að einhver nágrannaþjóð fari að ráðast á landið (og enn síður þjóð fjarri). Eða er fólk hrætt við Dani, Norðmenn, Bandaríkjamenn, Breta, Frakka?
Í öðru lagi, hverjum dettur í hug að Íslenskur her gæti barist við aðrar þjóðir ef svo ofboðslega ólíklega vildi til að einhver mundi klikkast þarna í útlöndum?
Þar sem ekki eru til önnur svör en "nei", og "engum" við þessum spurningum, þá er ljóst að það að halda uppi einhverjum vörnum hér væri tilgangslaust. Það væri eins og að brenna peninga. Og það væri fáránlegt.
Robert Doisneau: La dent, 1956.
föstudagur, mars 24, 2006
Myndir
Witty grein
Las góða grein í Fréttablaðinu í gær. Hún heitir "Þotuliðið farið" eða eitthvað svoleiðis og fjallar um það hvað það er aumkunarvert að sjá þessa íslensku ráðamenn gera sig breiða í útlöndum. Halda að þeir séu eitthvað númer af því að Powell eða Rice yrða á þá. Bæði var ég alveg sammála greininni, og svo fannst mér hún vel skrifuð. Svona "witty".
Hún er eftir Eirík Stephensen, og þar kemur vandamál í ljós hvað mig varðar. Ég þekki nefnilega einn Eirík Stephensen en veit ekki hvort það er hann sem skrifaði hana. Gæti verið því hann er með greindari mönnum. En eitthvað væri nú vandræðalegt ef ég mundi hringja í hann til að óska honum til hamingju með skrifin... og hann væri ekki sá sem skrifaði. Ætli það sé ekki best að bíða þangað til ég hitti hann næst og spyrja þá?
fimmtudagur, mars 23, 2006
Hommar í íþróttum
Heldur þótti mér léleg fréttin um daginn um að hommar ættu erfitt uppdráttar í íþróttahreyfingu á Íslandi. Rökin fyrir því voru ekki þau að frést hefði af einhverjum homma sem hefði átt erfitt uppdráttar vegna kynhneigðar sinnar. Heldur að það væru ekki yfirlýstir hommar í íþróttum. Í íþróttum eru hins vegar yfirlýstar lesbíur, og þar með var dregin sú ályktun að félagsstarfið þarna væri þeim auðveldara.
Mér finnst bara heilbrigt að fólk sé ekkert endilega að lýsa yfir kynhvötum sínum opinberlega. Með því á ég ekki við að hommar og lesbíur eigi að skammast sín fyrir girndir sínar og láta engan vita. Síður en svo. Mér finnst að fólk eigi yfirleitt að vera sem sáttast við sjálft sig - gagnvart sjálfum sér og öðrum - og alls ekki að láta samfélagið hafa áhrif þar á. Mér finnst sem sagt að hommar og lesbíur eigi að lifa með hneigðum sínum bara eins og aðrir lifa með sínum hneigðum. Ekkert minna, en heldur ekkert meira. Ekkert skammast sín og hlaupa í felur. En heldur ekkert að auglýsa það OPINBERLEGA... frekar en fólk vill. En auðvitað er sjálfsagt af hommum að láta nánasta umhverfi sitt vita án þess að skammast sín nokkuð.
Persónulega efa ég ekki eina sekúndu að einhverjir hommar stundi íþróttir á Íslandi, og finnst það ágætt.
Þess vegna held ég það megi allt eins túlka þessa staðreynd (ef hún er staðreynd) einfaldlega sem heilbrigt merki um að hommar geti starfað í íþróttum á Íslandi rétt eins og hverjir aðrir án þess að þurfa eitthvað að tala frekar um kynhneigðir sínar.
Willy Ronis: Les amoureux de la Bastille, Paris, 1957.
þriðjudagur, mars 21, 2006
Erfðir og hegðun II
Það er hægt að hugsa um siðferði (þá er komin siðfræði ef hugsunin er "skipulögð") og hegðun fólks á tvo vegu. Annars vegar með því að reyna að komast að því hvers vegna siðferði er eins og það er. Eða hvers vegna fólk hagar sér eins og raun ber vitni. Og hins vegar á þann hátt að hugsa um það hvernig siðferði ætti að vera; hvernig fólk ætti að haga sér. Þetta er munurinn á kenningum sem eru lýsandi og skýrandi og hinum sem eru kallaðar "normatívar".
Dæmi um fyrri tegundina er t.d. þegar Aristóteles segir að maðurinn sækist eftir hamingju. Hann hefur komist að því, með að virða fólk fyrir sér, að svo sé. Á hinn bóginn er normatív kenning á ferð hjá Kant þegar hann segir að fólk ætti að haga sér í samræmi við maximið sem hann setti fram: Hegðaðu þér aðeins í samræmi við þær reglur sem þú getur viljað að verði almennar reglur!
Munurinn er sá að það er hægt að rökræða við Aristóteles, því hann getur haft rétt fyrir sér en svo þarf ekki að vera. Við maximi Kants er hægt að segja "ja, þú segir það" (og svo er hægt að hrífast af greindinni sem býr bak við, því hann rökstyður þetta auðvitað allt saman). Það sem ég á við er að við Kant er hægt að rökræða "hvernig í ósköpunum geturður viljað þetta?", en við Aristóteles er hægt að rökræða "ég held að þetta sé ekki svona".
Fólk blandar þessum tveimur tegundum af kenningum oft saman. Heldur til dæmis að einhver sem hefur komist að þeirri niðurstöðu að maðurinn sé illur, sé endilega illur sjálfur. Að hann vilji að fólk sé almennt illt. Það er alls ekki svo.
Myndina tók Sebastiao Salgado í gullnámu í Serra Pelada í Brasilíu árið 1986.
mánudagur, mars 20, 2006
Að grennast
Fattaði auðvelda leið til að grennast í gær. Eða, auðvitað hefur maður vitað þetta óbeint en einfaldleiki aðferðarinnar sló mig í gærkvöldi í vinnunni. Maður eykur bara vöðvamassann svolítið og borðar eins og venjulega.
Vöðvar eru vefur sem líkaminn þarf að eyða miklu púðri í að halda við. Þannig að því meiri af vöðva sem maður bætir á sig, þá þarf hann að eyða meiri orku bara í að vilhalda ósköpunum. Og þar með fer spikið.
Þannig að nú er ég kominn með áætlun um það hvernig ég á að losna við kílóin sem ég bætti á mig yfir prófin: Næ mér í kíló eða tvö af vöðvum!
Myndin er eftir Jean-Loup Sieff.
föstudagur, mars 17, 2006
Málverk í boði
Hæ Ari
Ég set hér mynd af málverkunum sem eru tilbúin. Þau eru öll metri á kant, fyrir utan það fyrsta sem er 1,20m x 1,20m.
Einhvern vegin eru þau ekki eins góð á ljósmynd og á vegg. Stærðin skiptir að sjálfsögðu máli, en einnig komast litirnir oft illa til skila. Loks sést áferðin ekki, en oft gerir hún talsvert.
Það væri kannski sniðugt að taka tvö og hengja hlið við hlið á stóran vegg. Til dæmis rautt við hliðina á grænu eða bláu...
Mynd af mynd
Mér fannst myndin sem ég setti á bloggið fyrir tveimur dögum síðan ekkert góð. Hins vegar fannst mér hún sniðug vegna þess að þar tekur Ribout mynd af eigin mynd í höndunum á mótmælenda, en sú mynd var orðin fræg og táknræn fyrir mótmælin gegn Vietnam stríðinu. Þessi mynd hér að neðan er tekin við sama tækifæri og fræga myndin, enda er sama konan á þeim báðum. Hún er hins vegar flott (myndin sko). Þær voru teknar árið 1967.
miðvikudagur, mars 15, 2006
Herinn burt
Á mínum ungaárum gekk ég stundum Keflavíkurgönguna. Það voru herstöðvarandstæðingar sem löbbuðu frá hliðinu að herstöðinni og til Reykjavíkur á einum degi. Á leiðinni var kallað "Ísland úr NATO, herinn burt!" og annað slíkt. Skilti og borðar.
Núna þegar hann er að fara er mér alveg sama um herinn. En mér þykir slæmt að allt þetta fólk skuli missa vinnuna.
Myndin er eftir Marc Riboud, tekin einhvern tíman eftir 1967.
Mála
Er þetta ekki hugguleg mynd af okkur feðgunum?
þriðjudagur, mars 14, 2006
Að kæla fólk niður
Ég er að vinna að rannsókn þar sem athuga á hvort það minnkar taugaskaða eftir hjartastopp að kæla fólk niður. Sem sé, hvort þessi einfalda aðgerð, sem virðist nokkuð hættulítil, verði frekar til þess að fólk labbi sjálft heim til sín út úr spítalanum en að því sé keyrt í hjólastól á sjúkrastofnun þar sem það kemur til með að dvelja langtímum saman (með tilheyrandi þjáningum og kostnaði).
Það er talað um að kæla líkamann niður í 32-34°C og halda hitastiginu þannig í 12-24 klukkutíma. Að sjálfsögðu þarf að lama sjúklinginn til að hann skjálfi ekki á bilinu 34-36°C og honum er líka haldið sofandi því þetta er óskemmtileg lífsreynsla áreiðanlega að vera svona kalt. En svo er ekkert meira gert. Og það sem er svo undursamlegt við þetta er að heilaskaðinn virðist minnka talsvert (að jafnaði).
Í einni grein sem ég las kom raunar fram að núverandi viðleitni að hita sjúklinga upp á slysstað gæti jafnvel verið slæm. Að betra væri við sumar aðstæður að halda sjúklingum köldum en að setja á hann teppi og dót. En ég veit ekki hversu rétt það er. Hitt er áreiðanlega rétt að í sjúkrahúsum getur stundum verið mjög gott að kæla fólk niður.
Myndina tók Willy Ronis nálægt Bordeaux í Frakklandi árið 1945. Þetta eru sjálfsagt vínræktendur.
sunnudagur, mars 12, 2006
Fangelsisdeildin
Í gær tók ég aukavakt á deildinni sem ég talaði um hér að neðan. Það var í fyrsta og síðasta skiptið sem ég vinn þar.
Þessa briljant mynd tók Robert Doisneau í garðinum við Chateau de Versailles árið 1966.
laugardagur, mars 11, 2006
Að kyrrsetja fólk
Það er deild á Landspítalanum sem kyrrsetur starfsfólkið, bannar því að fara heim að loknum vinnudegi!
Yfirleitt er það ekki sjaldgæft að ómögulegt sé að fullmanna allar vaktir, vegna þess að einhverjir eru veikir, eða slíkt, og ekki tekst að finna aukavakt í staðin. Þetta er ekki gott - þó það fari eftir ástandi sjúklinganna hversu alvarlegt það er. Oftast er brugðist við með því að hafa bara fáa starfsmenn. Á þessari deild, hins vegar er einhverjum starfsmanni sem er að fara heim af vakt bannað að fara! Hann er, sem sagt, lokaður inni!
Ég veit að það trúir þessu enginn, en það er samt satt að frelsi fólks er tekið burt. Það er gert með að vísa í samninga (eða lög einhver) sem heimila spítalanum að kyrrsetja starfsfólk ef neyðarástand brýst út. Með neyðarástandi er átt við stórkostlegar náttúruhamfarir eða eitthvað slíkt sem getur valdið stórtjóni. Enda skilur maður að við slíkar aðstæður gengur ekki að allir starfsmennirinir bara gangi út og sjúklingum sé ekki sinnt.
Með neyðarástandi hins vegar er ekki skilið tímabundin vandræði vegna þess að ekki tekst að fullmanna vakt. En á umræddri deild hefur samningurinn verið skildur á þennan hátt.
Það sem mér finnst svívirðilegt við þetta er tvennt. Í fyrsta lagi einfaldlega það að einhverjum skuli detta í hug að svipta fólki frelsinu vegna lítilsverðra tímabundinna vandræða. Ef einhver dugur væri í verkalýðsfélögum ætti að vera fyrir löngu búið að stöðva þetta.
Í öðru lagi væri svo einfalt að haga hlutunum þannig að til þessa þyrfti ekki að koma, þó það mundi kosta örlítið. Það er einfaldlega hægt að borga fólki fyrir að vera á einskonar bakvakt, til að það komi á aukavakt er þurfa þykir. Þetta er gert varðandi lækna og þá sem eru ofarlega í metorðastiganum. En þegar röðin kemur að venjulegu starfsfólki þá er ekki talin ástæða til þessa sjálfsagða fyrirkomulags. Þá er fólk bara stöðvað þegar það vill ganga út úr dyrunum.
Nick Brandt: "Cheetah and Cubs"
fimmtudagur, mars 09, 2006
Skíta og míga
Sumir sjúkdómar lýsa sér í því að það eru efni í líkamsúrgangi sem ekki eiga að vera þar, blóð í þvagi, fita í saur o.s.frv. Um þetta fyrirbæri hafa læknar notað "útlensk" orð í aldanna rás, og þau eru oftast af latneskum uppruna eða grískum. Sumir læknar eru áfjáðir í að hafa íslensk orð á öllu og það leiðir oft til fáránleika, sem ég hef áður tjáð mig um.
Núna, hins vegar, leiðir það hreinlega til ósmekklegheita. Því að þegar efnin tengjast þvagi þá er talað um -migu og -skitu þegar þau tengjast saur. Þannig er til dæmis talað um "blóðmigu" og "fituskitu". Þetta eru að sjálfsögðu mjög gagnsæ orð því allir vita hvað átt er við (blóð í þvagi eða fitu í saur) en hins vegar lítið elegant í mín eyru. Raunar fer um mig lítill hrollur í hvert skipti sem orðin eru nefnd.
Þetta kemur mér svolítið á óvart því yfirleitt hef ég gaman af grófu orðafari, en tal um líkamsúrgang höfðar greinilega ekki til mín; scatologia er ekki mitt "stöff". Raunar hygg ég að það sama eigi við um flesta því sjúklingur mundi varla vilja heyra að hann hefði blóðskitu eða próteinmigu. Þess vegna mun ég forðast að nota þessi ljótu orð, en tala um haematureu við lækna og svo bara skýra það sem átt er við ef maður þarf að tala um þessi mál við aðra. Og svoleiðis um öll þessi orð.
Cartier-Bresson. Veit ekkert meira um myndina.
mánudagur, mars 06, 2006
Frétt af stórmenni
Þegar ég bjó í París var ég fréttaritari Bylgjunnar í nokkur ár. Ég var alltaf blankur og einu sinni gerði ég svoldið óheiðarlegt til að ná mér í aura. Bjó til frétt til að senda í útvarpið (maður fékk 5 þúsund kall fyrir hverja frétt).
Það var þjóðhátíðardagur Frakklands, 14. júlí, og allir þjóðhöfðingjar heims á staðnum. Ofboðslegar skrúðgöngur og læti, eins og er oft þarna. Ég vissi að Vigdís Finnbogadóttir væri fulltrúi Íslands og horfði á sjónvarpið og sá hana í hópi af öllum hinum forsetunum og forsætisráðherrunum. Ekkert sérstakt um það að segja. Nema hvað að ég sendi inn frétt um það hvað hún hefði vakið sérstaka athygli og verið glæsileg - því auðvitað hefði frétt um að hún hefði bara verið þarna, sem var samt satt, ekkert birst.
Mér varð hugsað til þessa um daginn þegar ég sá að einhverjir hefðu kosið Vigdísi mesta stórmenni Íslands.
Margaret Bourke-White: "Bread Line during the Lousville flood, Kentucky", 1937
laugardagur, mars 04, 2006
Höfundurinn eða verkið
Fór í próf í gær, og vegna þess að ég er stundum utan við mig mætti ég kl. 9 en prófið hófst klukkutíma síðar. Þá gekk ég til Máls og menningar og skoðaði bækur um list. Þar var góð bók um nútímalist sem ég hafði gaman af að fletta. Eitt kom mér þó á óvart. Bókinni var skipt í kafla eftir stefnum. Einn um body art, annar um abstrakt og þar fram eftir götunum. En svo voru síðustu kaflarnir sem hétu "racial minorities" og svo "gay art" (eða eitthvað svoleiðis). Það fannst mér kyndugt.
Ég skil það að verk séu flokkuð eftir hugmyndinni sem á bak við þau liggur eða efninu eða forminu eða einhverju slíku. Það er að verkið sé flokkað eftir einhverju sem felst í því sjálfu. En svo er allt í einu farið að flokka þau eftir höfundi þeirra, og það finnst mér asnalegt. Það er, ef höfundarnir eru af réttu tegundinni.
En ef svertingi gerir abstrakt málverk, hvers vegna er það ekki flokkað með öðrum abstrakt verkum frekar en með verkum eftir aðra svertingja? Og hvað ef svertinginn er hommi eða lesbía sem gerir abstract...?
Þessi maður var hrifinn af svona skiptingu eftir höfundum.
föstudagur, mars 03, 2006
Plebbasúlan bis.
Skildi ég það rétt að þessi hugmynd að plebbasúlunni væri ekki runnin undan rifjum Yoko Ono, heldur að þetta hefði verið í undirbúningi í nefndum Reykjavíkurborgar árum saman? Alveg dæmigert fyrir R-listafólkið (og kannski Íslendinga) að gera svona horror. Reyna að koma sér á kortið, með einhverjum friðarverðlaunum. Og fá svo úr sér gengna útlendinga til að stinga upp á þessu (eða enn verra í tilfelli Yoko Ono, því hún hefur aldrei neitt sér til frægðar unnið annað en að vera kona Lennons).
Ansi er ég hræddur um að Reykjvíkingar verði sér frekar að athlægi í augum útlendinga með svona drasli.
Walker Evans: "Tenant Farmer's Wife, Alabama", 1936.
fimmtudagur, mars 02, 2006
Plebbasúla
Ofboðslega er þessi hugmynd með friðarsúlu í Viðey nú plebbalega. Meina, hvað er það geldasta í list sem hægt er að hugsa sér í dag? Einhver óður til friðarins. Þetta var svoldið flott hér þegar "Ein bischen Frieden" (eða hvernig sem það nú er skrifað) var að vinna Eurovision fyrir 15-20 árum, og svona friðardót var flott á kaldastríðsárunum. En núna...
Þetta er eins og þegar þeir sem vilja vera frægir listamenn, en hafa ekkert í "guts" eru að reyna að hneyksla (því það er hluti af list að stuða fólk, samfélagið) með einhverju sem hneykslaði fyrir nokkrum áratugum síðan (hvað allar þessar stefnur nú heita, súrrealismi, dadaismi etc.). Eins og þegar fólk er í dag að hengja pissuskálar upp og segja að það sé list. Sorry en þetta er bara "passé".
Eins með einhverja friðarsúlu. Og ég tala nú ekki um ef það á að fara að grafa ljóðið úr Imagine á hana. Jesus Kristus Got im Himmel, eins og tengdarmóðir mín mundi segja.
Svo á maður að hafa þetta fyrir augunum á sér hér út um gluggann. Ja, það gerir svosum ekki svo mikið því maður venst svona ljótleika eins og öðru. En að láta sér detta þetta í hug!
miðvikudagur, mars 01, 2006
Krabbi í nýrum
Um daginn minntist ég á eina af hugmynd sem hjálpaði mér að muna lyfjaheiti. Hér er önnur sem hjálpar til við að muna eftir krabbameinum í nýrum. Þau eru tvö. Annað er auðvitað og eðlilega "krabbi í nýrnafrumum" eða carcinoma renocellulare. Ekkert mál. Hitt er heldur ekkert mál fyrir þá sem halda upp á Wim Wenders (sem gerði m.a. myndina Paris, Texas, sem er snilld), því það er næstum því "æxlið hans Wims": Wilm's tumor.
Veit að þetta er frekar simpilt...
þriðjudagur, febrúar 28, 2006
Prófgalsi
Djöfull, ég er kominn með prófgalsa. Er hræddastur um að ég fari að skrifa eitthvað ókristilegt.
Hér er ein fögur helmút. Full hærð fyrir nútímann að vísu...
mánudagur, febrúar 27, 2006
Fokking próf
Eitt á föstudaginn og svo strax eftir helgi. Og þá eru prófin búin... í heilt ár!
Mikið væri nú gott að hafa heilabúið á þessum gaur (þ.e. á meðan hann lifði!).
fimmtudagur, febrúar 23, 2006
Mismunun gegn feitum
Í franska sjónvarpinu (Fr2) var áðan sagt frá rannsókn sem einhver hafði gert við Sorbonne, þeim góða skóla (nei grín, segi þetta því þar lærði ég til doktors). Í rannsókninni var athugað hvort feitir yrðu fyrir mismunun vegna holdafars síns. Og það reyndist aldeilis vera svo. Til að mynda var þrisvar sinnum erfiðara fyrir þá að fá vinnu en fyrir "venjulegt" fólk. Í raun var mismununin sem þeir urðu fyrir jafnvel meiri en sú sem arabar og aðrir "litaðir" mega þola (og náttúrulega miklu meiri en hægt er að tala um í sambandi við aðra hópa, eins og konur). Og þá er mikið sagt.
Í tilefni af færslunni í gær er hér önnur mynd sem sýnir skepnuskap nasista.
miðvikudagur, febrúar 22, 2006
Fangelsi fyrir skoðanir
Sagnfræðingur var dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir skoðanir sínar á sagnfræðilegu efni. Það sem er svo einkennilegt er að þetta gerðist í fyrradag, og það var í Austurríki. Landi þar sem mannréttindi, lýðræði, og allt það, eru virt. Landi þar sem fólk "á" að hafa tjáningafrelsi og geta sagt það sem það vill um pólitísk og samfélagsleg efni án hindrana.
En svo hafði þessi gaur, David Irving, asnalegar skoðanir á fjöldamorðum sem áttu sér stað fyrir 60 árum síðan og tjáði sig um þær. Og var dæmdur glæpamaður, og þarf að sitja mánuðum og árum saman í fangelsi. Hann meiddi ekki neinn, heldur hafði skoðanir...
Það sem er sérkennilega einkennilegt er að engan undrast þetta, enginn mótmælir. Og það á sama tíma og allir vilja heimila Múhameðsteikningarnar í nafni tjáningarfrelsisins.
Þetta böggar mig svolítið vegna þess að mér finnst að fólk eigi að hafa jafn mikið frelsi til að segja að gasklefarnir hafi ekki verið til og að særa og móðga aðra vegna trúarbragða þeirra.
Hér er mynd frá gjöreyðingarbúðunum í Buchenwald (til að það sé öruggt að fólk haldi ekki að ég sé sammála Irving).
þriðjudagur, febrúar 21, 2006
Sé til
Þegar maður þarf að læra mikinn fjölda nafna sem hafa engan "a priori sens", þá er ómögulegt að gera það án þess að tengja þau einhverju sem maður þekkir. Til dæmis lyfjanöfn. Fyrir próf bý ég því til mikið af alls konar tengingum, sem eru mis sniðugar en þjóna öll því að hjálpa til við að muna.
Ein sem mér fannst mjög skemmtileg er þessi. Það er lyf sem heitir fluoxetin, og mér tókst aldrei að muna nafnið. Fluo er ekkert mál, því það er eins og flúorið í tannkremi. En svo mundi ég aldrei síðari helminginn. Þangað til ég hugsaði "æ ég sé bara til". Et voila, þarna var það komið. Maður sníður burt óþarfa orðin og hefur þá "sé til". Þá gerir maður það að einu orði: sétil. Síðan skrifar maður það með svona monthana latínuhætti og byrjar þá "sétil" náttúrulega á x: xetil. Loks ruglast maður svoldið í framburðinum í lok orðsins og segir n í stað l: xetin. Og þá er það komið: Fluoxetin.
Er þetta ekki flott?
Ansel Adams. Myndin er af Mt. Williamsson í Kaliforníu og er frá 1944
mánudagur, febrúar 20, 2006
One down...
Kannski þessi maður hafi verið að ljúka við að taka próf í lyfjafræði, og sé að safna kröftum fyrir meinafræðiprófið eftir hálfan mánuð? Og þó, sjálfsagt ekki...
Cartier-Bresson í Taos, New Mexico, 1947.
föstudagur, febrúar 17, 2006
Pizza a la chef
Í viku hverri bý ég til pizzu. Byrja á að búa til deyið. 1 kg af hveiti, gerpakka, um 700 ml af vatni, fjórar teskeiðar af salti. Þessu blanda ég saman og hnoða þangað til það er orðið vel teygjanlegt. Þá set ég það í stóra skál og læt lyftast. Eftir um hálftíma hnoða ég það aftur og flet svo helminginn út (hinn helmingurinn verður síðar að brauði).
Ofan á set ég svo tómatasósu (tilbúinni dós úr búð, en ef það er tími þá býr maður sósuna til sjálfur), ost, mozarella, pepperoni og svo allskonar hlutum eftir behag. Delikatessen!
Ég nenni ekki að lesa fyrir próf!
Er ekki viss um að þessir heiðursmenn séu að fara í lyfjafræðipróf... en öllu líklegra að þeir hafi verið að borða góða pizzu.
Walker Evans: "Two Elderly Men Conversing", 1936.
miðvikudagur, febrúar 15, 2006
Uppeldi
Í dag var dóttir mín í saumaklúbbi í leikskólanum. Það er á hverjum miðvikudegi sem stúlkurnar eru saman í hóp og gera eitthvað skemmtilegt - mála eða teikna eða eitthvað slíkt - og bíða eftir að vera sóttar.
Það sem er svolítið einkennilegt er að við foreldrar hennar erum hrifin af jafnaðar og frjálslyndum (NB. ekki í bandarísku merkingu hugtaksins) hugmyndum frá Evrópu, og erum á móti því að fólk sé sett í hópa eftir þessum einkennum sem eru kynferði, kynþáttur, trúarbrögð... Þess vegna mundi okkur ekki detta í hug sjálfum að ala börnin okkar upp í því að það sé sjálfsagt að strákar séu út af fyrir sig og stelpur út af fyrir sig. Ekki frekar en okkur þætti sjálfsagt að kristnir krakkar væru sér og trúlausir annars staðar, o.s.frv.
En svo koma þessi utanaðkomandi áhrif sem eru mjög mikil. Og auðvitað er maður ekkert að nöldra yfir þessu, því það kæmi dóttur okkar aðeins illa (ef það hefði nokkur áhrif): hún fengi ekki að vera með og væri öðru vísi.
Þetta er svipað og þegar henni er kennt allskonar þjóðernishyggja (að Ísland sé best o.þ.h.) í skólanum á sama tíma og við höllumst síst að þeirri stefnu.
Þá er spurningin hvort þetta sé mjög frábrugðið því ef börnin væru alin upp við ákveðnar stjórnmálaskoðanir (sem femínisminn er að sönnu) í skólanum; t.d. að sósíalisminn væri miklu betri en kapítalisminn? Veit ekki hvort mörgum þætti það eðlilegt.
Þessi mynd er stórkostleg þegar haft er í huga að hún var tekin fyrir tíma Photoshop og þess vegna gat höfundurinn (William Klein, frá 1954) ekkert breytt henni. Hvílík "tæming". Ef hann hefði smellt af sekúndubroti fyrr eða seinna þá hefði ekki verið neitt varið í myndina. Og svo eru svipbrigðin skemmtileg.
þriðjudagur, febrúar 14, 2006
Time goes by
Sá merkilegi hluti gerðist í lífi okkar þriðja árs læknanema í gær að þá lauk síðasta fyrirlestrinum í náminu. Að vísu verða einhverjir fyrirlestrar í framtíðinni, en það verða svona tvær vikur hér og þrjár vikur þar. Og á milli verður vinna á spítalanum. Sem sé miklu meira praktískt; allt annað líf.
Myndina tók Cartier-Bresson í Arozona árið 1947.
sunnudagur, febrúar 12, 2006
Prófdund
Það er einkennilegt hvað maður finnur hluti til að dunda sér við svona fyrir prófin. Áðan var ég að leika mér að því að setja liti á þessa mynd, sem var svart-hvít, og mér finnst afturðin bara ágæt. Myndin er svoldið væmin og svona, en samt góð. Vel upp byggð og líka sniðug.
Nick Brandt: "Giraffe Fan"
laugardagur, febrúar 11, 2006
Töff spaugstofumenn!
Sá Spaugstofuna áðan og dáðist að þeim. Þeir hafa tekið upp hanskann fyrir frelsið; rísa upp gegn fanatík geðsjúks fólks sem vill meina okkur að tjá okkur eins og hugurinn girnist. Eins og allir vita er málfrelsið heilagt hér og ekkert skal koma í veg fyrir að maður geti gert grín að öðrum.
Múslimar vilja skera okkur á háls ef við dirfumst að gera grín að þeim, og spaugstofumenn hafa fundið alveg rétta svarið við því: Þeir gera grín að múslimum. Og það gerðu þeir á svo snilldarlega hátt að sýna múslima sem er hryðjuverkamaður búinn að loka tónlistarmenn inni sem sungu til heiðurs frelsinu og svo bla bla bla...
Í alvöru: Ofboðslega er ég orðinn þreyttur á þessum múslimabröndurum og því að sjá múslimi fyrir sér sem fanatíska terrorisma. Er ekki kominn tími til að hætta þessu leiðindar rugli? Þó að fanatíkin þarna í austulöndum (þ.e. þeir af múslimunum sem eru fanatískir) sjái alla Dani, eða vesturlandabúa eða kristna eða hvað það nú er, fyrir sér sem brjálaða óvini, er nauðsynlegt að fara niður á sama plan?
Myndin er eftir Mick Payton og heitir "Female Nude - Torso".
föstudagur, febrúar 10, 2006
Óháður flokkur
Mér finnst alltaf undarlegt að sjá að Björk Vilhelmsdóttir bíður sig fram í prófkjöri Samfylkingarinnar. Ég meina, manneskjan er í Vinstri-Grænum! Og núna þykist hún vera óháð til að geta boðið sig fram fyrir nýja flokkinn. En hvað ætlar hún að gera ef hún nær kjöri, stjórna eins og vinstri-grænn eða sem samfylkingarmaður? Eða sem óháður... og hvað skyldi það nú vera?
Hlutverk stjórnmálaflokka á að vera að koma með stefnu fyrir fólk sem það getur svo valið eða hafnað. Þess vegna er mikilvægt að þeir hafi einhverja stefnu. Og það er þess vegna sem mér finnst svo kyndugt að vera óháður á lista einhvers stjórnmálaflokks (tala nú ekki um ef maður er í öðrum flokki). En svo verður manni hugsað til þess að Samfylkingin er bara einmitt svona: Eitthvað batterí sem var skapað til að ná völdum en ekki að berjast fyrir ákveðnum málefnum.
Það er einmitt það sem er svo slæmt, hún er bara "óháður flokkur" sem á að ná völdum. Það vantar þarna alvöru flokk.
Schade.
Myndin er eftir Robert Frank. Ég held hún heiti "London, Wales" og sé frá 1951.
fimmtudagur, febrúar 09, 2006
Ekki hringja!
Ég hef aldrei skilið það að frambjóðendur og flokkar hringja í mann þegar dregur að kosningum, og biðja mann um að kjósa. Það hefur þveröfug áhrif á mig og löngun mín til að kjósa viðkomandi minnkar. Tala nú ekki um þegar maður er ónáðaður við eitthvað mikilvægt eða jafnvel seint á kvöldin.
Raunar segi ég, og það með nokkru stolti, að ég ákveð ekki hvern skal kjósa vegna einhverra aumra hringinga eða auglýsinga. Heldur fer ég eftir málefnum (og einstaka sinnum einstaklingum). Svo að í guðs bænum, ekki hringja í mig vegna kosninga!
Held að myndin sé fræg fyrir að vera fyrsta ljósmyndin sem sýnir mann fá kúlu í sig og deyja. Þetta er lýðveldissinni í borgarastríðinu á Spáni á 4. áratug 20. aldarinnar. Myndina tók einhver Rússi, Rodschenko eða eitthvað svoleiðis (eins og sést man ég þetta ekki svo gjörla og er ekki viss um að fara með rétt mál).
þriðjudagur, febrúar 07, 2006
Drengur og byssa
Myndina tók William Klein í New York á árunum 1954-5.
Ég bætti litum á myndina (og er ekki viss um að það hafi verið mikið réussite!)
Málfrelsið í sjónvarpinu
Það er svolítið óþægilegt þegar maður talar í sjónvarpinu (í Ísland í dag) að maður ræður ekki alveg hvað maður segir - maður ræður ekki þróun samræðnanna. Og það varð til þess að ég kom ekki að áhugaverðum punkti um þetta Múhameðsmál í gær. Nefnilega að málfrelsið sem okkur er svo kært er okkur í raun ekki svo kært. Á vesturlöndum eru viðurkendar takmarkanir á því; hér er bannað að segja alls konar hluti. Auðvelt væri að finna dæmi, en er ekki best að skoða á Íslandi? Tvö dæmi: Hér eru fánalög sem meina fólki að gera lítið úr fánanum (má ekki vanvirða hann). Og nýlega var maður dæmdur sekur fyrir að vera rasisti opinberlega.
Nú er ég ekkert að segja að þetta séu endilega slæm lög (huh hum, þó að mér finnist það raunar). Aðeins að benda á að okkur Íslendingum finnst eðlilegt að fólk fái að tjá sig eins og hugurinn girnist þegar það vill særa trúartilfinningar múslima en banna það að einhver vanvirði fánann, sem er það sem þjóðernissinna er heilagast. Og það má særa fólk vegna trúar þess en ekki kynþáttar.
Er þetta ekki svolítið undarlegt?
Mynd af Picasso eftir Irving Penn frá 1957.
föstudagur, febrúar 03, 2006
Tré
fimmtudagur, febrúar 02, 2006
Prinsip
Nú þegar Múslimar eru farnir að hóta fólki vegna þess að það málar myndir af Múhameð eða birtir þær, þá þykir mér málið farið að snúast um allt annað en þá sjálfsögðu kurteisi að særa ekki fólk. Það snýst núna um það hvort að maður láti aðra kúga sig til að gera eins og þeir vilja. Og það er ekki ásættanlegt.
Það er eitt ef einhver lætur í ljósi óánægju með myndirnar og biður jafnvel um einhverskonar afsökun. En það er allt annað að að hóta ofbeldi ef maður gerir ekki eins og hann vill. Maður má ekki láta undan slíku; maður má ekki láta kúga sig.
þrátt fyrir þá samúð sem ég hef alltaf haft með aröbum hef ég þess vegna ákveðið að birta hérna allar myndirnar tólf sem voru í danska blaðinu:
miðvikudagur, febrúar 01, 2006
Insomnia
Það er kona í blokkinni sem byrjar snemma að vinna. Hún vaknar alltaf klukkan 4:30. Hún hefur vekjaraklukku sem ýlir, svona rafmagnsdót. Það sem er svo einkennilegt er sá ógnartími sem það tekur hana að vakna, og svo hvernig vekjarinn er stilltur. Ballið byrjar á frekar eðlilegan hátt. Vekjarinn hringir svoldið lengi, kannski 30 sekúndur og svo slekkur konan á honum. Þá líður einhver tími og pípið aftur og eftir langan tíma sloknar á því. Svona gengur þetta í langan tíma, svona tíu mínútur.
Nú hætta öll hljóð í svoldin tíma og maður hugsar með sér að þessi góða kona sé vöknuð. En þá byrjar vekjarinn aftur, utan að nú er tempóið annað. Hann hringir og hún slekkur fljótt á honum (kannski eftir 5 sekúndur), en svo byrjar hann bara eiginlega strax aftur. Maður sér konuna fyrir sér þar sem hún liggur með hendina alveg við takkann og hreyfir puttann strax og hún heyrir hljóðið. Svona gengur þetta lengi þangað til þögn tekur loks við.
Maður hugsar með sér að loksins sé hún vöknuð og farin í sturtu eða að borða. En viti menn, hann byrjar aftur og nú í langan tíma í senn. En þetta tekur ekki langan tíma í þetta sinnið. Hún er vöknuð.
Hverja nótt tekur það konuna um hálftíma að vakna!
Ég komst fyrst að því hvernig hún vaknar þegar ég var í klásus, því ég vaknaði alltaf sjálfur við þessi ósköp. Og þar sem ég gat ekki sofnað aftur bölvaði ég konunni mikið. Síðan hef ég fylgst með henni vikurnar fyrir próf. Þó er ég ekki illur við hana því oftast er ég vaknaður sjálfur. Nú eru þetta orðin heimilisleg hljóð, hluti lífsins. Þó efast ég um að hvarf þeirra mundi fylla mig söknuði...
Þessi mynd er ef til vill tekin þegar dagur rís; máski Cartier-Bresson hafi vaknað kl. 4:30 og rölt niður að Ile de la Cité í París þarna árið 1952 þegar hann tók myndina.
Myndir af Múhameð
Í islam má ekki gera myndir af Múhameð, það er guðlast. Af þeim orsökum skilur maður svosum að öfgafullir múhameðstrúarmenn skuli vera reiðir yfir myndunum í Jyllands Posten. Það kannski ekki síst vegna þess að hann var sýndur þar í fremur neikvæðu ljósi, með kutann á lofti reiðubúinn að skera saklaus fórnarlömb á háls, eða inni í sprengjuskýi (tek það fram að ég hef ekki séð myndirnar sjálfur; þetta eru lýsingar sem ég hef heyrt). Þessu má hæglega taka sem móðgun við trú fólksins sem er núna reitt, og mér finnst slæmt þegar fólk er sært á þennan hátt (eða sært yfirleitt).
Hins vegar er það hluti af okkar samfélagi að mega móðga aðra í friði (svo framarlega sem það er ekki persónulegt, eða of persónulegt). Og mér finnst það ógnarlega mikilvægt prinsipp, sem skuli halda í heiðri. Þess vegna finnst mér fáránlegt að ætlast til að banna svona nokkuð. Af sömu orsökum finnst mér absúrd að ætlast til þess að danskir ráðamenn fari að biðjast afsökunar á þessum myndbirtingum blaðsins. Ráðamönnum kemur ekki við hvað blöð birta og geta því ekki beðist afsökunar.
Hins vegar getur maður sagt frá því ef manni finnst þetta ósmekklegt án þess að hörfa eitthvað með málfrelsið. Og mér finnst svolítið ósmekklegt að særa fólk að óþörfu og er þess vegna ekki hrifinn af þessum myndum.
En blessunarlega hefur fólk rétt til að vera ósmekklegt í okkar samfélögum (eins og það hefur/ætti að hafa rétt til að segja bull, ekki satt?).
Tina Turner og Janis Joplin. Mynd eftir Amalie R. Rotschild frá 1969.
mánudagur, janúar 30, 2006
Allt Moggar
Ansi líst mér illa á þróunina í blöðunum hérna. Mér sýnist Fréttablaðið alltaf verða meira og meira eins og Mogginn. Svona landsföðurslegt blað sem hefur engan brodd og ekkert bit. Nú er það besta, það er búið að búa til íslensk Nóbelsverðlaun, Fréttaverðlaunin, til að reyna að gera samfélagið betra. Ansi er þetta að verða politically correct allt.
Og nýr ritstjóri Blaðsins er einhver gaur sem hefur langa starfsreynslu, getiði hvaðan: Jú frá Mogganum. Þar hefur hann stýrt einum geldasta hluta þess annars gelda blaðs, erlendum fréttum.
Já ósköp er þetta orðið dapurlegt, ekkert annað að lesa en The Economist.
Er ekki kominn tími á smá Helmút:
laugardagur, janúar 28, 2006
Má tala, má hugsa
Í framhaldi af því sem ég sagði í gær er rétt að taka það fram að það má alveg tala um þetta efni (hversu margir voru drepnir í útrýmingarbúðunum), enda hafa fjölmargar ráðstefnum verið haldnar um efnið. En það má svo framarlega sem maður hefur réttu skoðunina á því. Annars ekki.
Ég held ég hafi séð um daginn að einhver sagnfræðingur situr í fangelsi vegna þess að hann dregur í efa tilvist þessara útrýmingarbúða. Raunar held ég hann sitji inni í Austurríki eða einhverju öðru Evrópulandi.
Nú er ég alveg sammála réttu skoðuninni í þessum efnum: Að útrýmingarbúðirnar hafi verið skelfilegar og að milljónum hafi þar verið slátrað. En þrátt fyrir það finnst mér ansi hart að fólk skuli ekki mega hafa andstæða skoðun og láta hana í ljós. Mér finnst hart að fólk skuli sitja inni vegna skoðana sinna á samfélagslegum málefnum.
Málið er að það má tala og það má hugsa... svo framarlega sem maður segir rétta hlutinn og hugsar það sem á að hugsa. Er þetta ekki bara eins og í Sovét forðum, utan að "sannleikurinn" er nú annar?
Walker Evans: "South Street, New York", 1932.
föstudagur, janúar 27, 2006
Bannað að tala - bannað að hugsa?
Það ætlar allt af göflunum að ganga, hjá Sameinuðu Þjóðunum og ég veit ekki hvað, vegna þess að stjórnvöld í Íran ætla að halda ráðstefnu þar sem því verður velt fyrir sér hversu margir voru drepnir í útrýmingarbúðum nasista. Mér finnst alltaf einkennilegt þegar ekki má tala um hlutina - hversu asnalegir sem þeir nú kunna að vera.
Á myndinni sést þegar verið er að lesa Guðsorð yfir andspyrnumönnum sem á að fara að skjóta í WWII.
miðvikudagur, janúar 25, 2006
Sletta eða ekki sletta
Kennarinn sem talaði "íslenskuna" sem ég minntist á (í "'Íslenskt' mál") fór í sjálfu sér ekki í taugarnar á mér vegna þess að hann sletti (þó að í hans tilviki hafi það verið ansi hreint mikið). Það er mér sama um, svo framarlega sem fólk skilst. Og raunar skal ég viðurkenna að oft finnast mér slettur flottar.
Það sem fór í mínar fínustu var að hann krefst þess af öðrum að þeir tali gott íslenskt mál og talar sjálfur svona hrylling. Þar að auki fannst mér arfavitlaus þessi hugmynd hans að það nægði að setja íslenska stafi á orð til að þau verði íslensk. Ekki gott.
Myndin er eftir Michael Kenna: "Kussharo Lake Tree, Study 2, Kotan, Hokkaido, Japan", 2005. Það er ég sem setti lit á hana.
þriðjudagur, janúar 24, 2006
Blöðin
Mér finnast blöðin á Íslandi léleg. Það er af frískleikinn af Fréttablaðinu, því nú er það orðið að litlum Mogga og steingelt. Það fer til dæmis í taugarnar á mér þegar ritstjórar skjalla ráðamenn og grátbiðja þá að skrifa hjá sér. Mér finnst að blöð eigi að hafa odd og stinga og vera óþægileg. Nú finnst mér Blaðið vera skást.
Ég sakna DV. Ekki umræðunnar um fólk, glæpmenn og aðra, heldur þeirrar gagnrýnu umræðu sem þar var um samfélag og stjórnmál. Ég vil ekki að blöð séu aumar já-maskínur. Já, ég sakna ritstjóranna tveggja og vona að þeir komi sem fyrst aftur.
Myndin er eftir Robert Doisneau. Hún heitir "Le manege de monsieur Barre".
mánudagur, janúar 23, 2006
"Íslenskt" mál
Hér er skeyti sem ég sendi til kennara í einum kúrsi í fyrra. Það var eftir að okkur var sagt að maður ætti að læra orð á efnunum (og ferlunum og hvað þetta nú allt er) á íslensku. En íslenskan reyndist vera ensku orðin stafsett. Þetta fór í taugarnar á mér, því fyrir vikið þurfti maður ekki bara að læra tíu þúsund orð (enskuna) heldur tuttugu þúsund (íslenskuna líka) - já ok, ég ýki svolítið þau voru kannski ekki alveg tíu þúsund.
En hér er það:
Það er aðdáunarvert að elska íslenska tungu og vilja veg hennar sem mestan. Hins vegar held ég að aðferð ykkar til þess arna sé ekki sú besta sem völ er á. Þá á ég við að setja íslenska stafsetningu á útlend orð og álíta þau verða íslenskari fyrir vikið.
Óþarfi er að taka mörg dæmi, en samkvæmt ykkur er “glúkókortíkóíð” íslenskara en “glucocorticoid”, “fosfófrúktókínasi” þjóðlegra en “phosphofruktokinase”. Mér er ómögulegt að skilja það, enda eru þessi orð greinilega útlend – oftast af latneskum uppruna – og verða ekkert íslenskari við að vera skrifuð upp á íslensku. Oþervæs, von kúld ask: Is ðis sentens æslandik?
Það er ekki nóg með að það sé örðugt að sjá þá lógík sem gerir orð íslenskt af því einu að vera stafsett upp á íslenskan máta. Heldur virðist þetta vera stórhættulegt málinu. Ég á við að ef svo er að orð sé íslenskt af því að vera stafsett á íslensku, þá mætti hugsa sér að maður gæti notað hvaða orð sem er í íslensku svo framarlega sem gætt sé að hafa stafsetningu þess með þ og ð og ý “und alles”. Víst kann þetta að hljóma fáránlegt (enda er það það að mínu mati). Þó virðast kennarar námskeiðsins hafa fallið í þessa hugsanavillu. Að öðrum kosti á maður erfitt með að skilja það að þeir tala um að efni séu “transporteruð”, “konjugeruð”, “sekreteruð”, “indúseruð”. Eða að tala um “mineraliseringu”, “díabetíska ketóacidósu” og að galli sé á “translokation”.
Ég tek fram að þessi dæmi eru öll tekin af glærunum, og ekki skrifuð eftir kennurum í tíma (þá er enn meira um þessa “íslensku”. Til að mynda las ég um það áðan að “truflun væri í posttranslational modifiction kerfinu“. Fyrirgefiði ég skrifaði niður á útlensku; á íslensku væri það væntanlega truflun í pósttransleisjónal módifikeisjion kerfinu).
Ég veit að smekkur fólks er mismunandi (degústibús non diskútatem est, ekki satt?). Mér finnst til dæmis “gluconeogenesis” flottara en “glúkóneógenesis”, en ég snobba náttúrulega fyrir latínu. Einnig veit ég að við kunnum að vera ósammála um hvað það er sem gerir orð íslensk. Hins vegar finnst mér ákaflega undarlegt að ætlast til þess að við nemendur notum þessa “íslensku” í stað þeirra orða sem við lesum í bókum. En það er jú rétt, ekki satt, að þið dragið ekki niður í einkunn ef við skrifum útlendu orðin á prófinu?
Virðingarfyllst, Jmh
Myndin er eftir Eva Rubinstein
föstudagur, janúar 20, 2006
Burt með graffiti?
Sá í Reykjavik Grapevine að Reykjavíkurborg er að fara í "stríð við graffiti". Á næstu 5 árum ætla stjórnendur borgarinnað að setja 500 milljónir í verkefnið (yep, hálfan milljarð takk fyrir). Ef við gerum ráð fyrir því að 100 þúsund manns búi hér, þá borgar hver íbúi 1000 kall á ári (að meðaltali). Og það fyrir að hreinsa graffiti! Eins og hér væri eitthvað vandamál á ferðinni.
Raunar er ég persónulega hrifinn af því að fólk geri eitthvað svona, tjái sig, fái útrás, skapi. Og því vil ég hafa bara graffiti um allt (nema kannski á Alþingishúsinu og svoleiðis). Þrátt fyrir það get ég skilið að einhverjum leiðist það... En að eyða hálfum milljarði í þetta "stríð", er það ekki svolítið að ofgera hlutunum?
Þetta er sjálfsagt frægasta mynd Cartier-Bresson (því miður fann ég bara svona lélegt eintak).
miðvikudagur, janúar 18, 2006
Erfðir og hegðun I
Áður en ég átti sjálfur börn leiddist mér fátt eins mikið og þegar fólk talaði mikið um börnin sín. Þessi er veikur eða hin var að borða eitthvað. Nú hefur þetta breyst... enda er ég orðinn einn af þeim sem heldur að aðrir séu eins uppteknir af börnunum mínum og ég er sjálfur;-)
En hér kemur sem sagt saga af börnunum mínum.
Um daginn sagði ég frænku minni frá því að Teo (sem er rúmlega eins og hálfs árs) sé stundum gráðugur. Sem dæmi má taka að ef hann vill kex þá vill hann það allt. Ef við brjótum það í tvennt og látum hann hafa helminginn kastar hann þá gjarnan þeim helmingi sem hann fær í gólfið og fer að gráta. Sem sagt, hann vill frekar ekkert en að sætta sig við að fá ekki allt. [Veit ekki hvort það þurfi að taka fram að þegar hann hagar sér svona fær hann ekki neitt]. Frænka mín sagðist hafa séð viðlíka hegðun hjá mörgum krökkum á þessum aldri.
Ég hef stundum gaman af að hugsa um siðferði og ástæðum þess að fólk hagar sér eins og það gerir. Og þessi hegðun er algjörlega glórulaus: hún eykur hvorki hamingju hans né annarra, hún hefur ekkert "utilitarian" markmið, hún er ekki fórnfús, hún er ekki skynsamleg...
En það sem er svo skemmtilegt við börn er hvað þau eru enn "tær" og "óspillt". Og ég held að af þessari hegðun geti kennt nokkuð um það sem ræður hegðum mannfólksins. Grunnurinn í þeirri pælingu er að tvennt getur ráðið hegðun svona lítilla barna (held ég). Annars vegar einhver erfðaþáttur og hins vegar uppeldi. Það er áreiðanlegt að þessi hegðun Teos stafar ekki af uppeldi, þar sem hann hefur aldrei séð neinn gera svona nokkuð, hvað þá að einhver brýni fyrir honum að gera svona nokkuð, þvert á móti. Og þar með hlýtur grunnurinn að hegðuninni að vera falinn í erfðunum. Ekki satt?
Á myndinni, sem er eftir Herman Leonard, sést Ella Fitzgerald, Duke Ellington, Benny Goodman og Richard Rodgers. Tekin í New York árið 1949.
sunnudagur, janúar 15, 2006
Að lifa af
Sá í sjónvarpinu (Discovery eða National Geographic channel) um daginn þátt um árásirnar 11. septemper 2001 á Bandaríkin. Þar voru menn sem höfðu verið inni í Twin Towers þegar byggingarnar hrundu og lifað af. Ótrúlegt. Það detta hundrað þúsund tonn af steypu ofan á mann og svo gengur maður óstuddur burtu! Skýringin ku vera sú að þeir voru neðst í stigunum og veggirnir þar í kring héldu.
Myndina tók Cartier-Bresson í Kashmir í Indlandi árið 1948
laugardagur, janúar 14, 2006
Lex
Þetta er mynd eftir Danilo Lex sem heitir "Women Spirits. Six". Nafnið er ljótt en myndin flott. Það er ég, en ekki Lex sjálf(ur) [ég veit ekki hvors kyns ljósmyndarinn er], sem setti svolítinn lit í myndina.
föstudagur, janúar 13, 2006
Lyfjafóbía
Ég þekki konu sem hefur ofboðslega háan blóðþrýsting. Þá er verið að tala um díastólu um 120 eða hærri. Þessi blóðþrýstingur er nokkuð krónískur hjá henni. Hún veit að hár blóðþrýstingur í langan tíma er stór áhættuþáttur í heilablóðfalli (og hjartaáfalli und alles), og raunar er jafnaldra frændi hennar nýbúinn að fá heilablóðfall. Þar að auki er hún sannfærð um að heilablóðfall (og hitt allt) sé andstyggilegur sjúkdómur.
Ofan á allt þetta veit hún að til eru lyf sem lækka blóðþrýstinginn (og hún hlýtur að vita að þau þurfa alls ekki að hafa aukaverkanir, hvað þá slæmar aukaverkanir). En þrátt fyrir allt þetta vill hún ekki taka blóðþrýstingslyf!
Manni finnst þetta mjög einkennilegt, því ef hún vill gera sjálfri sér illt þá eru svo margar aðrar leiðir til þess sem eru miklu þægilegri, kostnaðarminni og betri í alla staði. Þar að auki finnst manni ankannanlegt að vilja skaðast en vita ekki hvort maður deyr eða verður algjörlega ósjálfbjarga eða bara með svolítil einkenni...
En það skrítnasta við þetta er að hana langar ekki til að skaða sig. Hún bara vill ekki taka lyf. Skilur þetta einhver?
fimmtudagur, janúar 12, 2006
Tap
Djöfulsins, við töpuðum áðan. Og það fyrir skítaliðinu í Toulouse. Því er ég ekki í stuði til að blogga.
Myndin er eftir Esther Babb
miðvikudagur, janúar 11, 2006
DV
Veit ekki alveg hvaða skoðun ég á að hafa af þessu DV máli. Auðvitað er slæmt að maðurinn skuli hafa drepið sig þarna á Ísafirði. Og sérstaklega væri það hroðalegt ef hann hefur verið saklaus.
Hins vegar verður að hafa í huga að svona nokkuð hlaut að koma fyrir, fyrr eða síðar, þar sem talað er opinskátt um barnaperra (tala nú ekki um ef þeir eru nefndir áður en þeir eru dæmdir af dómstólum). Í fyrsta lagi má alltaf búast við að einverjir séu veikir á svellinu, og gefist upp, drepi sig, þegar þeir fá það sjokk að sjá sig í blöðunum. Í öðru lagi verða mistök alltaf og ef talað er um perra þá er víst að einhverjir lenda saklausir í svona umtali. Svo getur þetta farið saman þannig að fingri sé beint að saklausum manni og hann drepur sig.
En punkturinn er sem sé sá að ef við viljum að talað sé opinberlega um barnaperra, þá erum við á sama tíma að "vilja" að þessi tvö ofangreind atriði geti átt sér stað (og geri það fyrr eða síðar). Það er ekki "obsjón" að vilja bara búa í fullkomnum heimi þar sem saklausir verði aldrei fyrir ásökunum og þar sem allir bregðist á viðurkenndan hátt við dómum(fari opinberu leiðina: um dómstóla og fangelsi...).
Þess vegna finnst mér spurningin fyrst og fremst vera sú hvort við viljum yfirleitt að talað sé um perraskapinn, og perrarnir nefndir á nafn. Það má svara játandi, vegna þeirra sem gætu komist hjá því að lenda í ofbeldinu vegna þess að ræflarnir eru þekktir. Ef ekki væri fyrir DV, svo dæmi sé tekið, og umfjöllun þess um svefnpillunauðgarann, væri ekki líklegt að hann væri enn að? Ef ég man rétt þá var það DV (eða hvort það hét Dagblaðið þá) sem gerði Steingrím Njálsson þekktann; ætli það hafi ekki forðað einhverjum drengjum frá misnotkun og nauðgun. Og svo má lengi telja.
En ég veit ekki. Náttúrulega er hver saklaus uns sekt hans sannast. Þetta er ógurlega mikilvægt prinsipp. Í þessu dæmi gæti kennarinn vel hafa verið saklaus. Kannski lausnin væri sú að tala aðeins um þá perra sem hafa einhverntíman verið dæmdir sekir? Veit ekki.
Kendall Nelson: "Return of the Remuda"
þriðjudagur, janúar 10, 2006
Ís
Undarlegt hvað þessi helvítis Sharon er allt í einu orðinn merkilegur maður. Maður fær bara að fylgjast með hverjum einasta andardrætti sem hann dregur.
"Ice Abstracts" eftir Brett Weston frá 1965.
mánudagur, janúar 09, 2006
Sykursýki
Hérna er góð grein sem ég rakst á í The New York Times. Hún fjallar um það hvað sykursýki er að aukast í New York, og í Bandaríkjunum.
Cartier-Bresson í Bandaríkunum, 1975.
föstudagur, janúar 06, 2006
Þú skalt ekki ljúga!
Ég veit að biskupinn er mannleg vera og að hann gerir ekki annað en það sem flestir mundu (því miður) gera í hans sporum: Pota tengdarsyni sínum í feitt embætti á vegum ríkisins. En einhvern vegin finnst mér það samt sérlega ámælisvert af honum að ljúga fyrir dómstólum (með að segjast ekki hafa vitað til að tengdarsonurinn mundi biðja um þessa eftirsóttu stöðu þarna í London). Kannski það sé vegna þess að yfirleitt er ekki gott þegar fólk lætur undan breyskleika sínum, en sérlega er það slæmt ef það predikar í sömu andrá fyrir öðrum að láta ekki freistast. Er ekki þá svolítið hræsninsbragð af viðkomandi?
Þessi fréttamynd sýnir andans mann sem er eins langt frá biskupnum og hægt er. Hann er ekki á spenanum, og hann er ekki að skara eld að sinni köku(!). Þetta er búddamunkur sem brenndi sig í hel í Víetnam árið 1963 til að mótmæla "religious persecutions" af hálfu ríkisins (veit ekki í hverju þessar persecutions fólust).
fimmtudagur, janúar 05, 2006
Houellebecq
Bróðir minn gaf mér bók eftir Michel Houellebecq í jólagjöf. Hún heitir "Áform" og er stórkostleg. Mér leiðist svo mikið þegar rithöfundar skrifa illa (eins og hjá uppsprengdum menntaskólastíl Þráins Bertelssonar til dæmis) en enn meira þegar þeir eru politically correct. Verst er þó þegar söguþráðurinn er lélegur, og allra verst er þegar persónusköpunin er fátækleg eða misheppnuð. Hjá Houellebecq á ekkert af þessu við.
Sérstaklega hef ég gaman af því hvað hann er yndislega lítið að reyna að þóknast ríkjandi hugsanahætti í skrifum sínum. Það kemur að sjálfsögðu fram í afar opinskáum kynlífslýsingum (ef það væri ekki "rithöfundur" sem hefði skrifað bókina en bara einhver venjulegur perri, þá væri hún úthrópuð af teprum og bönnuð). En líka í mjög mörgum pælingum. Dæmi um það er þegar hann talar um börn:
"Satt að segja hafði ég alltaf fundið til ákveðinnar andúðar á ungum börnum; að svo miklu leyti sem ég vissi voru þetta litlar ljótar ófreskjur sem voru sígrenjandi og ráku upp óbærileg öskur; það hafði aldrei flögrað að mér að eignast eitt slíkt. En ég vissi að flest pör gerðu það; ég vissi ekki hvort þau væru ánægð, þau þorðu að minnsta kosti ekki að kvarta yfir því..." (MH: Áform, MM, 2004, bls. 274)
Auðvitað er ég ekki sammála honum, en mér finnst hressilegt að lesa þessar hugrenningar. Raunar var ég nokkuð sammála honum, eins og kom fram í síðustu færslu, þegar hann lætur aðalpersónurnar tala við ríkan vin þeirra:
"...Langar þig í raun og veru í Ferrariblæjubíl? Íbúð í Deauville til að vera í um helgar - sem verður hvort eð er brotist inn í? Vinna níutíu tíma á viku þangað til þú verður sextugur? ... Okkur líður vel hér; hér er allt til alls. Það eina sem vestrænn heimur getur boðið þér upp á er merkjavara. Ef þú hefur trú á merkjavöru skaltu halda þig á Vesturlöndum; annars er hægt að fá mjög góðar eftirlíkingar hér í Tælandi." (bls. 278)
Góð bók!
Hér er mynd sem Cartier-Bresson tók af eldgosi Popocatepetl í Mexíkó árið 1964.
mánudagur, janúar 02, 2006
Öfund
Ef það er rétt sem ég sagði frá í gær - að aukin frjárráð veittu ekki aukna hamingju (þegar komið væri upp fyrir ákveðið lágmark) - er rétt þá hefur það nokkuð um það að segja hvað getur veitt hamingju.
Eitt er að öfund annarra í manns eigin garð veitir manni ekki hamingju. En samt er það svo undarlegt að allir sækja í að láta aðra öfunda sig... ekki satt? Eða hvers vegna annars kaupir fólk sér Porsche eða Bens, eða þá dýra skartgripi eða glæsileg föt? Það sama má segja um aðdáun annarra á manni sjálfum; hún eykur ekki hamingju. En samt vilja allir vera vinsælir, fagrir, sterkir, ríkir, greindir...
Ef við göngum út frá því að tilgangur lífsins sé sá að hámarka eigin hamingju, þá er einhver misskilningur í gangi hjá þeim sem sækja eftir sem mestum veraldlegum gæðum, og því að láta aðra dást að sér og öfunda. Og ég held að það eigi við um flesta.
En getur það verið að þessi sé ekki tilgangur lífsins? Ætli þessi grunnforsenda sé röng?
Þessir amerísku fátæklingar hafa kannski verið hamingjusamir. Myndina tók Walker Evans í kreppunni miklu, árið 1938. Þetta eru systkini sem hétu, og heita kannski enn, Floyd og Lucille Burroughs.
sunnudagur, janúar 01, 2006
Hamingja
Ég las í grein í Economist um daginn að einhver rannsókn hefði sýnt að fjárráð hefðu ekki áhrif á hamingju fólks, svo framarlega sem það hefði "nóg". Og nóg var miðað þar við milljón á ári - en þar sem hlutir eru dýrari á Íslandi en annars staðar þá jafngildir það sennilega tvö eða þrefaldri þeirri upphæð hér. En það var sem sagt sagt að þegar tekjurnar færu upp fyrir það, þá ykist hamingjan ekkert. Að milljarður veitti ekki meiri hamingju en milljón.
Ég sem stóð alltaf í þeirri meiningu að sá væri ánægðari sem keyrði um í Lexus jeppa, eða Porche, en í fátæklegum fólksbíl...
Mynd af Carolyn Murphy eftir Helmut Newton.
þriðjudagur, desember 27, 2005
Foie gras
Besti forréttur í heimi er gæsalifur með ristuðu fransbrauði og kampavíni.
Myndin er eftir Cartier-Bresson og heitir "Á bökkum Marnefljóts". Frá 1938.
laugardagur, desember 24, 2005
Jól
Gleðileg jól alles!
Í tilefni jólanna ætla ég að breyta út af vananum og setja málverk í ljósmyndar stað. Veit að fáir fíla þennan stíl af málverkum - viðkvæðið er gjarnan "hver sem er gæti gert þetta" - en mér finnst það flott. Þetta er spurning um liti og composition. Það er eftir Joan Mitchell og er frá 1957.
föstudagur, desember 23, 2005
Vottar og blóð
Við þekkjum votta Jehóva vel. Það eru hjón. Um daginn vorum við boðin í mat hjá þeim og þar voru bæði aðrir vottar og svo fólk af einhverjum öðrum trúarbrögðum. Blessunarlega var ekkert talað um trúmál - eða mjög lítið - enda vita þessir kunningjar okkar að mér leiðist það óskaplega. Tek fram að það var mjög gaman þarna hjá þeim, enda gott fólk og skemmtilegt þar á ferð.
Eins og allir vita þá eru vottar Jehóva mikið á móti því að þiggja blóð, enda stendur einhvers staðar í Biblíunni að maður skuli halda sig frá blóði. Því ganga þeir svo langt að vilja ekki fá það þó að lífið liggi við, eftir slys eða aðgerð eða eitthvað slíkt.
Þess vegna kom mér svo afskaplega mikið á óvart að þeir borða kjöt! Þegar ég sagði að það væri fullt af blóði í kjöti, og að ef þeir borðuðu það væru þeir á sama tíma að innbyrða blóð, þá var því svarað að það væri allt í lagi vegna þess að í kjötinu væri lítið um blóð.
Ég varð fyrir svolitlum vonbrigðum, því að mér finnst ekki gott ef fólk er í mótsögn við sjálft sig. Annað hvort trúir það hlutunum eða ekki. Og ef það er magn blóðsins sem skiptir máli (sem getur varla verið því í Biblíunni stendur ekki að maður skuli eingöngu halda sig frá miklu blóði), má þá gefa 1 ml. blóðs á spítala í æð (tek fram að það má alls ekki)? Vonbrigðin stöfuðu af því að mér finnst ekki gott að fólk sé fanatískt, en enn verra er fólk er bæði fanatískt og ekki samkvæmt sjálfu sér. Og þarna virðist mér búið að túlka bókstafinn á ansi hæpinn hátt til að gera lífið þægilegra.
Er ekki við hæfi að fá mynd af Móður Teresu svona á Þorláksmessudag? Hún er eftir Eddie Adams og er frá 1978.
fimmtudagur, desember 22, 2005
Gandalf eftir Balrog
Svona segir Gandalf sjálfur frá því sem gerðist eftir að hann barðist við Balrog:
"'Gandalf' the old man repeated, as if recalling from old memory a long disused word. 'Yes, that was my name. I was Gandalf'...
I have passed through fire and deep water, since we parted. I have forgotten much that I thought I knew, and learned again much that I had forgotten. I can see many things far off, but many things that are close at hand I cannot see..."
Og svo sýnist mér hann ekki tala neitt meira um þetta, ólíkt því sem er í myndinni þar sem hann talar um að hafa verið sendur til baka.
En það er ekki bara þarna sem myndin skýtur inn tilvísun í að það kunni að vera guðlegt afl eða eitthvað slíkt, þar sem það er ekki í bókinni. Það virðist mér líka vera í kaflanum þar sem Gandalf segir Pippin að eftir dauðann sé annað líf "...this does not end here..."
Ég skil ekki alveg hvers vegna þessu er bætt við söguna. Kannski til að færa hana nær okkar kristna hugsanahætti, eða eitthvað slíkt. Mér finnast þessar breytingar ekki til bóta.
Myndina tók Cartier-Bresson í Sovétríkjunum.
þriðjudagur, desember 20, 2005
Lord of the Rings
Áður las ég the Lord of the Rings reglulega, en eftir að bíómyndirnar voru gerðar læt ég nægja að horfa á þær. Sparar mikinn tíma því bókin er svo ógnarlöng. En margt líkar mér ekki í myndunum, og þá aðallega tvennt. Þær eru alls ekki nógu vel leiknar, fyrir utan nokkra karaktera sem eru frábærir leikarar og er Gandalf þeirra helstur. Frábær leikari... og Gollum líka, en hann er tölvuleikinn. En svo líkar mér illa þegar vikið er út af bókinni. Það eru oftast ekki mikilsverð atriði, en eitt þeirra er til dæmis við endalok bardagans um Gondor. Í myndinni ryðjast orkarnir inn í borgina og slátra þar að vild. Í bókinni er þetta þannig að óvinurinn reynir að brjóta borgarhliðið upp:
"...With a vast rush Grond was hurled forward by huge hands. It reached the Gate. It swung. A deep boom rumbled through the City lika thunder running in the clouds. But the doors of iron and posts of steel withstood the stroke.
Then the Black Captain rose in his stirrups and cried aloud in a dreadful voice, speaking in some forgotten tongue words of power and terror to rend both hearts and stone.
Thrice he cried. Thrice the great ram boomed. And suddenly upon the last stroke the Gate of Gondor broke...
In rode the Lord of the Nazgul. A great black shape ageinst the fires beyond he loomed up, grown to a vast menace of despair. In rode the Lord of the Nazgul, under the archway that no enemy ever yet had passed, and all fled before his face.
All save one. There waiting, silent and still in the space before the Gate sat Gandalf upon Shadowfax: Shadowfax who alone among the free horses of the earth endured the terror, unmoving, steadfast as a graven image...
"You cannot enter here", said Gandalf, and the huge shadow halted. "Go back to the abyss prepared for you! Go back! Fall into the nothingness that awaits you and your Master. Go!"
The Black Rider flung back his hood, and behold! he had a kingly crown; and yet upon no head visible was it set...
"Old fool!" he said. "Old fool" This is my hour. Do you not know Death when you see it? Die now and curse in vain!" And with that he lifted high his sword and flames ran down the blade.
Gandalf did not move..."
Og svo kom hjálpin frá Rohan. The Lord of the Nazgul snéri til baka út á sléttuna þar sem hann féll. En sem sagt, óvinurinn komst aldrei inn í borgina í bókinni.
En stundum eru það mikilvers atriði sem eru ekki eins í bókinni og myndinni. Eins og þegar Gandalf hefur barist við Balrog. Í myndinni deyr hann og er sendur til baka. Í bókinni er hann þreyttur og ráfar um þar til hann kemur til baka (og ég held áreiðanlega að ég muni það rétt).
En þarna er mikilvægur munur því í myndinni er allt í einu komin æðri vera í spilið, einvers konar guð. En það spillir fyrir því ef svo er þá er þetta stríð sem sagt er frá ekkert endanleg barátta góðs og ills. Ef Gandalf tapar þarna þá er ekkert sem kemur í veg fyrir að guðinn mundi bara senda hann aftur, og svo aftur. Þetta breytir hugsuninni á bak við allt talsvert. Og mér líkar bókin betur.
Myndin sýnir Jackson Pollock mála. Frá 1949.
sunnudagur, desember 18, 2005
Eat...
Við höfðum oft talað um það, við hjónin, hvað graffiti hefur breyst á fáum árum. Hér þegar við "vorum ung", þegar kommúnisminn var og hét, þá voru það oftast pólitísk skilaboð sem voru kröbbuð á veggi borganna. Síðan þegar við bjuggum í París hafði það breyst og maður sá oftast einhvers konar grafísk "verk". Stundum sniðug og flott en oftast bara nafn, eða tákn (held það sé kallað "tag") þess sem skrifaði.
En nú virðist þetta vera að breytast. Við vorum að keyra niður Laugaveginn í dag og þá sá konan mín graffiti með samfélagslegum boðskap: "Eat pussy, not meat!"
Myndin er eftir Barbara van Cleve og heitir "Brewing Storm". Frá 1997.
laugardagur, desember 17, 2005
Subway passengers
Myndin er eftir Walker Evans og var tekin í neðanjarðarbrautarkerfi New York árið 1938. Hún heitir Subway Passengers.
föstudagur, desember 16, 2005
Grein bis
Og svo birtist greinin mín bara daginn eftir að ég sendi hana. Gut. Þetta er hún:
“Gamla” menn eða nýjan flokk?
Margt vinstra sinnað fólk á við vanda að etja, og það kemur m.a. fram í minnkandi fylgi Samfylkingarinnar. Talað hefur verið um þetta sem tilvistarkreppu krata. Nú hefur komið til tals að ráða bót á málum með að gera gamla krataforingja að ráðherrum fari svo að Samfylkingin komist í ríkisstjórn. Í raun mundi það ekki breyta neinu því vandinn felst í því að það vantar nýjan flokk sem stæði fyrir málefnum sem þessu fólki (krötum) eru kær.
Stjórnmál eiga að snúast um málefni, og stór vandi íslenskra stjórnmála í dag er að stór hópur vinstri sinnaðra kjósenda finnur sig ekki málefnalega í þeim flokkum sem fyrir eru. Gott er að taka landbúnaðarmál sem dæmi. Alþýðuflokkurinn var á móti þeirri óráðsíu sem landbúnaðarkerfið felur í sér, og með að kjósa hann vissi fólk að hverju það gekk í þeim efnum. Þetta á ekki við um núverndi flokka, þar sem Samfylkingin er útvötnuð í þessu efni eins og svo mörgum öðrum (VG og Framsókn hafa alltaf verið fylgjandi núverandi kerfi). Þetta er sérlega slæmt vegna þess að landbúnaðarkerfið er svo dýrt að mikilvægt er að landsmenn hafi þann kost að hafna því í kosninum.
Svipaða sögu má segja af jafnréttismálum. Nú tröllríður femínismi öllu í Samfylkingunni og VG, þannig að vinstri fólk sem getur ekki hugsað sér að kjósa fléttulista og kynjakvóta hefur ekki kost á öðrum flokki en... Sjálfstæðisflokknum.
Þeir sem eru á móti monnti og snobbi finna ekki fulltrúa sína í Samfylkingunni. Flokknum sem styður framboð til Öryggisráðsins, eða sem hefur hafið byggingu snobbhallarinnar (Tónlistarhússins) við höfnina fyrir milljarða.
Sama gegnir um þá sem vilja að stjórnmálamenn hlusti á vilja fólksins, eða hefur Samfylkingin ekki lagt ógeðslega hraðbraut í hjarta borgarinnar fyrir stórfé – og það án þess að hlusta á borgarbúa?
Svona mætti halda áfram að telja lengi málefni sem eru mörgum kær en sem finnast ekki í stefnum núverandi vinstri flokka: Að landið verði allt eitt kjördæmi, að fullkominn aðskilnaður verði á ríki og kirkju...
Sá er helsti vandi íslenskra stjórnmála í dag, að margir finna ekki hugðarefni sín í núverandi flokkum. Þess vegna væri hugsanlegur ráðherradómur Jónanna frekar (mögulega) til þess fallinn að bæta stöðu Samfylkingarinnar en að ráða bót á pólitískri tilvistarkreppu krata. Til að takast á við vanda fólksins væri farsælla að stofna nýjan flokk sem væri fulltrúi málefna sem eiga ekki upp á pallborðið hjá núverandi flokkum.
Klám
Þegar femínistar sjá auglýsinguna hér að neðan sjá þeir klám. Og kvarta yfir því að það sé verið að klámvæða jólin.
Ég veit að ég hef háan "klámþröskuld"; mér finnst það ekki klámfengið sem aðrir hneykslast á. Enda hef ég sett hér á síðuna fjölda mynda af nöktu kvenfólki, því mér finnst þær fagrar, og dettur ekki í hug að ég sé að brjóta lög sem meina fólki að dreifa klámi (svo má spyrja sig að því hversu réttlætanleg þau lög eru, en það er annað mál).
Það er kannski þess vegna sem mér er ómögulegt að sjá klám í þessari mynd. Ég sé ekki annað en frekar ljóta og væmna mynd af ástfangnu fólki. Kallinn, Richard Gere týpa, er í jólasveinaleik og konan kyssir hann létt á kinnina.
Ekki sjást kynfæri. Og þó að önnur hönd hennar sjáist ekki dettur mér ekki í hug að hún sé eitthvað sérstaklega að gera dónalega hluti. Þó getur það verið.
Raunar hlýtur að vera að femínistarnir ímyndi sér að hún sé þarna að fróa manninum til að geta túlkað klám úr myndinni. Ég get alls ekki séð að það væru hægt að sjá klám þarna að nokkru öðru leyti. Og þarna er birtist einmitt eitt af því sem mér finnst svo leiðinlegt við femínisma: Þeir túlka veröldina á einhvern annanlegan máta og vilja troða eigin sýn af honum upp á alla aðra. Mótmæla til dæmis þessari mynd, og öðrum ámóta.
Mér kæmi ekki á óvart þó að þeir þarna hjá pepsi verði hræddir og hætti að birta þessa auglýsingu. Það væri ekki gott. Ekki vegna þess að hún sé góð - þvert á móti - heldur vegna þess að það er alltaf slæmt þegar fólk lætur undan svona hugsanalögreglu.
miðvikudagur, desember 14, 2005
Grein
Var að skrifa grein í Fréttablaðið. Hún er um það hugðarefni mitt að það þurfi að stofna hér nýjan stjórnmálaflokk, sem ég hef skrifað um hér. Svo er að sjá hvort og hvenær hún birtist, en oft þarf að bíða nokkrar vikur.
Myndin er frá Skotlandi, og er eftir David J. Osborn. Hún heitir "Castel Menzies, Scotland" og er frá 2001.
mánudagur, desember 12, 2005
Óli grís
Ég þoli ekki snobb og mont. Þess vegna hef ég lengi verið á móti forsetaembættinu. Mér finnst það tilgangslaust og kostnaðarsamt batterí sem á ekki rétt á sér. Því hvers vegna þarf einhver mannvera að vera tákn þjóðarinnar?
Ekki hefur þessi skoðun mín breyst eftir að Óli grís var kjörinn forseti og fór að gera það virkilega að mont- og snobbembætti. Og svo má rétt ímynda sér hvort það hafi ekki fengið öll hárin á haus mínum til að rísa upp að heyra að það er farið að halda sinfóníutónleika bara fyrir þetta snobbpakk þarna, þar sem almúginn fær ekki aðgang! Nei, fara að brýna kutann.
Myndin er eftir Helmut Newton.
sunnudagur, desember 11, 2005
"Ég má það sem þú mátt ekki"
Fyrst er undirmaður ráðherra dæmdur í héraðsdómi fyrir að hafa brotið lög. Þá rekur ráðherrann þennan undirmann, vegna þess að hann braut lögin. Síðan er ráðherrann dæmur í hæstarétti fyrir að hafa brotið lög. En þá finnst honum ekki koma ekki til greina að hann hætti. Er þetta ekki svolítið undarlegt?
Myndin er eftir Cartier-Bresson og er af Ezra Pound. Frá 1970.
laugardagur, desember 10, 2005
Svefnleysi
Einkennileg tilviljun í gær. Ég var rétt nýlokinn við að horfa á þátt um svefn í sjónvarpinu (einhverri af öllum þessum stöðvum sem ég hef; held það hafi verið Discovery). Þar var meðal annars sagt frá því að ef fólk verður fyrir mikilli svefnskerðinu þá drepast heilafrumur í massavís. Þá var hringt í mig frá spítalanum og ég beðinn um að koma á "kvöld + næturvakt" (raunar var upphaflega sagt að það yrði bara fram eftir kvöldi). Því fékk ég engan svefn í nótt... en held og vona að hafa ekki misst margar taugafrumur af þeim sökum.
Á myndinni eru Sophia Loren og Jayne Mansfield. Hún er tekin við lok 6. áratugarins.
fimmtudagur, desember 08, 2005
Skjaldbaka með tannlæknabragði
Það er bloggari sem heitir Ally sem kom með eftirfarandi áskorun til lesenda bloggins um daginn:
Settu nafnið þitt í kommentakerfið og..
1. Ég segi þér eitthvað handahófskennt um þig.
2. Ég segi þér hvaða lag/mynd minnir mig á þig.
3. Ég segi þér hvaða bragð minnir mig á þig.
4. Ég segi þér fyrstu ljósu minninguna mína af þér.
5. Ég segi þér á hvaða dýr þú minnir mig á.
6. Ég spyr þig að einhverju sem ég hef velt lengi fyrir mér um þig.
7. Ef þú lest þetta verðuru að setja þetta á bloggið þitt!
Þó að ég þekki Ally ekki setti ég nafnið mitt hjá henni, og hún svaraði svona:
Ég ætla að reyna með JMH sem réttilega bendir á að ég þekki hann ekki neitt. Here goes.
1. Eldri læknanemi, þolgæði, úthald.
2. Patch Adams
3. Tannlæknabragð
4. Ég sá þig í sjónvarpinu um daginn.
5. Skjaldbaka
6. Er skemmtilegra í læknisfræði en hinu sem þú lærðir? Sem ég man ekki hvað er
Mér fannst undarlegt að vera skjaldbaka með tannlæknabragði, en hvað veit maður... Gaman af þessu.
Myndin er eftir Stephen Wilkes og heitir "Corridor #9, Island #3, Ellis Island".
miðvikudagur, desember 07, 2005
Pyntingar
Djöfull finnst mér hroðalegt að heyra opinber viðbrögð við pyntingarmálum Bandaríkjamanna. Ráðamenn hér sem heyra einhverjar aumlegar skýringar hjá bandarískum embættismönnum og finnst það bara alveg fullnægjandi.
Þeim hefur kannski verið sagt að Bandaríkjamenn stundi ekki pyntingar, og það er bull (eins og hefur komið fram víða).
Þá hefur þeim kannski verið sagt að þetta sé vissulega slæmt en nauðsynlegt til að vinna "stríðið" gegn hryðjuverkum. Minnir á að það var franskur herforingi sem hneykslaði margan manninn þegar Alsírstíðið stóð sem hæst með að "teórísera" um að til að vinna svoleiðis stríð væri ekki hægt annað en að pynta óvini. Gestapo aðhylltist sömu hugmyndir og svo margir aðrir.
Ég veit ekki hvort það sé rétt. Hitt finnst mér mikilvægt, að glata ekki því móralska "superiorité" sem siðleg samfélög hafa fram yfir morðingja sem ekki virða mannslíf. Með að stunda pyntingar glatast það. Eins og sést á þessum myndum (sem eru af síðu bandarískra anti-war samtaka)eru siðferðilegu yfirburðir soldátanna yfir föngunum litlir.
Það sem skiptir kannski mestu máli er að nú eru Bandaríkjamenn að pynta einhverja saklausa menn. Það er alltaf svoleiðis að mistök eru gerð í flóknum aðgerðum, það er einfaldlega óhjákvæmilegt. Það er áreiðanlegt að einhverjir þeirra sem eru nú í haldi eru ómenni sem planta sprengjum og eru tilbúnir að drepa saklausa. Hins vegar er jafn víst að meðal fanganna eru líka fjöldi saklausra. Þess vegna eru íslenskir ráðamenn nú að segja að það sé allt í lagi að pynta saklausa, ef þeir eru það óhepnir að vera teknir í misgripum.
Kannski það sé líka allt í lagi. Bara fórnarkostnaður; collateral damage. En sé svo, þá er maður líka farinn að hugsa sem svo að mannslíf, og sú virðing fyrir mannlegri reisn sem bann við pyntingum felur með sér, skipti nú ekki svo miklu máli. En úbs! Var það ekki einmitt vegna þess að hryðjuverkamenn hafa líka þessa afstöðu sem við fyrirlítum þá?
Er ekki eitthvað rotið í Danaveldi?
Myndin er eftir Tomasz Gudzowaty og er frá 2003.
þriðjudagur, desember 06, 2005
Íhaldssemi
Þessa dagana er ég að lesa mikið um þjóðfélagsbreytingar á Íslandi á 20. öldinni. Það er áhugaverð lesning því maður sér mikið af íhaldssemi sem virðist okkur undarleg nú. Hafði til dæmis gaman af þessum texta þar sem talað er um rokk og ról: "...ef tónlist skyldi kalla, sem fyrirfinnst í heiminum í dag. Enda á hún mestu fylgi að fagna hjá óþroskuðum unglingum og jafnvel börnum, sem nú á dögum eru farin að læra alls konar dægurlagasull, löngu á undan ættjarðarlögunum".
Já heimur versnandi fer! Rokk og ról, svei attan!
Myndin er eftir Christian Coigny og heitir Atelier.
Textinn er úr Tónlistarblaðinu, 1:3, 1956, bls. 11.
mánudagur, desember 05, 2005
Íþróttir í vinnu
Í fréttum í franska sjónvarpinu (Fr2) var áðan sagt frá finnsku fyrirtæki sem stuðlar að því að verkafólk stundi íþróttir. Ekki nóg með að hver og einn fær klukkustund af vinnutíma til að hreyfa sig heldur fær fólkið þar að auki borgar fyrir það - eina evru fyrir hlaupinn kílómetra, o.s.frv. Einnig fékk fólkið borgað fyrir að hætta að reykja eða að drekka. Í ljós kom hjá þessu fyrirtæki að það hagnaðist því að fólkið vann betur og var miklu minna fjarverandi. Fjarvistir höfðu áður verið 4% en voru orðnar rétt rúmlega 1%
Þetta finnst mér hið besta mál. Get tekið dæmi af eigin reynslu. Á stað þar sem ég vann einu sinni á fóru þrír starfsmenn reglulega í íþróttir í hádegishlénu (einn á hverjum degi en hinir sjaldnar). Það tók þá aldrei meira en klukkustund í senn. Og sumir voru óánægðir með það, og baktöluðu eins og gengur og gerist. En á sama tíma voru nokkrir aðrir starfsmenn sem reyktu. Þeir fóru út til þess arna. Ég man ekki hversu oft, en segjum að það hafi verið fimm sinnum yfir daginn (það var sennilega meira). Segjum líka að hver reykingapása hafi tekið 10 mínútur (sem er lágmark, þar sem talað er um að það taki sjö mínútur að jafnaði að reykja eina sígarettu). Þá gera það 50 mínútur yfir daginn - sem er nálægt sami tími og sá tók í íþróttir sem fór oftast. En enginn amaðist við reykingunum...
Hér er verið að skjóta í gegnum epli:
sunnudagur, desember 04, 2005
Brúðuleikhús
Myndin er tekin árið 1963 af krökkum þar sem þau horfa á brúðuleikhús í París.
Eftir Alfred Eistenstaedt.
laugardagur, desember 03, 2005
Fíll
Myndin er eftir Nick Brandt og heitir "Elephant with exploding dust".
Helvítis blogg bis
Hvert fóru linkarnir mínir?
föstudagur, desember 02, 2005
Paedophilia
Tvennt hefur gerst á síðustu dögum í Frakklandi sem lætur mann velta hugann að barnaníðingum. Í fyrsta lagi voru hjón tekin fyrir að hafa rænt litlum stelpum og nauðgað þeim. Það komst upp um þau þegar þau tóku eina stelpu (um sjö ára gamla) en eldri systir hennar slapp og gat gert viðvart. Allt var sett af stað, og þá urðu nauðgararnir hræddir og þau slepptu stelpunni - þó ekki fyrr en þau höfðu komið sínum viðbjóð í verk.
Þegar ég heyri um svona verður mér alltaf hugsað til þess að ég vil láta gelda svona pakk. Ok, víst getur verið slæmt að vera geldur, en ég held að samfélagið sé miklu betur sett eftir en áður. Ekki síst vegna þess að þetta fólk læknast ekkert, þó að það sitji í svo og svo langan tíma í fangelsi.Rétt er að með geldingu væri gengið ansi langt á rétt nauðgaranna, en hafa framtíðarfórnarlömb ekki líka rétt sem verður að huga að?
Hitt sem gerðist er að í ljós kom í réttarhöldum sem enduðu í gær að 13 af 17 ákærðum í nauðgunarréttarhöldum - sem höfðu verið dæmdir sekir í héraðsdómi - reyndust vera saklausir (í hæstarétti [ég kalla þetta héraðs- og hæstarétt, en það er ekki nákvæmt þar sem réttarkerfið er ólíkt í Frakklandi frá því sem hér er]).
Þá var málið það að hjón voru ásökuð um að hafa misnotað dætur sínar, og konan tók þá upp á því að ásaka fullt af öðru fólki um að hafa tekið þátt í þessu með þeim. Í raun hafði aðeins frændfólk verið í viðbjóðnum með þeim, en allir hinir voru saklausir. Eins og kom í ljós í dag. Samt hafði fólkið, sem sagt, verið dæmt sekt.
Rannsakendur málsins gerðu ofboðsleg mistök, sjálfsagt vegna þess að samfélagið vill finna sökudólga. Og sá sem er ásakaður fyrir barnanauðganir stendur ekki jafnfætis öðrum sakborningum.
(Fyrir þá sem hafa áhuga á réttarkerfi er sérstaklega áhugavert að velta því fyrir sér að þangað til fyrir nokkrum árum hafði dæmt fólk ekki möguleika á að áfrýja
svona málum (glæpamálum) í Frakklandi. Enda er til dæmis nokkuð víst að síðasti maður sem var tekinn af lífi af ríkinu í Frakklandi hafi verið saklaus. Hann gat ekki skotið máli sínu áfram).
Þannig að ég verð því miður að viðurkenna að það má ekki gelda þá sem eru dæmdir fyrir barnanauðganir, vegna þess að sumir eru dæmdir saklausir. Hins vegar mætti gera það sjálfkrafa við annan dóm. Eða hvað?
Nú er pása í fréttaljósmyndaseríunni. Hér er bara "esthetísk" mynd, af borgarískjaka við Suðurskautslandið. Joan Myers tók hana árið 2001.
fimmtudagur, desember 01, 2005
Palestínskir flóttamenn
Myndin í dag er af sama svæði, það er af flóttamannabúðum Palestínumanna í Beirút í Líbanon. Hún er tekin nokkrum árum á undan hinni, eða 1976. Höfundur er Francoise Demulder.
Málverk
miðvikudagur, nóvember 30, 2005
Helvítis blogg
Djöfull er ég óánægður með bloggið: Það breyttist allt í einu, og inn komu einhverjar línur og punktar og drasl. Ég gat ekki við það unað og breytti á forminu. En ég vissi ekki að við það mundu öll kommentin hverfa. Öll þessi fínu komment bara farin...!
Fjöldamorð og Sharon
Myndin í dag er í sjálfu sér ekkert merkileg, því öll erum við orðin svo vön að sjá myndir af fjöldamorðum. Hins vegar er hún svolítið "aktúel", því hér má sjá nokkur fórnarlömb Phalangista í Beirút árið 1982. Morðin áttu sér stað í flóttamannabúðum sem Ísraelsmenn gættu, en þar voru Palestínumenn. Nema hvað að Sharon, sem þá var varnarmálaráðherra Ísraels, er sagður hafa hleypt Phalangistunum inn í búðirnar til að drepa mann og annan. Rétt að taka fram að þeir sem sjást á þessari mynd eru aðeins lítið brot þeirra sem voru drepnir.
Nú er sagt að Sharon sé búinn að stofna flokk friðarins, og sé þar með orðinn góður maður. Ekki veit ég...
þriðjudagur, nóvember 29, 2005
Dilemma
Eitt sem ég er að velta fyrir mér. Hvað á maður að gera ef maður sér eitthvað á öðrum sem gæti verið teikn um sjúkdóm, en þarf ekki að vera það? Ef maður er í boði og sér að einhver sem maður þekkir ekki vel eða ekki nokkuð hefur til dæmis clubbing eða fæðingarblett sem manni líst ekki á (þá gef ég mér að "maður" hafi vit á málunum, sé læknir eða slíkt), á maður að segja viðkomandi frá því að hann hafi einkenni sem gætu bent til slæmra sjúkdóma eða á maður að ganga burt og gera ekkert?
Bruni
Held að fréttaljósmyndir gerist varla öllu áhrifameiri en þessi. Hún var tekin árið 1975 í Boston og sýnir konu og barn hrapa úr brennandi byggingu. Konan dó.
Eftir Stanley Forman.
mánudagur, nóvember 28, 2005
Gobbodí gobb
Tók prófið hennar Vöku og reyndist vera hross!
Áfram með seríuna af áhrifamiklum fréttamyndum: Þessi er af íröskum fanga sem er að hugga son sinn. Kannski það sé verið að pynta þennan gaur núna? Og það af okkur Vesturlandabúum, góða fólkinu sem vill breiða út lýðræði og mannréttindi um víða veröld?
Myndin er eftir Jean-Marc Bouju og er frá 2003.
sunnudagur, nóvember 27, 2005
Styrkir og list
Hver kannast ekki við Jóhann Hjálmarsson, Þorbjörgu Höskuldsdóttur, Jónas Ingimundarson, Kristin Hallsson, Gunnar Eyjólfsson, Kristján Davíðsson, Hannes Pétursson, Ásgerði Búadóttir eða Jórunni Viðar?
Enginn?
Þetta fólk fær samt styrki frá okkur vegna þess að framlag þess til íslenskrar menningar er svo mikilvægt. 1,8 milljónir á ári til æviloka. Sumt hefur fengið álitlegar upphæðir, yfir þrjátíu milljónir.
Ég er á móti þessu, því auðvitað er það kjaftæði að þetta fólk hafi einhver áhrif á menningu hér á landi, hvort til að "bæta" hanna né gera "verri". Ástæðan fyrir því að það fær þessi heiðurslaun listamanna er að það þekkir rétta fólkið og ekkert annað. Þetta er sóun á peningum okkar skattborgara, og hún er slæm.
Staðsetning Landspitalans
Mikið er ég hjartanlega sammála þessari grein Egils Helgasonar.
http://visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051125/SKODANIR0201/51125044/1080
Að viðbættu því sem hann segir má benda á þann gríðalega sparnað sem fælist í því að þurfa ekki að rífa byggingar sem til eru, en verður að rífa ef spítalanum verður plantað í miðborgina. Nægir að nefna Læknagarð, sem nýtist vel til síns brúks þó að þar fari lítið fögur bygging.
föstudagur, nóvember 25, 2005
Dóttir stríðsfanga
Enn aftur vinnuhelgi. Þetta er alveg ohne ende. Fer að verða þreytandi.
Mynd frá því er Sovétmenn létu lausa þýska stríðsfanga árið 1956.
Eftir Helmuth Pirath.
fimmtudagur, nóvember 24, 2005
Svarta stúlkan
Á myndinni sést stúlka sem hét (og heitir kannski enn) Dorothy Count. Myndin er tekin þegar hún fór í menntaskólann sinn í fyrsta skiptið. Hún var ein af fyrstu svörtu (ég segi "svörtu" þó að svertingjar sé í raun ekkert svartir) nemendunum sem fengu að fara í þennan skóla. Hann er í North Carolina og þetta var árið 1957.
Það sem mér finnst áhugavert er tvennt. Í fyrsta lagi hvað hún er ánægð og glöð að fara í skólann sinn í sínu fínasta pússi. Og svo hvað hvítu drengirnir þarna í kring eru asnalegir, afkáralegir raunar, þarna í kring.
Ef maður er ekki rasisti á maður erfitt með að skilja hvað fólk getur verið vitlaust. Eins og þarna að vera að gera grín að stúlkunni af því að hún hefur öðruvísi hörundslit (og þar með félagslega stöðu, og það allt).
Douglas Martin tók myndina.
miðvikudagur, nóvember 23, 2005
Skip
Kraftmikil mynd:
þriðjudagur, nóvember 22, 2005
Heróín og tóbak
Stundum er sagt að tóbak sé jafn ávanabindandi og heróín. Þau rök eru gefin fyrir því að álíka margir hætta að taka þessi tvö efni, en álíka margir eru enn ánetjaðir þeim eftir svo og svo langan tíma. Til dæmis að teknir eru tveir hópar með 100 einstaklingum hvor. Í öðrum eru tóbaksfíklar og í hinum heróínneytendur. Báðir ákveði að kasta lyfinu á sama tíma. Þá kemur í ljós að eftir 5 ár eru 90% í hvorum hópnum fyrir sig aftur farnir að "dópa". Aðeins 10% tekst að halda sér frá efninu. Svo er dregin sú ályktun að það hljóti að vera vegna þess að jafn erfitt sé að hætta að nota heróín og tóbak - þau séu jafn ávanabindandi.
Þetta finnst mér hroðaleg röksemdafærsla. Hún gerir ekki ráð fyrir því að eftir mjög ólíku er að slægjast með að hætta í efnunum. Sá sem hættir tóbaki er að hugsa um heilsu sína til langs tíma, og sennilega einhverja bætta líðan síðustu árin (að öllu jöfnu; þá tek ég ekki þá sem eru genetískt óheppnir og þola tóbakið sérlega illa). Þannig er ávinningurin af því að hætta tiltölulega abstrakt og fjarlægur.
Þeir sem hætta að taka heróín sjá fram á miklu meiri og áþreifanlegri ávinning. Sem er hvorki meira né minni en að komast aftur í siðaðra manna samfélag. Heróindópistinn hefur skemmt allt í kringum sig, fjölskylduna, vinnuna, skólann. Allt er í rúst; hann hefur tapað allri virðingu venjulegs fólks. Hann lifir í undirheimasamfélagi óhamingjusams fólks, þar sem enginn er annars vinur. Það er þessu sem hann reynir að komast frá með að hætta. Og það er ekkert smá.
Munurinn sést best á færslunni minni í gær, þar sem ég var að spegúlera að byrja aftur að reykja (svona meira í gríni en alvöru). En hún gæti alveg verið rétt, þar sem það hefði líklega engin áhrif ef ég færi að reykja aftur, eða mjög lítil. En sérð þú fyrir þér einhvern hugleiða svona varðandi heróín? Ekki eina sekúndu, því hans kostur væri sá að fara í dópið aftur og missa þá allt.
Enda sér maður vel styrk heróíns á þeim sem eru að reyna að hætta í því... og nú má ég ekki segja meira því þá reynslu hef ég af spítalanum, og því sem þar gerist segir maður ekki frá.
Tek fram að takmörkuð þekking mín á heimi dópista er ekki komin af eigin reynslu heldur af samtölum við fanga og sjúklinga.
Myndin er af Jodie Foster og er eftir Helmut Newton.
mánudagur, nóvember 21, 2005
Reykingabindindið kaput
Haldiði að reykingabindindið mitt hafi bara ekki flogið út um gluggann í dag? Bæði sagði besti læknakennari heims (tjah, a.m.k. í HÍ) að það væri sennilega í lagi að reykja ef það væri bara af og til (hann talaði um að reykja með víni). Eða í það minnsta skildi ég hann svoleiðis (en maður skilur hlutina jú stundum eins og maður vill).
Svo var verið að tala um skaðsemi reykinga og þá alltaf talið í pakkaárum. Eftir 50 pakkaár er næsta víst að maður fái krabbamein og svo framvegis, var sagt. En ef maður er bara samkvæmisreykingamaður, þá nær maður aldrei pakkaárinu. Segjum að ég drekki einu sinni í mánuði (þó að nú séu liðnir margir mánuðir síðan áfengi rann inn um varir mínar), og reyki þá einn pakka (sem er allt of mikið; fæ mér kannski 5 til 10 rettur). Þá mundu það gera 12 pakkar á ári. Þar sem pakkaárið er 365 pakkar, þá væri samkvæmisreykingamaðurinn ég 30 ár að ná pakkaárinu. Og eftir daginn í dag er ég nokk viss um að það geri líklega ekkert til. Sér í lagi þar sem vel má vera að eftir 30 ár verði ég dauður.
Hitt er náttúrulega annað að ef maður reykir þá mengar maður fyrir öðrum, og það er ekki gott. Þannig að það er í sjálfu sér ekkert víst að ég fari að reykja aftur.
Portretmynd af Madonnu frá 1979 eftir Martin Schreiber.
sunnudagur, nóvember 20, 2005
Flokkur
Mig vantar stjórnmálaflokk. Bið ekki um mikið, bara svona góðan krataflokk eins og var til hér í eina tíð. Hér eru nokkur atriði "flokksins":
* Að landið allt verði eitt kjördæmi.
* Landbúnaðarmál: Hætta öllum styrkjum.
* Jafnréttisáætlun flokksins verður sú að enginn greinarmunur skuli gerður á fólki eftir kynferði, kynþætti... (eins og segir í stjórnarskránni).
* Flokkurinn verður að huga að hag þeirra sem minna mega sín.
* Fullkominn aðskilnaður kirkju og ríkis. Er ekki sjálfsagt í nútímaþjóðfélagi að það opinbera sé ekki að vasast í trúmálum fólks?
* Mont og snobb. Kemur fram í framboðinu til Öryggisráðsins (að mínu mati)og líka í snobbbyggingunni þarna við höfnina (tónlistarhúsi fyrir 12 milljarða takk). Á móti svoleiðis.
Og svo má lengi bæta við.
Myndin er eftir Ansel Adams og er frá 1944. Hún heitir "Clearing Winter Storms, Yosemite National Park, California".
laugardagur, nóvember 19, 2005
Plat?
Sá áðan ameríska glímu í sjónvarpinu, og ég er ekki alveg viss um að þeir hafi verið að berjast í alvörunni. Svo kom að mínum kæra Fight Club, og það var alvöru "stöff".
Portretmynd eftir Yousuf Karsh. Þessi er af einhverjum sem heitir Georgia O'Keeffe. Veit ekki hver það er, en myndin er flott.
föstudagur, nóvember 18, 2005
Gæðakennsla
Í læknisfræði hingað til hefur maður haft margan kennarann. Og gæði þeirra hafa verið mismunandi eins og gengur. Þó verð ég að segja að miðað við aðra kennslu sem ég hef fylgst með hefur sú sem er í læknadeild verið í slappara laginu. Það er auðvelt að finna það lélegasta sem til er í víðri veröld (og ég nefni ekki nafnið). Svo eru þeir sem lesa beint upp af glærunum sínum, og helst "end of slide show" þegar tíminn er búinn. Þetta á þó ekki við um marga. Flestir kennararnir hafa samt verið allt of fastir í glærunum. Jafnvel svo að þeir mundu ekki vilja snýta sér án þess að hafa glæru þar sem á stendur "snýta", og best þætti þeim að hafa mynd af vasaklúti við hliðina.
En nú bregður svo við að loksins eru komnir hér gæðakennarar. Hæst ber Jóhannes Björnsson sem mér finnst frábær. Þetta er kennari sem er ekki bara þarna til að fá kaupið sitt, heldur af því að hann vill að við lærum. Og lætur ekki nægja að segja okkur að lesa bara eitthvað, heldur leiðbeinir. Svo skýrir hann vel, und alles. Bara virkilega góður kennari!
Önnur portretmynd. Þessa tók Cartier-Bresson af Alberto Giacometti. Hann var svissneskur listamaður sem er einmitt frægastur fyrir þessar aflöngu styttur eins og þær eru sem þarna sjást. Myndin er frá 1932.
fimmtudagur, nóvember 17, 2005
Newton
Er ekki upplagt að fá sjálfsmynd eftir Newton, með eiginkonu og módelum?
miðvikudagur, nóvember 16, 2005
Fátæklegri fótbolti
Mér hefur alltaf þótt vera mjög gefandi að vera á móti einhverju liði í fótbolta. Þá er manni enn síður sama um úrslitin, ef það er ekki bara spurning um það hvort liðið manns vinnur heldur líka hvort helvítis fíflin andskotist ekki til að tapa. Þannig hef ég alltaf verið á móti ítölskum liðum í fótbolta. Það stafar af því að þeir spila svo oft upp á að eyðileggja leik andstæðingana, og leggja meira upp úr því en að spila vel sjálfir. Það má til dæmis ekki snerta þá, því þá kasta þeir sér í jörðina og fara að grenja. Þið getið rétt ímyndað ykkur gleði mína þegar Frakkar vinna Ítali!
Annað lið sem ég hef alltaf verið á móti eru Þjóðverjar. Bæði vegna þess að þeir spiluðu alltaf svo leiðinlegan bolta, en líka vegna þess að þeir unnu alltaf allt. Það var í "den" - og þá heyrði ég, í Frakklandi, eftirfarandi skilgreiningu á fótbolta: "Fótbolti er þannig að tvö lið sem skipuð eru ellefu mönnum hvort hlaupa á eftir bolta og reyna að setja hann í mark andstæðingsins og svo vinna Þjóðverjarnir".
Nema hvað að núna um daginn horfði ég á leik Frakka og Þjóðverja og komst að því mér til skelfingar að ég var bara ekkert á móti Þjóðverjunum. Og þeir spiluðu meira að segja skemmtilegri bolta en Frakkarnir. Nú er orðið fátæklegra að horfa á fótbolta.
Myndina tók Cartier-Bresson í New York árið 1947.
þriðjudagur, nóvember 15, 2005
Amerískur fótbolti
Eitt er hættulegt við að hafa fimmtíu sjónvarpsrásir á heimilinu: Maður getur auðveldlega fest sig í einhverju sem vekur áhuga. Og á Breiðvarpinu er ein rás sem sýnir amerískar íþróttir allan sólarhringinn. Þegar ég var skiptinemi í Bandaríkjunum spilaði ég amerískan fótbolta með skólaliðinu. Hér sést mynd af okkur félögunum.
Frá þessum tíma hef ég haft mjög gaman af þessari íþrótt, og er einmitt þessa dagana að festast í að horfa á hana. Ekki má; verð að hætta því.
mánudagur, nóvember 14, 2005
Bryggja til einskis
Önnur mynd eftir Michael Kenna. Þessi heitir Rickety Pier og er tekin við Saroma vatn á Hokkaido eyju í Japan árið 2005.
sunnudagur, nóvember 13, 2005
Aðalsmaðurinn
Breskur aðalsmaður kemur inn á sveitakrá á labbi sínu um landareignina. Hann sest niður og kveðst hungraður. Honum er boðin mjólk að drekka en svarar hneykslaður "Hvílíkur viðbjóður. Haldið þið að ég láta inn fyrir varir mínar nokkuð sem kemur út úr brjóstunum á dýri? Gefið mér frekar egg..."
föstudagur, nóvember 11, 2005
Frískleiki?
Hér er athyglisverð mynd. Hún er eftir Alain Daussin og heitir "Fraicheur" sem þýðir "frískleiki" eða slíkt. Málið er að þegar hún var tekin (veit ekki hvenær) hefur þetta áreiðanlega verið hámark frískleikans: Ung og fögur stúlka nýkomin úr baði sem kveikir sér í rettu. Nú þykir sígarettan viðbjóður, og til að vera politically correct þyrfti að skella karlpungi þarna einhverstaðar með. Svona breytast hlutirnar.
P.S. Ég er nú að hálf grínast með að það þyrfti endilega að hafa karlmann með á myndinni.
miðvikudagur, nóvember 09, 2005
Hver er Kibba?
Ég er farinn að vera alvarlega forvitinn!
þriðjudagur, nóvember 08, 2005
Lynch og Rossellini
Helmut Newton, sem ég held svolítið upp á, tók ekki bara flottar nektarmyndir. Hér er til dæmis mynd af David Lynch og Isabella Rossellini. Er ekki eitthvað sterkt við þessar myndir hans?
.
Virðing fyrir sjúklingum
Mikið var ég ánægður með Jóhannes meinafræðikennara þegar hann sagði að hann sýndi ekki myndir af vefum og líkamshlutum sjúklinga sinna opinberlega. Það var af virðingu fyrir læknaleyndinni; læknir talar ekki um sjúklinga sína við aðra. Að vísu eru þetta svolitlar öfgar (já ok, ofboðslegar öfgar) því enginn þekkir sjúkling af líffærunum í honum. En í þessum efnum held ég að betra sé að vera of en van.
Afstaða Jóhannesar minnir mig á það þegar Helgi Valdimarsson sagðist aldrei tala um sjúklinga sína við konuna sína með því að nefna þá á nafn. Hún er líka læknir. Þetta er svona svipað "of en van afstaða", því að í raun held ég að allt í lagi sé að tala um sjúklinga við aðra lækna. Þeir eru jú líka bundnir trúnaði.
Í það minnsta stingur þessi hegðun læknanna verulega í stúf við afstöðu læknisins sem kenndi okkur læknanemum á fyrsta ári og sagðist hafa talað við sjúkling um aðra sjúklinga sína. Hann bara gat ekki annað, en varð að létta á sér... Já, ég er ekki að ljúga: Hann hafði þrjá sjúklinga, A, B og C. Þeir tveir fyrstu voru svo erfiðir eitthvað að hann talaði um vandamál þeirra við sjúkling C! Ótrúlegt.
Og það háðuglegasta var að hann kenndi verðandi læknum í námskeiði um samskiptafræði - sem átti að fjalla um það hvernig samskipti læknir og sjúklings geta orðið sem farsælust.
mánudagur, nóvember 07, 2005
"Paris is still burning"
Samúð mín hefur alltaf legið hjá lítilmagnanum. Hvort sem það er í Palestínu, Suður-Ameríku hér á árum áður eða bara þeim fátæku hér á Íslandi. Þess vegna gleðst ég yfir óeirðunum í París, og Frakklandi. Loksins rís þetta fólk upp og berst. Þetta fólk - "múslimirnar" eins og margir Íslendingar eru farnir að kalla það, þó að óeirðirnar komi trúarbrögðum ekkert við - sem búið er að hola niður í kanínubúrum í úthverfum stórborganna, þar sem þeir lifa við eymd og volæði. Loksins láta þeir í sér heyra, loksins berjast þeir. Oft er sagt hér að Frakkar kunni að mótmæla; hafa þeir ekki gert þrjár byltingar á síðustu öldum sem skekið hafa heiminn? Óeirðirnar síðustu daga, sem hneyksla góðborgara þessa lands, eru angi af þessum meiði. Vegna þessa gleðst ég í hjarta mínu yfir hverjum bíl sem brennur (þó það sé ekki gott að fólk meiðist); berjist og látið í ykkur heyra! Hræðið yfirstéttina nógu mikið til þess að hún bæti loksins ykkar kjör!
Titill færslunnar, Paris is still burning, er út texta eftir uppáhaldshljómsveitina mína. Það er franska þungarokkshljómsveitin Trust.
Og já, það brennur enn í mér eldur vinstrisinnans. C'est ainsi, rien a faire!
sunnudagur, nóvember 06, 2005
Bruxelles
Mynd sem Cartier-Bresson tók í Bruxelles árið 1932.
.
laugardagur, nóvember 05, 2005
Svörtu fötin í sjónvarpinu
Í nótt var ég á næturvakt (sem betur fer drakk ég ekkert í matarboðinu í gær), og svo þegar ég hafði bara sofið í þrjár klukkustundir hringdi síminn. Það var fréttamaður (Þóra eitthvað - ég horfi aldrei á fréttir, þannig að ég þekki ekki þetta fólk) og bað mig að koma í viðtal til að tala um ólætin í Frakklandi. Ég var að sjálfsögðu fús til þess. Sem betur fer er ég íhaldssamur á föt og skipti ekkert eftir tísku eða slíku. Fór bara í svörtu jakkafötunum mínum sem ég fer alltaf í þegar ekki er við hæfi að vera í peysu og gallabuxum. Haldiði það sé munur að hafa svona einfaldan fatasmekk, ekkert próblem.
Mynd dagsins er önnur svona "stemningarmynd" sem mér finnst flott. Michael Kenna tók hana í Frakklandi á síðustu árum (man ekki nákvæmlega hvenær). Myndin heitir "Silver Road, Versailles".
.
föstudagur, nóvember 04, 2005
Hnefi
Er ekki upplagt að setja eina harða mynd (bæði að efni og formi) á netið í dag?
.
fimmtudagur, nóvember 03, 2005
Heimsendir
Djöfull er maður orðinn leiður á þessum eilífu fréttum um fuglaflensuna. Ekki nóg með að maður heyri af öllu því fólki sem deyr úr þessu, heldur fást lýsingar á nærri hverjum einasta fogli sem kvefast. Er þetta ekki svoldið mikið? Ok, ég veit að þetta getur orðið að hræðilegum sjúkdómi, og ég veit að helmingur mannkyns getur dáið. En á hinn bóginn er ekkert víst að svo verði - kannski veikin komi aldrei til með að berast á milli fólks.
Þetta minnir á dómsdagsspánar varðandi árið 2000, þegar sagt var að tölvur veraldar mundu ruglast á nýársdag. Fréttir og alls konar hugleiðingar í marga mánuði eða ár og svo bara varð ekkert. Vona að það fari svo núna.
En þó það verði ekki, þá ætla ég héðan í frá að loka eyrunum þegar talað er um fuglaflensuna. Það er þangað til eitthvað merkilegt gerist. Merkilegt í alvörunni sko.
Fótboltavöllur
Hér er ein skuggalega flott mynd. Svoldið ljóðræn, eins og listasnobbin mundu segja, og svo væri bætt við að hér leikur listamaðurinn sér að ljós og skugga og formum...
Jæja, þetta er fótboltavöllur. Ekki sá þar sem Manchester var tekið í nefið af Lille í gær, heldur er þetta "Lion county football field" og ég man ekki hver höfundurinn er eða hvenær hún var tekin.
.
miðvikudagur, nóvember 02, 2005
Portret
Hér er portretmynd sem mér finnst flott. Yousuf Karsh tók þessa mynd af Hemingway (veit ekki hvenær).
.
þriðjudagur, nóvember 01, 2005
Tölvuleikjafíkill
Ég er tölvuleikjafíkill. Hef verið það síðan bróðir minn kynnti mér þennan andskota fyrir mörgum mörgum árum. Þennan andskota segi ég, en gæti líka sagt þessa dásemd. Því fyrir fíkil er fátt eins gott og að setjast fyrir framan tölvuna, vitandi að maður hefur margar klukkustundir - eða enn betra: nokkra daga - þar sem maður hefur ekkert annað að gera en að spila. Svo byrjar maður og adrenalínið flýtur og svekkelsið þegar ekkert gengur og gleðin þegar maður vinnur. Ég ætla ekki að bera nautnina að spila tölvuleik saman við aðrar nautnir en ég held að hún sé með þeim betri.
Skítt með það að öll þessi orka fari í að gera nokkuð sem skiptir engu máli; hvern varðar það þó að Prússland ráði yfir heiminum eða Frakkland í tölvunni? Eða hvort ógeðin í draugakastalanum lúta í valinn fyrir englunum að ofan eður ei?
Raunar skal ég viðurkenna að stundum þegar ég skreiddist í rúmið, örmagna, flaug stundum sú hugsun í höfði mér að þetta væri ekki nógu gott - að lifa í þessum tilbúna heimi sem leikirnir eru. En svo fór ég að pæla í því hvað væri tilbúningur og hvað ekki, og hversu mikið af okkar félagslega lífi skipti í raun máli, meira en tölvuleikirnir. Þetta voru langar pælingar sem ég ætla ekki að fara í hér.
Ég get talað í þátíð um tölvuleikina og mig, því að ég er hættur. Það er ekki alltaf auðvelt, og stundum færist þessi ógurlega löngun yfir mig, efnin fara að fljóta, og það allt. En ég get staðið á mér, með að hafa enga leiki nálægt mér og forðast þá eins og heitan eldinn.
Nema hvað að í sumar var ég stundum á næturvöktum og þá var lítið að gera. Og það vita allir sem reynt hafa að fátt er eins leiðinlegt og að bardúsa við að halda sér vakandi iðjulaus á næturvakt, sér í lagi þegar líða tekur á nóttina. Og þá kom það sér allt í einu vel að vera tölvuleikjafíkill. Ég nefnilega tók með mér tölvuna mína og leik og settist svo niður í byrjun vaktar og raknaði við mér í lok hennar og hafði ekki tekið eftir tímanum líða... Alveg frábært!
Nekt 3
Ein fyrir Odd:
.
Þetta er frá sýningu með myndum eftir Helmut Newton. Ég veit ekkert hvar hún var eða hvenær.
mánudagur, október 31, 2005
Eymd
Hér er mynd sem Mapplethorpe tók í kreppunni miklu í Bandaríkjunum. Þetta gæti kannski verið persóna í Grapes of Wrath.
.
sunnudagur, október 30, 2005
Nekt 2
Hér er ein af frægustu ljósmyndum Helmut Newton. Hann var frægur fyrir svona "harðar" nektarmyndir og vann mikið með toppmódelum. Ég held að þessar konur séu einmitt slíkar. Myndin var tekin árið 1981, en þá voru þær ekki eins horaðar og nú.
.
fimmtudagur, október 27, 2005
Nekt
Flott nektarmynd, ekki satt?
.
Hún er eftir ljósmyndara sem heitir Regina Deluise og er frá 2001.
þriðjudagur, október 25, 2005
Illska?
Ég þekki mann sem hefur gaman af að lítillækka aðra. Þau sem finna mest fyrir þessu eru börnin hans. Það sem er svolítið sérstakt er að hann gerir það aldrei opinskátt eða mjög aggressíft, heldur er stíll hans frekar að vera undirförull. Hann mundi stinga rýting í bak.
Sem dæmi má nefna að hann leggur aldrei hönd á börnin sín - langt frá því - en ef dóttir hans mundi segja honum að hana langaði til að taka þátt í fegurðasamkeppni mundi hann segja "heldurðu að þú sért virkilega nógu falleg til þess?", eða eitthvað slíkt. Á sama hátt gerir hann lítið úr öllu sem börnin gera eða segja.
Það sem honum finnst þó skemmtilegast er að láta svona innan um aðra en nánustu fjölskyldumeðlimi. Þá mundi hann til dæmis segja í heyranda hljóði "hana dóttur mína dettur í hug að hún sé nógu fögur til að taka þátt í fegurðasamkeppni". Svo mundi hann hlæja hæðnishlátri.
Svona nokkuð skil ég ekki, og fyrirlít raunar. Hvers vegna að meiða að óþörfu?
sunnudagur, október 23, 2005
Kastali
.
laugardagur, október 22, 2005
Monroe
Mér hefur aldrei þótt Marilyn Monroe neitt sérstök. Svo rakst ég á þessa mynd af henni á netinu, og finnst hún bara sæt þarna. Myndin er tekin af Andre de Dienes árið 1946. Þetta var áður en hún varð fræg, ekki satt?
.
föstudagur, október 21, 2005
Gott og vont
Ég var einhvern tíman að pæla í því að ef það er engin æðri máttur sem segir okkur hvað er rétt og hvað rangt, þá má maður í sjálfu sér gera hvað sem maður vill. Bara að maður sé sjálfur sáttur við það. Það mætti alveg hegða sér illa - stela, o.s.frv. - bara ef manni finnst maður ekki breyta illa. Því þá mundi það ekki hafa nein áhrif manns eigin vellíðan. Þetta væri svona "allt má" siðferði, og fólk mundi gera það eitt sem kæmi því vel.
En raunar held ég að þetta sé alls ekki rétt. Það má ekki allt, en það sem böggar mig svolítið er að reglurnar koma frá ekki áreiðanlegri hlut en samfélaginu sjálfu. Það er það sem neyðir okkur til að haga okkur eins og við viljum gera. En hvers vegna finnst mér það ekki nógu gott? Jú vegna þess að það er ekkert sem segir að samfélagið hafi rétt fyrir sér (í einhverjum skilningi sem væri absolút). Og raunar er hægur vandi að finna dæmi um það að samfélag "neyði" meðlimi þess til að hegða sér á asnalegan hátt. Augljóst dæmi er þrælahald, þar sem það tíðkast.
Vegna þess að samfélagið er svona "óabsolút" er það í raun kostur hvers og eins hvort hann vilji fylgja einhverjum ákveðnum siðareglum. Og ef hann er sáttur við afleiðingar þess að fylgja þeim ekki, þá er í sjálfu sér ekki hægt að segja að hann hafi rangt fyrir sér.
Ég sá gott dæmi um þetta á BBC World fyrir nokkrum vikum. Þar var gamall fréttamaður frá BBC World að tala við kollega sinn frá einhverju bandarísku fyrirtæki (einni af stóru sjónvarpsstöðvunum þremur, ef ég man rétt). Sá breski var fullur iðrunar yfir því að hann hafði sýnt myndir af deyjandi fólki og syrgjandi ættingjum án þess að eitthvað gott gæti af því hlotnast. [Þar með braut hann annað af tveimur "meginboðorðum" Kants, sem er á þá vegu að maður skyldi aldrei hegða sér gagnvart annarri manneskju eins og ef hún væri leið að einhverju, eða verkfæri (franska orðið er "moyen" en ég finn ekki góða þýðingu þess). Þess í stað ætti maður alltaf að umgangast aðra sem takmark í sjálfu sér. Hitt "boðorðið", skilyrðislausa skylduboðið, er að maður skyldi aðeins hegða sér í samræmi við þær reglur sem maður gæti viljað að væru almennar reglur sem allir hlýddu. En nú er ég farinn að tala með fræðilegum og illskiljanlegum frösum og það vil ég ekki]. Hann var semsagt aðeins að nota óhamingju fólksins til að ná í áhorf. Og honum leið illa yfir þessu.
Sá bandaríski hafði lent í einhverju svipuðu í Júgóslavíustríðunum, og honum var bara alveg sama. Það var eins og hann segði við þann frá BBC World "hvað ertu að æsa þig yfir þessum smámunum. Hvort þú hafir hagnast á óhamingju annarra eða ekki, hvaða máli skiptir það?"
Þessi skoðanaskipti slógu mig svolítið vegna þess að það var í raun ómögulegt að segja að annar hvor hefði rangt fyrir sér.
Og þá er spurningin hvort hægt sé að dæma siðferðilega með einhverjum rétti. Er hægt að segja að einhver breyti illa og annar vel? Að sjálfsögðu er hægt að gera það ef maður miðar við t.d. eigið siðferði. En hvað er það sem segir að það hafi eitthvað meiri rétt á sér en siðferði ómennisins?
Þá er kannski eina leiðin úr þessum ógöngum að miða við samfélagið sem viðkomandi býr í. Ef það segir að eitthvað sé rétt, þá er það rétt! En þetta er einmitt það sem böggar mig; því samkvæmt þessu þá hljótum við að segja að þó að samfélagið hafi rangt fyrir sér, þá hafi það rétt fyrir sér. Og það finnst mér ófært.
miðvikudagur, október 19, 2005
Kvennafrí
Þegar ég kenndi við Seljaskóla komu einhvern tíman femínistar í heimsókn. Þær fengu að halda fund með stúlkum bekkjarins og boðskapurinn væntanlega kynntur fyrir þeim. Stelpurnar fengu þarna frí frá kennslu en strákarnir ekki, því á sama tíma var mér ætlað að láta þá glíma við fræðin. Mér fannst það að sjálfsögðu ekki sanngjarnt og fór út með þeim í fótbolta.
Þetta kom upp í huga mér áðan þegar ég las í Fréttablaðinu að borgarstjórinn kvetur konur til að leggja niður vinnu vegna kvennafrídagsins. Það finnst mér með endemum. Eða hvað ætlar konan að gera sem hefur sömu laun og karlinn við hliðina á henni, eða sú sem hefur hærri laun? Ætli borgarstjórinn fari í frí; hefur hún ekki um 800 þús. kall á mánuði?
Með þessu er ég að sjálfsögðu ekki að segja að launamunur kynjanna sé réttlætanlegur. Hins vegar var það svo í eina tíð (áður en fólk fór að hugsa um samfélagsmál eins mikið með tilliti til kynferðis og nú er) að þeir fóru í verkfall saman sem höfðu slæm kjör; karlar og konur saman. Mér finndist það eðlilegra.
þriðjudagur, október 18, 2005
Konungsfólk
Mér finnst að það eigi að taka hausana af öllu þessu helvítis konungsfólki um allan heim. Ljúka því verki sem hafið var í frönsku byltingunni. Þoli ekki þetta pakk sem lifir eins og sníkjudýr á "venjulegu" fólki og þykist yfir aðra hafið.
Þetta var Jean révolutionaire sem talaði.
mánudagur, október 17, 2005
Góð og vond þekking
Landlæknir hélt fyrir okkur tölu um daginn. Þar minntist hann á lækni sem hafði unnið fyrir nasista í fangabúðum og verið áhugasamur um áhrif kulda á mannslíkamann. Hann gerði rannsóknir á föngunum og setti þá t.d. í kuldaböð þangað til þeir dóu og mældi allar breytur (andardrátt, hitastig o.þ.h.) á meðan. Þess þarf ekki að geta að hann bað þá ekki um leyfi en neyddi þá til að taka þátt.
Þetta voru ofboðslegar aðfarir. Um það eru allir sammála. Hins vegar bætti Landlæknir því við að þekkingu sem væri aflað á svo ógurlegan hátt mætti ekki nota (raunar sagði hann það ekki beint út held ég, en ég skildi hann þannig) því með því væri maður einhvern vegin að leggja blessun sína yfir aðferðirnar. Raunar gekk hann það langt að segja að þetta ætti við þó að þekkingin væri notuð til að bjarga lífi sjúklings (t.d. nú á Íslandi). Þarna var ég ekki sammála.
Í fyrsta lagi álít ég að þekking sé óviðkomandi uppruna sínum. Raunar kemur það henni í sjálfu sér ekki við hvernig hún varð til - þó það geti verið áhugavert af sagnfræðilegum ástæðum, en það er annað mál.
Í öðru lagi held ég að læknisstarfið sé mikilvægara en svo að maður megi láta einhverjar svona hugmyndir hafa áhrif á sig. Starf læknis er að lækna og hjálpa, og til þess á hann að beita öllum ráðum. Þó það sé að nota þekkingu sem aflað var á viðbjóðslegan máta. Fyrir mér væri það frekar glæpamaður en læknir sem horfði á einhvern deyja drotni sínum úr kulda og segði "ég þekki nú ráð til að bjarga þér, en mér hugnast ekki að nota þar sem sú þekking sem það byggist á var aflað á viðbjóðslegan hátt". Svo nuddar hann saman höndunum og bætir við: "Ég ætla bara að halda áfram að láta mér líða vel með mitt siðferðilega ágæti, en þú verður því miður bara að deyja!"
Eins og félagi minn í læknisfræðinni mundi segja: Ég fordæmi þetta!
sunnudagur, október 16, 2005
Hoppandi maður
Áfram með Cartier-Bresson sýninguna: Þessa mynd tók hann bak við St. Lazar brautarstöðina í París árið 1932.
.
fimmtudagur, október 13, 2005
Ekki framsóknarmaður
Það virðast einhverjir álíta mig framsóknarmann vegna þess að ég var einhvern tíman (huh hum, raunar í síðustu kosningum) í framboði fyrir Framsóknarflokkinn. En ég er hættur þar. Því til sönnunar birti ég hér síðustu greinina sem ég skrifaði fyrir hrifla.is sem er málgagn framsóknar á netinu:
Adieu Framsóknarflokkur
Þegar ég gekk í Framsóknarflokkinn, fyrir rúmu ári síðan, hafði ég búið í útlöndum í tíu ár. Ég hélt að Framsóknarflokkurinn væri félagshyggjuflokkur. Raunsær miðjuflokkur sem einkenndist af því að hann vildi að atvinnulífið gengi sem best til að ríkið gæti tekið af því hæfilegt fé til að halda uppi öflugu velferðarkerfi. Ég ímyndaði mér að almennur vilji væri í flokknum til að bæta samfélagið með því að hjálpa þeim sem verst stæðu, og þá með því að taka af þeim sem eru aflögufærir. Mér skjöplaðist. Á mig fóru að renna tvær grímur í málefnaundirbúningi flokksins fyrir kosningarnar. Í umræðum um skattamál voru þeir fáir sem tóku undir orð mín að gott - bæði göfugt og skynsanlegt - væri að hjálpa þeim fátæku með því, til dæmis, að hækka persónufrádráttinn. Fleiri voru á því að rétt væri að aðstoða millistéttina, með því, svo dæmi sé tekið, að afnema tekjutengingu á barnabótum. Síðan kom í ljós, þegar kosningaloforðin voru kynnt, að efinn hafði reynst réttur. Utan þess að nú var það ekki bara millistéttin, heldur sérstaklega efri millistétt og þeir ríku sem áttu að njóta mest starfs flokksins í framtíðinni: Bæði lækkun tekjuskattsprósentunnar og afnám tekjutengingar barnabóta. Stærstur hluti milljarðanna sem flokkurinn lofar fyrir kosningarnar eiga að renna í vasa þeirra sem nóg hafa handanna á milli! Þetta samrýmist ekki minni hugmyndafræði. Ég er vinstrisinnaður í skatta- og velferðarmálum, og get ekki sætt mig við þetta. Nú er ákaflega líklegt að sé maður í stjórnmálaflokki, þá séu ekki öll baráttumál hans manns hjartans mál (nema, að sjálfsögðu, ef fólk mótar sín hjartans mál eftir baráttumálum flokksins - þetta á við um þá sem "lifa fyrir" flokkinn - en það er annað mál). En hvað Framsókn varðar, þá er nú fokið í flest skjól. Fátt er aðlaðandi við hann: Hvorki fiskveiði-, landbúnaðar- né byggðastefna hans. Og svo kom stríðið. Forysta flokksins réttlætti það af öllu afli, þetta ljóta stríð. Það var dropinn sem fyllti mælinn - ég get ekki verið í þessum flokki. En hvað skal gjöra? Þrennt var mögulegt. Taka þátt í flokksstarfinu eins og ekkert hefði í skorist, fara með hávaða - og berjast fyrir hugmyndum mínum - eða gera ekkert. Margir vinstri framsóknarmenn velja fyrsta kostinn þessa dagana. Þó að þeir séu ósáttir við stefnu flokksins í veigamestu málunum, þá hugsa þeir sem svo að dagur komi eftir þennan dag. Núverandi forysta hverfur og þá verði lag til að breyta hlutum. Þetta er virðingarverð afstaða - og margur góður drengurinn hugsar á þennan hátt - en hún mótast af mikilli hollustu við Framsóknarflokkinn. Slík "a priori" hollusta við stjórnmálaflokk einkennir mig ekki. Hvernig get ég barist fyrir flokk ef ég trúi ekki á málefni hans? Sá möguleik hefði verið í stöðunni að hætta í flokknum með látum; skella hurðum og berjast opinberlega fyrir skoðunum mínum. Þó fannst mér ekki rétt að velja þennan kost. Nokkrum vikum áður hafði ég tekið boði um að vera í sjötta sæti flokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, og hefði ég farið með látum hefði það getað valdið flokknum tjóni, og það vildi ég ekki gera. Ekki á þann hátt. Það væri of líkt því að stinga félaga sína í bakið, og það gerir maður ekki. Því valdi ég síðasta kostinn, og lét lítið á mér bera fram yfir kosningar. Í flokknum er margt gott fólk, og jafnvel eru þeir sem hafa svipaðar pólitískar skoðanir og ég. Þeirra vegna þykir mér sárt að taka þá ákvörðun sem ég hef tekið: Ég er ekki lengur Framsóknarmaður.
Á páskadag 2003
Jóhann M. Hauksson
miðvikudagur, október 12, 2005
Hatur
Hér er mynd sem Cartier-Bresson tók þegar Bandamenn náðu fangabúðunum í Dessau í Þýskalandi á sitt vald árið 1945. Mér finnst flott að sjá þetta ógurlega hatur sem hann náði þarna á filmu. Og svo allar hinar tilfinningarnar líka.
Mér skilst að þarna sé fyrrum starfsmaður búðanna og svo fyrverandi fangar í kring.
.
Tek það fram að ég breytti myndinni svolítið, stækkaði og gerði "litina" ýktari. Þessi mynd er tæknilega mjög langt frá þeirri upprunalegu, sem maður sér í bókum. Þar er hún frábær.
þriðjudagur, október 11, 2005
Ljósmyndir
Þegar ég bjó í París var ég með ljósmyndaæði. Gekk um götur borgarinnar og tók myndir. Þetta voru svart-hvítar myndir og svo lokaði ég mig inni í myrkraherbergi (sem var í raun eldhúsið, með stækkara og alls konar bökkum með framköllunarefnum, og rauðu ljósi og svoleiðis; eins og maður sér nú aðeins í bíómyndum). Það var gaman, og á þennan hátt lærði maður að meta borgina á allt annan hátt. Frá þessum tíma á ég hundruð eða þúsundir filma, en nú grotna þær niður í kjallara í Frakklandi. C'est la vie.
Á þessum tíma las ég allar ljósmyndabækur sem ég náði í. Mest var það í stóra bókasafninu í Pompidou safninu (eða "Beaubourg" eins og safnið heitir opinberlega; bókasafnið er niðri í kjallara) en þar var ótrúlegur fjöldi ljósmyndabóka. Sá ljósmyndari sem ég hélt mest upp á var Henri Cartier-Bresson. Hér er ein myndanna hans.
.
Próflok
Það er þægileg tilfinning að ljúka síðasta prófinu í próftörn. Í dag var það einmitt próf í veirufræði, og nú er próffrí þangað til í febrúar. Bara afslöppun þangað til, lúxus!
laugardagur, október 08, 2005
Fjall
.
föstudagur, október 07, 2005
Níð
Skil ekkert í Hannesi að vera að skrifa þetta níð um Jón á ensku (eða gerði hann það ekki örugglega; skildi fréttirnar svoleiðis). Raunar er ég alveg undrandi á eins mætum manni og Hannes er að vera með svona læti. Sér í lagi að halda því fram að hann segi ekkert sjálfur vegna þess að hann "endurtekur aðeins það sem aðrir segja". Hve ómerkileg aðferð til að nota kjaftasögur til að taka að mönnum æruna.
Væri þetta ekki svipað og að endurtaka kjaftasöguna um að Hannes hafi verið að ríða syni Davíðs (en allir kannast við það bull) og bæta því svo við að "ég segi þetta nú ekkert, heldur vita þetta allir", eða eitthvað slíkt?
Mér leiðast svona ómerkilegheit.
þriðjudagur, október 04, 2005
Blátt
Fyrir löngu heyrði ég að Hitchcock hafi haldið veislu þar sem allt var blátt. Gestirnir áttu að vera klæddir í blátt, og þeir sem komu í öðrum litum fengu ekki inngöngu. En svo var allt inni líka blátt: borðbúnaður, húsgögn, maturinn, vínið. Allt.
Mér fannst þetta alltaf rosalega flott hugmynd.
mánudagur, október 03, 2005
Klukkið aftur
Mundi allt í einu eftir því í nótt að hún Fjóla mín hefur ekki verið klukkuð enn, að því er ég best veit. Vegna þess að ég á enn fjögur klukk eftir klukka ég hana og Þyri, skemmtilegu systur hennar.
sunnudagur, október 02, 2005
Sveitarómantík
Mér fannst skoplegt að sjá aftan á mjólkurfernu um daginn. Þar var skýring á orðtakinu sem segir að þegar ein kýr mígur þá hermi allar hinar eftir og fari líka að míga. Skýringin var í raun "ekki-skýring"; sú að ekki væri vitað hvaðan þetta kæmi. Þarna fannst mér sem sagt einkennilegt fáfræði á dýrunum, því að allir sem hafa búið í sveit vita að svona ganga hlutirnir einmitt í alvörunni: Þegar ein kýrin byrjar að kasta af sér vatni herma allar hinar eftir.
Mér fannst undarlegt að sjá þessa fáfræði einmitt þarna aftan á mjólkurfernunum, því að mjólkin "gerir út á" þessa sveitarómantík, íslenskuna og það allt (sem rann hér svo innilega saman í þjóðernisvitund Íslendinga þangað til mjög nýlega). Enda er alltaf verið að skýra þessa blessuðu gömlu íslensku málshætti og orðtök - sem ganga iðulega út á sveitalíf eða útgerð - þarna aftan á mjólkurfernunum.
Þetta minnir mig á svipaða rómantík fólks sem elskar sveitirnar svo mikið að það vill allt fyrir þær gera (t.d. spandera milljörðum til að nokkrar hræður hangi þar) nema búa í þeim.
Minnti mig líka á furðulega hugmynd einhvers R-listafólks sem vill byggja blokkir niður við sjó, þar sem bryggja er nú. Nema hvað að innan um blokkirnar á að setja bátaútgerð! Ofboðslega rómantískt og í samræmi við að borgin sem höfuðborg hafsins eða eitthvað slíkt og að Reykjavíkurbúar hafi ekki tapað tengslum við náttúruöflin. Nema hvað að þegar fólk fer að búa þarna vilja allir ólmir losna við útgerðina vegna mengunar, fýlu og slysahættu. Því í alvörunni vill fólk ekkert hafa svona nálægt sér. Sjáiði til.
Setning
Skemmtileg setning sem ég heyrði um daginn: "I've had some intensive thoughts of late". Svo er spurningin hvar það var. En ekki reyna að geta, það er ómögulegt að einhver geti vitað það. Þetta er héðan í frá ein af þessum "formúlum" sem mér finnast skemmtilegar.
fimmtudagur, september 29, 2005
Ófarirnar í New Orleans
Mér hafa áskotnast tvær myndir. Sú fyrri sýnir ástæðu þess að hjálp barst svo seint til svæðisins.
.
Og hin síðari kennir okkur að orðtakið sem segir að ekki sé allt svo með öllu illt að ekki boði nokkuð gott eigi svo sannarlega við rök að styðjast.
.
Tónlist
Ég er farinn að sakna þess að uppgötva góða tónlist. Eins og það er gaman að heyra eitthvað lag og fíla það í botn... Datt í hug að einhver gæti bent mér á eitthvað gott - lag eða hljómsveit - sem ég gæti svo náð mér í á netinu. En í Guðs bænum, ekki techno eða house eða slíkt.
mánudagur, september 26, 2005
Verðfall
Mér finnst svolítið einkennilegt að hugsa til þess að fólkið sem býr í húsunum sem sjást fremst á myndinni áttu þarna fasteign fyrir 30 milljónir þegar það vaknaði í morgun. Svo þegar það fer að sofa í kvöld er verðgildi fasteignarinnar orðið 25 milljónir. Allt vegna þess að í millitíðinni kom grafan sem sést þarna og fór að undirbúa veg sem Reykjavíkurborg ákvað að væri nauðsynlegur þarna... þó þeir sem búi þarna í kring sjái illa notagildi hans. Hann var á einhverjum teikningum.
Það er líka einkennilegt að R-listinn stendur fyrir þessu þvert í óskir allra íbúanna, en þetta er sami listinn og segist berjast svo mikið fyrir íbúalýðræði. Það virðist í raun vara vera hugtak sem er bara í nefinu á stjórnmálamönnum á tyllidögum.
.
P.S. Best að taka fram að ég veit ekki nákvæmlega hvert verðgildi þessara húsa er, eða hve mikið það fellur við veginn. Hitt er öruggt að tap íbúanna er talsvert.
laugardagur, september 24, 2005
Útsýni
Hér er mynd sem ég tók af svölunum heima um daginn. Snæfellsjökull þarna til hægri og svo Reykjavíkurborg og sundin blá.
.
föstudagur, september 23, 2005
Berja eða ekki berja
Þegar ég sagði að siðferði mótmælenda hefði verið barið í mig í æsku átti ég ekki við barsmíðar í eiginlegri merkingu. Þetta var svona "manner of speaking". Ég er oft hrifanri af stíl sem er harkalegur og blátt áfram heldur af miklum krúsidúllum. Hins vegar viðurkenni ég að það að segja að eitthvað sé barið inn í krakka í staðin fyrir að þeim sé það innrætt getur leitt til misskilnings.
Nei, ég var aldrei barinn í æsku, og raunar hef ég verið svo lánsamur að losna við líkamlegt ofbeldi á lífsleiðinni, ef frá eru skilin nokkur slagsmál við jafnaldra á unglingsárunum, og þá oftast á fylleríum.
fimmtudagur, september 22, 2005
Klukk
Vaka klukkaði mig og því ber mér að segja frá sjálfum mér (fimm atriði skilst mér). Fyrst verð ég þó að tjá mig um það hvort hér sé um skrípaleik að ræða eður ei. Og er alls ekki á því að klukk sé skrípaleikur, heldur leikur eins og þeir sem getur verið svo gaman að taka þátt í. Leikir gera margt gott, og þessi ekki síður en aðrir. Hins vegar verður að sjálfsögðu að viðurkenna að leikir geta verið misskemmtilegir - sumir leiðinlegir - en þessi er bara ágætur. Því tek ég að sjálfsögðu þátt... ekki síst vegna þess að Vaka, sú mæta stúlka, klukkaði.
Jæja, þá er að segja frá sjálfum sér. En ég lendi alltaf í miklum vandræðum þegar ég lendi í þeirri stöðu. Í æsku var siðferði mótmælenda barið inn í mig, þó að trúarbrögðin sjálf hafi verið víðs fjarri (raunar er kristni og það sem henni tilheyrir fremur umgengist með fyrirlitnungu en virðingu á þeim bænum). Og hluti af þessu siðferði er að maður skal vera auðmjúkur, "humble" (mér finnst þetta svo skemmtilegt orð, varð að setja það), og síst setja sjálfan sig á háan hest. Því líður mér illa ef ég á að tala um sjálfan mig - því ekki dettur mér í hug að fara að tala illa um mig sjálfan. [það er, btw, kannski undarlegt af mér að segja svona þar sem ég blogga og geri þá ekki annað en segja frá mér sjálfum, enda er það algjört egótripp]
En frá hverju á ég þá að segja? Gæti haft það bara svona staðreyndir og þá er það auðvelt:
1. Er 186 cm.
2. Blágrá augu.
3. Er ca. 90 kg.
4. Hef stórt ör á hökunni.
5. Nota skó númer 43.
Þetta er hins vegar ekkert gaman. Það gæti verið áhugaverðara ef ég segði frá einverjum tilfinningum:
1. Elska hana...
2. Fyrirlít ...
3. Dáist að ...
4. Er alveg sama um...
5. Finnst ... skemmtilegur.
En þetta eru kannski ekki atriði sem maður vill endilega setja á borð fyrir alla - enda þori ég ekki að setja nöfn.
Skoðanir kannski:
1. Þoli ekki þegar níðst er á minni máttar.
2. Leiðist þegar einstaklingar eru ekki dæmdir eftir eigin eiginleikum.
3. Vil að fólk sé samkvæmt sjálfu sér í skoðunum.
4. Þoli ekki hroka.
5. En sérstaklega fer í taugarnar á mér þegar fólk er ofbeldisfullt - hvort sem það er beint (með líkamlegu ofbeldi) eða ekki (með að vera í fýlu, hæðni...).
Jæja, þá er ég búinn að vera klukkaður og mér dettur nú bara eiginlega einn í hug til að klukka. Og það er heiðursmaðurinn hann Daði!
miðvikudagur, september 21, 2005
Kvótastyttur
Gaman að sjá jafnréttishugsjónina hjá borgarstjóranum sem kemur fram í því að það eigi ekki að setja upp styttu af Tómasi skáldi vegna þess að hann var karl en ekki kona. Þarna kemur virkilega fram þessi óþolandi femínismi sem dæmir fólk eftir kynfærunum en ekki eftir eigin verkum. Ef gengið er út frá því að þetta styttuvesen sé til að heiðra minningu þess sem er fyrirmynd, þá er það bara staðreyndin að karlar hafa gert meira hér á landi (og annars staðar) en konur, en það stafar að sjálfsögðu ekki af því að konur voru eitthvað hæfileikasnauðari. Heldur af því að hér ríkti ekki jafnrétti; konur höfðu ekki sömu tækifæri og ekki sama rétt og karlar (að meðaltali, því að fullt af körlum höfðu heldur hvorki sama rétt né tækifæri og hinir, þeir sem menntuðu sig og það allt).
Mér finnst tvennt slæmt við þennan femínisma. Í fyrsta lagi prinsippið. Ég er á því að fólk einstaklingurinn eigi að dæmast út frá eigin verkum en ekki af því hvaða hópi hann kann að tilheyra (karl, kona; svartur, gulur, grænn eða blár; múslimi, kristinn...)
Í öðru lagi finnst mér þetta gera lítið út konum. Dæmi: Allir vita að næstu styttur sem verða reystar í Reykjavík verða ekki af fólki vegna þess að það eigi stytturnar á einhvern hátt skilið, heldur vegna þess að það þurfti að finna konur til að fylla upp í kvótann. Þetta verða "kvótastyttur" af konum. Og hvorki er það nú merkilegt né heiður fyrir þær.
Tek það fram að mér finnst svona styttuvesen ómerkilegt, rétt eins og orðuveitingar og hátíðarræður og allar svona opinberar viðurkenningar. Því er mér nokk sama hver fær styttu hér í borg. Hins vegar er mér ekki sama um prinsippin.
Í annan stað gerist það æ líklegra að ég kjósi ekki Samfylkinguna í næstu kosningum!
þriðjudagur, september 20, 2005
Tilgangsleysi
Djöfull var þetta annars tilgangslaust blogg. Skíttoglagó
Tölvuvesen
Skil ekki eitt. Ég var að prófa að breyta litnum á blogginu mínu aðeins og þá hvarf myndin af mér. Samt snerti ég ekkert á þeim fítusum öllum. En hver getur svo sum skilið þetta tölvuvesen. Maður á bara að þakka fyrir, humbly, meðan það virkar.
mánudagur, september 19, 2005
Flokkur takk
Ég var búinn að skrifa hér uppskrift að flokki eins og ég vildi sjá hér á landi. Það væri svona krataflokkur (leyfa fólki að verða ríkt en huga að hinum sem eru þurfandi) en með öðrum áherslum en Alþýðuflokkurinn hafði samt. Svo strokaði ég allt út því að það var svo leiðinlegt. Ég hef tapað þeim áhuga sem ég hafði á stjórnmálum. Vera mín í Framsóknarflokknum sá til þess. En það er vafalaust bara tímabundið. Nenni því ekki núna.
laugardagur, september 17, 2005
Öryggisráð
Djöfull er ég á móti því að Ísland sæki um aðild að Öryggisráðinu. Það væri bara peningaeyðsla til þess að einhverjir fulltrúar Íslands geti skemmt sér í New York. Því ekki dettur nokkrum manni í hug að Ísland ætli sér að fara að gera heiminn fegurri og betri. Og mikið var ég því vonsvikinn að sjá að Samfylkingin er fylgjandi aðildarumsókn (eða ég fékk ekki betur séð). Aftur virðist það bara Sjálfstæðisflokkurinn sem ég get verið sammála. Það skyldi þó aldrei vera að ég yrði bara íhald eftir allt saman...
fimmtudagur, september 15, 2005
Foss
Er þetta ekki svoldið flott mynd?
.
þriðjudagur, september 13, 2005
Persónusköpun
Ég tjáði mig um persónusköpun í bókmenntum um daginn, þegar ég var að lesa East of Eden eftir Steinbeck. Hann skapar persónur sem maður finnur til með, dáist að eða hatar, eða allt í einu. Og það gerir bækurnar hans að snilldarverki. Hann minnir raunar á Laxness að þessu leytinu.
Svo eru aðrir rithöfundar sem kunna ekki að mynda svona persónur, en segja lesandanum bara hvernig karakterarnir eru. Ég las svoleiðis bók um daginn: Nýjustu bókina hans Þráins Bertelssonar (man ekki alveg hvað hún heitir, það var "Skugga..." eitthvað). Þráinn tönlaðist á því að einn væri ómenni og annar dýrlingur, og allt þar á milli. En samt var manni alveg sama um þetta fólk. Til dæmis voru þarna tveir fóstbræður, Þorgeir og Þormóður (og það var svolítið klén tilvísun í Gerplu og Fóstbræðrasögu), sem áttu að vera illmenni og psychopathar. En svo gerðu þeir eiginlega aldrei neitt illt, heldur voru þetta svona lúserar sem urðu þannig af illu uppeldi (sem dæmi um "illskuna" er að þáttur þeirra hófst á því að þeir drápu dreng. Það var slæmt. En í raun var það ósköp skiljanlegt þar sem drengurinn var eldri en þeir þegar það gerðist og var að reyna að nauðga öðrum þeirra. Ekki mikil psychopathia þar). Svo aumingjuðust þeir í eitthvað bankarán og drápust þegar Víkingasveitin umkringdi þá og svo bara skaut einhver þá. En mergurinn málsins var að manni var í raun alveg sama hvort þeir dræpust eða lifðu, því maður hafði engar tilfinningar til þeirra. Og þannig var það um allar persónurnar í bókinni. Svo slæm var persónusköpunin.
Mér varð hugsað til þessa þegar ég las í Fréttablaðinu kafla úr bók Þráins sem á að koma út næst. Eða réttara sagt, ég byrjaði og sá að hann skrifar með sama stíl og nennti þá ekki lengur (skrifa kannski aðra krítík seinna um Skugga-bókina, og þá um stílinn).
Það er kannski rétt að taka fram að ég er yfirleitt hrifinn af Þránni og finnst t.d. oft gaman að lesa það sem hann skrifar í Fréttablaðið. En mikill rithöfundur er hann ekki - eða í það minnsta ekki hingað til.
sunnudagur, september 11, 2005
Fjallið
Hér er fjall sem mér finnst flott. Veit bara ekki hvað það heitir.
.
laugardagur, september 10, 2005
Exhibitionisme
Í gær ætlaði ég að segja frá því að ég skildi orðið vel þjáningar þeirra sem þurfa alltaf að borða sama matinn. Eins og þegar Frodo og Sam fengu ekki annað að éta en Lembasbrauð. Sjálfur mundi ég núna gubba ef skyr væri borið fyrir mig (þó að ísskápurinn sé fullur af því). Og svo hugsaði ég með mér hvern andskotann einhver hefði áhuga á því hvað ég æti, eða hvað mér finndist um mat yfirleitt. Þá hætti ég við.
Svo ætlaði ég að segja frá þeirri uppgötvun minni (empírisku uppgötvun nota bene) að ef maður borðar grjónagraut einu sinni á dag í þrjár vikur er líklegt að maður fitni. Þá hugsaði ég aftur það sama, að það væri nú djöfulli klént að blogga um grjónagraut. Og hætti við.
Í gær var ég greinilega ekki í stuði til að vera að exhibera mig mikið, en nú í dag er ég aftur orðinn nægilega mikill exhibisjónisti til að blogga. Et voila, skyr og grjónagrautur gjöriði svo vel!
fimmtudagur, september 08, 2005
Húð á fuglum
Sagði dóttur minni í símannum áðan að ég hefði keypt byssu og við gætum þá farið að veiða fugla (en var kannski ekki alveg að meina að ég mundi hlaupa með barninu á fjöll). Þá hugsaði hún sig um í svolitla stund og sagði svo "já, svo tökum við húðina af þeim og borðum..."
Mér finnst þetta barnslega sakleysi alveg frábært. Ég hafði þá sagt henni frá því þegar ég drap kanínurnar fyrir tengdarföður minn í Frakklandi. Þá þurfti ég að flá þær og skera innyflin burtu áður en maður gat étið skepnurnar. Og henni Maiu minni fannst það bara eðlilegasti hluti í heimi að gera það sama við foglana. Ekki vitund hneyksluð.
þriðjudagur, september 06, 2005
Misskilningur
Það rifjaðist upp fyrir mér, þegar ég var að skrifa um fegurð í gær, að konan mín sagði mér frá áhugaverðri rannsókn sem hún hafði lesið um. Í rannsókninni var athuguð sú afstaða sem fólk hafði til fegurðar. Það sem okkur þótti meðal annars áhugavert var að í ljós kom að konur héldu að karlar hefðu allt aðrar hugmyndir um það sem væri sexý en karlpungarnir höfðu í raun.
Ég man þetta ekki nákvæmlega (það eru nokkrir mánuðir síðan hún las um rannsóknina) en þrennt af því var að konur héldu yfirleitt að körlum þætti sexý að konur væru í G-streng. Það var aldeilis ekki svo. Það sama átti við um það að raka af sér skaparhárin; karlarnir voru ekkert hrifnir af því (nú erum við að tala um að raka þau öll af, því rannsóknin leiddi ekkert í ljós einhverja endurkomu hippatímans og ósnyrts frumskógar;-)). Það síðasta sem ég man eftir var að konur héldu að karlarnir væru afskaplega hrifnir af því að hafa konur sem horaðastar. Eins og toppmódel eru. En ekki aldeilis (og hér aftur, erum við samt að sjálfsögðu ekkert að tala um að karlar vilji hafa konur feitar).
Best að taka fram að greinin er úr virtu fréttatímariti, Le Nouvel Observateur, sem hefur svipaðan gæðastimpil og Newsweek. Líka að þetta var frönsk könnun, og vera má að allt aðrar niðurstöður fengjust hér. Þó segist mér svo hugur að svo sé ekki, en get ekkert fullyrt um það.
En það áhugaverðasta er að hér virðist mikill misskilningur vera á ferð. Ef við gefum okkur að konur reyni að ganga í augun á karlmönnum (og eru svo líka í samkeppni sín á milli og allt það; þetta er auðvitað flókið mál eins og svo margt), þá gera þær það á þann hátt sem þær álíta vænlegastan. Þær ganga svo í G-string og láta það sjást, hora sig niður í ekki neitt og raka svo öll skaparhárin af. Þegar í raun hefði verið miklu farsælla að vera í þægilegri nærbuxum (að vísu hef ég aldrei gengið í G-string og veit ekki hvort það sé þægilegt), borða obbolítið meira og raka ekki allt af.
mánudagur, september 05, 2005
Fagrir innflytjendur
Kom mér ekki á óvart að sjá að nýjasta ungfrú England er innflytjandi. Það er svo afskaplega undarlegt að eiginlega allar enskar konur sem maður sér eru bara hreint ekki fagrar, eða beinlínis ljótar (ég held þetta eigi ekki eins við um enska karlmenn). Jafnel svona konur eins og Lady Di, sem var beauty queen þarna úti, er afskaplega ómerkileg í íslenskum augum. Manni mundi ekki detta í hug að snúa sér við á götu hennar vegna.
Jæja, þarna er ágætt dæmi um það hve innflytjendur geta gert gott.
Var að spegúlera hvort írskar konur væru eins ljótar og enskar, veit einhver það?
Eftirfarandi skal lesast með þurri og einsleitri lögfræðingarödd:
Rétt að taka fram, þó það ætti að virðast augljóst, að ég álít fegurð ekki tengjast neinum öðrum einkennum, líkamlegum eða andlegum, sem kunna að einkenna fólk. Þannig er ljótt fólk að engu leyti síðri fallegra fólki.
föstudagur, september 02, 2005
Ofnæmi
Ég hef frjókornaofnæmi og hef tekið lyf við því í sumar. Svo fyrir nokkrum dögum ákvað ég að ekki gætu verið mikið af frjókornum í loftinu (og eins sá ég það á blogginu hennar Vöku) þannig að ég hætti að taka lyfin. Síðan hefur þetta bara verið ómögulegt, ofnæmiseinkennin á fullu.
Hvernig er með þau ykkar sem hafið þetta ofnæmi, takið þið enn lyfin?
miðvikudagur, ágúst 31, 2005
Þrautseigja
Þegar ég var í stjórnmálafræði í háskólanum vann ég með á Sunnuhlíð. Á sumrin var ég húsvörður en á veturna var ég gæslumaður og hafði umsjón með íbúðunum sem fólkið býr í (semsagt ekki hjúkrunarheimilinu sjálfu). Þar kynntist ég mann sem hét Sigurður Guðmundsson. Hann var fyrrum sjómaður og verkamaður og var svolítið hrjúfur. Til dæmis sagði hann aldrei "framsóknarflokkurinn" heldur "helvítis framsóknarflokkurinn". Svo talaði hann hátt og var ófeiminn. Hann hafði alltaf verið fátækur og tók til dæmis alltaf bækur á bókasafninu (las mikið, og oft ævisögur eins og svo margir hafa gaman af). Hafði átt erfiða ævi, missti foreldra sína í kreppunni og var einstæðingur (þangað til hann giftist síðar á ævinni).
Ég kynntist honum eitt kvöldið þegar ég var einn inni í húsvarðaherberginu að horfa á sjónvarpið. Þá ruddist hann inn, settist á sófann og fór að tala við mig eins og við værum gamlir vinir - eða það er að segja bara um þessi yfirborðskenndu efni, eins og pólitík og svoleiðis. Við vorum aldrei sammála í þeim efnum enda var hann kommúnisti en ég var þá hættur að vera það. Þá hætti hann að vera bara einn af þeim sem maður snakkar við í tvær mínútur og svo ekki meira. Við urðum góðir kunningar, og stundum heimsótti ég hann þó að ég væri ekki í vinnunni (gerði það náttúrulega oft þegar ég var að vinna).
Sumir þarna á Sunnuhlíð töluðu illa um hann, sjálfsagt vegna þess hver hrjúfur hann var og óheflaður. Svo er auðvitað afbrýðisemi og öfund og ástir og allar þessar tilfinningar þarna á fullu hjá gamla fólkinu eins og öðrum. Mér líkaði alltaf illa að heyra þannig talað um hann.
Þegar leið á ævina þróaðist asmi hjá Sigurði. Lítill fyrst en ágerðist og hann hætti að geta unnið. Verst þótti honum þegar hann hætti að geta gengið niður á höfn til að hitta mann og annan. Síðan hætti hann að fara út fyrir hússins dyr. Konan hans dó, og þá fór hann á Sunnuhlíð í svona þjónustuíbúð.
Einn góðan veðurdag sá hann að við svo búið mátti ekki standa og fór að synda. Þá var lítil sundlaug í Kópavoginum, eitthvað um 15 metrar. Í fyrstu komst hann ekki einu sinni yfir laugina en hætti áður. En hann gafst ekki upp. Fór daginn eftir og svo daginn eftir. Svo bætti hann alltaf svolítið við. Og þrátt fyrir að maðurinn væri fársjúkur þá komst hann upp í að synda þúsund metra á hverjum degi. Það gerði hann í mörg ár. Svo dó hann þegar ég var í Frakklandi.
Ég hef alltaf dáðst að þrautseigju og mér fannst þetta aðdáunarvert hjá Sigurði.
þriðjudagur, ágúst 30, 2005
Glærulesarar
Ég er á móti því að kennarar séu glærulesarar; kenni á þann hátt að segja nánast ekkert annað en það sem stendur á glærunum þeirra. Raunar finnst mér þess háttar kennsla alger vanvirða við nemendur og ekki bjóðandi. En því miður er sorglega mikið um svona kennara, þó enginn komist með tærnar þar sem hann Eiríkur vinur minn hefur hælana.
Niður með glærulesara!
sunnudagur, ágúst 28, 2005
Mea culpa
Í gær fór ég í afmæli KriMar og það var mjög gaman. Eitt gerðist þó óskemmtilegt. Þegar leið á kvöldið freistaðist ég til að fá sígarettu. Það entist þó ekki lengi því meiri viðbjóð hef ég vart upp í mig sett - þessir tveir smókar sem mér tókst að soga niður voru hörmung. Það var svosum ágætt því að nú freistast ég vart aftur.
Hins vegar finnst mér áhugavert að pæla í því hvers vegna þeir voru svona vondir. Er það samviskubitið sem greip í taumana? Finnst líkamanum það vont sem honum "á" að þykja vont? Ekki veit ég, en þetta voru sömu sígarettur og ég var vanur að reykja.
miðvikudagur, ágúst 24, 2005
Litaður matur
Tók eftir því að þegar ég er einn - já, restin af fjölskyldunni er aftur farin til Frakklands - þá borða ég eiginlega bara hvítan mat. Grjónagrautur, skyr, spagettí.
Raunar hafði ég gaman af því um daginn í vinnunni að segja frá því að ég borðaði ekki rauðan mat. Það var verið að bjóða jarðaberjaís og kirsuberjaeitthvað og svoleiðis viðbjóð. Fólk fannst ég ákaflega skrítinn og ég held að enginn hafi trúað því þegar ég sagðist bara vera að grínast. Svona er stundum hættulegt að gera að gamni sínu.
þriðjudagur, ágúst 23, 2005
Blessaður bensínskatturinn
Ég var spurður í vinnunni um daginn um það hvort ég ætti bíl. Þegar ég játaði því var mér vinsamlegast bent á að skrifa undir mótmæli við bensínskattinum sem ganga á netinu. Ég held að fólk hafi undrast það nokkuð þegar ég sagðist ekki gera slíkt, enda fylgjandi háum skatti á eldsneyti.
Ástæðan er sú að það er gott fyrir náttúruna að hafa eldsneytisverð sem hæst. Það hvetur fólk til að keyra minna (það er að vísu ekki víst) en til langs tíma stuðlar það að því að fólk kaupir neyslugrennri bíla (þó það sjáist nú ekki á öllum jeppunum á Íslandi núna) og framleiðendur leggja þá meiri áherslu á að framleiða slíka bíla - nú eða þá aðra sem nota annars konar eldsneyti eins og vetni eða rafmagn. Allt er þetta excellent fyrir náttúruna, og raunar nokkuð sem á að gera.
Í þessum mótmælum virðist mér einmitt koma fram mótsagnir sem fara í taugarnar á mér. Fólk grenjar yfir gróðurhúsaáhrifum og öðru því sem skemmir náttúruna. Svo grenjar það þegar kemur að því að borga fyrir það að vernda náttúruna. En á sama tíma vita allir að það er ekki hægt að vernda náttúruna án þess að kosta nokkru til.
sunnudagur, ágúst 21, 2005
Bloggarar og ritstífla
Stundum les ég blogg fólks sem ég þekki ekki. Það eru einhverjir sem ég hef rekist inn á fyrir tilviljun og finnst skrifa svo vel, greindarlega eða skemmtilega eða hvaðveitég, að það er gaman af. Ein slík er kona (eða stúlka, veit ekki hvar mörkin eru - hún er stelpa fyrir mér náttúrulega) sem er kölluð Ally. Nema hvað, einu sinni sagði hún frá því að oft kæmi fyrir hana að hugsa með sér að hún þyrfti nú að blogga um hitt og þetta sem fyrir hana kæmi. Þá væntanlega einhverjar pælingar. Svo þegar hún sest fyrir framan tölvuna þá man hún ekki eftir neinu. Þetta kemur einmitt oft fyrir mig.
fimmtudagur, ágúst 18, 2005
Sýklar og slíkt
Hér eru sérstaklega áhugaverðar upplýsingar sem ég rakst á á bloggsíðu áðan. Get ekki stillt mig um að setja þær hér:
1. Eftir eins tíma sundferð hefur þú komist í snertingu við hálfan lítra af þvagi.
2. Á meðaldegi kemst þú í óbeina snertingu við 15 tippi, t.d. við að taka í hurðarhúna.
3. Árleg neysla meðalmanneskju á skyndibitamat inniheldur... 12 kynfærahár.
4. Á einu ári gleypir þú 14 skordýr í svefni.
5. Á einu ári heilsar þú með handabandi 11 konum sem hafa nýlega fróað sér og gleymt að þvo sér um hendurnar.
6. Á einu ári heilsar þú með handabandi 6 körlum sem hafa nýlega fróað sér og gleymt að þvo sér um hendurnar.
7. Flestir karlmenn þvo alls ekkert á sér hendurnar eftir að hafa verið á klósettinu. Veltu því fyrir þér næst þegar þú ert á barnum og færð þér hnetur úr skálinni á barborðinu.
8. Í meðalbrúðkaupi hefur þú hundrað möguleika á að smitast af frunsu frá einum gestanna.
9. Þú andar daglega að þér hálfum lítra af endaþarmsgasi frá öðrum.
10. Tannlæknar telja að tannburstar verði að vera í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá klósettskálinni til að sýklar í loftinu frá skálinni festist ekki á burstunum.
11. Þú eyðir sex mánuðum lífs þíns á klósettinu.
12. Ef þú nagar neglurnar innbyrðirðu meira magn sýkla en ef þú sleiktir hreina klósettskál
mánudagur, ágúst 15, 2005
Hamingjusamur byssueigandi
Ég keypti mér riffil í dag. Nú mega litlu saklausu fuglarnir fara að vara sig... og ljótu mávarnir líka. Að vísu fæ ég hann ekki fyrr en á föstudaginn vegna þess hve skrifræðið er mikið hér á landi. Í landi hinna frjálsu hefði ég getað bara farið út í búð og keypt mér eitt stykki byssu, já og eldvörpur og ég veit ekki hvað. Og það meira að segja án þess að hafa byssuleyfi. Haldið þið það væri munur?
þriðjudagur, ágúst 09, 2005
Rímur
Um daginn var ég á jarðaför. Það var gamall fjölskylduvinur, sem hefur verið mér kær frá því ég man eftir mér, sem var borinn til grafar. Hann hér Hallfreður Örn Eiríksson og var giftur tékkneskri konu - raunar varð hún innflytjandi hér og fékk íslenskt ríkisfang. Þar er áhugaverð spurning, því að þegar hún flutti frá Tékkóslóvakíu þurfti hún að afsala sér tékkneska ríkisfanginu. Þar með var hún aðeins Íslendingur út frá lagalegu sjónarhorni. En var hún íslensk? Hún talar með svolitlum hreim og ég er viss um að Íslendingar almennt líta á hana sem útlending (og þá skiptir ekki máli að hún er frábær í alla staði).
Jæja, hann Hallfreður var svolítið merkilegur fyrir það að ævistarf hans fólst í því að ferðast um sveitir þessa lands og taka upp á segulband söngva gamals fólks. Það voru rímur, Passíusálmarnir sungnir og svoleiðis dót. Það sem er áhugavert er að núna eru þeir dauðir sem kunnu þessa söngva og þeir eru aðeins til á segulbandi. Þannig að ef Hallfreður hefði ekki gengið þarna upp þá væru söngvarnir glataðir að eilífu.
En skiptir það nokkru máli? Er okkur sem nú lifum ekki nokk sama hvort það séu einhver gömul íslensk lög á segulbandi?
föstudagur, ágúst 05, 2005
Gleði
Hafði gaman af að sjá starfsfélaga minn hér áðan. Þetta er kona, forty-something, kammó og skemmtileg. Hún gekk inn í stofu þar sem kveikt var á sjónvarpinu. Hún hafði þreytulegan svip, en svo leit hún á sjónvarpið og sá að þátturinn hans Hemma Gunn, Þarna þar sem fólk syngur, var að hefjast. Þá varð hún eins og lítið barn sem fær í skóinn eða fagra gjöf frá jólasveinunum. Gleðin ljómaði andlitið og brosið náði hringinn. Augun ljómuðu. Síðan leit ég á hana fimm mínútum síðar og brosið var þarna enn.
Sjálfur hef ég aldrei þolað Hemma Gunn, en það stafar sjálfsagt af einhverju snobbi.
þriðjudagur, ágúst 02, 2005
Gott starf
Í East of Eden er útbrunninn lögreglumaður að hugsa um atvinnuna sína. Hann hugsar til þess að einu sinni hafi hann talað við lækni. Sá sagði honum að ef hann ynni vel sína vinnu, þá mundi einhver vera ánægður. Lögreglumaðurinn hugsaði til þess að hans vinna snérist aðeins um óhamingju fólks.
Þetta er einmitt nokkuð sem ég hugsaði oft út í þegar ég vann hjá Fangelsismálastofnun.
sunnudagur, júlí 31, 2005
Louis XIV
Mig langaði til að setja mynd á bloggið og rakst þá á þessa mynd af Lúðvík 14. Mér finnst málverkið ljótt en samt gott að því leyti að mér finnst hægt að sjá af því hver afmyndaður Lúðvík var. Gerpi.
.
Taska
Ég sagði ósatt í síðasta bloggi: Það var ekkert batterí, og ég henti engu í ruslið. Ég bjó bara til þetta dæmi um hegðun sem miðaðist eingöngu við eiginhagsmuni mína - því það kostaði mig miklu minna að henda því í ruslið en að safna batteríunum saman.
Mig langaði að búa til annað dæmi sem væri öfgakenndara. Það hefði verið einhvernvegin þannig að ég hefði séð aleigu fátæks fólks í tösku á förnum vegi. Ég vissi ekkert um fólkið, og væri þannig sama um það, annað en að það mundi rústa lífi þess að tapa töskunni. Það var ómögulegt að upp um mig kæmist ef ég tæki peninga fólksins í stað þess að skila því þeim. Ég mundi hagnast mikið af fénu (alla peningana) en tapa ákaflega litlu, ef einhverju. Hvað geri ég ef ég vil hegða mér samkvæmt egóistasiðferðinu? Auðvitað tek ég töskuna með mér heim. Ekki satt?
fimmtudagur, júlí 28, 2005
Batterí
Ég var með notaðar rafhlöður hérna áðan og hikaði milli þess að henda þeim bara í ruslið eða vera að bardúsa við að safna þeim saman í ílát þar sem þau mundu vera öllum til ama í nokkur ár þar til maður mundi fara í Sorpu. Til að vera í samræmi við "egóistasiðferðið" - manns eigin vellíðan blífur - hikaði ég ekki lengi en henti þeim strax í ruslið. Ég veit auðvitað að efnið í rafhlöðunum er djöfulli slæmt fyrir náttúruna, en er nokk viss um að þessi mengun kemur ekki til með að hafa áhrif á mitt eigið líf (hvorki beint, né óbeint með að hafa áhrif á samfélagið sem ég bý í).
Var þetta ekki bara svoldið gott hjá mér?
mánudagur, júlí 25, 2005
Allt í lagi að menga?
Ég fæ ekki betur séð en að ef það er rétt að engin yfirnáttúruleg vera - einhver Guð - gefur okkur siðareglur, eða boðorð, þá eiginlega má maður gera hvað sem er.
Setjum sem svo að við gefum bara frat í boðorðið "þú skalt eigi mann deyða", af því að við trúum ekki á Guð. Svo segjum við að við högum okkur bara á þann hátt sem kemur okkur vel. Þá sé ég ekki að neinn geti sagt okkur að einhver hegðun sé góð og eftirbreytanleg í sjálfri sér.
Til dæmis væri allt í lagi að drepa einhvern ef manni þætti það allt í lagi og ef maður hagnaðist á því, svo framarlega sem það væri öruggt að það kæmist ekki upp. Svo má líka stela undir sömu formerkjum. Og þá er eiginlega algert bull að tala um að maður eigi að vera eitthvað að hugsa um náttúruna. Það sem við mengum í dag fer ekki að skemma fyrr en eftir langan tíma, þegar við og þau sem okkur eru kær verða löngu dauð. Hvers vegna skyldi maður bera einhvern kostnað af því sem þá gæti komið fyrir?
Á ég að velta vöngum yfir því að ís kunni að leggjast yfir Norður-Evrópu eftir þúsund ár?
sunnudagur, júlí 24, 2005
Arbeit
Maður er alltaf að vinna; væri ekki svolítið smekklaust að segja "Arbeit macht frei"?
þriðjudagur, júlí 19, 2005
Orðstírinn aftur
Punkturinn hjá Hannesi Hólmsteini var að maður ætti að hegða sér vel vegna þess að "orðstír deyr aldrei". Manni væri sem sagt svo annt um orðspor það sem fer af manni að maður vill að það sé gott. Maður drepst, "deyr fé, deyja frændur" og það allt, og þess vegna skiptir maður sjálfur svosum ekki miklu, en orðstírinn lifir og blívur.
Mér finnst þetta ekki mjög sannfærandi af tveimur ástæðum.
Í fyrsta lagi deyr orðstírinn alltaf. Að sönnu lifir hann eiganda sinn í flestum tilfellum, en það er oftast aðeins í nokkur ár eða í það minnsta þangað til allir þeir sem þekktu mann eru dauðir. Jafnvel fyrir þá sem frægastir eru, eins og Platón eða Jesús, en talað verður um þá löngu eftur að Laxness og svoleiðis eru löngu gleymdir, hætta að vera til í hugum fólks.
Í öðru lagi finnst mér sérkennilegt að maður ætti að vera umhugað um einhvern orðstír; það umtal sem fer af manni. Það er háð svo mörgu og ef þetta væri rétt hefðu illar tungur ansi hreint mikil áhrif á mann. Svo mjög raunar að það gæti hæglega haft mikil áhrif á líf manns... og það til hins verra.
Nei, það hlýtur að vera eitthvað annað sem er orsök þess að maður á að haga sér vel. Eða á maður kannski ekki að haga sér neitt sérstaklega vel?
laugardagur, júlí 16, 2005
Deyr orðstír aldrei?
Þegar ég lærði hjá Hannesi Hólmsteini, endur fyrir löngu, man ég að hann talaði einu sinni um siðferði. Spurningin var hvers vegna maður ætti að hegða sér vel (en það er grunnspurning siðfræðinnar).
föstudagur, júlí 15, 2005
Austurfyrir Eden
Ég rakst á bók í vinnunni um daginn og ákvað að líta í hana. Það er East of Eden eftir Steinbeck. Þetta var á rólegri vakt og ég í yfirsetu (þá passar maður einhvern ákveðinn sjúkling) og ég fann ekkert áhugaverðara að lesa. En svo varð það svo undarlegt að ég heillaðist strax af bókinni. Það er sjaldgæft. Oft þarf ég að lesa margar blaðsíður til þess að hrífast, og það er þá oftast þegar söguþráðurinn hefst eða þegar flottar persónur hafa verið búnar til að bækur fara að vera skemmtilegar. Oftast, verð ég að viðurkenna, hrífst ég alls ekki af bókum sem ég les og þá hætti ég að lesa eftir hundrað blaðsíður.
En þessi bók var sérstök. Hún er svo unaðslega vel skrifuð - og það kom í ljós á fyrstu síðunum - að stundun stend ég mig að því að lesa sömu setninguna oft og eins og japla á henni og les hana svo aftur, og þegar ég hef klárað blaðsíðuna fletti ég til baka og les setninguna aftur. Þetta eru oft eins og ljóð. Þetta greip mig fyrst.
En svo býr Steinbeck til persónur sem stórkostlegar. Ekki flatar og ómerkilegar, eins og maður sér svo oft (t.d. í "leiðinlegu bókunum" sem ég hef talað um) heldur ómerkilegar í þeirri merkingu að maður fer að fyrirlíta þær og hata, en gerir sér samt grein fyrir því að þær eru ekki alvondar. Aðrar persónur eru miklar og góðar og saklausar og einfaldar og djúpar og flóknar. Þær elskar maður og dáir.
Þetta er ekkert persónusköpun sem samanstendur af því að lýsa persónunni - "hann var vondur..." - og svo ekki meir. Heldur lætur Steinbeck mann finna fyrir persónunum án þess að segja það beint út; maður finnur hann er vondur, maður bara veit það.
Þá er söguþráður sem nær yfir margar kynslóðir, og hann er flottur þó bókin sé kannski lítið spennandi.
Loks eru í bókinni djúpar pælingar og lífið og tilveruna og það allt.
Þetta er frábær bók, snilld.
þriðjudagur, júlí 12, 2005
Errlistaskömm
Djöfulls skömm hef ég á þessum R-lista nú orðið. Þetta snýst orðið mest um það að fólkið sem hefur stjórnað þarna undanfarið haldi embættunum sínum. Að hugsa sér að ég hafi verið að vinna við þetta hér áður...
Það skyldi þó aldrei fara svo að ég kysi Sjálfstæðisflokkinn í fyrsta skiptið á ævinni næsta vor?
mánudagur, júlí 11, 2005
Naktur api
Einu sinni var ég eins og grár köttur á bókasafni Kópavogs. Þá var það staðsett í kompukitru uppi á annarri hæð í Hamraborginni. Þarna sat ég löngum stundum og las. Ein sú eftirminnilegasta hét "Nakti apinn" sem er þýðing á bókinni "The Naked Ape". Hún er eftir mannfræðinginn Desmond Morris sem var (og er held ég enn; nema hann sé dauður) prófessor við Oxford eða Cambridge. Hann hafði sérkennilega aðferð við að horfa á manninn og samfélag hans, því hann bar það saman við þekkingu sína á hegðun apa. Til dæmis kom hann með þá hugmynd (sem vakti svo mikinn áhuga hjá S. Scrotum) að konur settu á sig varalit og vildu hafa varirnar þrýstnar og miklar til að gefa til kynna að kynfærin þeirra væru það einnig. Það er að þær væru sexý og flottar og það allt. Morris komst að þessari hugmynd vegna þess að hann hafði tekið eftir svipuðu hjá einhverjum öpum. Þá var það einhvern vegin þannig að yfir fengitímann gerðist það að varirnar hjá apynjunum urðu þrýstnar og rjóðar og að þetta æsti apakallana - kynfærin breyttust líka á svipaðan hátt við sama tækifæri. Vegna þessa voru apynjurnar sexý og flottar í augum þeirra.
Tek fram að þessu dæmi man ég sérstaklega eftir því að þegar ég las þessa bók - gerði það að vísu oft - hef ég verið að fá kynhvötina. Á þessum sama bókasafnstíma fann ég krumpað eintak af bók sem hér "1000 spurningar um kynlíf sem þú hefur aldrei þorað að spyrja" (ég man titilinn ekki nákvæmlega), og las oft. Ég faldi hana, man ég, bak við hundleiðinlegar bækur sem enginn tók, og gat því gengið að henni.
Jæja, ekki veit ég hvort þetta dæmi með varalitinn og kynfærin sé rétt, en hins vegar hefur mér ætíð síðan þótt gaman að horfa á samskipti fólks í þessu samhengi. Það eru til dæmis ráðandi skepnur í hóp, eins og meðal apa, og svo framvegis. Núna í vinnunni sé ég greinileg merki um svona hópfyrirbæri, en ég ætla ekki að fara nánar út í þau hér vegna tillitssemi við fólk (og svo er ég bundinn af þagnareið, sem helst sjálfsagt hér þó að ég mundi ekki hafa sagt frá sjúklingum). Mér finnst gaman að hugsa um þetta því mér finnst athyglisvert þetta dæmi um það hve nýtt sjónarhorn á hlutina getur gert lífið áhugaverðara.
Þegar ég eignast peninga ætla ég að kaupa bókina og lesa hana aftur.
þriðjudagur, júní 28, 2005
Reykingabölið
Ég hef komist að því að nautnin sem maður fær úr tóbaki er ekki þess virði. Því er ég nú hættur að reykja!
mánudagur, júní 27, 2005
Þjóðerni orða VI
Ég hef sagt að orð þurfi að fullnægja tveimur forsendum til að geta verið íslensk. Þau þurfa að geta lagað sig að íslenskri málfræði og þau þurfa að vera samsett af hljóðum sem þekkjast í íslensku (og ekki öðrum hljóðum). En það getur ekki verið nóg því að það er til fullt af svoleiðis orðum sem eru ekki íslensk. Það á við um orð sem eru í raun ekki orð vegna þess að þau hafa ekki merkingu, eins og hælbungur sem ég minntist á einhvern tíman (þau eru þá í raun ekki orð en aðeins samsafn hljóða). Það sama á við um útlenda orðið sjuval (sem er skrifað cheval á frönsku. Verð að taka fram að "íslenska" orðið sjuval er ekki borið nákvæmlega eins fram og franska orðið cheval; það hefur verið lagað að íslenskum framburði) sem gæti hæglega verið íslenskt en er það ekki.
En þá er spurningin hvernig hægt sé að vita að orð sé íslenskt? Ef ekki er hægt að sjá þjóðerni orðs í því sjálfu, hvað er þá hægt að gera til að grenslast fyrir um þjóðerni þess? Ég held að farsælast sé að leita í smiðju Max Webers og búa til ídealtýpu af hverju tungumáli fyrir sig (nú hef ég svikið loforð sem ég gaf sjálfum mér þegar ég fór að blogga, en það var að skrifa aldrei annað en læsilegan texta; gleyma mér aldrei í fræðiheitum eða torfi. Ídealtýpa er bæði fræðiheiti og torf;-)) Með þessu á ég við að maður athugar hvað Íslendingar tala og hvað þeir halda að sé íslenska og þá er það íslenska! Einfalt mál, ekki satt?
Í raun ekki svo mjög, því fólk getur haft mismunandi skoðanir á því hvað er íslenska. Hægt er að taka orðið ske sem dæmi. Íslendingar nota það mjög hæglega - "eitthvað skeði" - og álíta áreiðanleg flestir að það sé alveg eins íslenskt og hvað annað. Þó eru til málvöndunarsinnar sem eru ekki sama sinnis. Hér áður var oft áréttað fyrir mér að ég skyldi ekki nota þetta orð, ekki tala dönsku. Þannig mætti finna orð sem flestir Íslendingar álíta íslensk en aðrir ekki, og þá má spyrja hvort þau séu íslensk eður ei. Ég held að svarið hljóti að felast í einhver konar lýðræðislegri kosningu. Það er að segja að meirihlutinn ræður (það er meðaltalsídealtýpa). Ef það eru aðeins nokkrir sérvitringar sem álíta það orð ekki íslenskt þá ræður meirihlutinn og orðið er samt íslenskt; ske er íslenska.
Orðið blogga er áreiðanlega ekki orðið íslenskt enn, þá það verði orðið það eftir fimmtíu ár. Ástæðan er sú að þó að Íslendingar noti það mjög eðlilega þá álíta fáir að það sé eðlilegur hluti tungumálsins. Og margt gamalt fólk skilur það jafnvel alls ekki.
Annar erfiðleiki varðandi þessa skilgreiningu á þjóðerni orða er spurningin hvenær orð hættir að vera hluti tungumálsins. Kalli sýni mér spil í vinnunni um daginn. Það gengur út á að maður fær gömul íslensk orð á spjald og á svo að geta sér til um merkingu þeirra. Mörg þessara orða þekkjast ekkert lengur í málinu og það eru aðeins örfáir sem þekkja þau (fyrir utan að spilið veldur því að fleiri vita hvað þau merkja). Samkvæmt því sem ég hef sagt væru flest þessara orða ekki íslensk.
Spurningin er hvort að orð eins og insúlín séu íslensk. Það hefur verið notað lengi í málinu og margir vita hvað það þýðir. Hins vegar er það ekki algilt. Hljómar það ekki eitthvað útlenskulegt?
laugardagur, júní 25, 2005
Messur
Jmh
Fyrirgefðu Gunnþórunn en ég gleymdi að svara því sem þú sagðir um messurnar (sem sé að það séu oft sérstakar messur fyrir börn og unglinga, og þess vegna sé ekkert óeðlilegt að hafa sérstakar messur fyrir konur (og væntanlega aðra hópa)).
Frá mínu sjónarhorni eru sérstakar barnamessur því börn eru ekki eins þroskuð og fullorðnir. Það þarf að tala við þau á annan hátt til að þau skilji hlutina. Sama á við um unglinga. Ég held að sama ástæða eigi ekki við um flesta aðra hópa (nema kannski þroskahefta og fáa aðra), og alls ekki um konur og karla - því ég held ekki að neinn þroskalegur munur sé á kynjunum. En þar erum við kannski ósammála...?
Eða þætti ekki undarlegt ef sungnar væru karlamessur?
þriðjudagur, júní 21, 2005
Völd
Var að tala við mann í dag um sambúð fólks. Það sem kom mér mikið á óvart var að hann virtist setja samskipti fólks upp sem eilífa valdabaráttu. Þá var mér hugsað hvort veruleiki flestra sé virkilega þannig. Er fólk alltaf að keppa um völd við þá sem það býr með? Er líf fólks stöðug átök? Veit það ekki. En djöfull verð ég að viðurkenna að ég mundi ekki nenna að lifa við einhverja valdabaráttu daginn út og daginn inn.
Samræðurnar hófust á því að við fórum að tala um það að einhver söngkona í Nylon býr með helmingi eldri karli. Hún er eitthvað um tvítugt skylst mér. Viðmælanda mínum fannst það ótækt. Ég vildi vita ástæðuna og spurði alltaf "hvers vegna?" Þá endaði röksemdafærsan sem sagt á því að maðurinn væri sennilega miklu þroskaðri en konan og notaði það til að ná völdum yfir henni. Svo hélt ég áfram að spyrja "hvers vegna" til að grenslast fyrir um grunnforsendurnar, og þá kom það sem sagt í ljós að hann áleit að fólk í sambúð væri alltaf í valdabaráttu.
Ég hélt nú ekki... En svo fór ég að hugsa það sem ég sagði hér að ofan: Kannski það sé raunveruleiki margra að vera alltaf í slíkri baráttu? Er það ekki svo að maður hefur tilhneigingu til að hugsa raunveruleikann út frá því sem maður þekkir sjálfur? Ef það er rétt má ætla að ef maður álítur að allir séu alltaf í átökum, þá gæti það stafað af að maður er sjálfur (eða foreldrar etc.) alltaf í átökum. Og ef margir álíta að þessi sé raunin, þá getur verið að svo sé.
Sorglegt ef satt er.
sunnudagur, júní 19, 2005
"Allir saman"
Sá að í gær voru konur að hópa sig saman enn einu sinni. Í þetta skiptið á Þingvöllum út af einhverju afmæli. Maður er svosum orðinn svo vanur þessu að það vekur varla eftirtekt. Nema hvað að það var þarna kvennamessa. Mér varð hugsað til fransks orðtaks sem hefur alltaf verið í uppáhaldi og merkir eitthvað svona: "Sem betur fer er fáráðleikinn ekki lífshættulegur sjúkdómur" (viðurkenni að þýðingin er léleg, "heureusement que le ridicule ne tue pas"), því ég hélt að allir væru jafnir fyrir Guði - að minnsta kosti samkvæmt þeim sem eru kristnir. En það er svo margt sem maður ekki veit. Hvað er næst, kvennamatur, kvennasúrefni, kvennablóðvökvi? (btw, um daginn í Mogganum var fyrirsögn sem var í þessa áttina, því þar var sagt: "Hollusta og hreyfing er góð fyrir konur" (man þetta að vísu ekki orðrétt). Stóð alltaf í þeirri meiningu að hollusta og hreyfing væri góð fyrir alla... en röklega séð útilokar titillinn það auðvitað ekki).
Það sem mér finnst svo einkennilegt er að þetta er allt gert í nafni jafnréttisins. Sem sagt, það er vegna jafnréttis kynjanna (og þá þess að það megi ekki gera upp á milli fólks vegna kynferðis) sem gert er upp á milli fólks vegna kynferðis. Það er eins og að segja "ég er svo ofboðslega á móti rasisma að ég ætla hér að halda samkomu til að berjast á móti honum... en aðrir en hvítir eru óvelkomnir".
Er ekki eitthvað rotið í Danaveldi?
laugardagur, júní 18, 2005
Vive Silvía Nótt!
Í sjónvarpslífi mínu síðustu vikur hef ég rekist á ýmislegt skemmtilegt. Og verð að viðurkenna að það getur bara verið ágætt að horfa stundum á kassann. Til dæmis var ég að sappa um daginn og rakst á Silvíu Nótt. Ég hef áður rekist á hana og fundist hún óþolandi. Til dæmis fór hún einhverju sinni í Kolaportið og var að spyrja fólk asnalegra spurninga, og hún er líka oft móðgandi. Þarna í Kolaportinu gekk hún að kalli sem seldi vídeóspólur og spurði hann hvort þær væru allar stolnar og allskonar svoleiðis. Það fór í taugarnar á mér. En núna síðast ákvað ég að gefa henni séns (enda ekkert á hinum 50 rásunum í sjónvarpinu) og fannst hún ofboðslega skemmtileg. Hló og hló.
Ég fattaði að maður á að horfa á hana í "second degree" (veit ekki hvernig þetta er sagt á íslensku; held það sé ekki "í annarri gráðu";-)) og þá er hún mest að gera grín að sjálfri sér og þessum týpum sem eru í sjónvarpinu og eru svo fallegar og smart og klárar og allt það. Plottið er þannig að pabbi hennar borgar Skjá 1 fyrir að hafa hana og svo heldur hún að hún sé miðja alheimsins. Og gengur um með myndavélina og býr svo til sjónvarpsþátt. En á sama tíma gerir hún grín að öllum öðrum. Best þótti mér þegar hún talaði við Geir Valtýsson (eða eitthvað svoleiðis, einhvern gamlar Íslending sem var frægur poppari fyrir löngu; þegar ég var ungur) og fór að hrósa honum fyrir lög sem hann hafði ekki samið: "Obbosla var gott lagið sem þú samdir og heitir þarna Ísbjarnablús eða eitthvað svoleiðis"... Hann tók Silvíu náttúrulega hátíðlega og móðgaðist.
Jæja, þetta er svona húmor... En ég hef gaman af þessu.
föstudagur, júní 17, 2005
Til stuðnings við Krístínu Ingólfsdóttur
Hér er skeyti sem ég skrifaði á póstlista starfsmanna Háskólans degi fyrir rektorskosninguna í vetur.
***
Oft er erfitt að gera upp á milli kandídata vegna þess hve stefnumál þeirra eru óljós. Það sama á við hér. Svo ég vitni í einn félaga: "Hvort vil ég að Háskólinn verði í fremstu röð rannsóknaháskóla eða rannsóknaháskóli í fremstu röð? Hvort vil ég að næsti rektor verið reyndur fræðimaður eða fræðimaður með reynslu?" Svipaða sögu mætti segja um önnur mál: Kandidatarnir vilja fá meira fé til háskólans en ekki leggja á skólagjöld o.s.fr. Þessi kosningabarátta einkennist, eins og svo margar aðrar, af því að kandídatar setja fram almennt "bla, bla" og lítið skilur þá að. Utan að því er varðar jafnréttismál.
Á heimasíðum kandídatanna er að vísu lítið sem aðgreinir þá, en svo vel vill til að í Stúdentablaðinu frá því í gær er viðtal við Kristínu og Ágúst, og þar kemur í ljós áhugaverður munur. Þessi munur er sérstaklega mikilvægur fyrir þá fjölmörgu sem, eins og ég sjálfur, eru fylgjandi alvöru jafnrétti - þar sem fólk hefur jafnan rétt og möguleika óháð kynferði, kynþætti, trúarbrögðum o.s.frv. - og hefur andúð á allri mismunun, hvort sem hún kunni að vera kölluð "jákvæð" eða eitthvað annað.
Um jafnréttismál segir Kristín það augljósa: Við Háskólann starfar mikið af hæfileikaríkum og góðum konum, ekki síður en hæfileikaríkum og góðum körlum. Einnig að það sé gott fyrir Háskólann að fá að njóta "reynslu, þekkingar, hæfileika og krafta kvenna." Mér segist svo hugur að hún hefði bætt við "...og karla", enda segir hún hvergi að einhver munur sé á körlum og konum.
Ágúst er róttækari í þessum málum og bendir á tvennt sem hann vill gera í þessum málum. Í fyrsta lagi vill hann "færa verkefni frá körlum til kvenna og ráða heldur konur en karla til starfa." Þarna skal farið eftir kynferði við úthlutun á verkefnum. Að vísu virðist Ágúst ætla að ganga lengra og rífa verkefni frá körlum vegna kynferðis þeirra, en það getur vart verið rétt! Einnig á að glápa á kynferði umsækjanda við starfsráðningar. Öðruvísi mér áður brá. Að mínu mati hefur það verið styrkur Háskólans að þar er farið eftir getu, menntun o.þ.h. en ekki útliti eða öðru.
Í öðru lagi kemur fram að Ágúst telur eina af ástæðum fyrir lakari stöðu kvenna innan Háskólans vera þá að ráðningardómnefndir eru að miklu leyti skipaðar karlmönnum, og vill breyta því. Hér kemur aftur fram mismunun m.t.t. kynferðis, þar sem hann virðist vilja ráða í þessar dómnefndir eftir kynferði. Hvað þetta varðar getur maður ekki annað er spurt sig um hvað hann sé að tala, að hvaða leyti konur hafi lakari stöðu en karlar varðandi ráðningar, þegar rúmur helmingur lektora við Háskólann eru konur (fólk er jú ráðið lektorar, og svo "verður" það dósentar og prófessorar með tíð og tíma)? Styðst hann við gamlar tölur frá því þegar karlar voru fleiri, þegar þeir sem nú eru prófessorar voru lektorar?
Nú mætti skrifa langan texta um þær forsendur sem kandídatarnir virðast gefa sér þegar talað er um jafnréttismál. Það ætla ég hins vegar ekki að gera. Aðeins að lýsa því yfir að mér virðast hugmyndir Ágústs dæmi um "jákvæða" mismunun sem að mínu mati er óásættanleg. Ég vil ekki sjá þessa stefnu innan Háskóla Íslands.
Því kýst ég Kristínu til rektors.
þriðjudagur, júní 14, 2005
Jafnréttisfulltrúinn
Hérna er texti sem ég skrifaði á vef læknanema í vetur. Af honum spunnust umræður, en þær set ég ekki því þetta var á lokuðu svæði vefsins og höfundar vilja áreiðanlega ekki allir að það verði birt.
***
Um daginn kom jafnréttisfulltrúi háskólans á deildarráðsfund hér á Læknagarði. Erindið var að kynna jafnréttismál. En þar notaði hún einnig tækifærið til að kvarta yfir því hve “jafnréttisvitund” okkar læknanema væri ábótavant.
Ein af glærunum sem hún hafði undirbúið fyrir fundinn ber nafnið “Jafnréttisvitund stúdenta”. Þar telur hún upp eftirfarandi
“- Fyrirhuguð var óvissuferð á Goldfinger (súlustað) í fyrra.
- Kynningar sumra stúdenta á sjálfum sér á vefnum.
- Mjög grófar klámvísur hafa borist mér [segir jafnréttisfulltrúinn] af lokuðum vef læknastúdenta með yfirskriftinni: Úr forvarnarferð 2004.”
Á fundinum munu ýmis orð hafa fallið, og meðal annars ku fulltrúinn hafa efast um getu þeirra til að verða hæfir læknar sem yrtu og hefðu eftir slík ljóð sem klámvísan sem vísað er í óneitanlega er (raunar skyldi maður halda að hún vísaði í fleiri kvæði – “...grófar klámvísur...” – en ég veit ekki hvaða ljóð það eru).
Á þessu erindi jafnréttisfulltrúans eru nokkrar hliðar, ein hláleg, önnur leiðigjörn og sú síðasta alvarleg.
Rétt er að taka eftir að verið er að kvarta yfir jafnréttisvitund okkar. Vitund snýr að því hvernig fólk hugsar um ákveðin mál (og hugsanlega hvernig sú hugsun endurspeglast í verki; þá er talað um merkingu orðsins eins og það er notað í þessu samhengi, en ekki til dæmis í merkingunni vitneskja). Jafnréttisvitund snýr að því hvernig fólk hugsar um þá hlið samfélagsins sem snýr að jafnrétti þegnanna (og sem er þá samfélagslegt og pólitískt álitamál).
Hér er hláleg hlið þessa erindis janréttisfulltrúans: Hún fer fyrir deildarfund, þar sem sitja kennarar ásamt nokkrum nemendum, til að kvarta yfir skoðunum nemenda og hugmyndum varðandi jafnréttismál. Þá spyr maður sig hvað kennurum deildarinnar kemur við hver vitund okkar er varðandi þetta mál. Ef þetta kemur þeim við, þarf maður þá að bera sambærilegar “vitundir” undir kennara; verður lenska, eða jafnvel nauðsyn, að kanna afstöðu deildarfundar til þeirra trúarlegu hugmynda eða stjórnmálaskoðana sem nemendur kunna að hafa? Auðvitað, vænti ég, eru fáir aðrir en jafnréttisfulltrúinn þeirrar skoðunar að kennarar hafi eitthvað með skoðanir og athafnir nemenda að gera, utan þeirra sem snúa beint að náminu (prófniðurstöðum, viðveru og þess háttar). Það er sjálfsagt vegna þessa sem jafnréttisfulltrúinn er nú athlægi í læknadeild.
Leiðigjörn hlið málsins lýtur að þeirri áráttu sumra að amast út í það í fari annarra sem ekki samræmist þeirra skoðunum á hlutunum. Einkalíf fólks er þess eigið mál, og það kemur ekki öðrum við hvernig fólk velur að lifa því. Það hvernig nemendur kjósa að kynna sig á vefnum er þeirra val rétt eins og það er kostur annarra að semja ruddalegar klámvísur (að sönnu er rétt að geta þess að sú sem hér er til umræðu er ofboðslega gróf, en það stafar af því að þeir sem ortu hana fengu þau fyrirmæli að yrkja eins ógeðslega vísu og þeir gátu – þetta var grín sem í hugum þeirra sem þátt tóku var saklaust, og að ætla að dæma um afstöðu þeirra, eða “vitund”, með tilliti til vísunnar er jafn fáránlegt og það er hlægilegt). Það kemur ekki öðrum við. Og hafi maður eitthvað við athafnir annarra að athuga þá er það fullorðinna háttur að tala beint við viðkomandi; slíkt nöldur væri leiðinlegt en það væri þó skárra en að hlaupa til annarra.
Og hér kemur að alvarlegum hluta þessa máls. Hann snýr að því að hér er á ferðinni opinber fulltrúi sem telur það sitt hlutverk að hafa eftirlit með “jafnréttisvitund” einstaklinga sem nema við stóra opinbera stofnun.
Það eru almennt viðurkend viðhorf í lýðræðisríki eins og okkar að greinarmunur er gerður á opinberum athöfnum og einkalífi fólks. Ríkið (og það opinbera almennt; hér kalla ég það bara “ríkið” til einföldunar) á að hafa eftirlit með opinberu lífi innan ákveðinna takmarkana (ef athafnir eins skaða annan, kosta samfélagið of mikið og þar fram eftir götunum). Ríkið á ekki að skipta sér af einkalífi þegnanna, af “vitundum” þeirra. Og það er varla hægt að hugsa sér nokkuð sem er persónulegra en vitund hvers og eins, hvort sem hún snýr að samfélagslegum eða pólitískum málefnum eða öðru.
Til eru ríki þar sem þetta prinsipp var, og er, ekki í heiðri haft. Í Sovétríkjunum voru “kommúnistafulltrúar” sem pössuðu upp á að pólitísk vitund þegnanna væri sú sem stjórnvöldum þóknaðist. Í Íran eru “trúarbragðarfulltrúar” sem gæta þess að trúarvitund þegnanna sé í samræmi við vilja yfirvalda. Þetta finnst mér hvorki til fyrirmyndar né eftirbreytni; við ættum að forðast að hafa hér opinbera fulltrúa sem gæta að vitund okkar varðandi samfélagsleg og pólitísk málefni.
Félagar, ég skrifa þennan texta hér á lokað svæði okkar læknanema vegna þess að mig langar til að bera hann undir ykkur. Eruð þið sammála mér eða finnst ykkur þetta ekki rétt. Er erindi jafnréttisfulltrúans óásættanlegt eða sjálfsagt... eða eitthvað þar á milli.
Til að fá hugmynd um það hvernig landið liggur þætti mér vænt um að hver og einn, sem þetta les, segði skoðun sína. Þá þyrfti ekki endilega að rökstyðja hana í þaula. Nægir að segja annað hvort “sammála” eða “ekki sammála”, eða hvað sem er.
föstudagur, júní 10, 2005
Veðmál
Það er hægt að veðja á úrslit fótboltans (og raunar útslit í öllum mögulegum og ómögulegum íþróttagreinum næstum allra móta í heiminum) á netinu (mér finnst gaman að kíkja á betandwin.com). Ef það verður jafntefli í amk. tveimur leikjum í landsbankadeildinni um næstu helgi þá kem ég út í gróða... og gæti jafnvel hagnast um tvær evrur!
En svo er fjárhættuspil bannað hér á landi og því er það glæpur að spila þarna. Og spurningin er sú hvort það sé réttlætanlegt að ríkið banni svona nokkuð. Hvers vegna í ósköpunum mega Íslendingar ekki skemmta sér svolítið við að leggja örlítinn pening undir úrslit íþróttamóta?
Rökin eru þau að sumir fara illa út úr fjárhættuspilum og að hafa verður vit fyrir þeim. En þetta finnast mér hæpin rök vegna þess að með þeim væri hægt að banna ansi hreint margt. Sumir fara illa út úr áfengi; banna það! Margir eru allt of feitir; banna feitan mat, burt með smérið! Börn slasast á trompólíni (það var í fréttum í gær); bönnum trompólín! Og svo mætti lengi telja... og maður endar með hjálm á höfði étandi þann mat sem ríkið vill og gerandi það sem opinberar stofnanir bjóða. Eða hvað?
miðvikudagur, júní 08, 2005
Tindátar og úlfur
Heyrði Like Toy Soldiers með Eminem fyrir nokkrum dögum, og svo aftur. Og ég fíla það í botn. Náði svo í það á netinu og mér finnst það alltaf jafn gott.
Annars klárði ég svolítið flotta mynd í gær. Hún er af úlfi eða hundi eða einhverju svoleiðis kvikindi. Heitir auðvitað "lupus". Er enn að reyna að gera hjartað í krumlunni, en hef alltaf málað yfir.
.
mánudagur, júní 06, 2005
Dómurinn
Einn góður sem ég rakst á áðan:
Hún: "Djöfull ertu lélegur í rúminu!"
Hann: "Ég veit nú ekki hvernig þú getur dæmt mig almennilega á bara 30 sekúndum!"
sunnudagur, júní 05, 2005
Ekki aðjúnkt
Þegar ég var búinn að fá aðjúnktsstöðuna frétti ég að í félagsvísindadeild væru laun aðjúnkta 6.773 krónur á mánuði, að viðbættum stundakennaralaunum. Þá sagði ég nei. Það er slík vinna að búa til námskeið og kenna að ég legg það ekki á mig nema vera almennilega borgað fyrir. Ekki núna þegar ég er líka í læknisfræði. Það er of mikið. Svona álag í langan tíma getur ekki annað en bitnað á heilsunni, og það er einfaldlega ekki þess virði... nema maður fái mjög vel borgað. Nú stefni ég á að vinna 20% á spítala með skólanum næsta vetur, og hef þá sömu laun og ég hefði fengið sem aðjúnkt (fyrir utan að aðjúnktar fá aðeins borgað þá mánuði sem þeir kenna, fyrir utan sex þúsund kallinn). Og þó ég sakni kennslunnar þá er mér eiginlega létt; loksins get ég slappað svolítið af.
miðvikudagur, júní 01, 2005
Kjaftæði og kjaftasögur
Fyrrum nemandi minn spurði mig um skilreiningu á stjórnmálum sem hann hafði séð eftir mig í wikipedia, en það er einhver alfærðiorðabók á netinu. Það er, held ég, "frjálsa alfræðiorðabókin" og allir geta skrifað þar upplýsingar um það sem þá lystir. Nema hvað, hann hafði fundið þetta:
"Stjórnmál er ferlið sem ákvarðanataka hjá hópum fólks fer eftir. Algengast er að tala um stjórnmál í sambandi við ákvarðanatöku fyrir ríki hugtakið getur einnig átt við um stjórnun fyrirtækja, menntastofnana og trúarreglna.
Stjórnmál geta verið hvað sem er. Það eitt að tala um hlutina og taka afstöðu til þeirra út frá hugmyndum þínum eða skoðunum er eitt besta dæmið um stjórnmál. Það er einmitt nákvæmlega það sem helstu stjórnmálamenn landsins gera dags daglega, taka ákvarðanir um málefni líðandi stundar út frá sínum skoðunum. Þannig að stjórnmál eru alls staðar í kringum þig. Fáðu þér bara sæti og fylgstu með stjórnmálum lífsins - kærustupör að rífast, börn að slást og fuglar að metast um hvor hafi betri söng. Allt eru þetta stjórnmál."
Dr. Jóhann M. Hauksson, stjórnmálafræðingur.
Af „http://is.wikipedia.org/wiki/Stj%C3%B3rnm%C3%A1l“
Ég hef aldrei skrifað þetta, enda er þetta bull. Þetta er skilgreining á stjórnmálum sem er ofboðslega léleg.
Það sem mér finnst merkilegast er að einhver finnst ég svo merkilegur, eða öllu heldur lætur mig fara svo mikið í taugarnar á sér, að hann tekur tíma í að skrifa þetta kjaftæði og eigna mér það. Ætli þetta sé ekki svipað og þegar fólk er að búa til kjaftasögur (en þar gæti verið athyglisverðara fyrirbæri á ferð, þar sem sögur "verða til" þegar fólk endurtekur eitthvað og ýkir svo í hverju skrefi). Þó verð ég að viðurkenna að mér finnst skemmtilegra að heyra kjaftasögur um sjálfan mig en þetta. Þær eru líka oft krassandi ólíkt þessu.
þriðjudagur, maí 31, 2005
Boooring
Það er skrítið að fara að lifa allt í einu einn því það er margt sem breytist. Nú er leiðinlegt að koma heim. Allt í einu er maður farinn að kveikja á sjónvarpinu og horfa bara til að fylla upp í. En sem betur fer fann ég sýningu af bardagaíþróttum og svo fótbolta, þannig að þetta varð allt í lagi. Ég held ég fari að æfa aikido þegar ég fæ tíma, mér finnst það svo flott. Það minnir svolítið á tango hvað varðar glæsileikann og kraftinn. Jaaa, kannski ég læri frekar tango.
Annað sem maður gerir sér grein fyrir þegar félagslegar aðstæður manns breytast eins og nú er snýr einmitt að félagslegu hlutverki, eða því félagslega hlutverki sem maður hefur. Maður byggir það upp (eða það byggist upp) jafn óðum og svo stjórnar það manni - maður getur ekki bara farið að gera hvað sem maður vill. Dæmi, nú leiðist mér og mig langar í bíó (eða á kaffihús eða eitthvað). En ég get það eiginlega ekki. Auðvitað fer ég ekki einn, því fátt er meira deprimerandi og það. Og þá mundi ég fara með einhverjum.
Nú vill svo til að ég á stóran kunningja- og vinahóp. Þeir skiptast í tvennt og það gæti gefið ýmsa möguleika. Í fyrsta lagi er það fjölskyldufólk og það er ekki hægt að biðja það um að "koma í bíó" (eða eitthvað svoleiðis). Félagsleg samskipti á þessu stigi eru frekar heimboð, matarveislur eða jafnvel partí en ekki einmenningslegt bíógláp. Þannig að þetta er ekki möguleiki.
Hins vegar þekki ég fullt af fólki sem býr eitt, og gæti mögulega haft samband við það. En það gengur eiginlega ekki heldur. Einhver eru í tilhugunarlífinu og svoleiðis truflar maður ekki (gæti vakið afbrýðisemi og svoleiðis vandamál; þetta er viðkvæmt stig). Það bara er ekki hægt. Svo eru hinir, en það væri einhvern vegin ankannanlegt ef ég mundi hringja og spurja hvort viðkomandi vildi "vera mem". Það væri hægt að túlka það að ég væri að reyna við stelpurnar, og það væri ekki gott. Og svo bara kann ég það ekki að hringja svona. Það er svo langt síðan ég hef gert það.
Heyrðu jú, Diðríkur. Hringi í hann! Góð hugmynd. Frábært!
laugardagur, maí 28, 2005
Einsemd
Enn einu sinni þarf ég að lifa afleiðingar þess að vera giftur útlendingi og kem heim að íbúðinni tómri og auðri. Bergmálið eitt mætir mér í dyrunum í stað bross og koss. Sem betur fer er þetta ekki hundrað ára einsemd en aðeins þriggja vikna.
föstudagur, maí 27, 2005
Þjóðerni orða V
Bara að hamra á einu áður en ég held áfram og kemst þá loks í aðalaðriðið... og lýk þá þessari löngu röksemdafærslu.
Í tungumálum eru fullt af orðum sem eru "ný" á einhverjum tímapunkti. Því tungumál þróast, breytast, í takt við notkun þeirra. Þau verða að vera gagnleg, og til að vera það verður fólkið sem talar að geta tjáð það sem það vill segja. Þannig eru ný orð búin til, eða þau þróast úr eldri orðum, ef það þarf að tjá nýja hluti. Og einmitt þess vegna eru til að mynda gríðarlega mikið að nýjum orðum sem fylgja tæknibyltingum eins og samfélög hafa gengið í gegnum með iðn- og upplýsingabyltingunum. Hugsum bara til allra þeirra nýju hluta sem þarf allt í einu að vera orð fyrir. Fyrir hundrað til tvö hundruð árum voru hreint ekki til í íslensku orð eins og mótor, bíll, stýri, gír, flugvél, tölva, mús...
Hér sé ég allt í einu að ég hef ekki gert það sem hlýtur að vera grundvallaratriði, nefnilega að skilgreina það hvað orð eru. Í stuttu máli er orð samsafn hljóða sem hefur merkingu. Þó er þetta flóknara en ég held að fyrir þessa röksemdafærslu sé ekki nauðsynlegt að fara í þá sálma. Orðið sjálft er samsafn hljóðanna og það getur haft mismunandi merkingar. Þannig á ég við, hér að ofan, að orðið mús hafi fengið nýja merkingu þegar farið var að nota það um tólið sem maður notar með tölvum.
Eins fyrir alls konar hugmyndir sem komið hafa hingað frá útlöndum: Kommúnismi og kapítalismi, súrrealismi og impressionismi (eða impressjónismi) og fleiri. Og einnig mætti nefna efni eins og sement.
Punkturinn er sem sagt að í málum eru ný orð. En þessi orð geta verið annað tveggja tekin ný inn í málið, og þá upphaflega sem slettur, eða búin til ný. Dæmi um það fyrrnefnda er fíll og það síðarnefnda stígvél. Það mikilvæga held ég sé að uppruni orðanna skiptir engu máli um það hversu íslensk orðin eru; stígvél er ekkert íslenskara en fíll.
miðvikudagur, maí 25, 2005
Vive Liverpool!
Jmh
Glæsilegt hjá Liverpool (þó þeir hafi nú kannski ekki átt alveg skilið að vinna, eða hvað?) að vinna helvítis Ítalina. Stórkostlegt!
þriðjudagur, maí 24, 2005
Gjöfin
Jmh
Það voru hjón sem fóru í búðir til að kaupa afmælisgjöf fyrir móður frúarinnar. Þegar þau labba inn segir frúin við karl sinn:
"Heyrðu elskan, væri ekki góð hugmynd að gefa mömmu eitthvað rafmagnsdót?"
"Jú fínt ástin, hvað segirðu um stól?"
mánudagur, maí 23, 2005
Silikonbrjóst
Harpa Pétursdóttir skrifar alltaf um skemmtanalíf og svoleiðis í Fréttablaðið á föstudögum. Mér finnast greinarnar hennar skemmtilegar. Síðast skrifaði hún um það hvað silikonbrjóst séu orðin vinsæl meðal kvenþjóðarinnar. Hún hafði farið á skemmtistað og þá hafi hver kona verið með svoleiðis og hafi látið skína í bert hold. Ég var sammála Hörpu (sem ég þekki ekki) í því að þetta er ekki fagurt, og að bara venjuleg brjóst séu best. Mér er ómögulegt að skilja hvernig fólki finnst sexý að sjá votta í poka með silikoni í undir húðinni. En smekkur fólks er jú misjafn.
Hins vegar hugsaði ég með mér að þetta væri áreiðanlega, og blessunarlega, bara takmarkað við einhvern hóp. En svo fór ég að horfa á Eurovision - já, ótrúlegt en satt, ég horfði á það í fyrsta sinn í mörg ár - og gat ekki betur séð en önnur hver kona þarna hafi verið með þessa poka í brjóstunum á sér. Kannski þetta fari að vera tíska og allar stúlkur sem eru ekki eins og Dolly Parton af náttúrunnar hendi láti djöfla silikoni þar sem það á ekki að vera. Það þætti mér ekki gott.
sunnudagur, maí 22, 2005
Vietnam
Ég hef sett hér áróðursmyndir sem fegra viðfangsefni sitt og senda einhver skilaboð. Skilaboðin eru þau að málstaðurinn sé fagur og góður... og að jafnvel sé gott að deyja, eða drepa, fyrir hann. Hér er svo mynd sem sýnir raunveruleikann. Hún sýnir hermann frá Suður-Vietnam sem er að drepa mann sem hann hélt að væri Viet-Cong. Þetta var árið 1968.
.
föstudagur, maí 20, 2005
Snobb
Ofboðslega hefði ég fílað það að vera fyllibytta og málari. Að standa öll kvöld fyrir framan trönur með rauðvínslögg í nefinu og mála á striga. Ég gerði það í kvöld eftir prófið (og líka eftir að hafa sofið ögn og horft á Return of the King), og fílaði í botn. Það er svo undarlegt að það er stundum eins og maður komist í trans þegar maður málar. Auðvitað ekki alvöru trans, heldur bara eitthvað hugsanalaust ástand og svo gerir maður bara það sem maður vill. Hvers vegna rautt þarna? Bara. Hví þessi lína hér? Just felt like it. Hvers vegna gult? Veit ekki, kannski ánægja með að lifa... Af hverju málarðu djöful? Langaði bara til þess; stafar kannski af dauðaangist. Veit ekki.
Og þannig áfram. Maður stendur bara með málningu í höndunum og gerir svo eitthvað. Það er ekki hugsað. Veit ekki hvort það séu einhverjar tilfinningar í spilunum (kannski þetta sé allt freudiskt) eða bara hugmyndir. En ég þykist viss um að ef ég ætlaði mér að mála eitthvað fyrirfram mundi það mistakast hraparlega. Eins og nú langar mig til að mála blóðugt hjarta í stórri krumlu, eins og í fórn (og á KriMar hugmyndina að þakka) en held að mér takist aldrei. Væri samt töff ef ég gæti.
En nú er ég kominn hættulega nálægt því að vera það sem ég fyrirlít: Djöfuls snobb sem þykist vera yfir aðra kominn vegna þess að þeir búa til málverk (eða styttur eða hvað það nú er). Þetta pakk sem segir "ég er listamaður" og vill hafa stórt "L".
Ég er enginn fokking listamaður né neitt slíkt, enda nauðaómerkilegt sem ég geri, en bara auli sem málar. En djöfull er það samt gaman...!
fimmtudagur, maí 19, 2005
Lagið
Jmh
Sat á móttöku í dag og heyrði þá íslenska lagið í Eurovision. Svolítið hrifinn af þessum arabísku áhrifum en annars er það ógurlega ómerkilegt. Eða mér finnst það. Er svosum alveg sama - fyrir utan að ég vil ekki að það vinni. Þá þurfum við að borga enn meira í helvítis afnotagjöldin á næstu mánuðum (eða aðra skatta) til að borga fyrir að halda heila svona keppni á næsta ári. En það mætti alveg fara í annað sætið, því þá verður fólk svo ánægt og stolt.
Er þetta ekki gott slagorð: "Ísland í annað sætið!"?
Einn
One more fucking day! Svo hvííííllllllld.
þriðjudagur, maí 17, 2005
Hringir
Jmh
Ég er í próflestri og því upptekinn við að horfa á The Lord of the Rings. Mér finnst gott að sjá þetta snilldarverk, en það er svo undarlegt að löngum mín til þess er mest í próflestri. Undanfarna tvo daga hef ég séð fyrstu og aðra myndina og í dag er röðin komin að þeirri þriðju. Verð að viðurkenna að ég er farinn að kunna þetta utanbókar, enda hef ég lesið bókina oft og mörgum sinnum, og myndirnar eru farnar rúlla líka.
Þess vegna hef ég til dæmis ekki tíma til að blogga almennilega.
sunnudagur, maí 15, 2005
Grafísk mynd
Gaman að dunda sér við að gera svona myndir í próflestrinum...
.
Verðlaun fyrir þann sem sér hvað hér er!
Sú enska
Það gerðist einu sinni í dómssal í Palais de justice í París að það var verið að rétta yfir manni. Í Frakklandi mega dómarar yfirheyra sakborninga, og þá urðu þessi orðaskipti.
Dómarinn: "Monsieur Pierre Dupont, lögreglan kom að þér þann 13. júní þar sem þú varst að ríða líki á hótelherbergi þínu. Hvernig gastu fengið að þér að gera svo ógeðslegan og fyrirlitlegan hlut?"
Sakborningurinn: "En monsieur dómari, ég hafði ekki hugmynd um að hún væri dáin. Ég hélt hún væri ensk..."
föstudagur, maí 13, 2005
Leikrit um spillingu
Borgarstjórinn sat við matarborð þeirra hjónanna og sagði við karl sinn:
"Heyrðu ástin, okkur vantar eiginlega meiri peninga, þó ég hafi svosum ágætis mánaðarlaun. Maður bara veit aldrei hvenær ég hrökklast úr pólitíkinni. Þurfum að koma okkur upp sjóði til mögru áranna".
"Já ljúfan mín. Ég vinn nú hörðum höndum við auglýsingastofuna mína og get ekki meira. Vantar bara samninga".
Þögn. Þau dreypa á súpunni.
Hann dæsir: "Aaah, blessaðir samningarnir. Fæ aldrei nóg af þeim".
Þau horfa út í loftið.
Skyndilega er eins og elding skelli á þeim, þau horfast í augu og ljóma upp. Þau höfðu fengið sömu hugmynd. Hún segir:
"En beib, ég get kannski reddað þér feitum samningi".
"Já ljúfan, þú ert borgarstjóri. Látum borgina auglýsa eitthvað og ég sé um auglýsinguna".
"Flott maður, en hvað gæti það verið?"
"Til dæmis að það sé gott að fara í sund...?"
"Nei, búið að því".
"En að fólk ætti að fara í strætó..."
"Ja, það er bara alltaf verið að því".
"Djöfullinn, er ekkert sem við getum fundið?"
"Eiginlega dettur mér ekkert í hug...".
Þau byrja vonsvikin að borða súpuna. Svo segir hún:
"En ástin, það er þetta nýja símanúmer..."
"Hvaða símanúmer?"
"Við erum að breyta kerfinu okkar til að hafa eitt símanúmer fyrir allt draslið".
"Fín hugmynd, en það er andskotinn ekki hægt að auglýsa það neitt, er það? Skiptið þið ekki bara um númer í símaskránni?"
"Það stóð til. En ég er nú borgarstjóri, og ég get ráðið þessu svolítið".
"Náv júr tolkin beib..."
"Gerum þetta. Læt gera auglýsingu fyrir þessu nýja símanúmeri og þú færð dílinn...!"
Og svo birtust auglýsingar um nýtt símanúmer borgarinnar í öllum blöðum í margar vikur, og borgarstjórahjónin urðu rík...
miðvikudagur, maí 11, 2005
Ofbeldi
Sá í Fréttablaðinu að einhver gaur hafði ráðist inn til fyrrverandi sambýliskonu sinnar og barið hana í klessu. Svo fékk hann dóm, og það var bara ekki neitt. Fimm mánuðir skilorðsbundið... sem þýðir ekki neitt. Og svo kom fram að hann hafði þegar verið á skilorði þegar hann barði konuna, það hefði virkað til refsiauka.
Ég er alveg gáttaður. Eins gott að litlu börnin fylgist ekki með fréttum. Annars mundu þau kannski svara, þegar maður segir þeim að það megi aldrei slá aðra, "en dómararnir segja að það sé ekki svo alvarlegt!". Þá væri manni svarafátt, utan að maður mundi segja að þeir væru fífl og fávitar og maður skildi ekki hvernig þeir hugsuðu.
þriðjudagur, maí 10, 2005
Bolti
Jmh
Hlakka til þess að fótboltavertíðin hefjist á ný í Frakklandi og Englandi. Vona að við hjá Paris Sain-Germain takist loksins að gera eitthvað almennilegt. Og þá vona ég ekki síður að Arsenal takist að stinga upp í helvítis Chelsea (því þess er ekki að vænta að ManU. geti leikið fótbolta). Á íslenska fótboltann nennir maður ekki að horfa.
Djöfuls kuldi
Það snjóar fyrir utan!
Versti hlutinn við veðrið hér á Íslandi er að sumarið getur aldrei andskotans til að koma. Nú er til dæmis kominn 10. maí og það snjóar!
Að vísu er sú góða hlið á þessari snjókomu að Esjan og fjöllin í kring eru ægifögur hér út um gluggann. Sjaldan séð annað eins. En samt er ég á móti þessum kuldum.
mánudagur, maí 09, 2005
Fight club
Í dag fylgdist ég með keppni sem ég horfi stundum á á Eurosport. Það er Fight club eða K-1. Þar getur hver sem er komið og barist, og reglurnar eru svipaðar og í thailensku boxi. Það má sparka og boxa en ekki í kynfæri og ekki í hnakka. Svo hafa mennirnir boxhanska. Svo held ég að það sé ekki mikið fleiri takmarkanir á því sem hægt er að gera (jú, það má auðvitað ekki bíta og ekki skalla).
Það sem er áhugavert, og gaman, er að þarna eru alls konar menn. Karategaurar og thai boxarar auðvitað, en líka kung fu og hvað þetta nú allt heitir. Núna áðan var meira að segja fyrrum sumomeistari, yfir tveir metrar á hæð og 200 kíló. En hann var svo feitur að hann gat varla hreyft sig. Samt vann hann einn bardaga, en það var gegn manni sem var 40 cm minni og helmingi léttari. Sumogaurinn bara ýtti honum og lét svo hnefana dynja á hausnum á honum. Vandinn fyrir hinn var að hann náði illa upp í hausinn til að meiða sumomanninn, og það gagnaðist ekkert að slá í búkinn því fitan dempaði höggin.
Svo í næstu umferð lenti sumomaðurinn á Kóreumanni sem var hærri en hann var sjálfur, og 140 kg, og sá var ekki lengi að slátra þeim feita.
Sá sem mér fannst aðdáunarverðastur var Thailendingur sem var svo snarpur og lipur að andstæðingar hans náði illa höggi á hann, en hann sparkaði hins vegar auðveldlega í hausinn á þeim. Hann tapaði í úrslitum við Kórumanninn, en það var ekki sanngjarnt (keppnin fór fram í Suður-Kóreu).
sunnudagur, maí 08, 2005
Þjóðerni orða IV
Aftur að pælingunum um orð.
Síðast var ég komin þangað að það væri ekkert í orðinu sjálfu sem gerði það að verkum að það væri íslenskt eða kæmi í veg fyrir að það væri íslenskt svo framarlega sem það uppfyllir tvö skilyrði. Í því mega ekki vera hljóð sem eru ekki í íslensku og það þarf að laga sig að málfræðinni (nafnorð verða að fallbeygjast o.s.frv). Það sem er mikilvægt er að útlendum orðum sem eru tekin í málið er breytt þannig í notkun að þau uppfylla þessi skilyrði. Þannig talaði ég um surrealism sem er surrealismi og hefur fengið endingu sem lagar það að málfræðinni. Spurning hvort framburðurinn hefur breyst þannig að það ætti að skrifa það með kommum eða ekki (súrrealismi eða súrréalismi) - það fer sjálfsagt eftir framburði hvers og eins.
Nú væri hægt að svara því til að þetta staðfestir ekkert mitt mál því orðið súrrealismi er ekkert íslenskt orð - að það sé bara útlent orð sem er notað af Íslendingum í bland við tungumálið sitt. Hins vegar heyrði ég um daginn frá öðru orði sem ekki er hægt að segja það sama um: fíll. Þetta er eins íslenskt og hægt er að hugsa sér, og engum dettur í hug að draga það í efa. Nema hugsanlega á þeirri forsendu að engin orð séu íslensk nema þau hafi hnotið af vörum þeirra Gunnars frá Hlíðarenda og Njáls fóstbróður hans (þ.e. orð sem ekki eru tökuorð í íslensku frá því land byggðist). Orðið fíll er nefnilega tökuorð úr arabísku (samkvæmt þessari heimild sem ég held að sé mjög áreiðanleg). Ég veit ekki hvernig það er borið fram á þeirri tungu en hins vegar er ég viss um að það hefur breyst við að koma í íslensku; þá að minnsta kosti málfræðin og áreiðanlega framburðurinn líka.
Og ef það er rétt, þá sýnir þetta dæmi að tökuorð geta orðið íslensk (og það væri hægt að nefna mörg svona dæmi úr öllum tungumálum).
Á hinn bóginn nægir "orði" (og þá tala ég um samsafn hljóða) að vera borið fram upp á íslensku og lagast að íslenskri málfræði til að teljast íslenskt. Það má til dæmis hugsa sér "hljóðasamsöfnunina" hælbungur. Þetta er ekki orð þar sem það hefur ekki neina merkingu. Einnig mætti hugsa sér annað orð sem er ekki íslenskt: sjuval.
Sem sagt, það er nauðsynleg forsenda þess að "orð" teljist íslensk að þau séu einungis með íslenskan framburð og lagi sig að íslenskri málfræði. Hins vegar er það ekki nægjanleg forsenda.
laugardagur, maí 07, 2005
Hvað á djöfullinn að kosta?
Jmh
Ég hengdi myndina sem ég setti hér á bloggið fyrir nokkrum dögum fram á gang. Svo í dag hitti ég nágranna minn sem sagði að dóttur hennar finndist málverkið svo flott að hún vildi kaupa það. Svo spurði hún hvað ég vildi selja það á. Og það er vandinn: Ég hef ekki hugmynd.
Fyrir nokkrum mánuðum kom það sama fyrir og þá mynd seldi ég á 25 þúsund. Myndin af djöflinum (eða púkanum eða hvað sem það er) er svoldið stór, 1,25 m x 1,25 m, og þó hún sé ofboðslega hrá þá er það allt í lagi; það er bara "stíllinn" sem mér líkar við. Myndin á að vera hrá. Þegar dóttirinn kemur í heimsókn eftir nokkra daga, hvaða verð ætti ég að setja upp?
Próflærdómur
Jmh
Nú þegar einkunnin í lífeðlisfræði er komin og ég með staðfestingu þess að lærdómsaðferðirnar sem blíva í læknisfræði (þ.e. til að fá góðar einkunnir) er að læra gömul próf utanað fékk ég vægt sjokk í gær þegar ég frétti að það væru ekki nein gömul próf í ónæmisfræðinni. En svo kom í ljós í morgun að það eru til einhver slík: God exists!
föstudagur, maí 06, 2005
Ítroðsla
Oft hefur álagið í skólanum verið mikið, en aldrei eins og núna. Okkur er ætlað að læra heila ónæmisfræði á þremur vikum. Og þá ekki bara einhver almenn hugtök. Nei, smáatriði varðandi viðtaka og efni - TNF, TGF... - und alles, takk fyrir. Og lesa sex hundruð blaðsíður af texta með öllum þessum hugtökum.
Ég hef nú alltaf verið svolítið hrifinn af setningunni hans Nietzsche þar sem hann segir að það sem brýtur mann ekki geri mann sterkari. En veit ekki alveg hvort það eigi við hér. Jú að vissu leyti að sjálfsögðu. Hins vegar held ég að það væri betra að vera aðeins rólegri og læra þetta aðeins betur.
Spurning hvort maður mundi hvort sem væri ekki byrja bara að lesa tveimur vikum fyrir próf þó það hefði gefist meiri tími þar á undan. Hvort það hefði breytt einhverju. Veit ekki. En ég veit það að ég er orðinn ansi þreyttur á þessum sífeldu prófum.
fimmtudagur, maí 05, 2005
Læknabrandari
Læknir segir við sjúkling sinn: "Ég hef tvær fréttir að færa þér, aðra slæma og hina verri".
Sjúklingurinn hikstar örlítið og segir svo: "Byrjaðu á þeirri slæmu".
Læknirinn: "Niðurstöðurnar úr prófunum segja að þú eigir 24 stundir eftir ólifaðar".
Sjúklingurinn fellur nærri í yfirlið og hrópar svo upp yfir sig: "24 STUNDIR, og svo segistu getað fært mér verri fréttir en þetta! Hvað getur verið verra?"
Læknirinn: "Ég er búinn að reyna stanslaust að ná í þig síðan í gær til að segja þér þetta".
miðvikudagur, maí 04, 2005
Mark?
Ég fæ ekki betur séð en að boltinn sé inni:
.
Fékk þessa mynd hjá Daða, takk.
Að minnsta kosti finnst mér gott að Chelsea skuli ekki komast áfram. Þoli ekki þegar ríkt pakk ætlar sér að komast hvert sem er á peningunum sínum. Gott að Abramovich (eða hvað hann nú heitir) skuli ekki geta bara birst með hundrað þúsund milljónir og unnið allt. Tala nú ekki um þegar gamalt og gott lið - sem er "second to none"... fyrir utan Arsenal auðvitað - er þrándur í götu þeirra (mátti til með að koma þessu orðtaki, second to none, að enda finnst mér það mjög flott; er ein af þessum formúlum sem eru í miklu uppáhaldi).
þriðjudagur, maí 03, 2005
Lupus
Jmh
Lupus, complement, CR, IC, fuck, shit, merde...
mánudagur, maí 02, 2005
Og eitt bandarískt...
.
Sovéskt áróðursplakat
Hér er önnur flott áróðursmynd. Það er raunar umhugsunarefni að það eru alræðisstjórnirnar sem gera flottasta og einfaldasta - og líka einfeldningslegasta - áróðurinn.
.
|
laugardagur, apríl 30, 2005
Áróðursmyndir
Ég hef svolítið gaman af áróðursplakötum eins og þessu.
.
Það sem mér finnst flott er hve ofboðslega expressívar svona myndir eru og svo er ekkert vandamál að finna réttu merkinguna. Að vísu er ég ekki sammála skilaboðunum þarna, en það er aukaatriði. Mér finnst líka áhugavert að sjá hve svarthvítri mynd er skellt af "raunveruleikanum" þarna því það er liðin tíð; nú eru áróðursmyndir duldari, enda mundi engum detta í hug að trúa svona svart/hvítri mynd af veruleikanum. Þ.e. nema ef maður fer í mestu öfgaskúmaskota samfélaga, eins og öfgarasista, öfgafeminista, öfganáttúruverndasinna.
Ja, núna þegar ég hugsa út í það, þá eru fáránlega öfgafullar skoðanir ekkert svo gríðarlega sjaldgæfar.
föstudagur, apríl 29, 2005
Hjal
Þessi færsla er væmin:
Í dag lá ég uppi í sófa að lesa grein um compliment kerfið í ónæmisfræðinni. Sem sagt leiðinlegt en samt áhugavert. Þá var hann Teo minn að leika sér á gólfinu fyrir neðan sófann. Hann hélt á stórum legókubbi og var að skoða hann í krók og kring, stinga honum upp í sig og horfa svo á hann og rannsaka. Svo snéri hann honum við og skoðaði hina hliðina á kubbnum og þannig áfram.
Hann hafði leikið sér að þessu um hríð þá tók ég hann upp og lagði hann á magann á mér. Hann hélt áfram að skoða kubbinn og hjalaði. Og þá gerði ég mér allt í grein fyrir því að þetta er hamingja: Að liggja með hjalandi barnið sitt á maganum (huh, hum, lesandi ónæmisfræði). Það þarf ekki mikið, ekki milljón, ekki flottan bíl, ekki hitt og ekki þetta. Bara svona saklaus samskipti við litla barnið sitt.
Nú ætla ég ekkert að fara að setja mig á háan hest, og þykjast vera einhver dýrlingur sem hefur fundið sannleik lífsins. Því auðvitað er maður eins og allir aðrir og vill vera ríkur og allt það. Og auðvitað er þetta ekki eina hamingja lífsins, og maður sækir í allskonar aðrar "hamingjur" og nautnir og gleðir - hversu miklar "gervihamingjur" sem það eru - út um allan bæ og alla ævina. Bara eins og allir aðrir. En þarna í dag fann ég samt fyrir hamingju, og það var gott.
fimmtudagur, apríl 28, 2005
Blogg
Uppáhaldsbloggið mitt er ekki lengur til. Það var bloggin hennar Fjólusar minnar. Það var svo skemmtilegt vegna þess bæði að Fjólus er frábær og líka vegna allra þeirra sem kommenteruðu á það. Oft koma það fyrir að yfir 100 komment komu á dag, og þeir sömu tjáðu sig oft. Það skal viðurkennast að oft talaði fólk um kynlíf og hluti því tengdu, og þá á mjög hispurslausan máta, en eins og allir vita þá kveikir ekkert eins vel í fólki og það (þó margir vilji ekki viðurkenna það, en það er annað mál).
Það sem mér fannst sérkennilegt, áður en ég vandist því, var að fólk tjáði sig undir leyninafni, og ég þekkti marga alls ekki. Það var þarna ekki síst skemmtileg stelpa sem kallaði sig Úllen dúllen, og enginn veit hver það var. Þó veit maður að sjálfsögðu ýmislegt um hana (hún er gift og á tvö börn og flutti í nýja íbúð fyrir nokkrum mánuðum, og svo veit maður ýmislegt um hennar kynferðislegu mál). Raunar er svolítið skemmtilegt að hugsa til þess að hún er kannski fantagóður lygari og að það sem hún sagði svona beint og óbeint hafi allt verið uppspuni: Að hún eigi engin börn og að hún sé ekkert sérstaklega hrifin af munn- og endaþarmsmökum. Kannski hún hafi í raun ekkert verið kona, en feitur vörubílsstjóri með tattóveringar og sígarettu í kjaftinum...
Þetta er svona virtual reality par excellence, og það er gaman að taka þátt í honum.
miðvikudagur, apríl 27, 2005
Betl
Það er farið að koma æ oftar fyrir að Pólverjar banka á dyrnar og betla. Þá rétta þeir fram miða sem á stendur eitthvað. Ég nenni ekki einu sinni að lesa miðann heldur segji kurteisislega nei takk, brosi og loka hurðinni.
Mér finnst betlið svolítið slæmt. Ekki vegna þess að það fari í taugarnar á mér. Það gerir það ekki - fyrir utan að ég var í miðjum Chelsea-Liverpool leik - enda er ég vanur svona frá útlöndum. Hins vegar held ég að svona háttalag innflytjenda geti stuðlað að aukningu á rasisma og/eða innflytjendafordóma. Þetta er það sem ég kalla "félagslegar orsakir" fordóma í bókinni minni. Þar sem Íslendingar almennt eiga þessu ekki að venjast, þá fer þetta í taugarnar á einhverjum og þar með fara þeir sem gera þetta líka í taugarnar. Og vegna þess að fólk tengir oft hópa við hegðun einstaklinga þá myndast þarna fordómar gagnvart þeim sem eru af viðkomandi hópi. Ekki gott.
Hann gekk
Teo minn gekk í fyrsta sinnið í dag. Að sönnu voru það aðeins tvö skref, og hann hélt ekki alveg stöðugu jafnvægi, þar sem hann var að detta hægt og rólega fram fyrir sig. En þó náði hann að borðinu og greip í það áður en hann valt um koll. Alveg undursamlegt að fylgjast með þessu - þroska barnanna. Það skal viðurkennt að hann er alls ekkert fljótur að þessu, þar sem hann er þegar orðinn eins árs. Enda er hraðinn ekkert það sem skiptir máli, heldur bara að hlutirnir virki.
mánudagur, apríl 25, 2005
Lávarðurinn og frú hans
Burburought lávarður er að gegna húsbóndalegum skyldum sínum gagnvart lafði Burburought. Skyndilega hrópar hann upp yfir sig:
"Darling, did I hurt you?"
"No dear, but why this question?"
"Excuse-me darling, I thought I injured you, you moved..."
sunnudagur, apríl 24, 2005
Lífeyrisauki Allianz...: Glatað fé
Í útvarpinu eru nú reglulega auglýsingar sem minna á lífeyrisauka Allianz, og gefið í skyn að þetta sé traust og virðingarvert félag. Ég glotti alltaf þegar ég heyri þetta, því ég hugsa um minn lífeyrisauka.
Þegar ég vann hjá Fangelsismálastofnun þénaði ég mjög vel. Þá ákvað ég að hefja lífeyrissparnað hjá Allianz, því að, hugsaði ég, það má treysta Þjóðverjunum. Og allt það. Og loforðin þeirra eru mjög góð: Tryggir vextir alla ævi. Hingað kom sölumaður og var mjög fínn, en eitt fannst mér svolítið undarlegt. Sem sé að samningurinn og allt var á þýsku. Ég kann illa það tungumál, og alls ekki til að lesa lagaklausur þannig að ég bað um þýðingu á íslensku. Fékk þá eitthvert almennt dót, og lét við það sitja. Fór svo að borga til Allianz, og vegna þess hve ég þénaði vel þá safnaðist hratt upp.
Svo las ég grein í The Economist um þessi stóru evrópsku tryggingarfélög þar sem var bent á að þetta væri svolítið hættulegt. Ég man ekki nákvæmlega hvað var sagt, en inntakið var að félögin lofuðu öryggri fjárfestingu en þar sem hagvöxtur væri ekki öruggur væri ekki ólíklegt að eitthvað yrði undan að láta. Þegar maður safnar saman eftirlaununum sínum væri betra að vera í öruggu kerfi (frábrugðið tryggingum, til dæmis).
Vegna þessa ákvað ég að hætta hjá Allianz og fara til íslensks félags. Þá var mér sagt að samkvæmt einhverju smáu letri í þýska samningnum mundi ég tapa öllu fénu mínu sem ég hafði safnað saman ef ég léti verða af því. Hvort ég vildi ekki vera bara áfram hjá þeim. Þetta fannst mér ekki traustvekjandi, því ef smáa þýska letrið segði þetta núna þegar ég átti hundrað þúsund hjá þeim, hvað mundi annað þýskt letur segja eftir einhverja áratugi þegar ég ætti hjá þeim milljónatugi? Þannig að við ákváðum að fara strax, þrátt fyrir tapið (það er rétt að taka fram að ég fékk ekki eyri af því sem ég hafði safnað!).
Vegna þessa finnst mér kyndugt þegar sama félag minnir mann á lífeyrisaukann sinn...
laugardagur, apríl 23, 2005
Andlit
Ég var að klára við málverk sem ég hef hugsað um lengi. Það er andlit af manni eða einhverju svoleiðis (púka, djöfli). Maður sér ekki vel hvað er. Mér finnast þannig myndir flottastar, þar sem hlutirnir renna saman og maður veit ekki alveg hvað horft er á. Þá fer ímyndunaraflið kannski af stað, og jafnvel að einhverjar tilfinningar vakna. Hér vildi ég vekja óhug.
Ég skal viðurkenna að mér finnst málverkið nokkuð vel heppnað. Hins vegar kemur það oft fyrir að mér finnst málverk gott að kveldi þegar ég lýk við það, en svo ljótt morguninn eftir. Þá mála ég yfir það. Kannski þetta hverfi á morgun?
.
föstudagur, apríl 22, 2005
Sögin
Sáum mynd í gær sem heitir "Saw". Þetta var mynd í anda "Seven" en náði samt aldrei sama klassa. Kannski vegna þess að hún hvar of mikil kópía, en svo var persónusköpunin ekki rík og leikurinn ekki eins góður og plottið ekki heldur. Þó var plottið allt í lagi.
Það gengur út á að geðsjúklingur tekur fólk og kemur því í þær aðstæður að það annað hvort drepur sjálft sig eða verður að drepa einhvern annan til að bjarga eigin skinni. Það virkar: Þetta er ógurlegt blóðbað.
Það sem er flott er aðallega tvennt. Maður heldur alltaf að einhver annar sé morðinginn en er það í raun (þó eftirá að hyggja hefði manni svosum getað dottið í hug rétti maðurinn). Og svo endar myndin illa; það illa sigrar að lokum! Mér leiðist þetta einfalda plott sem veður uppi í Hollywood myndunum og er andstætt þessu.
Þannig að ef þér finnst gaman af að sjá blóð og spennu þá er sögin ágætis afþreying. Mæli með henni.
fimmtudagur, apríl 21, 2005
Aðjúnkt
Ég er aðjúnkt við sjórnmálafræðiskor Háskólans! Fékk að vita það í gær, og svo staðfestingu í dag. Frábært!
þriðjudagur, apríl 19, 2005
Páfi
Flott hjá okkur kaþólskum að kjósa yfirmann rannsóknarréttarins sem Páfa. Stíll á því!
mánudagur, apríl 18, 2005
Leiðinlegu bækurnar
Í gær skrifaði ég um góða bók en nú um leiðinlegustu bækur í heimi. Það eru "umferðarsögur" sem dóttir mín fær reglulega sendar frá Umferðastofu. Það er eitthvað opinbert batterí sem á að bæta umferðarmenningu landans. Það fá allir krakkar landsins þessar bækur sendar. Hver bók á að kenna eitthvað eitt atriði um umferð, eins og bókin sem kom í dag með póstinum á að kenna börnunum að labba vinstra megin á götum sem hafa ekki gangstétt. Svo var ein sem átti að kenna krökkum að leika sér frekar í snjónum í görðum en úti á götu. Gallinn við þessar bækur eru hve ofboðslega leiðinlegar þær eru.
Á kvöldin lesum við alltaf fyrir dóttur okkar, og hún velur sjálf bækurnar. Hingað til hef ég yfirleitt lesið þessar bækur - við köllum þær "leiðinlegu bækurnar" - þegar hún vill (konan mín les alltaf á frönsku og ég á íslensku, þannig að það er alltaf mitt hlutskipti að lesa "leiðinlegu bækurnar" þegar þær eru lesnar). En nú hætti ég. Þetta er of lélegt. Bæði er söguþráðurinn ofboðslega klénn og persónusköpunin léleg og myndirnar illa gerðar og allt.
Þetta er svo ofboðslega "politically correct" að mann langar að gubba. Gerist í litlu þorpi við sjávarsíðuna, og stráknum finnst rauður fallegasti liturinn og vill helst skoða blóm (!), og stelpan er frökk og svo er hundkvikindi sem á að vera svo skemmilegur, og svo er einstæða foreldrið... Persónurnar eru eins tómar og ómerkilegar og mest má vera. Og svo eru myndirnar: Það er einhver amatör sem teiknar þetta sem heldur að hann kunni að teikna. Sá stíll þar sem málarinn reynir að gera hlutina raunsæja en getur það alls ekki (þá finnst mér betri stíll á til dæmis myndum Nínu Tryggvadóttur í barnabókinni Halla sem er um ljóð Steins Steinarrs; þar gerir hún ekki andlit á persónurnar (þó efa ég ekki að hún hefði getað það) en samt eru myndirnar sterkar og fullar af karakter).
Jæja, þetta er sem sagt nærri eins lélegt og mest má vera. En hvers vegna er ég að skrifa um það? Jú vegna þess að mér finnst þetta dæmigert fyrir það sem er gert fyrir peninginn okkar. Einkafyrirtæki sem gæfi svona bækur út mundi reyna að finna eitthvað fólk sem kynni að skrifa og teikna (eins og Stein og Nínu), og mundi ekki láta sér detta í hug að gefa þetta drasl út. En vegna þess að það eru skattarnir sem borga hendir fólk þessu bara í ruslið og svo er öllum sama. Ekki gott!
sunnudagur, apríl 17, 2005
Skuggabaldur
Var að klára við góða íslenska bók! Ég sem hef vanist því að íslenskar bækur séu lélegar. Kannski ekki alltaf lélegar, því sumar eru skrifaðar með góðum stíl og fallegum orðum og svoleiðis. En alltaf leiðinlegur (fyrir utan Laxness). Vegna þessa var ég hættur að lesa bækur eftir íslenska höfunda. Svo fór ég að lesa Skugga-baldur eftir Sjón og fannst hún bara skemmtileg.
Hann notar gömul orð, enda á sagan að gerast 1883, ef ég man rétt, og stíllinn er skemmtilegur. Hann dregur setningarnra á langinn og lengir þær gjarnar með bandstriki eða "punkti-kommu" eða jafnvel bæði í sömu setningu. Ég kann vel við svoleiðis. Það besta er að það er persónusköpun í sögunni sem er svolítið góð - þó hún sé ekkert mjög djúp. Það er "góði kallin" og "vondi kallinn" og svo "saklausa stúlkan" sem þar að auki er mongólíti (allt ógurlega politacally correct). Og svo er bókin obbolítið spennandi á einum kafla, og endirinn kemur á óvart.
Sem sé: Íslensk bók sem er þess virði að lesa! Óvænt.
laugardagur, apríl 16, 2005
Fullnæging
Í póstkassann í morgun kom blaðið Femin.is. Það er helgað kynlífi þessa vikuna. Ég er ekki enn búinn að lesa allt blaðið (en kem til með að gera það) en er alveg hjartanlega sammála ritstjóra þess úr leiðara. Hún sagði tvennt um þessi mál. Í fyrsta lagi að það væri stórkostleg bylting sem hefði átt sér stað á síðustu áratugum að nú væru konur farnar að lifa alvöru kynlífi. Áður var þetta bara til að búa til börn en nú snérist kynlíf um ánægju. Þessi breyting á sérstaklega við um konur því karlar hafa alltaf fengið það, annars kemur jú ekkert sæði. En konurnar áttu alltaf á hættu að verða ófrískar og gátu því ekki leikið sér eins mikið á þessum vettvangi. Að sjálfsögðu er femin.is ekkert flókið félagsfræðilegt tímarit þannig að greiningarnar eru ekki djúpar; ekki var minnst á þann þátt sem ríkjandi hugsanagangur (kristnin...) átti í að bæla ánægjuhlutann við kynlíf. Ekki var heldur minnst á þá gríðarlegu breytingu að nú eru konur fjárhagslega óháðar og geta því verið með þeim sem þær vilja, já eða einar.
Hinn hlutinn á kynlífi er hversu gott og hollt það er. Þarna sé ég eitt sem ég hafði ekki heyrt áður. Sem sé að könnun sýni að íslenskar konur fái fullnægingu tvisvar á viku að meðaltali, og þá annað hvort með samförum eða sjálfsfróun. Það er líklegt að fyrir kannski tveimur, þremur kynslóðum hafi konur yfirleitt ekki fengið "það". Og pæliði í því hvað meðalhamingja samfélagsins er miklu meiri nú en þá fyrir vikið. Gott mál: Allir að fá það!
Bomba
Nú er ég að prófa að setja inn mynd af kjarnorkusprengjunni í Nagasaki.
.
föstudagur, apríl 15, 2005
Myndir
Minnislisti:
- Þarf að læra að setja myndir á bloggið...
fimmtudagur, apríl 14, 2005
Hetja
Í Fréttablaðinu fyrir nokkrum dögum var viðtal við konu sem berst á móti kynferðislegri misnotkun barna. Ég man ekki hvað hún heitir, en hún hafði reynslu af því að stjúpfaðir hennar hafði misnotað hana kynferðislega frá því hún var lítið barn. Ég ætla ekki að tjá mig hér um það hvað mér finnst óskiljanlegt að bera girndir til barna og hvað þá að fara að gera eitthvað kynferðislegt með þeim. Og þessir viðbjóðir eru jafnvel að misnota smábörn sem eru aðeins nokkurra mánaða eða ára gömul. Mér finnst raunar að það ætti að gelda þessi kvikindi og gefa þeim þar að auki lyf sem draga úr þeim kynhvötina. Annars halda þeir alltaf áfram (en ekki eru allir sálfræðingar sammála því; segja að það sé hægt að lækna þetta).
Það sem mér fannst ótrúlegast við sögu konunnar, og sem er líka mjög óhugnanlegt, er að börnin kenna sjálfum sér um. Skammast sín og fela. Og svo brenglast sjálfsvitundin og allt. Maður skilur það ekki enda held ég að svona öfgaaðstæður geti enginn skilið sem ekki hefur reynt. Og þar að auki er hugsun barna oft svo undarlega frábrugðin því sem okkur finnst eðlilegt. En hér er sem sagt það sem mér fannst svo aðdáunarvert hjá konunni: Hún hafði varpað frá sér sektarkendinni með að tala um hlutinn. Þetta var ekki henni að kenna. Og það að segja það hátt og snjallt er besta leiðin til að losna við þá eyðileggjandi tilfinningu að ofbeldið sé manns eigin sök.
Einu sinni var ég að vinna sem strák (ok, hann mundi teljast "maður" eða "kall"...) sem hafði verið barinn eins og harðfiskur af stjúpföður sínum árum saman. Hann sagði líka öllum frá því enda var þetta ekkert honum að kenna - og mér fannst það aðdáunarvert. Held það sé miklu betra fyrir hann en að fela ofbeldið; hann kemst miklu frekar yfir það þannig. Nú er ég ekkert að segja að fólk ætti að hrópa um það á öllum götuhornum (enda var hann ekkert þannig) en bara ekki skammast sín.
Vegna þess að konan í Fréttablaðinu og fyrrum vinnufélagi minn tala um þessa erfiða hluti finnst mér þau menn að meiru. Þar að auki reynir hún að hjálpa börnum og koma í veg fyrir að þau lendi í því sama og hún sjálf: Hún er hetja!
miðvikudagur, apríl 13, 2005
Próf
Mér gekk mjög vel í prófinu í dag. Það var lífeðlisfræði. Að vísu veit ég ekki alveg og hef lært að maður á aldrei að staðhæfa eftir próf að vel hafi gengið eða illa. Oft hefur maður ansi rangar hugmyndir um þá hluti. En mér fannst mér sem sagt ganga vel. Ef einkunnirnar staðfesta það þá breyti ég mínum lærdómsháttum héðan í frá. Á meðan á kennslunni stendur reyni ég að halda í við kennarann á bókinni, og lesa jafnt og þétt. Að sönnu ákveður maður þetta í hvert skiptið sem kennsla hefst og stendur aldrei við það. Þannig að þar verður engin breyting. Hins vegar ætla ég héðan í frá að einbeita mér að því í próflestrinum að læra gömul próf. Mér hefur oft verið bent á þetta en einhvern vegin aldrei keypt það hingað til. En nú er ég kaupandi!
Hu
Hér er einn góður: http://masteroni.student.utwente.nl/hu.html
Það verður að hafa hljóðið á til að ná brandaranum.
... takk Fjólus!
þriðjudagur, apríl 12, 2005
Save!
Það er eitthvað djöfuls prógram búið að koma sér fyrir í tölvunni minni. Þegar ég er á netinu hoppa alltaf upp auglýsingar, núna áðan var þar fögur snót á surfdótinu (man ekki hvað það heitir sem fólk notar til að "surfa" á sjó; "surfing" sko) sínu á sjónum með sól og hitabeltiseyjar í baksýn og horfði á mig girndaraugum. Veit ekki alveg hvað hún er að auglýsa. Athugaði það ekki því ég er ekki sannfærður um að hún girnist mig, sko í alvörunni. En gæti það verið, samt? Náttúrulega er fræðilegur möguleiki...
sunnudagur, apríl 10, 2005
Première
Þessi prófatörn er merkisviðburður í prófasögu minni. Í fyrsta skiptið einbeiti ég mér að því að læra gömul próf. Hef aldrei gert það almennilega áður og finnst það bara ágætt. En svo gerðist það í dag að í fyrsta skipti á ævinni læri ég fyrir próf með einhverjum öðrum. Hingað til hef ég verið frekar einfari í þeim efnum. En svo tókum við Ása hjúkrunarfræðingur okkur saman og fórum yfir gömlu prófin saman. Það var frábært... Það gagnaðist mér vel, og ég held það eigi við um hana líka.
Annað merkilegt gerðist í fyrsta skiptið í dag: Hún Maia mín las í fyrsta skiptið áreynslulítið. Að vísu er textin auðveldur - annað hvort væri nú - en hún bæði þekkti orð (en það er þannig sem við lesum oftast) og svo gat hún líka sett saman hljóðin sem stafirnir tákna alveg ein og fattað þannig um hvaða orð var að ræða. Ég var "impressed".
laugardagur, apríl 09, 2005
Zen
Nú ætla ég að fara að klappa með annarri hendi.
Eilíf próf
Djöfull er ég orðinn þreyttur á því fyrirkomulagi læknadeildar að hafa próf á nokkurra vikna fresti. Nú er hvert fag kennt af miklum móð eitt og sér, þangað til það er búið. Þá er próf og síðan tekur næsta fag við (raunar eru yfirleitt tvö fög saman í "blokk"). Áður var kerfið eins og annars staðar: Öll fög annarinnar kennd saman og svo próf í öllu klabbinu í desember eða í maí. Þá voru tvær próftarnir á ári.
Núna sem sagt er maður í próftörn oft á vetri - það verða þrjár svona tarnir bara á þessari önn! - en ekki bara tvisvar. Gallinn er að álagið í hverri törn er svipað mikið, þannig að það er ekki þannig að þreytan og allt það minnki í hvert skipti sem próf eru. Þess vegna tekur námið allt miklu meira á.
Auðvitað væri þetta allt í lagi ef maður hefði vit á að læra alltaf jafn óðum, setjast niður eftir kennslu og lesa um efni dagsins. Í því miður hefur maður nú víst ekki þroska til þess...
Ég er orðinn helvíti þreyttur á þessum andskotans prófum.
fimmtudagur, apríl 07, 2005
Relations...
Enskur lávarður og frú hans settust niður fyrir framan arineldinn eitt kvöld í stóra salnum í kastalanum. Hann fékk sér whiskeylögg og hún tesopa. Þau lesa. Skyndilega lítur hún á bónda sinn og segir "Say Archibald, do we not have sexual relations?"
"But certainly my dear, we do".
"Do you not believe we should invite them some day?"
Lítill tími til að skrifa þessa dagana...
miðvikudagur, apríl 06, 2005
Diplómatablabla
Mér finnst hjákátlegt að lesa hjá forsetanum (eða ég held það hafi verið hann sem sagði þetta) að páfinn hafi beðið sérstaklega fyrir Íslandi (Íslendingum væntanlega) og að þetta land hafi verið páfa sérstaklega kært. Það er einkennilegt að þetta fólk sem er í diplómatastöðunum haldi síknt og heilagt áfram að segja svona bull... því hver trúir þessu kjaftæði? Páfinn kom hingað og messaði yfir lýðnum einu sinni í kulda og strekki á leið um Norðurlöndin. Svo fór hann. Og kom aldrei til baka.
Þetta bla bla hjá Óla grís er ekkert einsdæmi. Forsetar, bæði Óli en líka Vigdís, og ráðherrar eru sífellt að endurtaka hve mikil vinátta ríki á milli landa þegar þau fara í opinberar heimsóknir til. Þó að það sé að sjálfsögðu ekkert rétt oftast nær. Tók sérstaklega eftir þessu með Frakkland þegar ég bjó þar. Þegar Mitterrand kom hingað var þetta eilífa suð, en samt sér maður hve lítilfjörlegt Ísland er í augum Frakka. Afríkulönd sem Íslendingar kunna ekki að nefna eru í meiri hávegum höfð en Ísland í Frakklandi. Samt: "Sérstök vinátta sem hefur tengt Ísland og Frakkland í gegnum aldirnar bla bla...".
Þetta fer obbolítið í taugarnar á mér - þoli ekki hræsni.
þriðjudagur, apríl 05, 2005
Helvítis afnotagjöldin
Í morgun barst rukkunarseðillinn fyrir afnotagjöldin. Þessi gjöld fara í taugarnar á mér því ég veit ekki hvers vegna ég þarf að vera að borga fyrir þetta sjónvarp. Ekki bað ég um neitt. Og raunar horfi ég, og við hér, ákaflega sjaldan á það.
Svo eru ekki neinir smápeningar á ferðinni fyrir fátækt fólk. Þrjú þúsund kall á mánuði, og það munar heldur betur um minna. Er á móti þessu.
Sameindir
Var að koma úr prófi. Fagið heitir því hátíðlega nafni Lífefna og sameindalíffræði, og snýst um mat sem maður borðar og hvernig þetta virkar allt inni í manni. Gríðarlega áhugavert, enda hef ég alltaf haft áhuga á næringarfræði. Því hvernig sykur er notaður, fita eða prótein. Hvers vegna vítamín eru nauðsynleg og steinefni. Svo bætist að sjálfsögðu við hvernig sjúkdómar geta spilað þarna inn í. En mér gekk sem sagt vel á prófinu.
Það sakaði ekki að ég er loksins farinn að komast upp á lagið með að læra gömul próf. Byrjaði að vísu full seint á því í þetta skiptið (og hafði aðeins þrjá daga) en það ber áreiðanlega ávöxt. Eftir viku fer ég svo í annað próf, lífeðlisfræði, og ætla að reyna að gefa mér góðan tíma til að læra öll gömul próf í faginu sem ég kemst yfir.
sunnudagur, apríl 03, 2005
Einn djarfur
Tvær sáðfrumur eru á gangi. Önnur þeirra segir: "Ég er svo þreytt, ég get ekki meir. Ég vona að við förum bráðum að hitta eggfrumu".
Hin: "Ég vil ekki valda þér vonbrigðum, en við vorum rétt að fara framhjá hálskirtlunum..."
laugardagur, apríl 02, 2005
Rien de rien
Er orðinn leiður á vetrinum. Svo kom snjór...
föstudagur, apríl 01, 2005
Vinir og vandamenn
Tengdasonur Tryggva Ólafssonar málara furðaði sig á því um daginn að Tryggvi hefði ekki fengið styrk til að opna sýningu. Hann hafði sótt um það hjá einhverju batteríi sem fær peninga frá okkur til umráða. Held það heiti Samband Íslenskra Myndlistarmanna, SÍM. Þetta batterí á sem sagt að deila skattpeningunum út til myndlistarmanna, og meðal annars til að styrkja sýningar.
Tengdarsonurinn fór og athugaði hverjir hefðu fengið styrki, og þá kom í ljós að þeir sem stjórna SÍM höfðu látið sjálfa sig, maka og vina njóta þeirra. Enda auðvelt því að það getur hver sem er farið að kalla sig listamann: Bara að fara að mála eða skera út styttur eða gera eitthvað, og ekki sakar að fara í eitthvað listanám. Þá getur maður fengið styrki frá SÍM.
Það má spyrja sig að því hvort þetta sé eðlilegt. Skv. anda stjórnsýslulaganna er það það ekki, þó það sé kannski hægt að haga hlutunum þannig að bókstafur laganna sé ekki brotinn (og hefur áreiðanlega verið gert). Svo er náttúrulega mjög ólíklegt að einhver fari að kæra það til dómstóla að hafa ekki fengið styrk. Þannig að stjórnendur SÍM þurfa ekki svo mikið að óttast. Við þær aðstæður er kannski ekki undarlegt að þetta fólk skuli veita sjálfu sér peninga - það er hvort eð er ekki það sem borgar, heldur pöpullinn, og öllum er nokk sama um það.
Það er önnur spurning sem mér þykir ekki síður athyglisverð. Sem sé hvort þetta segi ekki ansi mikið um allar þessar styrkveitingar, og það hvort að þær eigi rétt á sér. Það er alveg öruggt mál að list á íslandi ber sig ekkert betur þó að svona styrkir séu til, þó að vinirnir og vandamennirnir fái ekki auka spón í askinn. Þar með sé ég ekki réttlætinguna fyrir að hafa allt þetta styrkjavesen út opinberum sjóðum.
|
fimmtudagur, mars 31, 2005
Angst
Djöfull er ég orðinn gamall. Var að fatta að bráðum verð ég 39 ára. Og ég sem stóð alltaf í þeirri meiningu að ég væri bara 37 ára. Þetta finnst mér ekki gott. Ástæðan er ekki sú að ég finni fyrir einhverri niðurleið. Líkamlega hef ég aldrei verið í eins góðu formi og ég er nú, og andlega er þetta líka allt í lagi. Er ekki enn farinn að finna fyrir gleymsku ellinnar.
Það sem er slæmt er að dauðinn nálgast; ég er búinn með helming ævinnar. Það er ef allt fer að óskum og ég lifi eins og fólk flest. Annars getur maður svo sum alltaf drepist fyrr úr sjúkdómum og slysum og öllu því. Og eftir dauðann er maður bara búinn að vera. Að eilífu - og það er ansi langur tími. Ekkert meir, búið; "No more". Það finnst mér hroðaleg tilhugsun; ég er með dauðaangist.
Í sjálfu sér ætti maður ekkert að hafa meiri "Angst" gagnvart dauðanum þegar maður er búinn að ná miðjum aldri heldur en þegar maður er yngri. Hann nálgast jú alltaf. Og þegar maður miðar þann tíma sem maður hefur við þann sem tekur við þá skiptir kannski ekki máli hvort það séu fjörtíu ár á móti eilífð eða fimmtíu ár á móti eilífð. Þetta er alltaf ofsalega stuttur tími sem maður hefur.
Eða ætli þetta sé kannski ekki allt búið eftir dauðann? Ætli það sé þarna eitthvað...?
Annars var ég að ákveða að hætta að sletta útlendum orðum eins mikið og ég hef gert hingað til. Búinn að fá svolitla leið á því. Nema náttúrulega þegar ég nota gæsalappir og vitna í Shakespeare eins og hér að ofan (að vísu er tilvitnunin stutt og vesældarleg).
Shit, var að komast að því rétt í þessu að ég er þá kominn í hóp "hvítra miðaldra karlmanna" en þeir eru vondir eins og allir vita. Er ég þá vondur (varð á skjóta svoldið á femínista)?
miðvikudagur, mars 30, 2005
Þjóðerni orða III
Gleymdi að segja að ég er alveg sammála Arnóri hér í commenti: Það er glatað að kíkja í orðabækur þegar maður ætlar að komast að raun um það hvort orð sé af einhverju þjóðerni eða ekki. Í orðabókum sér maður aðeins þær hugmyndir sem orðabókahöfundurinn hafði um þau mál og ekki annað. Það getur í sjálfu sér verið áhugavert, en það er annað. Svo gæti maður spurt sig: Ef orðabókahöfundur getur ákvarðað að orð sé t.d. íslenskt (með að setja það í bókina sína), hvaðan kom honum vald til þess?
Nei, maður verður að finna þær forsendur sem miða má við og sem orðabókahöfundurinn getur svo tekið gildar eða ekki.
þriðjudagur, mars 29, 2005
Þjóðerni orða II
Ég held að það sé yfirleitt ekki hægt að finna nægileg skilyrði þess að orð séu íslensk í orðunum sjálfum. Nauðsynleg skilyrði er hins vegar hægt að finna, og þar sé ég tvö í fljótu bragði. Í orðinu mega ekki vera hljóð sem ekki eru til í íslensku og þau verða að laga sig að málfræði tungumálsins.
Íslenskt orð inniheldur ekki hljóð eins og þau sem eru túlkuð með stöfunum j eða g í frönsku, eða þá z í ensku (og frönsku). Þannig mætti halda áfram að telja hljóð sem eru til í framandi tungum en ekki í íslensku. Til dæmis eru tungumál töluð í syðsta hluta Afríku þar sem smellir gegna einhverju hlutverki.
Svipaða sögu má segja um málfræði: Endingin -ism lagar sig ekki að íslenskri málfræði. Því væri ómögulegt að segja orð eins og surrealism eða impressionism íslensk.
Þessar tvær forsendur koma þó ekki í veg fyrir að orð sem er upprunalega sagt með framandi hljóði eða með ankannalega endingu geti orðið íslenskt. Þá er því aðeins breytt. Sem dæmi má nefna súrrealismi (að vísu eru kann
***
(að vísu eru kannski ekki allir á því að það sé íslenskt, en ég ætla að færa rök fyrir því að svo sé).
Ég veit að þessar reglur eru næsta sjálfsagðar, en þó verður að hafa afgreitt þær til að geta haldið áfram með röksemdafærsluna.
mánudagur, mars 28, 2005
Þjóðerni orða I
Jmh
Það er áhugaverð umræða á netsíðu læknanema um þjóðerni orða. Hún spratt af því að einn kennari okkar er mikill áhugamaður um íslenska tungu. Svo mjög að hann "íslenskar" útlend orð á ensímum og efnum líkamans. Það sem hann kallar íslenskt orð efna er útlenda orðið skrifað með íslenskum stöfum.
Mér finnst þetta oft hjákátlegt framtak þar sem mér finnst undarleg lógík á bak við það að álíta það eitt að skrifa orð með íslensku gera það að íslensku orði. Mér virðist það oftast, einfaldlega, vera sama útlenda orðið skrifað upp á íslensku. Sem dæmi má taka orðið synthasi sem hann skrifar synþasi og kallar íslensku. Svona mætti lengi halda áfram: Glúkóneógenesis er víst íslenskara en gluconeogenesis, og kílómíkron þjóðlegra en chylomicron.
Þessi dæmi eru augljóslega valin þannig að hugmynd kennarans virðist fáránleg. En ef maður tekur orð sem gætu talist nærri því að vera íslensk: Er insúlín íslenskara orð en insulin, eða glúkósi þjóðlegra en glucose?
Má vera, en það fer eftir skilgreiningunni því hvenær orð er íslenskt? Hvenær er það; hvaða skilyrðum þarf orð að fullnægja til að teljast íslenskt?
sunnudagur, mars 27, 2005
Gleðilega páska
Jmh
Raunar hef ég aldrei getað skilið helgidóminn varðandi páskana. Auðvitað veit ég að þá er dauði Jesús og upprisan svo á eftir og allt það. En einhvern vegin hefur þetta alltaf farið fyrir ofan garð og neðan hjá mér. Efast um að breytingar verði á því héðan í frá. Nú er mesta gleðin við þetta að sjá ánægjuna í augum barnanna sinna - en nú er ég orðinn væminn, og hætti.
laugardagur, mars 26, 2005
Reykingar og kurteisi
Farsælasta lausnin á reykingamálum er að fólk sýni kurteisi. Maður á ekki að svala eigin fýsnum á þann hátt að öðrum þyki óþægilegt; það er ókurteisi. Og auðvitað er það dónaskapur að taka upp eitthvað amboð fyrir framan nefið á öðrum og spúa fýlu í kringum sig svo öðrum sé ami að. Þannig mega reykingamenn reykja meðal þeirra sem er alveg sama en ekki innan um fólk sem lýkar það ekki. Það á ekki að setja lög um svoleiðis hluti.
Því svo má spyrja sig hvort ókurteisin geti ekki líka verið á hinn vegin. Ef fólk er samankomið sem hefur sömu fýsnir og vill svala þeim saman, í hóp, væri það ekki dónaskapur af þeim sem ekki er sama sinnis að banna það? Ætti viðkomandi ekki frekar að hverfa á braut?
Því segi ég það að mér finndist farsælla að stofna reyklausan bar en að banna öllum að reykja á öllum börum.
föstudagur, mars 25, 2005
Refsiauki
Jmh
Í grein í Fréttablaðinu í dag talar Baldur Kristjánsson um rasisma. Ég kann engin deili á honum, en sá að hann er varaforseti Evrópunefndar gegn kynþáttamisrétti. Mér finnst það kyndugt því það er greinilegt á skrifum hans að hann skilur ekki mikið um rasisma. Kannski einhver Framsóknarmaður sem hefur fengið embættið í gegnum flokkinn?
En hvað um það. Hann segir sem sagt að Íslendingar ættu að taka hugtakið "hate-crime" sem refsiauka í lög hér. Þannig væri alvarlegra að berja einhvern ef maður gerir það vegna einhvers "hate" (kynþáttafordómum, eða slíkt) en ef ástæðan er önnur. Get ekki alveg séð sanngirnina í því; er ekki alltaf jafn andstyggilegt að vera barinn (eða drepinn, eða hvað það nú er)? Væri betra ef maður er barinn af tilviljun, svo dæmi sé tekið, en vegna rasisma árásarmannsins? Ætti þá að refsa honum á vægari hátt ef hann "hatar" mig ekki vegna einhvers hóps sem ég kann að vera hluti af?
Burt...!?!
Jmh
Ég var að setja haloscan á síðuna mína og þá strokuðust öll gömlu commentin burt? Veit einhver hvort það sé hægt að finna þau aftur einhvern vegin?
fimmtudagur, mars 24, 2005
Reykingabann á skemmtistöðum - uppkast
Jmh
Hér er uppkast að svari á hálfgerðu bloggi sem ég skrifaði um reykingabann á skemmtistöðum. Þetta er bara uppkast og ég hef ekki tíma til að klára það núna. Þó sjást hugmyndirnar sem ég held að skipti máli:
Ég held að það sé oft gott að fjalla um röksemdir eina á fætur annarri þegar hugsað er um flókið mál eins og þetta. Og mér virðast þrjú rök fyrir því að banna reykingar á skemmtistöðum. 1. Óbeinar reykingar eru óhollar fyrir aðra, 2. reykingar eru slæmar fyrir þá sem reykja, 3. reykingar eru óþægilegar fyrir þá sem ekki reykja.
Óbeinar reykingar
Ég verð að viðurkenna það að ég hef heyrt að óhollusta óbeinna reykinga hefur ekki verið sönnuð. Að vísu var þetta í grein í The Economist, sem er ekki læknablað eða sérhæft í þessum málum, þó það sé tiltölulega virt. Og svo eru líka einhver ár síðan ég las þetta, tvö eða þrjú eða eitthvað svoleiðis. Vel getur verið að nýrri rannsóknir sýni fram á óhollustu óbeinna reykinga.
Svo verður náttúrulega að gera grein fyrir þeim sjúkdómum sem um ræðir. Það er ákaflega líklegt (held ég) að þéttur tóbaksreykur valdi óþægindum í hálsi þó að hann leiði ekki endilega til krabbameins. En ég bara þekki þetta ekki.
Hins vegar held ég að það sé öruggt að reykur verður að vera þykkur og maður verður að anda honum að sér í langan tíma til að hægt sé að tala um óbeinar reykingar. Maður verður að vera lokaður í herbergi eða búa með reykingafólki til að reykja óbeint. Annars fær maður svo óskaplega lítið ofan í sig að það veldur varla miklum skaða (að vísu sagði Helgi krabbameinslæknir að ein sígaretta getur verið hættuleg...). Ef það er rétt, þá er varla rétt að rykmökkurinn á skemmtistöðum sé hættulegur venjulegu fólki, sem þar er í nokkrar klukkustundir á mánuði. Og ef það er rétt, þá er hér varla gild röksemd fyrir að banna reykingar á skemmtistöðum (fyrir utan þá sem vinna þar, en væri ekki nær að hætta að vinna á skemmtistað heldur en að banna öðrum að reykja). Eða að minnsta kosti virðist mér ekki augljóst að banna beri reykingar á skemmtistöðum ef það er rétt að þær eru í raun ekki hættulegar öðrum.
Næsta röksemd lýtur að því að það eigi að banna reykingar á skemmtistöðum vegna þess að þær eru slæmar fyrir heilsu þeirra sem reykja. Hér held ég að minni spurning að þessi röksemd gefur ekki tilefni til banns. En þó er það ekki augljóst. Mér finnst gott að hugsa þetta með tilliti til öryggisbelta og fitu. Það er staðreynd að það er betra að vera með öryggisbelti en ekki, og það er líka staðreynd að það er hættulegt að vera of feitur (of feitt fólk er líklegra til að fá alls konar sjúkdóma en aðrir). Í öðru tilfellinu grípur ríkið inn í líf venjulegs fólks og neyðir það til að setja á sig öryggisbelti eða í hinu tilfellinu ekki (það mætti hugsa sér að ríkið gripi inn í fitu fólks með að sekta fyrir offitu eða slíkt). Ég held ástæðan sé sú að það hvort að fólk noti öryggisbelti eða ekki er lítilfjörlegt - fáir taka það svo nærri sér að njörva sig niður að það sé sterk mótbára við lögunum. Hins vegar væru fitusektir miklu meira "inngrip" inn í líf fólks að slíkt væri illréttlætanlegt. Þetta er spurning um það hversu miklu megi fórna af einkalífi fólks, með afskiptum ríkisins til að nálgast eitthvert gott markmið. Nú eru reykingar mjög mikilvægar fyrir reykingafólk og spurning hvort það sé réttlætanlegt að láta það hætta að reykja þó það væri gott fyrir samfélagið og það sjálft.
Raunar fellur þessi röksemd - láta fólk hætta að reykja á skemmtistöðum því það er óholt fyrir það sjálft - um sjálfa sig því reykingafólkið nær upp "töpuðum reyk" með að reykja meira síðar. Þannig að spurningin, varðandi þessa röksemd, er í raun sú hvort alveg ætti að banna reykingar eða ekki.
Svo er það spurningin um það hvort það eigi að banna reykingar á skemmtistöðum af því að reykingar eru óþægilegar. Persónulega líður mér alltaf mjög illa þegar til stendur að gera slíkt. Svo margt getur verið óþægilegt fyrir einhverja að það er illt að sjá hvar á að enda ef maður byrjar á því að banna óþægilega hluti. Eins og blessaður jafnréttisfulltúinn sem vildi banna klámvísur (ekki lagalega þó... held ég). Það er rétt að einhverjum þykir áreiðanlega óþægilegt að lesa klámvísur, en er það næg ástæða fyrir því að banna þeim sem vilja fara með svoleiðis að skemmta sér á þann hátt? Ég held ekki. Og af sömu ástæðu held ég að það væri ekki réttlætanlegt að banna reykingar á skemmtistöðum af því að fólki þykir þær óþægilegar.
Niðurstaðan af þessu öllu er að ég held það sé ekki rétt að banna reykingar á skemmtistöðum.
miðvikudagur, mars 23, 2005
Skyldur
Jmh
Það er áhugaverð umræða á bloggi sem ég les alltaf (hans Frikka) um tilgang lífsins. Þar virðist fólk álíta að hamingjuleit sé það sem blívur. Raunar held ég að það sé almenn skoðun fólks í samfélaginu. Í sjálfu sér er ég sammála því. Tala nú ekki um ef það er ekki til neinn Guð eða neitt yfirnáttúrulegt. Ef við bara drepumst eftir lífið og svo ekkert meir.
Hins vegar held ég að við höfum líka skyldur. Og þá ekki aðeins skyldur gagnvart hamingju okkar og þeirra sem standa okkur nærri - og hverra hamingja stuðlar að okkar hamingju. Ég held að við höfum skyldur gagnvart því sem er gott og rétt (sem verður þá náttúrulega það sem við álítum gott og rétt). Finnist manni eitthvað ekki gott, til að mynda, á hann ekki að taka þátt í því þó sú ákvörðun kunni að koma honum og hans fólki illa - svona hamingjulega séð.
Tökum dæmi af einhverjum sem er í stjórnmálaflokki og hann er ekki sammála mikilvægum atriðum í stefnumálum flokksins. Hins vegar er frami hans hraður innan flokksins, og víst að ef hann verður þar áfram kemst hann í feit embætti (eða líklegt í það minnsta). Það að vera í feitu embætti kemur fjölskyldunni vel því peningarnir flæða inn, statusinn er góður und alles. Þannig eykst hamingja hennar og viðkomandi flokksmanns.
Hins vegar held ég að hann hafi skyldur gagnvart sannfæringu sinni og séu þær í andstöðu við markmið hamingjuleitarinnar, þá verður að hafa það: Hamingjan minnkar.
Svo mætti svosum segja að þarna sé engin andstaða, því hamingja þessa einstaklings felst í því að fara að sannfæringu sinni. Það má vera. Veit ekki.
Absúrdleikhús
Jmh
Ef ég mundi skrifa leikrit þá væri það absúrd. Fólk segði hluti á kant hvort við annað, gerði fáránlega hluti eins og að strippa syngjandi Maístjörnuna, eða að skríða um gólf eins og dýr og tala um Platón og Aristóteles. Djöfull væri það leiðinlegt en kannski svolítið athyglisvert. Tek það fram að ég ætla aldrei að skrifa leikrit.
þriðjudagur, mars 22, 2005
Guð blessi Landsbankann
Jmh
Rödd lítils og saklauss barns: Pabbi, vill bankinn ekki hjálpa fólki?
P.: Jú barnið mitt. Bankinn er góður.
B.: Af hverju hjálpaði hann þá ekki litlu stúlkunni með eldspíturnar?
P.: Hann hefur kannski ekki vitað af henni dóttir mín.
B.: En eeef hann hefði vitað af henni, þá hefði hann keypt af henni eldspítur. Er það ekki pabbi?
P.: Jú áreiðanlega barnið mitt. Það er ég viss um.
B.: Aaahhh, það er svo gott þegar fólk er gott.
P.: Alveg rétt.
B.: Ormurinn segir að maður eigi alltaf að vera góður, er það ekki pabbi?
P.: Jú, og hann veit allt.
B.: En eru allir góðir?
P.: Nei, það er enginn sem er alltaf góður.
B.: ...nema bankinn!
P.: Já nema bankinn. Hann er alltaf góður.
mánudagur, mars 21, 2005
Bændur og styrkir
Jmh
Fyrir nokkru heyrði ég að bændur ætluðu að fara að rækta korn hér á landi, og að þetta væri eitthvað háþróað erfðafræðivesen sem ógrynnin öll væri hægt að fá. "Gott", hugsaði maður því að ekki væri amarlegt að fá eitthvern landbúnað hingað sem hægt væri að græða á. Svo les ég í dag að þessir góðu bændur ætli að fá styrki frá okkur til að rækta kornið sitt! Jesus Kristus Got im Himmel hugsaði ég þá. Hvernig dettur mönnunum þetta í hug.
Svo ímyndar maður sér einhvern sem ekki er bóndi og stingur upp á einverju svona. Það yrði hlegið að honum. Til dæmis einhver sem mundi vilja stofna hér verksmiðju til að framleiða hamra vitandi það að hann þyrfti alltaf að fá peninga frá fólkinu í landinu til að geta starfað. Annars gæti þetta sama fólk í landinu alltaf keypt ódýrari hamra í útlandinu. Hverjum dytti í hug að hlusta á þessa vitleysu? Ekki nokkrum manni.
En af því að þetta eru bændur og Framsóknarflokkurinn er við stjórnvölin (að vísu skal viðurkennt að hinir flokkarnir eru ekkert mikið skárri hvað þetta varðar en Framsókn)...
sunnudagur, mars 20, 2005
"Frelsi, jafnrétti, ???"
Jmh
Las góða grein í Stúdentablaðinu eftir Sigríði Geirsdóttur. Kann engin frekari deili á henni. En greinin var háð á femínistana sem vilja breyta málinu og segja "nemandinn er góður. hann eða hún..." (hún kemur ekki með þetta dæmi). Eða biðja til Guðs: Faðir eða móðir vor..." Það er gaman að lesa hressar greinar sem gagnrýna þessa vitleysu. Ekki síst þegar það er stelpa sem gerir það. Auðvitað á það ekki að skipta neinu máli, en það gerir það samt: Körlum sem tala svona er svo auðvelt að stimpla bara sem eitthvert karlrembusvín eða óvin og svara ekki. Gengur út á pólitík þess sem er "rétt að segja".
PS. Greinin hennar Sigríðar heitir sem sagt "Frelsi, jafnrétti, ???".
laugardagur, mars 19, 2005
Fréttablaðið og Herbalife
Svolítið undarlegt að sjá undanfarið í Fréttablaðinu talað af slíkum ákafa um Herbalife. Nú síðast var stór grein um eitthvert fólk sem fékk að fara í mikla reisu um heimshöfin með fyrirtækinu vegna þess að það hafði verið svo duglegt að selja vörurnar. Sem væri allt í lagi ef þetta væri ekki allt svindl og prettir, meira og minna. Herbalife notar sér neyð þeirra sem líður illa - af offitu oftast - og selur þeim bót á vanda þeirra fyrir stórfé. Fyrir utan að meðölin ráða enga bót á vanda fólksins. Ekki efa ég að sá sem skrifar um þessi mál í Fréttablaðið er eitthvað í Herbalife, og því er lofgreinarnar um fólkið svona. Hins vegar finnst mér þetta ómóralskt og Fréttablaðinu ekki til framdráttar.
Innflytjendur á elliheimilum
Það er gott að til stendur að reisa fullt af hjúkrunarheimilum um allan bæ. Ekki er vanþörf á. Hins vegar eru nú þegar auð rúm sumstaðar vegna þess að ekki fæst fólk til að vinna þarna. Þýðir þetta ekki sjálfkrafa að það þarf að ráða innflytjendur til að vinn í nýju hjúkrunarheimilunum?
Og segiði svo að þetta fólk vinni ekki þarft verk...
Myndin er autoportret af stúlku sem kallar sig Lauriebot photography.
mánudagur, nóvember 06, 2006
Smarties við eyrnaverk
Ég held að það sé ekki góð hugmynd að borða mikið af smarties þegar maður er lasinn. Einhvern veginn virðist eyrnaverkurinn hafa magnast upp. Kannski vegna þess að maður tyggur svo mikið? Hvernig ætli það sé að láta það bara bráðna upp í manni og leka svo niður án þess að hreyfa kjaftinn? Prófa það næst.
Manuel Alvarez Bravo: Fruta prohbita, 1975.
sunnudagur, nóvember 05, 2006
Rétttrúnaður í útvarpinu
Ótrúlegt, annar mannanna sem hér talar (http://www.gusgus.com/radio/ras2/ras2_15oct2006.mp3) var rekinn fyrir þau ummæli sín sem hér falla. Svona segir maður ekki í útvarpi allra landsmanna. Skamm!
fimmtudagur, nóvember 02, 2006
Nauðganir innflytjenda og "rasismi"
Ég held að einföldustu, og réttustu, viðbrögðin við þeim fréttum að innflytendurnir þarna hafi nauðgað konunum séu þessi: Það eru til skíthælar alls staðar - en samt eru ekki allir skíthælar.
Svo förum við að spá í hvort að viðbrögð gagnvart innflytjendum ættu að byggjast á þessum hroðalegu atburðum. Og þá líka hvort hugmyndir (fordómar eða slíkt) sem kynnu að stafa af atburðunum væru rasismi eður ei.
Ef við lítum fyrst á einföldustu staðreyndir málsins, þá eru hér um 10 innflytjendur sem fremja þessa hroðalegu atburði. Í allt eru eitthvað um 15 þúsund innflytjendur á landinu, þannig að við sjáum augljóslega að þessir aumingjar geta vart talist fulltrúar allra innflytjenda. Nema hugsanlega ef það hefur sýnt sig að innflytjendur hér eru almennt glæpsamir, og glæpsamlegri en innfæddir Íslendingar. Í raun fer því fjarri. Nægir að líta í fangelsin, þar sem fjöldi útlendinga hefur samt aukist mjög. En það eru lang oftast fólk sem kemur hér beinlínis til að flytja inn dóp, en hefur ekki hug á að setjast hér að. Þetta eru fremur túristar en innflytjendur. Og að því leyti koma burðardýrin því ekkert við hvernig við tökum á móti innflytjendum, eða hvaða hug við berum til þeirra.
Tek það fram að ég er alls ekki að halda því fram að innflytjendur hér séu einhverjir englar. Auðvitað er þetta venjulegt fólk; sumir byttur og dópistar, sumir ofbeldisfullir og svo áfram. Hins vegar virðist oftast vera á ferðinni fólk sem vill bara lifa hér eðlilegu lífi... og gerir það.
Ef við svo spyrjum okkur hvort einhvers konar fordómar gagnvert innflyjendum sem byggðust á nauðgununum væru rasismi, þá má svara bæði já og nei.
Grundvallarhugmyndin í rasisma er að horft er á einstaklinga með tilliti til þess kynþáttar sem hann telst hluti af. Svo er því oft bætt við skilgreininguna að viðkomandi hljóti að hafa ímigust á viðkomandi kynþætti - og þar með á viðkomandi einstaklingi.
Strictly speaking, þá er hér augljóslega ekki rasismi því engum, eða fáum, dettur í hug nú til dags að Pólverjar og Litháar séu af öðrum kynþætti en Íslendingar. Hins vegar er oft talað um að hugtakið taki til ímyndaðs kynþáttar, og geti því allt eins byggst á menningu eins og útliti (og hægt er að færa mjög sannfærandi rök fyrir þessari skoðun), þá væru fordómar Íslendinga gagnvart Pólverjum og hinum augljóslega rasismi.
Að endingu er vert að spyrja sig þeirrar spurningar hvort að mismunandi menning kunni að valda svona óþverraskap. Ég held alls ekki. Ég held að í Póllandi og í Litháen sé alls ekki félagslega viðurkennt að nauðga konum, eða stunda annars konar ofbeldi. Ekki frekar en hér.
Í raun og sanni held ég að hér séu nokkrir aumingjar sem eigi að refsa. En alls ekki fara að yfirfæra þeirra hugsanagang yfir á öll þeirra þúsund innflytjenda sem hér búa, og hafa yfirleitt búið í friði og spekt.
sunnudagur, október 29, 2006
Rústir
Ég tók þessa mynd á suð-austur horninu síðasta sumar, en veit ekki hvað fjallið heitir.
laugardagur, október 28, 2006
La ville
sunnudagur, október 22, 2006
Lifi Friðarstofnunin
Líst vel á þessa friðarstofnun sem á að setja á laggirnar. Sé tvö hlutverk sem hún mundi þjóna.
Í fyrsta lagi mundi fjöldi stjórnmálafræðinga fá vinnu þar. Og jafnvel annarra fræðinga: lög-, mann- o.s.frv. Það sem væri enn betra er að störfin væru ansi örugg, því sá sem mundi vilja skera niður til stofnunarinnar væri á móti "friðnum", og slíkt mundi enginn stjórnmálamaður voga sér.
Að þessu leyti er þetta er svipað góð hugmynd og hjá þeim sem stofnuðu Mannréttindastofu Íslands. Hún gerir ekkert gagn - stuðlar ekki að bættum mannréttindum, hvorki hér né annars staðar - en hefur samt verið á spenanum í öll þessi ár. Eftir að Davíd Oddsson kom henni frá ríkinu (enginn nema hann hefði þorað að hætta stuðningi við hana) hefur hún verið á spena verkalýðshreyfingarinnar.
Í öðru lagi mundi hún hjálpa mikið við að draga úr leiðindum íslenskra ráðamanna á erlendum vetvangi. Herra Ólafur og allir þeir getur núna sagt að Íslendingar séu friðelskandi bla bla, og ekki bara bætt því við að við séum eina þjóð veraldar sem er herlaus (sem er að vísu ekki alveg rétt). Nú getur hann líka talað í nokkrar mínútur um Peace Institut í Reykjavík.
Ég meina, þegar aðrir hafa verið að tala um að þeir ætli að senda herina sína hingað og þangað, eða ekki að gera það, þá hafa Íslendingar bara þagað hingað til. Núna geta þeir talað svoldið því það er þarna friðargæslan og herleysið og núna Peace Institut. Þetta er þó ódýrara en að stofna her til að geta tekið þátt í samræðum!
Því auðvitað dettur engum í hug að þessi stofnun muni auka frið í heiminum; ég meina í alvörunni...
Tekin í Sovétríkjunum í síðari heimsstyrjöldinni.
Dimitri Baltermants: On the road to war, 1941.
fimmtudagur, október 19, 2006
Holocaustteikningar
Ég var að leita að grínmyndunum um Holocaust sem Íranir voru að safna saman og settu á sýningu. Fann ekkert. Hljóta þær ekki að hafa verið settar á netið? Ætli ástæðan sé ekki bara sú að ég er svo mikill klaufi...?
miðvikudagur, október 18, 2006
Tvískinningur
Samskonar tvískinnungur og ég talaði um síðast kom í ljós þegar Múhameðsmyndamálið stóð sem hæst. Þá vorum við öll að berjast fyrir tjáningarfrelsinu. Nema hvað að talsmaður Múslima hér á landi - heitir hann ekki Tamini? - var á móti teikningunum, og vildi hætta að kaupa danska vörur og svoleiðis. Þá fékk ég (ásamt fleirum áreiðanlega) skeyti frá áhrifamanni í íslenskum stjórnmálum þar sem hann sagði að það ætti bara að reka Tamini úr landi vegna þessara skoðana sinna.
Hann hafði hneykslast svo á að maðurinn skyldi vilja takmarka tjáningarfrelsið að hann vildi meina honum frelsis til að tjá sig! En er það ekki það sama og að segja: Þú mátt hafa hvaða skoðanir sem þú vilt... svo framarlega sem það eru sömu skoðanir og ég hef?
sunnudagur, október 15, 2006
SkoðunIN um genocide
Og nú hefur Frakklandsþing bannað þegnum sínum að hafa aðra en hina einu réttu skoðun á fjöldamorði Tyrkja á Armenum hér fyrir tæpri öld síðan. Auðvitað er þetta svosum skiljanlegt þar sem samskonar lög banna aðrar skoðanir en eina á samskonar fjöldamorðum nasista á gyðingum nokkru síðar. Ef maður viðurkennir réttmæti þess konar laga þá er ekki sanngjarnt að láta þau aðeins eiga við um einn aðburð en ekki aðra sambærilega atburði. Og nú biðum við bara eftir því að samskonar skoðanir um alla aðra samskonar atburði verði lögbundnar.
Og fólk verði svo lokað í fangelsi vegna skoðana sinna... En bíddu, var það ekki einmitt það sem okkur lýðræðissinnum finnst svo hræðilegt við nasisma og kommúnisma og það allt, að þar var fólk dæmt glæpamenn fyrir það eitt að hafa ekki réttar skoðanir?
Spyr sjálfan mig hvar þessi vitleysa endi.
Mynd eftir Cornell Capa af Clark Gable og Marilyn Monroe árið 1960.
fimmtudagur, október 12, 2006
GH
Ég hef alltaf haldið svolítið upp á Guðrúnu Helgadóttur. Það er, hvað stjórnmál varðar, að miklu leyti vegna þess hve heiðarleg hún er - því oftast er ég ósammála henni. Til dæmis fannst mér það aðdáunarvert þegar hún var nærri búin að fella stjórn vegna Gervasone málsins (það er Frakki sem flúði hingað til Íslands til að forðast herþjónustu. Guðrún var á móti því að hann yrði sendur til baka til Frakklands til að sitja í fangelsi. Stjórnin þá hafði mjög tæpan þingmeirihluta og Guðrún sat á þingi fyrir Alþýðubandalagið).
Nýlega var talað við hana í útvarpinu. Það var vegna einhvers kerlingafundar (bara konur) þar sem var talað um þátt kvenna í stjórnmálum. Nema hvað að Guðrún sagði að aðalvandamálið varðandi stjórnmál hér á Íslandi, og fréttaflutning af þeim, væri ekki í sjálfu sér það fólk sem væri þarna. Heldur hvað umræðan er á lágu plani. Það er röflað um allskonar smáatriði, en afskaplega lítið um mál sem skipta máli. Og sjaldan að umræðan sem mjög greindarleg. Ég var sammála þessu.
Hins vegar bætti Guðrún því við að konur þyrftu að gera sér grein fyrir því að þær væru öðruvísi og að þær þyrftu að fara að taka þátt í stjórnmálum til að breyta stjórnmálum. Þá hikaði ég svolítið og hugsaði með mér hvort þetta væri virkilega rétt. Og satt að segja held ég að svo sé ekki. Það nægir að horfa á stjórnmálalíf á Íslandi undanfarna áratugi (eða í öðrum löndum svosum), til að sjá að konur eru að jafnaði bara ekkert frábrugðnar körlum.
Það má til dæmis líta til núverandi ráðherra: Sif Friðleifs, Valgerði, Jónínu eða Þorgerði Katrínu. Hverjum mundi detta í hug að einhver þeirra stjórni á annan hátt en samsvarandi karlmaður? Eða að málflutningur þeirra sé eitthvað greindarlegri en hinna?
Auðvitað er munur á þeim mikill: Eins sem stígur ekki í vitið, ein reffileg, tvær klárar, ein þreytt dama...
Eða eins og ég hef alltaf sagt, þá er það einstaklingurinn sem skiptir máli en ekki kynferðið (eða allt hitt).
Marc Riboud, frá Leeds (veit ekki hvenær).
mánudagur, október 09, 2006
Djúpa laugin
Við byrjuðum á spítölunum í dag. Ég er á lungnadeild fyrstu vikuna. Sjálfur hef ég alltaf verið svoldið hrifinn af þeirri kennslu að kasta lærlingnum bara í djúpu laugina og aðstoða hann svo við að komast upp. Þetta er þannig. En ansi er þetta tough fyrir lærlinginn svona rétt á meðan hann er að ná sundtökunum.
Willy Ronis frá París, 1959.
sunnudagur, október 08, 2006
Blaðamenn
Mér þótti fyrir að lesa að Andrés Magnússon væri að hætta hjá Blaðinu. Hann er einmitt einn fárra blaðamanna sem er eitthvað varið í að lesa. Sem hefur skoðanir og kann vel að koma þeim frá sér. Og sem ekki meðalmennskan að reyna að vera eins og allir aðrir. Að því leyti finnst mér hann svipaður Ólafi Teiti og Kolbrúnu Bergþórsdóttur. Það er hressilegt að lesa það sem frá þeim fer.
Ég held hér geti verið merki um að Blaðið ætli að fara í gegnum sama ferli og Fréttablaðið: Byrja svolítið hresst og frísklegt, en verða svo slappt "comme il faut fyrirbæri", eins og lindýr. Jafnvel er Fréttablaðið orðið jafn lint og gagnrýnislaust og Mogginn. Vona bara að Blaðið verði ekki alveg jafn lélegt. Svo lengi sem Kolbrún dvelur þar er enn von...
Vivian Cherry: Catholic worker, Mary Farm, NY, 1955.
fimmtudagur, október 05, 2006
Læti
Í dag var hringt í mig frá Stöð 2 til að athuga hvort ég vildi koma í viðtal vegna skrifa minna hér í gær. Fyrst strákur sem ég þekkti ekki - enda horfi ég svo sjaldan á sjónvarp - og svo fyrrum nemandi minn úr háskólanum. Góð stelpa, sem er einn fárra fyrrum nemenda sem ég tala við þegar við hittumst (raunar er ég svo ómannglöggur að ég þekki fæsta þeirra).
En ég vildi ekki koma í viðtal vegna þess að ég vil ekkert segja neitt meira um málið, og sérstaklega vil ég ekki gefa uppi hver það var sem hringdi. Í raun og sanni kunni ég alltaf vel við hann, þó að annað hefði mátt skilja í gær. Hins vegar er hann "liðsspilari" í stjórnmálum, og við erum ekki lengur í sama liðinu... C'est la vie.
Og maður fer ekki í sjónvarpið að tala um mann ef maður vill ekki ganga alla leið og nefna hann á nafn. Ef hann vill hins vegar tala opinberlega við mig, þá væri ég að sjálfsögðu til í tuskið.
Hins vegar vona ég að þetta lognist bara út af núna. Ég ætla mér engan frama í pólitík og nenni ekki svona látum. Ekki núna. Nú vil ég bara læra.
Robert Doisneau: La dernière valse du 14. juillet, 1949.
miðvikudagur, október 04, 2006
Snjór í Esjunni
Í dag féll fyrsti snjór í Esjuna þetta árið. Ok, það er ekkert mikið, en samt sér maður svoldið þarna á kollinum.
Jmh Alþingismaður?
Í dag var hringt í mig frá flokksapparati Framsóknarflokksins. Ástæðan var sú að fyrir síðustu Alþingiskosningar var ég í sjötta sæti á lista flokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður. Það náðu tveir kjöri. En efstu menn hafa nú horfið af þingi: Halldór Ásgrímsson og Árni Magnússon. Þau þrjú næstu eru Guðjón Ólafur, Sæunn Stefánsdóttir og Fanný Gunnarsdóttir. Og svo ég. Nú er eitt af þeim í útlöndum eða eitthvað slíkt, og líklegt að annað fari eitthvað svoleiðis. En þá er röðin komin að mér...
Konan sem hringdi vildi sem sagt vita hvað mér þætti um þetta, hvort ég mundi taka sæti mitt, hvort ég væri tilbúinn til að ganga aftur í flokkinn og þannig. Ég tjáði henni að ég mundi ekki ganga í Framsókn, jafnvel til að verða Alþingismaður. Hins vegar væri ég réttkjörinn fulltrúi íslensku þjóðarinnar (stundum tala ég á svona hátíðlegan hátt), og mundi að sjálfsögðu ekki hlaupast burt frá skyldum mínum. Hún skildi það, nema hvað? Síðan sagðist hún mundu hringja í mig ef kæmi til þess að ég færi á þing.
Þetta voru ánægjulegar samræður.
Síðan, um tveimur klukkustundum síðar, hringdi fyrrum félagi minn í flokknum. Gaur sem ég hafði unnið mikið með þegar ég var þar. Hann reyndi að sannfæra mig um að taka ekki sæti á Alþingi, þó að ég hefði rétt til þess: "Þú getur verið forfallaður eins og hver annar". Ég hélt ekki; fulltrúi þjóðarinnar og allt það. Hann var ekki eins kurteis og skilningsríkur og konan fyrr um morguninn.
Og nú bíð ég...
Í raun og sanni bíð ég ekki, því ég er viss um að þeir hagi hlutunum þannig að ég komist aldrei þarna inn þar sem ég er ekki í Framsóknarflokknum. Það er líka allt í lagi. Í fyrsta lagi á maður ekki að vera í flokki ef maður er ekki sammála helstu stefnuatriðum hans. Og svo yrði ég að hætta í læknisfræði ef ég færi á þing og það vil ég ekki.
þriðjudagur, október 03, 2006
Snjóflóð
Í dag lærði ég um áhrif kulda og hvernig á að bregðast við til að hjálpa ofkældum sjúklingum. Þá sagði kennarinn meðal annars að í raun og veru deyja fæstir sem lenda í snjóflóðum úr kulda. Flestir kafna og svo deyja margir af sárum sínum. Þá fór ég að hugsa um snjóflóð sem snertir mig.
Það var 12. desember 1948 sem snjóflóð féll á bæinn í Goðdal í Strandasýslu. Þar dóu allir nema einn. Held það hafi verið átta manns. Sá sem komst af hét Jóhann og lifði í snjónum í þrjá sólarhringa. Á þeim tíma heyrði hann fólk deyja allt í kringum sig. Sérstaklega var þar unglingur sem þraukaði. Þeir töluðu saman og Jóhann reyndi að telja í hann kjark, telja hann á að vera sterkan, gefast ekki upp. En drengurinn dó.
Jóhann hefur sjálfsagt verið "tough bastard týpan". Hann var bóndinn í Goðdal og missti þarna allt nema þrjú börn sem voru í heimavistarskóla í Hrútafirði. Ég heiti eftir honum; hann var afi minn.
Sebastiao Salgado í Kúveit, 1991.
laugardagur, september 30, 2006
Helvítis prinsipp
Ég hef alltaf tekið prinsipp alvarlega. Það eru aðallega prinsipp sem lúta að siðferðilegum atriðum. Til dæmis óréttlæti, ég þoli það ekki. Þegar ég segi að ég taki þau alvarlega á ég við að ég sé ekki bara intellectual á móti þeim - svona "ja, þetta ætti nú eiginlega ekki að vera svona" - heldur tilfinningalega.
Sem dæmi má nefna að frá því að ég hætti að vera unglingur þá hef ég verið mjög mikið á moti rasisma. Það er umfram allt þess vegna sem ég skrifaði bók um það fyrirbæri; ég vildi skilja það, og ástæður þess að sumir eru rasistar og aðrir ekki. Sem sagt, mér nægði ekki að horfa bara rólega á þetta eins og svo margir, heldur varð ég endilega að komast til botns í því (eða ansi djúpt). Það kostaði gríðarlega vinnu og erfiði.
Þessi vinna minnkaði í engu andúð mína á rasisma. "Því miður" liggur mér við að segja. Nú er það svo að ég kann vel við lang flest fólk sem ég hitti, en umsvifalaust og ég verð þess áskynja að einhver er rasisti, þá minnkar það mjög.
En það er þetta sem mér er farið að þykja leiðinlegt. Því hvað andskotinn ætti það að koma mér við hvort einhver líti niður á aðra, einhverja "negra", og geri lítið úr þeim, vegna kynþáttar þeirra? Hvers vegna ætti ég að láta það fara í taugarnar á mér? Ef ég tæki þessi fokking prinsipp ekki svona nærri mér, þá mundi mér líða betur; minni pirringur.
Hvers vegna í ósköpunum get ég ekki einfaldlega bara haft það prinsipp að maður skuli ekki dæma og umgangast einstaklinga eftir kynþætti þeirra. Hvers vegna í andskotanum þarf ég að taka það nærri mér ef einhver fer ekki eftir þessu prinsippi?
Annað dæmi eru "stelpukvöld" sem eru svo algeng núna. Í bekknum mínum er til dæmis reglulega samkomur þar sem stelpunum er boðið en ekki strákunum. Þarna er greinilega gert upp á milli einstaklinga vegna kynferðis. Og þó að öllum virðist þykja það eðlilegt er ég á móti því. En þá get ég ekki bara einfaldlega yppt öxlum, eins og svo margir. Nei, ég þarf að láta það fara í taugarnar á mér og lít ekki þær réttum augum sem standa fyrir þessu. Það er synd því þetta eru annars fínar stelpur.
Ég held það skipti ekki máli að í þessu dæmi er það ég sem er einn af "negrunum", því ég mundi ekki mæta í svona samkomur hvort sem væri. Mér finnst bara rangt að útskúfa fólk vegna kynferðis.
Konan mín er sammála mér að þessu leyti (enda afburðagreind og, það sem er meira er, alin upp í Frakklandi en ekki hér), þó að hún taki þetta ekki eins nærri sér. Samt bendir hún mér á, þegar við tölum um þessa hluti, að ég henni finnst ég ekki alltaf samkvæmur sjálfum mér. Hún minnist stundum á atvik sem kom fyrir einu sinni í London fyrir ca. 10 árum. Þá vorum við á pöbbarölti með þáverandi vinum okkar (sem voru hjón, strákur og stelpa sem sagt). Svo ætluðum við að fara á einhvern hommabar, en þá var stelpunum meinaður aðgöngu. Við fórum bara burtu, en þetta fór ekkert í taugarnar á mér þó að stelpurnar hafi orðið mjög pirraðar. Það er vegna þess að ég sá þarna fúnksjónal skýringu: Hommarnir fóru þarna til að ná sér í drátt, og ef plássið var upptekið af konum þá voru minni líkur á að þeir gætu fundið það sem þeir leituðu að.
Prinsippið var sem sé annað. Konum var útskúfað, ekki vegna þess að þær voru konur, heldur vegna þess að vera þeirra minnkaði líkurnar á því að hommarnir finndu einhvern við sitt hæfi.
Þriðja dæmið er þegar ég fór úr Framsóknarflokknum. Mér finnst einfaldlega ekki rétt að maður sé í stjórnmálaflokki ef maður er ekki sammála helstu málefnum hans. Og þá varð ég að hegða mér í samræmi við prinsippið, í staðin fyrir að uppskera eftir flokksskírteininu. Nú væri ég sjálfsagt í feitri stöðu á vegum flokksins (borgaða af skattborgurum)... En nei! Fokking prinsipp.
Elliot Erwitt, North Carolina, 1950.
þriðjudagur, september 26, 2006
Fáni
Ég þoli ekki þjóðernishyggju. Var að horfa á K1-Fight Club (ekki bíómyndina, heldur sjónvarpsþátt þar sem menn reyna að rota hverja aðra) í gær og þar var Grikki sem hafði tattóverað gríska fánann á brjóstkassann á sér! Nú hef ég ekkert á móti tatto þarna - enda hef ég sjálfur eitt slíkt - en fána eigin lands...
Ég var ánægður þegar hann tapaði fyrir Taílendingi (þó að btw. sá sé lítið skárri; stundum eftir að hann vinnur dregur hann mynd af taílenska kónginum og ber stoltur).
Cartier-Bresson í New England árið 1947.
sunnudagur, september 24, 2006
Vítahringir
Ég hef alltaf haldið ró minni yfir gróðurhúsárifunum, og álitið að það lægi lítið á að draga úr losun koltvísýrings (og hinna lofttegundanna sem gera sama ógagn þarna uppi). Það er vegna þess að oftast er hægt að bregðast við þegar í óefni er komið og bæta ástandið. Og það er ljóst að þegar það fer að hitna verulega þá verður pólitískur vilji til að minnka CO2 í lofthjúpnum...
En svo las ég röksemdafærslur sem hafa sannfært mig um að það er eiginlega ekki hægt að bíða, heldur verður að bregðast strax við (í Economist). Það stafar af því að maðurinn kann að setja af stað vítahringi, sem byggja á positive feedback. Það er þegar viðkomandi fyrirbæri viðheldur sér og margfaldar. Þá mundi hitnun jarðar valda enn meiri hitnun, og svo gæti farið að maðurinn gæti fræðilega ekki við neitt ráðið. Ástæðurnar eru þessar:
- Ljóst yfirborð endurvarpar ljósi betur en dökkt. Þess vegna verður bráðnun íshellnanna til þess að jörðin hitnar enn meira en bara CO2 losunin gefur tilefni til. Það veldur svo enn meiri bráðnun, og svo koll af kolli.
- Sjórinn gleypir CO2, en því kaldari sem hann er því meira af loftinu heldur hann. Því veldur upphitun sjávarins losun CO2 sem svo...
- Mikið af CO2 er bundið í jörðinni. Svo ef hitnar þá fer allt af stað og þetta CO2 losnar í loftið. Þetta á sérstaklega við um túndrurnar á norðurhveli sem eru nú meira og minna frosnar allan ársins hring.
Eins gott að bregðast við áður en þetta fer allt af stað. Pæliði til dæmis í því sem mundi gerast ef Golfstraumurinn mundi bara hætta að ferðast. Hér yrði ólíft. Þegar svona mikið er í húfi er svoldið ábyrgðarlaust og bíða bara og sjá til, ekki satt?
Arthur Leipzig: Winter Fishing in the North Atlantic, 1954.
miðvikudagur, september 20, 2006
Freudian slip
Mér finnst gott að hluta á tónlist áður en ég fer í próf. Þá oft kraftmikið rokk og ról. Það er til að losa um spennu. Í dag fór ég í próf og síðasta lagið sem ég hlustaði á setti ég á áður en ég vissi almennilega hvað það var. Vissi að það var með Chris Rea. Svo tékkaði ég á því og sá að það var The Road to Hell. Hvílíkt Freudian slip!
En svo gekk bara vel á prófinu!
Kannski þessi mynd sé líka Freudian slip?
þriðjudagur, september 19, 2006
Náttúran
Ég var að horfa á dýralífsmynd í sjónvarpinu með börnunum. Það voru þarna flóðhestar og fleiri dýr. Svo dó einn flóðhesturinn. Veistu hvað hinir flóðhestarnir í hópnum gerðu við hann? Þeir átu hann!
Lenti í svolitlum vandræðum með að skýra það fyrir sakleysingjunum.
Jerome Hart: Santa Maria Majoria, 1996.
laugardagur, september 16, 2006
Smáatburðirnir mikilvægu
Ég hef oft gaman af að hugsa um það hve lítilsverðir atburðir geta í raun verið mikilvægir. Og stundum skilur maður það ekki fyrr en löngu síðar.
Ég man til dæmis eftir því að fyrir löngu kynntist ég stúlku. Við töluðum oft saman, og kom vel saman. En svo fór hún að reyna svoldið við mig. Nema hvað að ég fattaði ekkert. Bæði er að oft er "fattarinn" ansi langur í mér, og svo datt mér ekki í hug að nokkur gæti haft áhuga á mér. Þannig að það var ekki fyrr en síðar að ég fattaði hvernig í öllu lá. Það var þegar hún var komin í hálfgerða fýlu, enda viss um að ég hefði engan áhuga á henni, og hætt að tala við mig nema á þennan kurteisislega og yfirborðskenda hátt.
Það sem mér fannst svo einkennilegt er að í sjálfu sér er þetta lítilsvert mál, en þó er ég nokk viss um að ef ég hefði fattað og tekið undir, þá væri líf mitt allt öðruvísi en það er í dag. Kannski hefði ég farið með henni í dóp og væri orðinn ræfill...
Annað dæmi er að þegar ég innritaði mig í stjórnmálafræðina í HÍ forðum var það eiginlega bara hending að ég fór ekki í læknadeild í staðin. Hefði ég gert það ætti ég jeppa og einbýlishús í dag, og væri sjálfsagt að hefja nám í stjórnmálafræði og heimspeki í dag. Qui sait?
Doisneau: Violoncelle prend deux ailes, 1957.
föstudagur, september 15, 2006
Skref
Ég nota þetta blogg til ýmislegs. Til að tjá mig, að sjálfsögðu. Einhvern vegin virðist ég hafa einhverja tjáningaþörf, og hef gaman af að láta ljós mitt skína. Dæmi er síðasta færsla um 9/11.
Svo nota ég það líka til að hugsa upphátt. Eins og þegar ég hef skrifað um siðferði. Það gefur hugsuninni ákveðinn búning að koma henni niður á "blað", og mér finnst það þægilegt.
Einnig nota ég bloggið sem dagbók, þannig að ég geti lesið eftir nokkur ár (ef ég lifi þá) og vitað hvað gerðist hvenær. Þessi færsla hér er þess eðlis: Próf á mánudag og á miðvikudag.
Svoldið skemmtileg mynd sem Erwitt tók árið 1983 í Kaliforníu.
mánudagur, september 11, 2006
Nine-eleven
Það fer svoldið í taugarnar á mér þetta eilífa tal um 11. september. Auðvitað er ég sammála því að þetta hafi verið hræðilegt og allt það. Þrjú þúsund dauðir und alles.
Hins vegar þykir mér mikilvægi atburðarins, eins og hann er orðinn núna, vera fyrst og fremst merki um það hve Bandaríkin eru öflug í því að móta almenningsálitið. Það er svokölluð hegemonia sem stundum er talað um í stjórnmálafræði: Getan til að láta aðra hugsa á þann hátt og maður vill, hafa sömu gildi og maður sjálfur, etc. Best að taka það fram í hugtakið er ekki eitthvað einfeldningslegt samsæriskenningavesen, þar sem vondi kallinn, "smókerinn", ákveður allt bak við tjöldin (hef ekki tíma til að skýra það nánar hér).
En sem sagt, við getum spurt okkur af því hvers vegna 9/11 sé svona merkilegur atburður. Skyldi það vera vegna fjölda fórnarlambanna? Varla. Þegar ég kenndi stjórnmálafræði spurði ég nemendur mína stundum að því hvort þau könnuðust við Bhobal. Held enginn hafi gert það. En það er fylki í Indlandi þar sem var hroðalegt slys, þar sem svipaður fjöldi dó, og miklu fleiri slösuðust en í Bandaríkjunum. Það var árið 1984, en samt man enginn eftir því núna.
Skyldi það vera vegna efnahagslegs mikilvægis? Held ekki, því að þó að tjónið hafi að sjálfsögðu verið talsvert þá er það ekkert miðað við þær upphæðir sem við værum að tala í þessu samhengi.
Og svona getum við haldið áfram að spyrja okkur og hljótum, held ég, að komast að þeirri niðurstöðu að 9/11 sé mikilvægt vegna þess að það var í Bandaríkjunum, og að það hafi snert bandarískan hugsanagang. Þeim þótti þetta slæmt, og þess vegna þykir okkur það.
Til að skýra betur það sem ég á við er gott að taka dæmi af Íslandi. Þegar snjóflóðin voru fyrir nokkrum árum á Vestfjörðum dó fjöldi fólks. Man ekki hve margir, en ég held það hafi verið eitthvað um 10 manns. Ég skal viðurkenna að mér þótti dauði þessa fólks slæmur þó að ég hafi ekki þekkt neitt fórnarlamb. Á sama hátt held ég að slysin hafi snert Íslendinga vegna samkenndar sem einkennir mörg (eða öll) samfélög. Þrátt fyrir að snjóflóðin hafi ekki verið mikilvæg á annan hátt (efnahagslega, vegna fjölda fórnarlamba...).
Það sem 9/11 sýnir einmitt svo vel er að ef svona gerist í Bandaríkjunum þá öðlast það heimsmikilvægi, en ekki ef svipaður atburður gerist annars staðar - nema kannski í Ísrael (en það stafar af því að hann verður þar með mikilvægur í Bandaríkjunum og Evrópu).
Þetta er þessi tilfinningalega hlið stjórnmálanna... sem í þessu tilviki hefur réttlætt stríð, pyntingar, sem hafa kostað langtum fleiri líf en 9/11. Það er það sem fer pínkulítið í taugarnar á mér.
Í tilefni dagsins má ég til með að setja þessa mynd, sem mér finnst ótrúlega flott, þó að hún hafi birst hér áður.
föstudagur, september 08, 2006
Musique
Ég heyri hrópað "pabbi, komdu", og geng inn.
"Pabbi, ertu að mála?"
"Já pínku pons barnið mitt. Hvernig veistu?"
"Af því að þú ert að hlusta á tónlistina sem þú hlustar alltaf á þegar þú málar."
Ég hló; vissi ekki að ég væri svona prévisible.
Hér er briljant mynd af myndhöggvaranum Etienne Martin. Martine Franck tók hana árið 1967.
fimmtudagur, september 07, 2006
Mynd af sorg
Myndin heitir sorg. Tekin af Dimitri Baltermants árið 1941 einhvers staðar í Sovétríkjunum.
nangijala, nangilima
þriðjudagur, september 05, 2006
Nakta konan
Ég hitti vinkonu mína fyrir framan Bóksölu stúdenta í sumar þegar ég hafði rétt keypt þar bók. Þegar hún sá bókina spurði hún full áhuga "Er þetta klám?". Hún virtist vonsvikin þegar ég sagði þetta bara vera mannfræði. Bókin heitir The Naked Woman, og titillinn vísar í The Naked Ape, eftir Desmond Morris, sem ég hef bloggað um (11. júlí 2005). Það er svo áhugavert við Morris að hann skoðar mannlega hegðun og ber hana saman við dýr merkurinnar, og aðallega apa.
Í The Naked Woman skoðar hann kvenlíkamann og spegúlerar í því hvaða einkenni séu kvenleg og hvers vegna. Að sönnu eru gallar á bókinni, og þá aðallega í því hve röksemdarfærslan er oft langsótt. Þó finnst mér hún mjög áhugaverð.
Eitt dæmi er þegar hann fjallar um augabrúnir. Hann bendir á að víðast hvar sé það álitið kvenlegt að hafa mjóar augabrúnir og að þess vegna plokki konur þær gjarnan (eða noti önnur amboð til að minnka þær, vax etc.). Hann bendir á að það hafi aðeins verið við lok 20. aldarinnar (ca. 9. áratugnum) sem það hafi verið móðins að konur ættu ekki við augabrúnirnar en að þá hafi tíðarandinn viljað að konur líktust körlum (með stóra axlapúða og þannig). Einnig hafi verið til konur sem hafi gert út á stórar augabrúnir. Dæmi er Frida Kahlo, en hún var bisexual og ekki ósennilegt að hún hafi notað þessa aðferð til að sýna einhvern ambivalens varðandi kynhegðun og kynhneigð.
Ég held að þetta sé rétt hjá honum, í það minnsta finnst mér plokkaðar augabrúnir kvenlegar. Að sama skapi finnast mér lítt aðlaðandi stórar og þykkar augabrúnir á konu. Kannski þetta tengist því að mér finnst meira aðlaðandi að sjá enni en þegar þau eru falin bak við hártopp (en þetta á ekki alltaf við; fer svoldið eftir aðstæðum).
Ég veit ekki hvers vegna þetta er og væri glaður ef ég finndi skýringuna (Morris gefur hana ekki varðandi þennan líkamspart).
Kvenlegar línur:
Christal Coigny: Le reveil.
sunnudagur, september 03, 2006
Tom og Jerry
Þegar ég sá að einhvers staðar eru þættir með Tom og Jerry bannaðir hugsaði ég með mér að þetta væri orðið svolítið gróft. Vissulega væru þessir þættir gegnsýrðir af gegndarlausu ofbeldi, og ganga út á lítið annað. Þarna eru þeir félagar að rífa úr hverjum öðrum augun, flá lifandi, brenna til dauða, etc. etc. Raunar hugsa ég að allar mögulegar og ómögulegar leiðir til að meiða aðra séu kynntar í þáttunum, og að lítil börn hafi horft á þetta í áratugi.
Þrátt fyrir þetta þótti mér ansi langt gengið að banna þættina. Og það einfaldlega vegna þess að tengsl milli þess ofbeldið sem þarna sést og raunverulegrar ofbeldisfullrar hegðunar er illt að sanna. Vel getur verið að þeð séu engin tengsl eða jafnvel að þau séu öfug (að fólk fái útrás fyrir ofbeldislanganir með að horfa á slíkt, og hafi því ekki þörf fyrir að hegða sér illa). Því er ómögulegt að segja að Tom and Jerry stuðli að ofbeldi meðal ungdómsins.
Og svo er ég alltaf instinctift á móti boðum og bönnum.
En viti menn, þegar ég las lengra sá ég að ástæða bannsins var ekki þetta stanslausa ofbeldi, heldur að einhverjir karakterar þarna kveikja sér í tóbaki! Nú er andtóbaksfanatíkin orðin svo mikil að reykingar eru bannaðar en misþyrmingar ekki (í teiknimyndum)! Er það ekki svolítið to much?
En stílhrein:
Anthony Friedkin: Breaking Wave, Venice Beach, CA, 1980.
fimmtudagur, ágúst 31, 2006
Leikskólapestir
Það er einn stór galli við að eiga börn. Þegar þau byrja í leikskóla bera þau allar heimsins pestir heim og maður veikist. Nú er ballið einmitt byrjað þar sem sonur minn var að byrja í leikskóla. Vona bara að þetta verði ekki eins og árið sem ég var í klásus, en þá byrjaði dóttir mín einmitt í leikskóla. Það var hræðilegt.
þriðjudagur, ágúst 29, 2006
"Try on" eða ólík menning
Eitt kvöld í sumar sá ég athyglisverðan atburð. Eins og alltaf við lok vaktar á einni deildinni þar sem ég vann var tekið rapport. Þá settist ég í hægindastól (um að gera að hafa hlutina eins þægilega og hægt er, ekki satt?) og skrifaði, og tvær konur sem höfðu unnið þá vakt settust í stóran sófa þar við hliðina. Önnur var íslensk og hin frá Nepal, mjög fínar báðar tvær.
Svo vildi til að ég settist fyrstur og svo sú íslenska, sem settist í eitt horn sófans. Þá kom sú nepalska og settist, en ekki í hitt hornið á sófanum heldur alveg upp við hina. Þannig að þær snertust. Það var greinilegt að þeirri íslensku þótti þetta mjög óþægilegt, enda auðvelt að túlka þetta eins og hin væri að reyna við hana. Hins vegar er ég viss um að það var ekkert "try-on element" í þessari hegðun, enda gat ég ekki séð neitt annað í fari hennar sem þó hefði sést hefði eitthvað kynferðislegt og tilfinningalegt verið á ferð. Heldur að snerting sé miklu saklausari þarna í Asíu en hér á landi, og að þar sé ekkert tiltökumál að setjast þannig að maður snerti annan þó nóg pláss sé allt í kring.
Þetta fannst mér áhugvert lítið dæmi um menningarlegan misskilning.
Þessi mynd er sérstaklega töff ef maður fattar orðaleikinn um nafn hennar: Auto-portrait. Hún er eftir Sieff.
mánudagur, ágúst 28, 2006
Kjarnorka vina eða óvina
Það var svolítið einkennilegt að sjá í einhverju blaðinu um daginn tvær fréttir. Önnur var risastór um kjarnorkuáætlun Írana, hvað þeir væru að svindla og allt það. Ofsa alvarlegt.
Hin var pínkulítil um það að Ísraelsmenn væru að kaupa tvo kafbáta sem gætu skotið kjarnorkuflaugum. Það var svosum ekkert mál.
Það flaug um huga mér að áherslurnar kynnu að hafa verið aðrar ef hlutverkunum hefði verið snúið við: Ef Ísraelsmenn væru nú að koma sér upp kjarnorkuvopnum (sem þeir gerðu raunar með aðstoð vesturlanda, sérstaklega Frakka), þá held ég að lítið væri talað um að beita þá refsiaðgerðum, eða að nokkrum þætti það annað en hið besta mál. Eða þá ef Íranir væru að kaupa kafbáta sem gerðu kleift að sprengja öll lönd í tætlur, þá þætti það áreiðanlega mjög alvarlegt. "Alþjóðasamfélagið" mundi bregðast við af fullri hörku.
En Ísraelsmenn eru víst vinir "okkar" en Íranir óvinir.
Mér fannst þessi ský yfir Hofsjökli svoldið flott (myndin er tekin frá Kili í sumar).
fimmtudagur, ágúst 24, 2006
Verðmunur
Ég á Epson prentara og keypti blekhylki í hann í gær hjá BT (þetta er prentari sem tekur sex blekhylki). Þau kostuðu 2.339 kr. stykkið og svarta hylkið 2.699. Sem betur fer áttu þeir ekki einn lit svo að ég varð að fara annað. Fór í Office 1 áðan og þá kostuðu sams konar hylki 1.790 krónur (og svarta hylkið á sama verði)!
Pældíði, þarna munar tæpum fjögur þúsund krónum á verðinu í þessum tveimur búðum ef maður kaupir alla litina. Það finnst mér mikið.
Jean Dieuzaide: La faim de l'eau, Espagne, 1951.
þriðjudagur, ágúst 22, 2006
Sjónvarpsfréttir
Þegar ég var að læra stjórnmálafræði í París las ég alltaf Le Monde. Ég man eftir því að hafa einu sinni séð þar umfjöllun um sjónvarpsfréttir. Sagt var að upplýsingarnar sem koma fyrir í venjulegum fréttatíma samræmist lítilli klásúlu í blaði, sem maður les á örfáum mínútum. Hitt allt sé "skraut": einhverjar sprengingar, lík, vont veður, fólk að segja ómerkilega hluti og þess háttar.
Upp frá þessu fór ég að horfa á sjónvarpsfréttir á annan hátt, og komst fljótt að því að þetta var alveg rétt hjá Le Monde. Nú nenni ég sjaldnast að horfa á sjónvarpið, og alls ekki til að fá fréttir. Til þess er lestur blaða og tímarita miklu betri.
Helmut Newton
sunnudagur, ágúst 20, 2006
Ferðalög
Tvennt kemur mér oft á óvart þegar ég fer út á land. Í fyrsta lagi hve gaman það er að ferðast um Ísland, þessa stórkostlegu náttúru und alles.
En svo ekki síður hvað það er auðvelt. Til dæmis um daginn var ég í fríi í einn dag, og þá fórum við, "skruppum", upp á hálendi! Fjöllin þarna og sandauðnin, Þórisvatn, böðuðum okkur í Landmannalaugum, Ljótipollur. Og það bara á einum degi. Raunar þarf maður aðeins að keyra 150 km. upp Þjórsárdalinn og er þá kominn í algera eyðimörk. Frábært!
Dieter Appelt: Das Fleck auf der Spiegel, 1997.
(Ég ábyrgist ekki stafsetninguna)
föstudagur, ágúst 18, 2006
Tönn
Ég vissi að í gamla testamentinu stendur "auga fyrir auga, tönn fyrir tönn". Eins hefur maður rekið sig á að þessir textar eru túlkaðir á ýmsa vegu. Hins vegar þykir mér skilningur Ísraelsmanna svolítið langsóttur: "Ef þú slærð úr mér eina tönn ríf ég úr þér allan tanngarðinn".
Myndin er tekin við Landmannalaugar.
sunnudagur, ágúst 13, 2006
Fórnarlamb eða leiðindarkerling
Í vinnunni er leiðindarkerling. Nöldrar yfir öllu og sér dökku hliðina á hverjum hlut. Eins og gengur og gerist þar sem margir vinna saman kemur manni vel saman við suma og ekki aðra. Mér leiðist þessi, og er raunar alls ekki einn um það. Konan er almennt illa liðin og fólk leitast við að þurfa ekki að vinna með henni.
Svo í gær stóð ég sjálfan mig að því að hugsa að hún ætti sjálfsagt bágt; að einhver karl væri að berja hana og hefði gert alla ævi og því væri konukindinni vorkunn. En þá varð mér hugsað til þess að ég hefði seint farið að hugsa á þennan veg ef hún væri karl. Hver hefur nokkurn tíman sagt "vesalings maðurinn er svona óþolandi, illur og árásargjarn því hann á svo leiðinlega konu..." En þetta er oft viðhorfið þegar hugsað er um kvenpersónur. Skyldi vera ástæða fyrir því?
miðvikudagur, ágúst 09, 2006
Eftirlaunin í "góðgerðamál"
Æææi, þessi blessaða Samfylking. Nú eiga lífeyrissjóðirnir að fara að ávaxta sínu fé í fyrirtæki samkvæmt einhverjum stuðlum um samfélagslega ábyrgð. Hingað til hafa þeir eingöngu hugsað um að græða sem mest, en eiga sem sagt nú að huga að samfélagslegum áhrifum fjárfestinga sinna. Þetta finnst mér fáránlegt.
Þegar maður hugsar til þess að fé lífeyrissjóðanna er í raun eftirlaun okkar, og ef þeir tapa þá lækka eftirlaunin (og öfugt), þá finnst manni þessir peningar of mikilvægir til að fara að kasta þeim í eitthvað samfélagslegt kjaftæði.
Því í raun og sanni er "samfélagsleg ábyrgð" hugtak sem er allt of loðið til að ásættanlegt sé að það sé notað sem viðmið.
Tökum dæmi af nýlegum atburðum. Hálfur kvótinn er seldur frá eyju fyrir norðan, og það hlýtur að leiða til þess að allt fer þaðan eftir ákveðinn tíma (því allur kvótinn fer; flutningskostnaður með unna vöru er of mikill til að standast samkeppni). Ekki gott mál fyrir þá sem þarna búa. Þeir sem vilja viðhalda byggð um allt land finnst þetta líka hræðilegt.
Væri þá ekki í samræmi við samfélagslega ábyrgð að lífeyrissjóðir köstuðu þarna einhverjum milljörðum? Og eftirlaunin lækkuðu þar með...
Eftir Sharon Gayler Amestoy, frá 1997.
mánudagur, ágúst 07, 2006
Andlát
Í gær horfði ég á konu deyja.
Hún hafði verið á deildinni minni frá því ég byrjaði þar í vor, og þar sem hún hafði verið talsvert mikill sjúklingur hafði ég mikið annast hana. Hún var mikill "karakter", einlæg, skemmtileg. Mér þótti vænt um þessa konu og finnst slæmt að hún skuli hafa dáið.
Síðar gekk ég frá líkinu.
Allan gærdaginn tók ég svo eftir því að fleiri starfsmenn voru hryggir, og þá fór ég að hugsa til þess að "venjulegt fólk" leiðir aldrei hugann að því að heilbrigðisstarfsmenn umgangast sjúklinga oft miklu meira en skyldmenni. Og á annan hátt, sem oft er miklu nánari. Þess vegna er ekki undarlegt að tengsl myndist milli starfsfólks og sjúklinga. Því er heldur ekki undarlegt að starfsfólki leiðist þegar dauðinn ber að garði.
sunnudagur, ágúst 06, 2006
Erfðir IX
Svo er augljóst að samfélagið mótar hegðun mannsins á margan hátt. Svo augljóst að ég nenni ekki að skrifa um það í bili.
Sú skoðun að genin geti haft áhrif á hegðun hefur styrkst í huga mér sérstaklega við að fylgjast með börnunum mínum, hverjum öðrum? Ég man sérstaklega eftir einu atviki. Við fjölskyldan höfðum farið í Perluna á markað með íþróttavörur. Fyrir mig vildum við kaupa íþróttabuxur til að spila í fótbolta, því ég var nýbyrjaður að sparka með félögum mínum í læknisfræði. Þetta hefur þá verið í byrjun annars ársins, og Teo minn nokkurra mánaða gamall og Maia fjögura ára.
Teo sat í kerru og horfði saklaus í kringum sig. Við vorum fjarri, en ég hafði að sjálfsögðu auga með börnunum. Þá sé ég að að Teo gengur strákur, "hrekkjusvínatýpan", feitur og mörgum árum eldri. Hann hefur áreiðanlega ekki ætlað neitt illt, en einhvern vegin var hegðun hans ógnandi (greyið strákurinn kannski alist upp við svoleiðis, eða eitthvað). Allavega, ég var í því að ganga þarna að þegar ég sé hún Maia mín hafði líka séð strákinn. Nema hvað að hún vindur sér að og stillir sér upp á milli hrekkjusvínsins og Teos. Snýr sér að stóra stráknum, sem gnæfði yfir hana, og verndar bróður sinn gegn því sem hún hafði örugglega túlkað sem hættu. Þau stóðu þarna í smá stund og svo fer strákurinn.
Það sem mér kom á óvart var ekki bara að hún skyldi gera þetta. Heldur ekki síður allt hennar fas. Hún var svo hræðslu- og hiklaus. Mér virtist hún ekki hafa velt því fyrir sér hvort hún ætti að vernda bróður sinn - hvort hún mundi hagnast meira (hún vissi ekki að ég fylgdist með þeim) en hætta var á að tapaðist. Heldur bara gerði hún þetta. Ef ég hefði spurt hana og hún haft greind til að svara svo þroskað, þá hefði hún sjálfsagt sagt að svona ætti maður bara að gera; það væri skylda manns.
Kannski erfðirnar valdi því að maðurinn hefur meiri áhuga á bera bossanum á myndinni a tarna...
Robert Doisneau: Le Regard Oblique, Paris, 1948.
föstudagur, ágúst 04, 2006
Erfðir, skylda og boðorð
Sú skoðun er alltaf að verða ágengari í huga mér að erfðir hafi áhrif á siðferði mannsins að hluta til. Að þær myndi grunninn undir það sem telst skylda.
Að sönnu má finna aðrar huganlegar uppsprettu skylduboða. Til dæmis að þau komi frá Guði í formi boðorða, "þú skalt eigi mann deyða". Verð að viðurkenna að ég er ekki trúaður á að það sé rétt.
Í fyrsta lagi held ég ekki að hann hafi svo bein áhrif á samfélagsmynd mannsins.
Í öðru lagi þætti mér ótrúlegt að almáttugur og algóður Guð mundi hafa mismunandi skylduboð í mismunandi samfélögum. Að vísu er rétt að sum boðorðanna eru almenn (að minnsta kosti tiltölulega), eins og það skuli ekki drepa. Hins vegar skilur maður illa hvers vegna önnur atriði ættu bara við um kristna, eins og að maður skuli ekki líta konu náunga síns girndarauga. Sama um önnur samfélög sem búa við "fáránleg" skylduboð - þau geta ekki verið komin frá alvitrum, almáttugum og algóðum Guði.
miðvikudagur, ágúst 02, 2006
Draugur
Myndin er tekin í Borgarfirði eystri þar sem ég var í sumar. Fagur staður.
Á leiðinni þangað hefur löngum verið erfið leið, og svo margir fórust þar forðum að víst þótti að draugur sæti um ferðamenn. Þá var brugðið á það ráð að fá prest til að vígja leiðina og setja upp kross. Á krossinum stóð einhver latína sem merkti að ferðamenn skyldu taka Guð til sín og vera þá óhultir. Nú hefur vegurinn oft breyst á þeim öldum sem liðnar eru en kross hefur æ síðan verið á staðnum, með sömu áletruninni.
Þau koma frá þessum stað, Kjarval og Gunnþórunn.
mánudagur, júlí 31, 2006
Erfðirnar og kynin
Annað sem gæti stutt þá hugmynd að hegðun stjórnist að einhverju leyti af erfðum er kynjamunur sem mælst hefur. Að vísu er afskaplega erfitt að draga ályktanir þarna vegna þess hve erfitt er að skilja uppeldi frá genunum. Því í sannleika sagt er uppeldi stráka og stelpna mismunandi.
Ekki þarf að fara mörgum orðum um "gamla daga" þegar strákar og stelpur höfðu ekki einu sinni sömu möguleika, og lifðu frábrugðnu lífi (sumir strákar fengu að mennta sig og stjórna samfélaginu, ekki stelpur; karlar unnu "úti" og konur sáu um heimilið, og svo framvegis). En jafnvel núna, þegar kynin hafa sömu möguleika til flests, er greinilegur munur á uppeldi.
Því verður að taka mið af rannsóknum þar sem ætla má að uppeldi komi ekki nálægt viðkomandi hegðun. Mér virtist ég sjá eina slíka í Economist um daginn. Þá var sagt frá því að fólk sækist eftir maka sem er í góðum efnum. Það er lógískt, því að allt lífið er auðveldara ef makinn þénar vel í búið. Hins vegar hafði mælst kynjamunur að því leyti að karlar eru því eftirsóttaverðari í augum kvenna því betur sem þeir þéna. Hins vegar átti það sama við í hina áttina, en aðeins upp að vissu marki - þar fyrir ofan var enginn munur.
Þannig þótti fátæk kona síðri kostur í augum karla en sú sem aflaði einhvers fjár. Hins vegar var enginn munur á þeirri sem aflaði einhvers og þeirri sem var rík. Í augum kvenna þóttu karlmenn því eftirsóknaverðari, því ríkari sem þeir voru (tek fram að ég get ekki talað um tölur, því að ég las ekki sjálfa greinina, en aðeins endursögn hennar í "ekónómistinum mínum").
Þetta þótti mér áhugavert því ef satt reynist, þá er hér kannski komin einhver skýring á launamuni kynjanna; karlar streða eins og mest þeir mega til að græða sem mest, og komast þar með ofar í metorðastigann - til að vera eftirsóttir, öfundaðir og allt það - á meðan konur leggja meiri áherslu á annað til þess sama (eins og vera grannar, fallegar, you name it).
Það er sjálfsagt óþarft að taka fram að ég gef mér það sem forsendu að fólk vilji yfirleitt vera ofarlega í "eftirsóknametorðastiganum". Það þarf í sjálfu sér ekki vera rétt. Þó held ég að svo sé.
Cartier-Bresson: Allée du Prado, Marseilles, 1932.
sunnudagur, júlí 30, 2006
Sveitin
Auðvitað er engin sveitasæla í sveitinni. Það þekki ég frá því að hafa verið á Bassastöðum á Ströndum í fimm sumur, frá 12 til 17 ára aldurs. Hins vegar er þarna sérstakt andrúmsloft, og líf mjög frábrugðið því sem þekkist í borgum. Fólk þrælar frá morgni til kvölds og allt það. En hins vegar er líka mjög ánægjulegir hlutir: nálægð við náttúruna og dýrin, maður sér ávöxt erfiðis síns. Þetta er mjög spennandi líf og "intense" á köflum. Ég gæti meira að segja "næstum því" hugsað mér að vera bóndi.
Við Jóel fórum einmitt að heimsækja Odd í sveitina. Á móti okkur var tekið af miklum rausnarskap. Svo ferðuðumst við þarna um, skoðuðum áhugaverða staði og skutum fogla. Það var gaman (tófurnar þarna voru skotnar nokkrum klukkustundum áður en við komum, enda voru þær orðnar stífar).
Meðal annars fórum við upp í Alviðruhamravita, þar sem þessi mynd er tekin.
Einnig sáum við Þykkvabæjarklausturskirkju, sem er kríli.
föstudagur, júlí 28, 2006
Sveitasælan
Svona er í sveitinni
miðvikudagur, júlí 26, 2006
Désespoir
Salgado tók myndina í Malí árið 1985.
Fingraför
Í gær var ég að þrífa byssuna mína. Notaði til þess "cleaning kit" sem er frá Bandaríkjunum. Í því er allt sem maður þarf, og þar á meðal forlátur klútur sem var sérpakkaður í plastpoka. Það sem vakti athygli mína er að gagnsemi klútarins var tíunduð á pokann - hann þrífur skít og drullu og allt það. En þar var líka sérstaklega tekið fram að hann gagnaðist sérstaklega vel til að taka burt fingraför!
Mér fannst þetta svolítið undarlegt. Því ef svona er tekið fram, þá væntanlega álíta framleiðendur að slíkt geti aukið söluna. En skyldi þeir vera svo margir þarna í landi þeirra frjálsu sem vilja þurrka fingraförin sín af skotvopni? Og hvers vegna í ósköpunum skyldi maður vilja það hafi maður ekki óhreint mjöl í pokahorni?
mánudagur, júlí 24, 2006
Yngri bræður bræðra
En greind er ekki hegðun.
Þó held ég að á sama hátt og erfðir hafi áhrif á greind geti verið að þær hafi áhrif á hegðun. Til að mynd las ég um rannsókn í Economist nýlega (í því blaði eru oft endursagðar greinar úr virtum vísindatímaritum, eins og Science eða Nature).
Það hafði mælst, með fylgnireikningum, að auknar líkur væru á því að menn væru hommar ef þeir ættu eldri bræður. Það sem var áhugavert er að þessi fylgni mældist ekki fyrir þá sem áttu eldri systkyni, þannig að það var ekki spurning um að vera bara yngra barn. Og það merkilegasta var að fylgnin mældist líka fyrir þá sem áttu eldri bræður, en höfðu ekki alist upp með þeim (þá er bara talað um bræður af sömu móður). Þannig virðist eittvað gerast í móðurkviði þegar móðirin hefur átt drengi sem eykur líkurnar á því að drengur sem kemur á eftir verði hommi.
Vart þarf að taka fram að annað kemur til þar ofan á. Í greininni var sagt að um 2% karla væru hommar og að þetta "yngri bróðir" dæmi gæti skýrt eitthvað um þriðjung af því (en það eru statístískar aðferðir sem varast ber að taka of alvarlega).
Nú er alls ekki vitað hvað það gæti verið, eða raunar hvernig þessi kynhneigð verður til. Hins vegar virðist ljóst, ef þetta er rétt, að það hvort menn séu hommar eða ekki getur ekki verið bara samfélagslega ákvarðað. Og það hvaða kynhneigð maður hefur er mikilvægt varðandi hegðun á þeim sviðum sem koma þeim málum við (makaval, kynlíf und alles).
P.S. Ekki var talað um lesbíur í þessari rannsókn.
P.S. Það hefði verið áhugavert að gera samskonar rannsókn og taka með fóstur sem hafa dáið í móðurkviði, eða verið eytt. En það gæti verið erfitt...
föstudagur, júlí 21, 2006
Erfðirnar og greind
Ef maður gefur sér að erfðirnar hafi þetta mikil áhrif á fólk, þá má vel vera að munur sé á hópum. Til dæmis er mikið gert með það að svertingjar í Bandaríkjunum hafa að jafnaði lægri greindarvísitölu en aðrir.
Ég tala mikið um þetta í bókinni sem ég skrifaði og færði þar fyrir því rök að þessi munur skýrist af mismunandi samfélagsstöðu. Líka því að greindarmælingar eru ekki "absolut"; það er örðugt að mæla greind, enda er hún margslungin.
Þetta er svosum alveg rétt, en hins vegar má vera að greind hafi þróast mismunandi í mismunandi hópum manna. Í það minnsta er áreiðanlegt að hún hefur skipt miklu máli varðandi lífsafkomu fólks og því hefur verið mikill þrýstingur á að þau gen sem hefðu bætt greindina hefðu orðið ofan á.
Þeir sem halda því fram að hópar séu mis greindir benda einmitt á að eftir að maðurinn dreifðist um alla jörð fyrir um 100 þúsund árum hafi þeir sem urðu hvítir og gulir einmitt orðið að aðlagast meira en svartir og að við slíkar aðstæður sé greind mikilvægari.
Ég veit ekki hvað er rétt, en hins vegar er ekki hægt að útiloka að nokkuð sé til í þessu svo lengi sem mælingar sýna fram á greindarmun.
Myndina tók Cartier-Bresson í Kína þegar kommúnistar voru að komast til valda árið 1949. Þetta er fólk í Shanghai sem troðast í röð til að selja það gull sem það átti.
miðvikudagur, júlí 19, 2006
Sjúklingar eða heimilismenn
Þegar ég byrjaði að vinna á hjúkrunarheimilinu notaði ég alltaf orðið "sjúklingar" um sjúklingana. Á mig var sussað, og bent á að það ætti að segja "heimilismaður". Það hefur komið í stað "vistmaður" sem virðist ekki lengur móðins.
Nema hvað að ég gerði þann gaff þegar ég var að tala við lækninn - sem virðist greindur maður - um daginn að ég sagði "sjúklingur" og leiðrétti mig svo strax og talaði eins og "á að gera". En þá sagðist hann vera mjög sammála mér, að það væri leiðinlegur þessi eilífi rétttrúnaður með orð; hvurs vegna mætti ekki kalla sjúklingana sjúklinga? Því fólkið þarna er heldur betur lasið, 30% mortalitet á ári.
Þeir sem vilja nota önnur orð virðast líta svo á að það sé á einhvern hátt slæmt að vera sjúklingur, en ekki get ég skilið það. Hins vegar virðist mér hálf hjákátlegt að tala um heimilisfólk, og því heimili, þarna á sjúkrastofnuninni.
En á maður ekki bara að tala eins og fólk vill, og segja "heimilismenn"?
mánudagur, júlí 17, 2006
Erfðir og hegðun, eitthvað
Pælingin sem ég byrjaði fyrir löngu var sem sagt að maðurinn væri genetískt ákvarðaður í grunninn, en að samfélagið mótaði hann svo. Þá var ég að tala um það hvað mótar hegðun fólks. Þetta er ósköp ómerkilegt að sjálfsögðu, því nú eru svo margir þessarar skoðunar. En ekki alveg að því er mig varðar.
Málið er að ég hélt að erfðirnar væru miklu minna mikilvægar en ég er farinn að halda nú. Áður var það mín skoðun að erfðirnar mynduðu svona mjög "almennan" grunn, sem væri meira og minna sá sami fyrir alla. Sem sé að samfélagið hefði afgerandi áhrif á hegðun fólks.
Svo sé ég börnin mín hegða sér á einhvern hátt sem þau hafa aldrei séð - og sem geta því ekki verið samfélagslega ákvörðuð. Dæmið sem ég tók var að sonur minn kaus frekar að kasta frá sér hálfu kexi þegar hann vildi heilt kex, en að þiggja þó það. Þetta er ekki rational hegðun, því þarna verður hann af öllu í stað þess að fá helming (best að taka það fram að sá möguleiki að hann álíti að þetta geti verið rational hegðun (án þess að hugsa það) vegna þess að hann gæti vonast eftir að fá heilt kex ef hann mótmælti á þennan hátt er ekki mögulegur. Ástæðan er sú að hann hefur aldrei fengið vilja sínum framgengt á þennan hátt).
Þá sýnist mér að þessi hegðun hljóti að vera erfð. Þar með valda erfðir ekki aðeins almennum áhrifum á hegðun og "eðli" fólks - til dæmis hvort fólk sé agressíft eða ljúft, og það allt. Heldur líka svona "henda hálfu ef maður fær ekki allt"-bjánaskap. En svo slípar samfélagið þetta allt.
Nota bene: Þegar ég tala um "erfðir" á ég ekki aðeins við genetíkina, heldur önnur áhrif sem móta fóstrið í móðurkviði.
laugardagur, júlí 15, 2006
Leiði
Ég veit ekki hvernig ég lifi af einn þrjár vikur í viðbót. Já, fjölskyldan er í útlandinu og ég einn hér heima... Að hugsa sér að sumt fólk lifir svona bara alltaf: Enginn að tala við þegar heim kemur. Hræðilegt.
föstudagur, júlí 14, 2006
Vændiskonurnar
Talandi um heimsmeistarakeppnina: Það var búið að tala mikið um "innflutning" (gæsalappir því mér finnst alltaf óaðlaðandi að nota þetta orð um fólk) fjölda vændiskvenna til Þýskalands vegna keppninnar. Minnir að talað hafi verið um hundrað þúsund stykki. Svo var talað um karla sem væru þarna í hópum uppfullum af testósteróni og greddu og þetta færi svo allt saman í syndsamlegum viðbjóði.
Nema hvað að svo voru bara ekkert fleiri vændiskonur þarna en venjulega, og bissness hjá þeim í verra móti. Enda vita þeir það sem til þekkja að það sem losnar við fótboltaáhorf er adrenalín, alveg fullt, en ekki testósterón. Og adrenalín og gredda fara hreint ekki saman.
Það sem er áhugavert er uppruni og afdrif upplýsinganna um "innflutning" vændiskvenna. Greinilegt er að þær hafa komið frá einhverjum sem vissi ekkert um málið, og að þetta var algert bull. En samt urðu þetta viðurkennd sannindi í einhverjar vikur - mótmæli þeirra vegna, fundir og áskoranir. En sem betur fer var hægt að horfa á raunveruleikann og sjá að þessi "sannindi" voru hreint ekki rétt.
Kannski við viðurkennum alls konar hluti sem rétta sem ekki er meiri fótur fyrir en þetta með vændiskonurnar?
miðvikudagur, júlí 12, 2006
Vive Zidane
Ég sé í frönskum fjölmiðlum að það er talað mikið illa um Zidane þegar hann skallaði Ítalann þarna. Mér kemur það á óvart. Án þess beint að vera hrifinn af svona almennt, þá skil ég hann ósköp vel. Þeir eru svo óþolandi þessir Ítalir (og Portúgalir) í fótbolta að hrækja, klípa, móðga, henda sér niður og grenja og það allt, að ég dáðist svoldið að Zidane. Þarna er loksins maður sem er búinn að fá nóg og springur. Og hvernig gerir hann það? Með að láta sig detta og grenja, eða hlaupa og klaga í dómarann, eða klípa til baka? Ónei. Með að standa face-to-face fyrir framan aumingjann og skalla hann. Eins og maður.
miðvikudagur, júlí 05, 2006
Drekkjum Kárahnjúkum
Loksins varð það úr að ég komst til að skoða Kárahnjúka og svæðið sem á að fara undir vatn. Get því myndað eigin skoðun. Og það verður að segjast að þó að dalurinn sé fagur þá kemst hann ekki með tærnar þar sem margir aðrir staðir hafa hælana. Þarna er mikill sandur og nokkrir flottir skúlptúrar í honum. Svo er lítil á sem rennur niður eina hlíðina í flottum fossi. Svo er einhver gróður... og lítið meira.
Miðað við Dettifoss og gljúfrin þar fyrir norðan er þetta bara prump. Eins miðað við svæðið undir jöklunum á suðurlandinu, eða fagra fossa, eða mikilfengleg fjöll víða um landið.
Þannig séð er ekki mikill missir í þessu svæði. Og ef hægt er að fá mikla peninga fyrir það þá finnst mér sjálfsagt að nýta það (nokkuð sem er kannski ekki veruleikinn ef verið er að gefa raforkuna í þessi álver öll).
Hins vegar er vel þess virði að keyra þarna. Bæði til að sjá náttúruna, sandana og fjöllin, en líka ef maður er svo heppinn að sjá hreindýr í hjörðum.
Hreindýr undir Snæfelli:
laugardagur, júlí 01, 2006
Ómannglöggur
Þar sem ég sat í heita pottinum í sundlauginni við Mývatn í fyrradag var þar maður sem mér virtist íslenskur. Annars voru allt útlendingar. Við töluðumst ekki við. Ég fór að synda nokkrar ferðir og fer svo aftur í heita pottinn, og þá spyr hann "búið þið ennþá á Íslandi Jóhann?" Ég var mjög undrandi og spurði hvort hann þekkti mig. Síðan tókum við tal saman og það var ánægjulegt. Við höfðum þá spilað saman fótbolta á laugardögum í einn vetur þegar við vorum í háskólanum forðum.
Síðan gerðist svipað í gær uppi við Hveravelli; þar var maður sem ég kannaðist við og mér virtist hann þekkja mig. En við töluðumst ekki við.
Þetta kemur oft fyrir mig, að allskonar fólk þekki mig og ég ekki það. Enda er ég svo óskaplega ómannglöggur. Oft hef ég reynt að fela það, með að byrja að tala við fólkið og komast í samræðunum að því hver viðkomandi er og oftast tekst það. En ekki alltaf, og þá er það mjög vandræðalegt.
Nú er ég farinn að segja sannleikann: Að ég er með ómanngleggri mönnum, og þess vegna eru það miklu fleiri sem þekkja mig en ég þekki.
þriðjudagur, júní 20, 2006
Fokking tölvulistinn
Sumstaðar fær sölufólk hlutfall af því sem það sjálft selur kúnnunum. Þannig er það greinilega í Tölvulistanum, enda reyna sölumenn sífellt að selja manni dýrari vöru og fleira en maður hafði hugsað sér... til þess að hafa af manni peninga. Mér leiðist þetta. Ég vil bara fara inn í búðir og fá heiðarlega aðstoð. En þeir þarna hjá Tolvulistanum hugsa sjálfsagt að þeir hafi ekkert upp úr slíku, því þá tapi þeir peningnum sem enn situr í vasanum á kúnnanum.
Ég held þetta sé misskilningur. Held frekar að með að vera ekki heiðarlegir við kúnnann glati kaupmennirnir þeim frekar, og að slíkt sé slæmt til langs tíma. Í það minnsta er víst að ég versla ekki aftur hjá Tölvulistanum, jafnvel þó að vara þar kunni að vera svolítið ódýrari en annars staðar.
föstudagur, júní 16, 2006
Raus
Umsögn um málverkasýningu:
"Í nokkurs konar geómetrískri límbandsinnsetningu veltir [höfundur] vöngum yfir sjálfu rýminu, fagurfræði þess og skynjun áhorfandans... [Höfundur] hefur einkum fengist við hið geómetríska málverk en í þessu verki má segja að [hann] sprengi af sér blindrammann: sýningarrýmið allt verður staðgengill strigans..."
Þegar ég las þetta hugsaði ég "Jesus Kristus Got im Himmel". Ótrúlegt hvað fólk getur gert sig að fíflum með svona monthanarausti.
miðvikudagur, júní 14, 2006
Er Halldór Ásgríms spilltur?
Í einhverju blaði um daginn voru tekin til mikilvægustu mál sem Halldór Ásgríms hafði komið í verk á stjórnmálaferli sínum. Svo voru fengnir einhverjir til að tjá sig um þau. En svo einkennilega vildi til að enginn minntist á það að á flestum þeirra hefur hann sjálfur hagnast, og það oft gríðarlega.
Með setningu kvótakerfisins varð hann (og fjölskyldan öll) miljarðamæringur, og með að selja fjölskyldufyrirtækinu Búnaðarbankann varð hann enn ríkari. Svo lækkar hann skatta ríka fólksins... og ætli hann hagnist ekki obbolítið á því? Loks ákvað hann að sækja um að Ísland komist í Öryggisráð SÞ - og ef það verður þá þori ég að veðja miklu um að Halldór sjálfur verði valinn til að vera fulltrúi Íslands þar.
Nú er talað um að stjórnmálamenn séu spilltir ef þeir nota aðstöðu sína til þess að hagnast sjálfir á óeðlilegan hátt. Nú neitar enginn því að Halldór hafi hagnast gríðarlega á gjörðum sínum sem stjórnmálamaður (þar sem hann hefur "notað aðstöðu sína"). Þá er spurningin hvort einhvers staðar sé eitthvað óeðlilegt við þetta?
Willy Ronis, verkfall í Citroen verksmiðjunum við París, 1938.
föstudagur, júní 09, 2006
Ikikomore
Fyrir mörgum árum sá ég sjónvarpsþátt um fyrirbæri sem heitir ikikomore. Það er þegar unglingar loka sig inni og neita að hafa samskipti við annað fólk. Þetta var svolítið átakanlegt, því þarna verður það þannig að unglingarnir hætta að tala við aðra. Reka alla út sem koma inn í herbergið þeirra. Láta skilja mat eftir á gólfinu fyrir framan herbergið. Hafa sjálfsagt klósett þar inni. Svona gengur þetta í mörg ár.
Ikikomore er fyrirbæri sem ku aukast mikið undanfarið, og þúsundir unglinga loka sig svona inni.
Þetta var í Japan, og í þættinum (held það hafi verið á Arte) var fílósóferað um að þetta gengi þarna vegna hefða þar í landi. Það væri samfélagslega viðurkennt að einstaka maður lokaði sig inni og færi að hugleiða, og allur sá pakki. Svona munkadæmi eitthvað.
En einnig var talað um að þetta fyrirbæri væri algengt þarna vegna þess að í skóla er gríðarmikil samkeppni og þeir sem væru undir gæfust upp á þennan hátt. Þyldu ekki skömmina.
"Maður skilur ekki þetta fólk", hugsaði ég. Nema hvað að síðar kom í ljós að unglingarnir væri ekki aldeilis að hugleiða heldur hefðu þeir tölvur og internet og lægju í tölvuleikjum. Þá skildi ég þá svo afskaplega vel.
Á þessum tímapunkta hafði ég hætt að spila, en mundi svo ósköp vel að þegar ég lifði tölvuleikjafíknina. Þá hefði ég gjarnan vilja loka mig svona inni líka. Frábært líf... utan þegar maður fór að hátta að þá spurði maður sig til hvers þetta væri nú allt.
En ikikomore er svoldið sorglegt fyrirbæri, því þarna er tiltölulega heilbrigt fólk sem lokar sig inni og eftir nokkura ára einangrun er geta til að hafa samfélagsleg tengsl minni. Og svona ýmislegt. Fjölskyldan líður líka fyrir þessa hegðun.
Ég veit ekki hvort tölvuleikir séu svo ofboðslega slæmt fyrirbæri. Held þó ekki. Það versta er hvað það fer mikill tími í þá. Hjá ikikomore-fólkinu er það heilt lífsskeið... og það er nú full mikið.
Doisneau, 1956.
fimmtudagur, júní 08, 2006
Coma og kostnaður
Ég þekkti strák í Frakklandi. Hann var frá sama stað og konan mín, og hafði alltaf verið svoldið skotinn í henni. Var ekki ánægður þegar ég náði í hana. Samt var hann alltaf kurteis, og bara fínn gaur.
Svo fyrir um það bil ári síðan hengdi hann sig. Hann var skorinn niður og lífi blásið í hann, en samt lá hann í dái í sjúkrarúmi upp frá því. Lífinu var haldið í honum að vilja konu hans allan þennan tíma, því að hann dó nú nýlega.
Þá fer maður að sjálfsögðu að spyrja sig spurninga. "Why" er náttúrulega fyrsta spurningin, því manni finnst það svo fáránlegt að vilja að eiginmaður sinn liggi þarna í rúmi. Kannski hún hafi samt alltaf haldið í vonina að hann mundi rísa upp.
En á einn einstaklingur að geta ráðið því hvort að öðrum sé haldið lifandi við þessar aðstæður? Þetta kostar samfélagið stórfé (kostar ekki hver dagur á spítala 20-50 þús. kall?). Og á sama tíma er ekki nægt fé fyrir alla.
Æi, þetta eru erfiðar spurningar; hversu dýrt á að borga fyrir velferð eins einstaklings? Og hversu mikið á ríkið að skipta sér af ákvörðunum er varða einkalíf fólks.
Cartier-Bresson
mánudagur, júní 05, 2006
Songs of love and hate
Þegar ég er orðinn úrvinda, á síðustu dögunum fyrir próf eða ritgerðaskil, þá hlusta ég mikið á plötuna Songs of love and hate eftir Leonard Cohen. Ég kann hana utan að, og gæti sungið hana aftur á bak og áfram ef ég héldi tóni. Það er svo undarlegt að burtséð frá þessum stresstímabilum þá finnst mér hún eiginlega ekkert svo skemmtileg; þá er ég búinn að fá leið á henni.
Svona er þetta allt breytilegt.
Sieff í Dauðadalnum í Kalíforníu, 1977.
föstudagur, júní 02, 2006
Í tilefni reyklausa dagsins
Sá í sjúkraskýrslu í dag að maður hafði 200 pakkaár á bakinu. En getur það verið? Hann var áttræður og segjum að hann hafi byrjað að reykja 20 ára. Þá hefur hann reykt í 60 ár. En hann verður þá að hafa reykt rúma þrjá pakka á dag.
Ja, það er kannski mögulegt...
mánudagur, maí 29, 2006
Brandari
Þegar ég var að fara fyrst til Frakklands - það er langt síðan - þá hafði hist svoleiðis á að franska og þýska landsliðin í fótbolta höfðu alltaf hist á stórmótum. Franska landsliðið var ofsalega gott, með Platini und alles, og á sama tíma varð Þýskaland meistari á fullt af mótum. Heimsmeistarar og Evrópumeistarar og ég veit ekki hvað. Og þeir unnu Frakkana reglulega.
Þá heyrði ég þennan brandara:
Hver er skilgreiningin á fótbolta?
Veit ekki.
Það eru tvö lið með ellefu leikmönnum hvort sem eigast við og reyna að setja boltann í lið andstæðingsins og svo vinna Þjóðverjarnir!
Kosningaúrslitin fengu mig til að hugsa um þetta gamla skop: Sama hvað gerist, alltaf kemst helvítis Framsóknarflokkurinn í stjórn. Það er, by the way, önnur ástæða fyrir því að ég vil sjá nýjan miðjuflokk, eins og Alþýðuflokkurinn var. Þá er möguleiki á annars konar stjórn en íhaldið og béflokkinn.
Doisneau, 1964.
laugardagur, maí 27, 2006
Kosningaóskir
Þetta er eins og stundum í fótboltanum hjá mér núna. Ég er ekki með neinum en hins vegar er ég á móti tveimur "liðum". Framsóknarflokkurinn á að þurrkast út, og best væri ef sú þróun mundi hefjast hér í Reykjavík. Svo óska ég Samfylkingunni sömu örlaga. Því ef hún mundi klofna þá væri það væntanlega eftir einhverjum málefnum, og þá væru líkur á því að til yrði aftur einhvers konar gamall Alþýðuflokkur; flokkur sem ég gæti stutt.
Sem sagt, óskirnar eru þær að íhaldið vinni hreinan meirihluta, að Béflokkurinn nái ekki inn manni og að Samfylkinginn fái sem fæsta borgarfulltrúa. Sjáum hvernig fer.
Brassai: Prostituée, París,
miðvikudagur, maí 24, 2006
Mótmælaatkvæði
Í kosningunum greiði ég frekar atkvæði á móti en með einhverju. Ég ætla að kjósa íhaldið en er ekki svo hrifinn af því. Vilhjálmur finnst mér lélegur (skárra væri að hafa Gísla Martein), og málefnin þeirra eru ekkert sérstök.
En ég get ekki hugsað mér að kjósa Samfylkinguna eða Frjálslynda (um VG og Framsókn þarf ekki einu sinni að tala). Málefni Frjálslyndra eru mér ekki að skapi, því þetta er svo mikið íhaldsfólk (og þá nota ég orðið í eiginlegri merkingu, ólíkt því sem ég gerði hér að ofan): Flugvöllinn áfram í miðbænum, bannað að rífa húsaruslið við Laugaveginn (t.d. finnst þeim húsið þar sem Nike búðin er of merkilegt til að rífa!)...
Samfylkingin, og R-listinn, hlýtur að dæmast af verkum sínum. Í fyrsta lagi þarf ég ekki annað en að líta út um gluggann til að sjá hvers vegna mér er ómögulegt að kjósa þá: Hraðbraut to nowhere. Svo er Hringbrautin eins og hún er orðin en engin Sundabraut eða gatnamót að mörgum hæðum við Kringlumýrarbraut. Svo er helvítis tónlistarhúsið (sem allir flokkar eru að vísu fylgjandi)...
Að vísu hafa þeir staðið sig vel í leikskólamálum, en hversu oft á maður að kjósa flokkinn vegna þess eins?
Jæja, hef ekki tíma í meira...
Myndina tók Elisabeth Bourke-White þegar þýskir borgarar voru leiddir um Buchenvald búðirnar 1945 til að þeir sæu hvað samborgarar þeirra hefðu gert.
þriðjudagur, maí 23, 2006
Íhaldið var það heillin
Ég ætla að kjósa íhaldið í fyrsta skipti ævinnar í kosningunum um næstu helgi. Held það verði undarleg tilfinning að krossa við D.
fimmtudagur, maí 18, 2006
...
Fékk þessa senda áðan:
miðvikudagur, maí 17, 2006
Money money
Búinn að veðja 20 evrum á Arsenal...
þriðjudagur, maí 16, 2006
Ómerkilegt
Þegar ég heyrði að Eyþór Arnalds hefði keyrt fullur á ljósastaur og svo reynt að stinga af sögðum við að hann mundi ekkert gera. Bara koma í sjónvarpið, grenja og segjast ekki hafa ætlað að gera þetta og að hann mundi aldrei gera þetta aftur.
Svo í gær heyrðum við að hann mundi segja af sér. Þá sögðum við að hann mætti nú eiga það, hann Eyþór, að hann kynni að taka afleiðingum gjörða sinna: Ef maður brýtur bæði gegn siðferðisreglum samfélagsins og landslögum, þá er maður ekkert að bjóða sig fram til hárra embætta.
En svo kemur í ljós í morgun að þetta var bara misskilningur, hann ætlar ekki að draga sig til hlés. Heldur ætlar hann bara ekki að taka þátt í kosningabaráttunni, en svo taka við fyrsta sætinu og öllu því eftir kosningar (já og huhum, þegar hann verður búinn að taka út refsingu (fangelsi með skilorði náttúrulega, eða bara sekt) og búinn að "taka á sínum málum").
Ansi finnst manni þetta nú rislágt.
Riboud: La tour Eiffel, Paris, 1953.
laugardagur, maí 13, 2006
Auglýsingastofukosningabarátta
Ofboðslega leiðist mér kosningabarátta sem er búin til á auglýsingastofum. Einhver slagorð og frasar - "Vertu með!" og "Ertu með?" og allt það - og svo þora frambjóðendurnir ekki að hafa neinar skoðanir af hræðslu við að fæla frá. Frambjóðendur, by the way, sem hafa enga skoðun aðra en að það væri gott að komast til valda... (og ég ýki svolítið, en maður fær þetta á tilfinninguna).
En í sannleika ætti ég að tjá mig lítið um þessi mál, því svo mikið er ofnæmi mitt á stjórnmálum þessa lands orðið að ég fylgist ekkert með að öðru leyti en að lesa tvö blöð. Slekk á útvarpinu umsvifalaust og þessi mál ber á góma og zappa á aðra sjónvarpsstöð þegar þessi andlit þarna sjást.
Annars held ég að ákvörðunin um hvað ég ætli að kjósa sé tekin. En ég þarf að spegúlera aðeins meira.
Ronis í Lens, Pas-de-Calais, árið 1951.
fimmtudagur, maí 11, 2006
100% unofficial
Þegar ég var í London um daginn vildi ég endilega tvo hluti. Arsenal bol og Arsenal krús. Þetta með krúsina var ekkert mál, en hins vegar fór ég ekki að huga að bolakaupum fyrr en nokkrum klukkutímum áður en flugið til Frakklands fór í lofið. Þá þrammaði ég um göturnar þarna, street hitt og street þetta. Og fann engan bol. Þangað til á Oxford Street að ég bað gaura á svona útistandi (eða hvað það nú heitir) um Arsenal bol. Hann sagðist eiga svoleiðis en talaði alltaf um Henry bol. Mér fannst það svoldið skrítið, en hey, það eru fullt að undarlegum hlutum í útlöndum. Þannig að ég keypti Henry bol af honum, stakk honum í töskuna og hljóp í flugið.
Það var ekki fyrr en síðar að ég sá að þetta voru svik og prettir. Því á bolnum stendur skýrum stöfum "this is not original copy not certifed [það stendur með stafsetningavillunni] 100% unofficial". Og þar sem stendur "Arsenal" framaná, í rauða merkinu, stendur "Gunner" á mínum bol. Þannig að ég lét gabba mig.
En það gerir ekkert til. Mér finnst þetta eiginlega meira töff. En auðvitað stafar það af því að það er ég sem asnaðist til að kaupa bolinn, og maður segir alltaf að það sem maður á sjálfur sé best - ekki satt? Og djöfull er hann nú flottur!
Salgado í Brasilíu.
miðvikudagur, maí 10, 2006
Sótthreinsa eða ekki sótthreinsa
Heyrði í gær að hjúkkur eru hættar að sótthreinsa húðina áður en þær sprauta sjúklinga. Þetta kom mér mjög á óvart. Sú sem leiðbeindi mér sagðist að vísu gera það en það væri vegna þess hve gamaldags hún væri.
Ætli þetta sé eitthvað trend núna?
Myndina tók Cartier-Bresson af verkamönnum í bílaverksmiðju í Moskvu árið 1954.
sunnudagur, maí 07, 2006
Kuldi
Ég er að rannsaka áhrif kælingar á fólk eftir að það hefur farið í hjartastopp. Skoða áhrif þess á heilaskemmdir. Og ég mundi leggja til að ef þú ferð í hjartastopp að þú pantir kælingu. Segir: "Eitt stykki kælingu takk, byrja sem fyrst og halda 32°C í einn sólarhring. Hita svo hægt og rólega takk".
Hvílík fegurð:
fimmtudagur, maí 04, 2006
Leiðindarauglýsingar um exbé
Ég hef haft visir.is sem mína upphafssíðu í nokkurn tíma. En upp á síðkastið birtast þar alltaf auglýsingar af Birni Inga og Framsóknarflokknum (heitir hann ekki núna "exbé"?). Mér leiðast þær svo óskaplega að nú er lemonde.fr aftur orðin upphafssíðan.
þriðjudagur, maí 02, 2006
Erfðir og hegðun III
Það er náttúrulega ekki spurning að samfélagið, uppeldi og önnur lík áhrif, mótar hegðun okkar. Eins og Durkheim benti á forðum, þá tölum við tungumál sem við sköpuðum ekki, hegðum okkur í samræmi við siði sem við mótuðum ekki og þess háttar. Þessi áhrif samfélagsins koma fram á tvennan hátt.
Í fyrsta lagi hreinlega gefur það reglur um það hvernig skuli hegða sér við ákveðin skilyrði. Þegar við viljum tjá einhverjum ánægju yfir að hafa hitt hann og jafnvel vilja til að hefja samræður réttum við fram höndina. Grænlendingar ráku úr sér tunguna (og gera kannski enn; veit ekki hvort þessi siður hafi breyst vegna Dana). Eða eins og skrifað var á blogginu sunnudaginn var (sorry, en ég kann ekki að vísa í einfaldar færslur) þá á þetta líka við um flóknari hluti eins og upphaf kynmaka.
Í öðru lagi segir samfélagið okkur hvað sé eftirsóknavert og rétt. Og það er miklu mikilvægara. Til dæmis þykir okkur eftirsóknavert að vera fögur, rík, skemmtileg og það allt. En í Tíbet forðum var eftirsótt að loka sig inni í klaustri.
En hvað með áhrif erfðanna; getur verið að þau blandist í það að gefa okkur forrit að því sem er eftirsótt. Sú skoðun hefur ekki verið vinsæl hingað til. Og ég, sem mjög samfélagslega þenkjandi stjórnmálafræðingur, hef alltaf hafnað því. En er ekki lengur svo viss.
Þessari skoðun hefur, btw, verið hafnað oft á tíðum, vegna andstöðu við rasisma. Því ef sagt er að erfðir geti haft áhrif á hegðun á svona mikilvægan hátt, þá er komin bein leið í að segja að kynþættir geti hegðað sér á mismunandi hátt vegna erfða.
En til að geta hugsað almennilega um þetta þarf að skera hegðun fólks niður í flokka, og skoða hvern fyrir sig. Geri það næst.
Dieuzaide: La chevauchée, frá Konya eyðimörkinni, Anatolia, Tyrkland, 1955.
laugardagur, apríl 29, 2006
Sama nafn
Sá ótrúlegan hlut í gær. Það eru tveir Íslendingar sem voru fæddir sama dag, á sama árinu, og bera nákvæmlega sama nafn. Og nafnið var ekki eitthvað einfalt, eins og Jón Jónsson, heldur flókið (eins og Steingrímur Óskar Pálsson (það var ekki það)). Þetta er svo ólíklegt að ég held það geti ekki stafað af tilviljun, heldur finnst mér líklegast að um tvíbura sé að ræða og að foreldrarnir hafi gefið þeim sama nafnið. En er það ekki líka ólíklegt...?
Cartier-Bresson: Quai de Javel, Paris, 1932.
miðvikudagur, apríl 26, 2006
Palminn minn
Keypti mér um daginn palm til að nota á spítalanum á næsta ári. Tungsten TX. Ótrúlega flott tæki.
Hér er ein dæmigerð "newton": flott og gróf og ögrandi.
Veit ekkert annað um myndina en að hún er eftir Helmut Newton.
mánudagur, apríl 24, 2006
Afríka
Var að horfa á mynd sem heitir Darwin's Nightmare á fransk-þýskri sjónvarpsstöð sem heitir Arte. Myndin var frábær. Segir frá lífi fólks í kringum Viktoríuvatn í Afríku, og þarna fær maður raunsanna lýsingu á ástandinu: fátæktinni, ofbeldinu, hungrinu en líka gleði og ánægju venjulegs fólks. Ég veit að það er ekki hægt að segja frá svona, þannig að ég skora bara á þá sem geta að sjá þessa mynd. Þ.e. ef einhver hefur áhuga á lífi fólks þarna í Afríku...
Margaret Bourke-White: Nuremberg, 1945.
sunnudagur, apríl 23, 2006
H fyrir Hitler
Sá um daginn að Josef Goebbels og frú áttu fullt af börnum. Þau gáfu þeim öllum nafn sem byrjaði á H til heiðust Hitler. Svo þegar hann ákvað að drepa sig fannst þeim óhugsandi að lifa lífinu. Þannig að þau tóku blásýru. En þeim fannst líka að börnin þeirra gætu ekki lifað í Hitlerslausum heimi þannig að fyrst drápu þau sín eigin börn!
Klikkað pakk!
fimmtudagur, apríl 20, 2006
Eðlileg hegðun?
Fyrir nokkru fékk ég mér bjór með gömlum félögum og þá tjáði einn þeirra mér nokkuð sem hefur valdið mér svolitlu hugarangri. Hann á dóttur, sem mig minnir að sé fimm ára. Þau hjónin fara nokkrum sinnum á ári til mágkonu hans og svila sem búa úti á landi, og þá búa þau þar í nokkra daga. Þau hjónin þar, mágkonan og svilinn, eiga líka barn á svipuðum aldri.
Svo sagði hann mér það að svilinn hefur þá áráttu að baða dóttur hans (og mágkonunni virðist líka vera umhugað að hann geri það). Hann sagði mér að það gerðist þannig að svilinn spyrði dóttur hans hvort hún vildi ekki fara í bað með dóttur sinni, án þess að nefna það við þau hjónin. Eða þá að hann segði bara allt í einu, "jæja, nú komið þið í bað" eða eitthvað svoleiðis. En án þess að spyrja foreldrana. Einnig tjáði félagi minn að stundum væri það mágkonan sem segði eitthvað svoleiðis (t.d. "stelpur, nú ætlar hann... að baða ykkur").
Félagi minn spurði mig hvað mér finndist og mér finnst þetta óeðlilegt. Bæði að þau hefðu þennan áhuga á þrifnaði dótturinnar, en einnig að enginn segði neitt. Hann var ekki alveg viss, og sagði að það gæti verið að svilinn væri bara svona barngóður og eitthvað.
Mér var sama, sagði ég. Því það getur líka verið eitthvað annað. Hann gæti líka verið djöfuls barnaperri.
En ég veit ekki hvort þessi afstaða mín sé góð eða ekki. Ég hef unnið mikið með fanga, byttur og dópista, og kannski það hafi haft þau áhrif að ég geri ráð fyrir því að fólk geti verið vont (eða gert slæma hluti), þó það geti verið kammó og allt það. Mér finnst bara að barnið eigi að njóta vafans, því það er svo alvarlegt ef þetta er ekki allt heiðarlegt.
Cartier-Bresson: Chauffeurs de taxi, 1931.
þriðjudagur, apríl 18, 2006
Nostalgia
Vorið er að koma í Frakklandi. Jakkaveður og frjókornaofnæmi. Formidable!
Robert Doisneau, Le lapin.
þriðjudagur, apríl 04, 2006
Bætur og laun
Um daginn var dópisti reiður við mig og sagði eitthvað svona: "Haltu bara áfram í þessari hundrað þúsund króna vinnu þinni, á meðan ég fæ hundrað og fimmtíu þúsund króna örorkubætur!". Ég fór auðvitað ekki að rífast við stúlkuna en hef verið að velta því fyrir mér hvort þetta sé umhugsunarvert. Fólk vinnur hörðum höndum fyrir launum sem eru miklu lægri er bæturnar sem dópistar fá frá ríkinu, og sem eru notaðir til að kaupa dóp. En er þetta ekki óhjákvæmileg misnotkun á velferðarkerfi?
Og nú fer ég til Frakklands.
Hér er fín páskamynd eftir Marc Riboud.
sunnudagur, apríl 02, 2006
Viðbjóður
Ég hef aldrei séð "Strákana" í sjónvarpinu (er það ekki á Skjár 1?). Hins vegar hef ég stundum séð þáttinn auglýstan. Og um daginn sást þar sem einn þeirra var að láta kú míga á sig. Það fannst mér ógeðslegt.
Tvennt er undarlegt. Í fyrsta lagi að fólk hafi gaman af svona nokkru. Og ekki síðar að fyrirmenn þessarar þjóðar skulu hafa farið í þáttinn til að reyna að auka vinsældir sínar: Ingibjörg Sólrún og Halldór Ásgrímsson. Sérstaklega finnst mér ekki gott þegar Halldór fer þarna, því hann er forsætisráðherra, hvort sem manni er það ljúft eða leitt. Og þegar hann fer þarna er ekki bara persóna hans hjá Strákunum heldur líka forsætisráðherra. Nú er mér alveg sama þó að Halldór geri lítið úr sjálfum sér, en ekki alveg jafn sama þegar æðsti stjórnandi landsins gerir það sama (þó mér finnist þessi embætti nú ekki hátíðleg).
En gerir Halldór ekki allt sem hann getur - hversu lágt sem hann þarf að lúta - til að koma sér í feit embætti, til að geta auðgað sig og sitt fólk?
Alain Borjon: Jessica
fimmtudagur, mars 30, 2006
Strákar vs. stelpur
Þegar ég var ungur voru einhver félög (Lions og Kiwanis og svoleiðis) bara fyrir karla. Þessu voru jafnréttissinnar ekki hrifnir af og börðust á móti. Þetta breyttist svo á þann hátt að bæði kynin gátu gerst meðlimir. Blessunarlega. Annað var að hjúkrunarkonur breyttu nafninu sínu í "hjúkrunarfræðingar". Og annað var í þeim dúr: Það átti að hætta að greina fólk í sundur eftir kynferði.
Þetta minnti á baráttu svertingja til dæmis í Bandaríkjunum sem vildu hafa sömu tækifæri og aðrir óháð kynþætti.
Nú virðist mér þróunin hafa snúist við. Það þykir sjálfsagt að aðgreina fólk eftir kynfærum. Samkomur fyrir konur, stelpukvöld, sérstök námskeið fyrir konur og svo framvegis (raunar er ákaflega lítið bara fyrir karla). Og varðandi starfsnöfn: Nú er kona ekki "starfsmannastjóri" heldur "-stýra", og þannig áfram. Maður bíður eftir að hjúkrunarfræðingar breytist aftur í "hjúkrunarkonur" og svo einstaka "hjúkrunarkarla".
Mér leiðist þetta. En það þýðir ekki að berjast á móti vindinum, eða hvað? Þess vegna ætla ég bara að reyna að venjast þessu, og helst að fara að hugsa á þann hátt sjálfur að sjálfsagt sé að hegða sér mismunandi gagnvart fólki eftir kynferði þess. Satt að segja hélt ég að ég mundi leggjast svo lágt að taka þátt í þessu, en stefni á að skipuleggja "strákakvöld". Spurning bara hvað maður hefur á því. Kannski fótboltahorf, bjór... Væri það ekki stereotýpískt?
En ég skal viðurkenna að það kemur til með að taka mikið á að segja við stelpu sem vill koma líka að horfa á bolta með bjór í hönd: "Sorry, þú mátt ekki, þú hefur píku!"
Brassai, frá París 1933.
miðvikudagur, mars 29, 2006
Furðulegar ályktanir
Í Fréttablaninu sá ég í dag frábært dæmi bæði um undarlega spurningu í skoðanakönnun og líka hvernig ályktanir eru dregnar af spurningunum. Raunar var þetta svo gróft að maður spyr sig að því hvort spurningakönnunin hafi ekki verið gerð einmitt til að fá viðkomandi niðurstöður.
Það var spurt um tónlistarhöllina við höfnina sem á að byggja... fyrir 12 milljarða króna (120 þús. á hvern Reykvíking). Það var ekki spurt um afstöðu fólks til hallarinnar, hvort fólk vildi að hún yrði byggð eða ekki, eða hvort það teldi hana peninganna virði. Þess í stað var spurt hvort tónlistarhús við Austurhöfn muni efla miðborgina. 83% sögðu já.
En það er augljóst að svarið við spurningunni er jákvætt. Auðvitað hlýtur það að efla þetta hverfi ("efla" þýðir væntanlega að gera mikilvægara) að fá stórt hótel, tónlistarsali, þar með talið "kammermúsíksal fyrir 450 áheyrendur", og hvað veit ég. Eins og einhver Stefán Hermannsson, sem talað var við í Fréttablaðinu, segir: "Það verður mikil aukning á starfsmönnum í miðborginni..."
Svo er viðtal við borgarstjóra þar sem hún segir: Niðurstaða skoðanakönnunarinnar "sýnir að fólkið í borgini er sammála borgaryfirvöldum... í því að fara í þessa uppbyggingu... Það er ekki oft sem skoðanakannanir sýna svona mikla sátt um eina framkvæmd..."
Nú er ég algjörlega á móti þessu tónlistarhúsi (einfaldlega því mér finnst verið að kasta peningum almennings í óþarfa snobb) en auðvitað mundi ég hafa svarað því að húsið "efli" miðborgina.
Cartier-Bresson
þriðjudagur, mars 28, 2006
Flott Arsenal
Djöfull hef ég gaman af að horfa á gott lið sem berst fyrir öllum boltum. Ekki síst þegar þeir taka helvítis Ítalí í nefið.
Ég horfði á leikinn í þýska sjónvarpinu og fannst aðdáunarvert að sjá, í viðtali eftir leikinn, að Arsene Wengers talar jafn góða þýsku og ensku.
sunnudagur, mars 26, 2006
Henda peningum út um gluggann
Ef Íslendingar settu svipað hlutfall ríkidæmis síns í varnarmál og Danir og Norðmenn þá færu 17-19 milljarðar í þann málaflokk á ári. Það gerir ca. 67 þús. krónur á hvert mannsbarn á ári. Og svo tala sumir íslenskir ráðamenn um nauðsyn þess að hér séu haldnar uppi varnir...
Ef ég hefði enn nokkrar væntingar til Samfylkingarinnar mundi það hafa valdið mér vonbrigðum að sjá að jafnvel Ingibjörg Sólrún virðist tala á þeim nótunum.
En ég skil ekki eitt: Til hvers í ósköpunum eigum við að fara að halda uppi vörnum hér? Gegn hverjum?
Í fyrsta lagi, það dettur engum í hug í alvörunni að einhver nágrannaþjóð fari að ráðast á landið (og enn síður þjóð fjarri). Eða er fólk hrætt við Dani, Norðmenn, Bandaríkjamenn, Breta, Frakka?
Í öðru lagi, hverjum dettur í hug að Íslenskur her gæti barist við aðrar þjóðir ef svo ofboðslega ólíklega vildi til að einhver mundi klikkast þarna í útlöndum?
Þar sem ekki eru til önnur svör en "nei", og "engum" við þessum spurningum, þá er ljóst að það að halda uppi einhverjum vörnum hér væri tilgangslaust. Það væri eins og að brenna peninga. Og það væri fáránlegt.
Robert Doisneau: La dent, 1956.
föstudagur, mars 24, 2006
Myndir
Witty grein
Las góða grein í Fréttablaðinu í gær. Hún heitir "Þotuliðið farið" eða eitthvað svoleiðis og fjallar um það hvað það er aumkunarvert að sjá þessa íslensku ráðamenn gera sig breiða í útlöndum. Halda að þeir séu eitthvað númer af því að Powell eða Rice yrða á þá. Bæði var ég alveg sammála greininni, og svo fannst mér hún vel skrifuð. Svona "witty".
Hún er eftir Eirík Stephensen, og þar kemur vandamál í ljós hvað mig varðar. Ég þekki nefnilega einn Eirík Stephensen en veit ekki hvort það er hann sem skrifaði hana. Gæti verið því hann er með greindari mönnum. En eitthvað væri nú vandræðalegt ef ég mundi hringja í hann til að óska honum til hamingju með skrifin... og hann væri ekki sá sem skrifaði. Ætli það sé ekki best að bíða þangað til ég hitti hann næst og spyrja þá?
fimmtudagur, mars 23, 2006
Hommar í íþróttum
Heldur þótti mér léleg fréttin um daginn um að hommar ættu erfitt uppdráttar í íþróttahreyfingu á Íslandi. Rökin fyrir því voru ekki þau að frést hefði af einhverjum homma sem hefði átt erfitt uppdráttar vegna kynhneigðar sinnar. Heldur að það væru ekki yfirlýstir hommar í íþróttum. Í íþróttum eru hins vegar yfirlýstar lesbíur, og þar með var dregin sú ályktun að félagsstarfið þarna væri þeim auðveldara.
Mér finnst bara heilbrigt að fólk sé ekkert endilega að lýsa yfir kynhvötum sínum opinberlega. Með því á ég ekki við að hommar og lesbíur eigi að skammast sín fyrir girndir sínar og láta engan vita. Síður en svo. Mér finnst að fólk eigi yfirleitt að vera sem sáttast við sjálft sig - gagnvart sjálfum sér og öðrum - og alls ekki að láta samfélagið hafa áhrif þar á. Mér finnst sem sagt að hommar og lesbíur eigi að lifa með hneigðum sínum bara eins og aðrir lifa með sínum hneigðum. Ekkert minna, en heldur ekkert meira. Ekkert skammast sín og hlaupa í felur. En heldur ekkert að auglýsa það OPINBERLEGA... frekar en fólk vill. En auðvitað er sjálfsagt af hommum að láta nánasta umhverfi sitt vita án þess að skammast sín nokkuð.
Persónulega efa ég ekki eina sekúndu að einhverjir hommar stundi íþróttir á Íslandi, og finnst það ágætt.
Þess vegna held ég það megi allt eins túlka þessa staðreynd (ef hún er staðreynd) einfaldlega sem heilbrigt merki um að hommar geti starfað í íþróttum á Íslandi rétt eins og hverjir aðrir án þess að þurfa eitthvað að tala frekar um kynhneigðir sínar.
Willy Ronis: Les amoureux de la Bastille, Paris, 1957.
þriðjudagur, mars 21, 2006
Erfðir og hegðun II
Það er hægt að hugsa um siðferði (þá er komin siðfræði ef hugsunin er "skipulögð") og hegðun fólks á tvo vegu. Annars vegar með því að reyna að komast að því hvers vegna siðferði er eins og það er. Eða hvers vegna fólk hagar sér eins og raun ber vitni. Og hins vegar á þann hátt að hugsa um það hvernig siðferði ætti að vera; hvernig fólk ætti að haga sér. Þetta er munurinn á kenningum sem eru lýsandi og skýrandi og hinum sem eru kallaðar "normatívar".
Dæmi um fyrri tegundina er t.d. þegar Aristóteles segir að maðurinn sækist eftir hamingju. Hann hefur komist að því, með að virða fólk fyrir sér, að svo sé. Á hinn bóginn er normatív kenning á ferð hjá Kant þegar hann segir að fólk ætti að haga sér í samræmi við maximið sem hann setti fram: Hegðaðu þér aðeins í samræmi við þær reglur sem þú getur viljað að verði almennar reglur!
Munurinn er sá að það er hægt að rökræða við Aristóteles, því hann getur haft rétt fyrir sér en svo þarf ekki að vera. Við maximi Kants er hægt að segja "ja, þú segir það" (og svo er hægt að hrífast af greindinni sem býr bak við, því hann rökstyður þetta auðvitað allt saman). Það sem ég á við er að við Kant er hægt að rökræða "hvernig í ósköpunum geturður viljað þetta?", en við Aristóteles er hægt að rökræða "ég held að þetta sé ekki svona".
Fólk blandar þessum tveimur tegundum af kenningum oft saman. Heldur til dæmis að einhver sem hefur komist að þeirri niðurstöðu að maðurinn sé illur, sé endilega illur sjálfur. Að hann vilji að fólk sé almennt illt. Það er alls ekki svo.
Myndina tók Sebastiao Salgado í gullnámu í Serra Pelada í Brasilíu árið 1986.
mánudagur, mars 20, 2006
Að grennast
Fattaði auðvelda leið til að grennast í gær. Eða, auðvitað hefur maður vitað þetta óbeint en einfaldleiki aðferðarinnar sló mig í gærkvöldi í vinnunni. Maður eykur bara vöðvamassann svolítið og borðar eins og venjulega.
Vöðvar eru vefur sem líkaminn þarf að eyða miklu púðri í að halda við. Þannig að því meiri af vöðva sem maður bætir á sig, þá þarf hann að eyða meiri orku bara í að vilhalda ósköpunum. Og þar með fer spikið.
Þannig að nú er ég kominn með áætlun um það hvernig ég á að losna við kílóin sem ég bætti á mig yfir prófin: Næ mér í kíló eða tvö af vöðvum!
Myndin er eftir Jean-Loup Sieff.
föstudagur, mars 17, 2006
Málverk í boði
Hæ Ari
Ég set hér mynd af málverkunum sem eru tilbúin. Þau eru öll metri á kant, fyrir utan það fyrsta sem er 1,20m x 1,20m.
Einhvern vegin eru þau ekki eins góð á ljósmynd og á vegg. Stærðin skiptir að sjálfsögðu máli, en einnig komast litirnir oft illa til skila. Loks sést áferðin ekki, en oft gerir hún talsvert.
Það væri kannski sniðugt að taka tvö og hengja hlið við hlið á stóran vegg. Til dæmis rautt við hliðina á grænu eða bláu...
Mynd af mynd
Mér fannst myndin sem ég setti á bloggið fyrir tveimur dögum síðan ekkert góð. Hins vegar fannst mér hún sniðug vegna þess að þar tekur Ribout mynd af eigin mynd í höndunum á mótmælenda, en sú mynd var orðin fræg og táknræn fyrir mótmælin gegn Vietnam stríðinu. Þessi mynd hér að neðan er tekin við sama tækifæri og fræga myndin, enda er sama konan á þeim báðum. Hún er hins vegar flott (myndin sko). Þær voru teknar árið 1967.
miðvikudagur, mars 15, 2006
Herinn burt
Á mínum ungaárum gekk ég stundum Keflavíkurgönguna. Það voru herstöðvarandstæðingar sem löbbuðu frá hliðinu að herstöðinni og til Reykjavíkur á einum degi. Á leiðinni var kallað "Ísland úr NATO, herinn burt!" og annað slíkt. Skilti og borðar.
Núna þegar hann er að fara er mér alveg sama um herinn. En mér þykir slæmt að allt þetta fólk skuli missa vinnuna.
Myndin er eftir Marc Riboud, tekin einhvern tíman eftir 1967.
Mála
Er þetta ekki hugguleg mynd af okkur feðgunum?
þriðjudagur, mars 14, 2006
Að kæla fólk niður
Ég er að vinna að rannsókn þar sem athuga á hvort það minnkar taugaskaða eftir hjartastopp að kæla fólk niður. Sem sé, hvort þessi einfalda aðgerð, sem virðist nokkuð hættulítil, verði frekar til þess að fólk labbi sjálft heim til sín út úr spítalanum en að því sé keyrt í hjólastól á sjúkrastofnun þar sem það kemur til með að dvelja langtímum saman (með tilheyrandi þjáningum og kostnaði).
Það er talað um að kæla líkamann niður í 32-34°C og halda hitastiginu þannig í 12-24 klukkutíma. Að sjálfsögðu þarf að lama sjúklinginn til að hann skjálfi ekki á bilinu 34-36°C og honum er líka haldið sofandi því þetta er óskemmtileg lífsreynsla áreiðanlega að vera svona kalt. En svo er ekkert meira gert. Og það sem er svo undursamlegt við þetta er að heilaskaðinn virðist minnka talsvert (að jafnaði).
Í einni grein sem ég las kom raunar fram að núverandi viðleitni að hita sjúklinga upp á slysstað gæti jafnvel verið slæm. Að betra væri við sumar aðstæður að halda sjúklingum köldum en að setja á hann teppi og dót. En ég veit ekki hversu rétt það er. Hitt er áreiðanlega rétt að í sjúkrahúsum getur stundum verið mjög gott að kæla fólk niður.
Myndina tók Willy Ronis nálægt Bordeaux í Frakklandi árið 1945. Þetta eru sjálfsagt vínræktendur.
sunnudagur, mars 12, 2006
Fangelsisdeildin
Í gær tók ég aukavakt á deildinni sem ég talaði um hér að neðan. Það var í fyrsta og síðasta skiptið sem ég vinn þar.
Þessa briljant mynd tók Robert Doisneau í garðinum við Chateau de Versailles árið 1966.
laugardagur, mars 11, 2006
Að kyrrsetja fólk
Það er deild á Landspítalanum sem kyrrsetur starfsfólkið, bannar því að fara heim að loknum vinnudegi!
Yfirleitt er það ekki sjaldgæft að ómögulegt sé að fullmanna allar vaktir, vegna þess að einhverjir eru veikir, eða slíkt, og ekki tekst að finna aukavakt í staðin. Þetta er ekki gott - þó það fari eftir ástandi sjúklinganna hversu alvarlegt það er. Oftast er brugðist við með því að hafa bara fáa starfsmenn. Á þessari deild, hins vegar er einhverjum starfsmanni sem er að fara heim af vakt bannað að fara! Hann er, sem sagt, lokaður inni!
Ég veit að það trúir þessu enginn, en það er samt satt að frelsi fólks er tekið burt. Það er gert með að vísa í samninga (eða lög einhver) sem heimila spítalanum að kyrrsetja starfsfólk ef neyðarástand brýst út. Með neyðarástandi er átt við stórkostlegar náttúruhamfarir eða eitthvað slíkt sem getur valdið stórtjóni. Enda skilur maður að við slíkar aðstæður gengur ekki að allir starfsmennirinir bara gangi út og sjúklingum sé ekki sinnt.
Með neyðarástandi hins vegar er ekki skilið tímabundin vandræði vegna þess að ekki tekst að fullmanna vakt. En á umræddri deild hefur samningurinn verið skildur á þennan hátt.
Það sem mér finnst svívirðilegt við þetta er tvennt. Í fyrsta lagi einfaldlega það að einhverjum skuli detta í hug að svipta fólki frelsinu vegna lítilsverðra tímabundinna vandræða. Ef einhver dugur væri í verkalýðsfélögum ætti að vera fyrir löngu búið að stöðva þetta.
Í öðru lagi væri svo einfalt að haga hlutunum þannig að til þessa þyrfti ekki að koma, þó það mundi kosta örlítið. Það er einfaldlega hægt að borga fólki fyrir að vera á einskonar bakvakt, til að það komi á aukavakt er þurfa þykir. Þetta er gert varðandi lækna og þá sem eru ofarlega í metorðastiganum. En þegar röðin kemur að venjulegu starfsfólki þá er ekki talin ástæða til þessa sjálfsagða fyrirkomulags. Þá er fólk bara stöðvað þegar það vill ganga út úr dyrunum.
Nick Brandt: "Cheetah and Cubs"
fimmtudagur, mars 09, 2006
Skíta og míga
Sumir sjúkdómar lýsa sér í því að það eru efni í líkamsúrgangi sem ekki eiga að vera þar, blóð í þvagi, fita í saur o.s.frv. Um þetta fyrirbæri hafa læknar notað "útlensk" orð í aldanna rás, og þau eru oftast af latneskum uppruna eða grískum. Sumir læknar eru áfjáðir í að hafa íslensk orð á öllu og það leiðir oft til fáránleika, sem ég hef áður tjáð mig um.
Núna, hins vegar, leiðir það hreinlega til ósmekklegheita. Því að þegar efnin tengjast þvagi þá er talað um -migu og -skitu þegar þau tengjast saur. Þannig er til dæmis talað um "blóðmigu" og "fituskitu". Þetta eru að sjálfsögðu mjög gagnsæ orð því allir vita hvað átt er við (blóð í þvagi eða fitu í saur) en hins vegar lítið elegant í mín eyru. Raunar fer um mig lítill hrollur í hvert skipti sem orðin eru nefnd.
Þetta kemur mér svolítið á óvart því yfirleitt hef ég gaman af grófu orðafari, en tal um líkamsúrgang höfðar greinilega ekki til mín; scatologia er ekki mitt "stöff". Raunar hygg ég að það sama eigi við um flesta því sjúklingur mundi varla vilja heyra að hann hefði blóðskitu eða próteinmigu. Þess vegna mun ég forðast að nota þessi ljótu orð, en tala um haematureu við lækna og svo bara skýra það sem átt er við ef maður þarf að tala um þessi mál við aðra. Og svoleiðis um öll þessi orð.
Cartier-Bresson. Veit ekkert meira um myndina.
mánudagur, mars 06, 2006
Frétt af stórmenni
Þegar ég bjó í París var ég fréttaritari Bylgjunnar í nokkur ár. Ég var alltaf blankur og einu sinni gerði ég svoldið óheiðarlegt til að ná mér í aura. Bjó til frétt til að senda í útvarpið (maður fékk 5 þúsund kall fyrir hverja frétt).
Það var þjóðhátíðardagur Frakklands, 14. júlí, og allir þjóðhöfðingjar heims á staðnum. Ofboðslegar skrúðgöngur og læti, eins og er oft þarna. Ég vissi að Vigdís Finnbogadóttir væri fulltrúi Íslands og horfði á sjónvarpið og sá hana í hópi af öllum hinum forsetunum og forsætisráðherrunum. Ekkert sérstakt um það að segja. Nema hvað að ég sendi inn frétt um það hvað hún hefði vakið sérstaka athygli og verið glæsileg - því auðvitað hefði frétt um að hún hefði bara verið þarna, sem var samt satt, ekkert birst.
Mér varð hugsað til þessa um daginn þegar ég sá að einhverjir hefðu kosið Vigdísi mesta stórmenni Íslands.
Margaret Bourke-White: "Bread Line during the Lousville flood, Kentucky", 1937
laugardagur, mars 04, 2006
Höfundurinn eða verkið
Fór í próf í gær, og vegna þess að ég er stundum utan við mig mætti ég kl. 9 en prófið hófst klukkutíma síðar. Þá gekk ég til Máls og menningar og skoðaði bækur um list. Þar var góð bók um nútímalist sem ég hafði gaman af að fletta. Eitt kom mér þó á óvart. Bókinni var skipt í kafla eftir stefnum. Einn um body art, annar um abstrakt og þar fram eftir götunum. En svo voru síðustu kaflarnir sem hétu "racial minorities" og svo "gay art" (eða eitthvað svoleiðis). Það fannst mér kyndugt.
Ég skil það að verk séu flokkuð eftir hugmyndinni sem á bak við þau liggur eða efninu eða forminu eða einhverju slíku. Það er að verkið sé flokkað eftir einhverju sem felst í því sjálfu. En svo er allt í einu farið að flokka þau eftir höfundi þeirra, og það finnst mér asnalegt. Það er, ef höfundarnir eru af réttu tegundinni.
En ef svertingi gerir abstrakt málverk, hvers vegna er það ekki flokkað með öðrum abstrakt verkum frekar en með verkum eftir aðra svertingja? Og hvað ef svertinginn er hommi eða lesbía sem gerir abstract...?
Þessi maður var hrifinn af svona skiptingu eftir höfundum.
föstudagur, mars 03, 2006
Plebbasúlan bis.
Skildi ég það rétt að þessi hugmynd að plebbasúlunni væri ekki runnin undan rifjum Yoko Ono, heldur að þetta hefði verið í undirbúningi í nefndum Reykjavíkurborgar árum saman? Alveg dæmigert fyrir R-listafólkið (og kannski Íslendinga) að gera svona horror. Reyna að koma sér á kortið, með einhverjum friðarverðlaunum. Og fá svo úr sér gengna útlendinga til að stinga upp á þessu (eða enn verra í tilfelli Yoko Ono, því hún hefur aldrei neitt sér til frægðar unnið annað en að vera kona Lennons).
Ansi er ég hræddur um að Reykjvíkingar verði sér frekar að athlægi í augum útlendinga með svona drasli.
Walker Evans: "Tenant Farmer's Wife, Alabama", 1936.
fimmtudagur, mars 02, 2006
Plebbasúla
Ofboðslega er þessi hugmynd með friðarsúlu í Viðey nú plebbalega. Meina, hvað er það geldasta í list sem hægt er að hugsa sér í dag? Einhver óður til friðarins. Þetta var svoldið flott hér þegar "Ein bischen Frieden" (eða hvernig sem það nú er skrifað) var að vinna Eurovision fyrir 15-20 árum, og svona friðardót var flott á kaldastríðsárunum. En núna...
Þetta er eins og þegar þeir sem vilja vera frægir listamenn, en hafa ekkert í "guts" eru að reyna að hneyksla (því það er hluti af list að stuða fólk, samfélagið) með einhverju sem hneykslaði fyrir nokkrum áratugum síðan (hvað allar þessar stefnur nú heita, súrrealismi, dadaismi etc.). Eins og þegar fólk er í dag að hengja pissuskálar upp og segja að það sé list. Sorry en þetta er bara "passé".
Eins með einhverja friðarsúlu. Og ég tala nú ekki um ef það á að fara að grafa ljóðið úr Imagine á hana. Jesus Kristus Got im Himmel, eins og tengdarmóðir mín mundi segja.
Svo á maður að hafa þetta fyrir augunum á sér hér út um gluggann. Ja, það gerir svosum ekki svo mikið því maður venst svona ljótleika eins og öðru. En að láta sér detta þetta í hug!
miðvikudagur, mars 01, 2006
Krabbi í nýrum
Um daginn minntist ég á eina af hugmynd sem hjálpaði mér að muna lyfjaheiti. Hér er önnur sem hjálpar til við að muna eftir krabbameinum í nýrum. Þau eru tvö. Annað er auðvitað og eðlilega "krabbi í nýrnafrumum" eða carcinoma renocellulare. Ekkert mál. Hitt er heldur ekkert mál fyrir þá sem halda upp á Wim Wenders (sem gerði m.a. myndina Paris, Texas, sem er snilld), því það er næstum því "æxlið hans Wims": Wilm's tumor.
Veit að þetta er frekar simpilt...
þriðjudagur, febrúar 28, 2006
Prófgalsi
Djöfull, ég er kominn með prófgalsa. Er hræddastur um að ég fari að skrifa eitthvað ókristilegt.
Hér er ein fögur helmút. Full hærð fyrir nútímann að vísu...
mánudagur, febrúar 27, 2006
Fokking próf
Eitt á föstudaginn og svo strax eftir helgi. Og þá eru prófin búin... í heilt ár!
Mikið væri nú gott að hafa heilabúið á þessum gaur (þ.e. á meðan hann lifði!).
fimmtudagur, febrúar 23, 2006
Mismunun gegn feitum
Í franska sjónvarpinu (Fr2) var áðan sagt frá rannsókn sem einhver hafði gert við Sorbonne, þeim góða skóla (nei grín, segi þetta því þar lærði ég til doktors). Í rannsókninni var athugað hvort feitir yrðu fyrir mismunun vegna holdafars síns. Og það reyndist aldeilis vera svo. Til að mynda var þrisvar sinnum erfiðara fyrir þá að fá vinnu en fyrir "venjulegt" fólk. Í raun var mismununin sem þeir urðu fyrir jafnvel meiri en sú sem arabar og aðrir "litaðir" mega þola (og náttúrulega miklu meiri en hægt er að tala um í sambandi við aðra hópa, eins og konur). Og þá er mikið sagt.
Í tilefni af færslunni í gær er hér önnur mynd sem sýnir skepnuskap nasista.
miðvikudagur, febrúar 22, 2006
Fangelsi fyrir skoðanir
Sagnfræðingur var dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir skoðanir sínar á sagnfræðilegu efni. Það sem er svo einkennilegt er að þetta gerðist í fyrradag, og það var í Austurríki. Landi þar sem mannréttindi, lýðræði, og allt það, eru virt. Landi þar sem fólk "á" að hafa tjáningafrelsi og geta sagt það sem það vill um pólitísk og samfélagsleg efni án hindrana.
En svo hafði þessi gaur, David Irving, asnalegar skoðanir á fjöldamorðum sem áttu sér stað fyrir 60 árum síðan og tjáði sig um þær. Og var dæmdur glæpamaður, og þarf að sitja mánuðum og árum saman í fangelsi. Hann meiddi ekki neinn, heldur hafði skoðanir...
Það sem er sérkennilega einkennilegt er að engan undrast þetta, enginn mótmælir. Og það á sama tíma og allir vilja heimila Múhameðsteikningarnar í nafni tjáningarfrelsisins.
Þetta böggar mig svolítið vegna þess að mér finnst að fólk eigi að hafa jafn mikið frelsi til að segja að gasklefarnir hafi ekki verið til og að særa og móðga aðra vegna trúarbragða þeirra.
Hér er mynd frá gjöreyðingarbúðunum í Buchenwald (til að það sé öruggt að fólk haldi ekki að ég sé sammála Irving).
þriðjudagur, febrúar 21, 2006
Sé til
Þegar maður þarf að læra mikinn fjölda nafna sem hafa engan "a priori sens", þá er ómögulegt að gera það án þess að tengja þau einhverju sem maður þekkir. Til dæmis lyfjanöfn. Fyrir próf bý ég því til mikið af alls konar tengingum, sem eru mis sniðugar en þjóna öll því að hjálpa til við að muna.
Ein sem mér fannst mjög skemmtileg er þessi. Það er lyf sem heitir fluoxetin, og mér tókst aldrei að muna nafnið. Fluo er ekkert mál, því það er eins og flúorið í tannkremi. En svo mundi ég aldrei síðari helminginn. Þangað til ég hugsaði "æ ég sé bara til". Et voila, þarna var það komið. Maður sníður burt óþarfa orðin og hefur þá "sé til". Þá gerir maður það að einu orði: sétil. Síðan skrifar maður það með svona monthana latínuhætti og byrjar þá "sétil" náttúrulega á x: xetil. Loks ruglast maður svoldið í framburðinum í lok orðsins og segir n í stað l: xetin. Og þá er það komið: Fluoxetin.
Er þetta ekki flott?
Ansel Adams. Myndin er af Mt. Williamsson í Kaliforníu og er frá 1944
mánudagur, febrúar 20, 2006
One down...
Kannski þessi maður hafi verið að ljúka við að taka próf í lyfjafræði, og sé að safna kröftum fyrir meinafræðiprófið eftir hálfan mánuð? Og þó, sjálfsagt ekki...
Cartier-Bresson í Taos, New Mexico, 1947.
föstudagur, febrúar 17, 2006
Pizza a la chef
Í viku hverri bý ég til pizzu. Byrja á að búa til deyið. 1 kg af hveiti, gerpakka, um 700 ml af vatni, fjórar teskeiðar af salti. Þessu blanda ég saman og hnoða þangað til það er orðið vel teygjanlegt. Þá set ég það í stóra skál og læt lyftast. Eftir um hálftíma hnoða ég það aftur og flet svo helminginn út (hinn helmingurinn verður síðar að brauði).
Ofan á set ég svo tómatasósu (tilbúinni dós úr búð, en ef það er tími þá býr maður sósuna til sjálfur), ost, mozarella, pepperoni og svo allskonar hlutum eftir behag. Delikatessen!
Ég nenni ekki að lesa fyrir próf!
Er ekki viss um að þessir heiðursmenn séu að fara í lyfjafræðipróf... en öllu líklegra að þeir hafi verið að borða góða pizzu.
Walker Evans: "Two Elderly Men Conversing", 1936.
miðvikudagur, febrúar 15, 2006
Uppeldi
Í dag var dóttir mín í saumaklúbbi í leikskólanum. Það er á hverjum miðvikudegi sem stúlkurnar eru saman í hóp og gera eitthvað skemmtilegt - mála eða teikna eða eitthvað slíkt - og bíða eftir að vera sóttar.
Það sem er svolítið einkennilegt er að við foreldrar hennar erum hrifin af jafnaðar og frjálslyndum (NB. ekki í bandarísku merkingu hugtaksins) hugmyndum frá Evrópu, og erum á móti því að fólk sé sett í hópa eftir þessum einkennum sem eru kynferði, kynþáttur, trúarbrögð... Þess vegna mundi okkur ekki detta í hug sjálfum að ala börnin okkar upp í því að það sé sjálfsagt að strákar séu út af fyrir sig og stelpur út af fyrir sig. Ekki frekar en okkur þætti sjálfsagt að kristnir krakkar væru sér og trúlausir annars staðar, o.s.frv.
En svo koma þessi utanaðkomandi áhrif sem eru mjög mikil. Og auðvitað er maður ekkert að nöldra yfir þessu, því það kæmi dóttur okkar aðeins illa (ef það hefði nokkur áhrif): hún fengi ekki að vera með og væri öðru vísi.
Þetta er svipað og þegar henni er kennt allskonar þjóðernishyggja (að Ísland sé best o.þ.h.) í skólanum á sama tíma og við höllumst síst að þeirri stefnu.
Þá er spurningin hvort þetta sé mjög frábrugðið því ef börnin væru alin upp við ákveðnar stjórnmálaskoðanir (sem femínisminn er að sönnu) í skólanum; t.d. að sósíalisminn væri miklu betri en kapítalisminn? Veit ekki hvort mörgum þætti það eðlilegt.
Þessi mynd er stórkostleg þegar haft er í huga að hún var tekin fyrir tíma Photoshop og þess vegna gat höfundurinn (William Klein, frá 1954) ekkert breytt henni. Hvílík "tæming". Ef hann hefði smellt af sekúndubroti fyrr eða seinna þá hefði ekki verið neitt varið í myndina. Og svo eru svipbrigðin skemmtileg.
þriðjudagur, febrúar 14, 2006
Time goes by
Sá merkilegi hluti gerðist í lífi okkar þriðja árs læknanema í gær að þá lauk síðasta fyrirlestrinum í náminu. Að vísu verða einhverjir fyrirlestrar í framtíðinni, en það verða svona tvær vikur hér og þrjár vikur þar. Og á milli verður vinna á spítalanum. Sem sé miklu meira praktískt; allt annað líf.
Myndina tók Cartier-Bresson í Arozona árið 1947.
sunnudagur, febrúar 12, 2006
Prófdund
Það er einkennilegt hvað maður finnur hluti til að dunda sér við svona fyrir prófin. Áðan var ég að leika mér að því að setja liti á þessa mynd, sem var svart-hvít, og mér finnst afturðin bara ágæt. Myndin er svoldið væmin og svona, en samt góð. Vel upp byggð og líka sniðug.
Nick Brandt: "Giraffe Fan"
laugardagur, febrúar 11, 2006
Töff spaugstofumenn!
Sá Spaugstofuna áðan og dáðist að þeim. Þeir hafa tekið upp hanskann fyrir frelsið; rísa upp gegn fanatík geðsjúks fólks sem vill meina okkur að tjá okkur eins og hugurinn girnist. Eins og allir vita er málfrelsið heilagt hér og ekkert skal koma í veg fyrir að maður geti gert grín að öðrum.
Múslimar vilja skera okkur á háls ef við dirfumst að gera grín að þeim, og spaugstofumenn hafa fundið alveg rétta svarið við því: Þeir gera grín að múslimum. Og það gerðu þeir á svo snilldarlega hátt að sýna múslima sem er hryðjuverkamaður búinn að loka tónlistarmenn inni sem sungu til heiðurs frelsinu og svo bla bla bla...
Í alvöru: Ofboðslega er ég orðinn þreyttur á þessum múslimabröndurum og því að sjá múslimi fyrir sér sem fanatíska terrorisma. Er ekki kominn tími til að hætta þessu leiðindar rugli? Þó að fanatíkin þarna í austulöndum (þ.e. þeir af múslimunum sem eru fanatískir) sjái alla Dani, eða vesturlandabúa eða kristna eða hvað það nú er, fyrir sér sem brjálaða óvini, er nauðsynlegt að fara niður á sama plan?
Myndin er eftir Mick Payton og heitir "Female Nude - Torso".
föstudagur, febrúar 10, 2006
Óháður flokkur
Mér finnst alltaf undarlegt að sjá að Björk Vilhelmsdóttir bíður sig fram í prófkjöri Samfylkingarinnar. Ég meina, manneskjan er í Vinstri-Grænum! Og núna þykist hún vera óháð til að geta boðið sig fram fyrir nýja flokkinn. En hvað ætlar hún að gera ef hún nær kjöri, stjórna eins og vinstri-grænn eða sem samfylkingarmaður? Eða sem óháður... og hvað skyldi það nú vera?
Hlutverk stjórnmálaflokka á að vera að koma með stefnu fyrir fólk sem það getur svo valið eða hafnað. Þess vegna er mikilvægt að þeir hafi einhverja stefnu. Og það er þess vegna sem mér finnst svo kyndugt að vera óháður á lista einhvers stjórnmálaflokks (tala nú ekki um ef maður er í öðrum flokki). En svo verður manni hugsað til þess að Samfylkingin er bara einmitt svona: Eitthvað batterí sem var skapað til að ná völdum en ekki að berjast fyrir ákveðnum málefnum.
Það er einmitt það sem er svo slæmt, hún er bara "óháður flokkur" sem á að ná völdum. Það vantar þarna alvöru flokk.
Schade.
Myndin er eftir Robert Frank. Ég held hún heiti "London, Wales" og sé frá 1951.
fimmtudagur, febrúar 09, 2006
Ekki hringja!
Ég hef aldrei skilið það að frambjóðendur og flokkar hringja í mann þegar dregur að kosningum, og biðja mann um að kjósa. Það hefur þveröfug áhrif á mig og löngun mín til að kjósa viðkomandi minnkar. Tala nú ekki um þegar maður er ónáðaður við eitthvað mikilvægt eða jafnvel seint á kvöldin.
Raunar segi ég, og það með nokkru stolti, að ég ákveð ekki hvern skal kjósa vegna einhverra aumra hringinga eða auglýsinga. Heldur fer ég eftir málefnum (og einstaka sinnum einstaklingum). Svo að í guðs bænum, ekki hringja í mig vegna kosninga!
Held að myndin sé fræg fyrir að vera fyrsta ljósmyndin sem sýnir mann fá kúlu í sig og deyja. Þetta er lýðveldissinni í borgarastríðinu á Spáni á 4. áratug 20. aldarinnar. Myndina tók einhver Rússi, Rodschenko eða eitthvað svoleiðis (eins og sést man ég þetta ekki svo gjörla og er ekki viss um að fara með rétt mál).
þriðjudagur, febrúar 07, 2006
Drengur og byssa
Myndina tók William Klein í New York á árunum 1954-5.
Ég bætti litum á myndina (og er ekki viss um að það hafi verið mikið réussite!)
Málfrelsið í sjónvarpinu
Það er svolítið óþægilegt þegar maður talar í sjónvarpinu (í Ísland í dag) að maður ræður ekki alveg hvað maður segir - maður ræður ekki þróun samræðnanna. Og það varð til þess að ég kom ekki að áhugaverðum punkti um þetta Múhameðsmál í gær. Nefnilega að málfrelsið sem okkur er svo kært er okkur í raun ekki svo kært. Á vesturlöndum eru viðurkendar takmarkanir á því; hér er bannað að segja alls konar hluti. Auðvelt væri að finna dæmi, en er ekki best að skoða á Íslandi? Tvö dæmi: Hér eru fánalög sem meina fólki að gera lítið úr fánanum (má ekki vanvirða hann). Og nýlega var maður dæmdur sekur fyrir að vera rasisti opinberlega.
Nú er ég ekkert að segja að þetta séu endilega slæm lög (huh hum, þó að mér finnist það raunar). Aðeins að benda á að okkur Íslendingum finnst eðlilegt að fólk fái að tjá sig eins og hugurinn girnist þegar það vill særa trúartilfinningar múslima en banna það að einhver vanvirði fánann, sem er það sem þjóðernissinna er heilagast. Og það má særa fólk vegna trúar þess en ekki kynþáttar.
Er þetta ekki svolítið undarlegt?
Mynd af Picasso eftir Irving Penn frá 1957.
föstudagur, febrúar 03, 2006
Tré
fimmtudagur, febrúar 02, 2006
Prinsip
Nú þegar Múslimar eru farnir að hóta fólki vegna þess að það málar myndir af Múhameð eða birtir þær, þá þykir mér málið farið að snúast um allt annað en þá sjálfsögðu kurteisi að særa ekki fólk. Það snýst núna um það hvort að maður láti aðra kúga sig til að gera eins og þeir vilja. Og það er ekki ásættanlegt.
Það er eitt ef einhver lætur í ljósi óánægju með myndirnar og biður jafnvel um einhverskonar afsökun. En það er allt annað að að hóta ofbeldi ef maður gerir ekki eins og hann vill. Maður má ekki láta undan slíku; maður má ekki láta kúga sig.
þrátt fyrir þá samúð sem ég hef alltaf haft með aröbum hef ég þess vegna ákveðið að birta hérna allar myndirnar tólf sem voru í danska blaðinu:
miðvikudagur, febrúar 01, 2006
Insomnia
Það er kona í blokkinni sem byrjar snemma að vinna. Hún vaknar alltaf klukkan 4:30. Hún hefur vekjaraklukku sem ýlir, svona rafmagnsdót. Það sem er svo einkennilegt er sá ógnartími sem það tekur hana að vakna, og svo hvernig vekjarinn er stilltur. Ballið byrjar á frekar eðlilegan hátt. Vekjarinn hringir svoldið lengi, kannski 30 sekúndur og svo slekkur konan á honum. Þá líður einhver tími og pípið aftur og eftir langan tíma sloknar á því. Svona gengur þetta í langan tíma, svona tíu mínútur.
Nú hætta öll hljóð í svoldin tíma og maður hugsar með sér að þessi góða kona sé vöknuð. En þá byrjar vekjarinn aftur, utan að nú er tempóið annað. Hann hringir og hún slekkur fljótt á honum (kannski eftir 5 sekúndur), en svo byrjar hann bara eiginlega strax aftur. Maður sér konuna fyrir sér þar sem hún liggur með hendina alveg við takkann og hreyfir puttann strax og hún heyrir hljóðið. Svona gengur þetta lengi þangað til þögn tekur loks við.
Maður hugsar með sér að loksins sé hún vöknuð og farin í sturtu eða að borða. En viti menn, hann byrjar aftur og nú í langan tíma í senn. En þetta tekur ekki langan tíma í þetta sinnið. Hún er vöknuð.
Hverja nótt tekur það konuna um hálftíma að vakna!
Ég komst fyrst að því hvernig hún vaknar þegar ég var í klásus, því ég vaknaði alltaf sjálfur við þessi ósköp. Og þar sem ég gat ekki sofnað aftur bölvaði ég konunni mikið. Síðan hef ég fylgst með henni vikurnar fyrir próf. Þó er ég ekki illur við hana því oftast er ég vaknaður sjálfur. Nú eru þetta orðin heimilisleg hljóð, hluti lífsins. Þó efast ég um að hvarf þeirra mundi fylla mig söknuði...
Þessi mynd er ef til vill tekin þegar dagur rís; máski Cartier-Bresson hafi vaknað kl. 4:30 og rölt niður að Ile de la Cité í París þarna árið 1952 þegar hann tók myndina.
Myndir af Múhameð
Í islam má ekki gera myndir af Múhameð, það er guðlast. Af þeim orsökum skilur maður svosum að öfgafullir múhameðstrúarmenn skuli vera reiðir yfir myndunum í Jyllands Posten. Það kannski ekki síst vegna þess að hann var sýndur þar í fremur neikvæðu ljósi, með kutann á lofti reiðubúinn að skera saklaus fórnarlömb á háls, eða inni í sprengjuskýi (tek það fram að ég hef ekki séð myndirnar sjálfur; þetta eru lýsingar sem ég hef heyrt). Þessu má hæglega taka sem móðgun við trú fólksins sem er núna reitt, og mér finnst slæmt þegar fólk er sært á þennan hátt (eða sært yfirleitt).
Hins vegar er það hluti af okkar samfélagi að mega móðga aðra í friði (svo framarlega sem það er ekki persónulegt, eða of persónulegt). Og mér finnst það ógnarlega mikilvægt prinsipp, sem skuli halda í heiðri. Þess vegna finnst mér fáránlegt að ætlast til að banna svona nokkuð. Af sömu orsökum finnst mér absúrd að ætlast til þess að danskir ráðamenn fari að biðjast afsökunar á þessum myndbirtingum blaðsins. Ráðamönnum kemur ekki við hvað blöð birta og geta því ekki beðist afsökunar.
Hins vegar getur maður sagt frá því ef manni finnst þetta ósmekklegt án þess að hörfa eitthvað með málfrelsið. Og mér finnst svolítið ósmekklegt að særa fólk að óþörfu og er þess vegna ekki hrifinn af þessum myndum.
En blessunarlega hefur fólk rétt til að vera ósmekklegt í okkar samfélögum (eins og það hefur/ætti að hafa rétt til að segja bull, ekki satt?).
Tina Turner og Janis Joplin. Mynd eftir Amalie R. Rotschild frá 1969.
mánudagur, janúar 30, 2006
Allt Moggar
Ansi líst mér illa á þróunina í blöðunum hérna. Mér sýnist Fréttablaðið alltaf verða meira og meira eins og Mogginn. Svona landsföðurslegt blað sem hefur engan brodd og ekkert bit. Nú er það besta, það er búið að búa til íslensk Nóbelsverðlaun, Fréttaverðlaunin, til að reyna að gera samfélagið betra. Ansi er þetta að verða politically correct allt.
Og nýr ritstjóri Blaðsins er einhver gaur sem hefur langa starfsreynslu, getiði hvaðan: Jú frá Mogganum. Þar hefur hann stýrt einum geldasta hluta þess annars gelda blaðs, erlendum fréttum.
Já ósköp er þetta orðið dapurlegt, ekkert annað að lesa en The Economist.
Er ekki kominn tími á smá Helmút:
laugardagur, janúar 28, 2006
Má tala, má hugsa
Í framhaldi af því sem ég sagði í gær er rétt að taka það fram að það má alveg tala um þetta efni (hversu margir voru drepnir í útrýmingarbúðunum), enda hafa fjölmargar ráðstefnum verið haldnar um efnið. En það má svo framarlega sem maður hefur réttu skoðunina á því. Annars ekki.
Ég held ég hafi séð um daginn að einhver sagnfræðingur situr í fangelsi vegna þess að hann dregur í efa tilvist þessara útrýmingarbúða. Raunar held ég hann sitji inni í Austurríki eða einhverju öðru Evrópulandi.
Nú er ég alveg sammála réttu skoðuninni í þessum efnum: Að útrýmingarbúðirnar hafi verið skelfilegar og að milljónum hafi þar verið slátrað. En þrátt fyrir það finnst mér ansi hart að fólk skuli ekki mega hafa andstæða skoðun og láta hana í ljós. Mér finnst hart að fólk skuli sitja inni vegna skoðana sinna á samfélagslegum málefnum.
Málið er að það má tala og það má hugsa... svo framarlega sem maður segir rétta hlutinn og hugsar það sem á að hugsa. Er þetta ekki bara eins og í Sovét forðum, utan að "sannleikurinn" er nú annar?
Walker Evans: "South Street, New York", 1932.
föstudagur, janúar 27, 2006
Bannað að tala - bannað að hugsa?
Það ætlar allt af göflunum að ganga, hjá Sameinuðu Þjóðunum og ég veit ekki hvað, vegna þess að stjórnvöld í Íran ætla að halda ráðstefnu þar sem því verður velt fyrir sér hversu margir voru drepnir í útrýmingarbúðum nasista. Mér finnst alltaf einkennilegt þegar ekki má tala um hlutina - hversu asnalegir sem þeir nú kunna að vera.
Á myndinni sést þegar verið er að lesa Guðsorð yfir andspyrnumönnum sem á að fara að skjóta í WWII.
miðvikudagur, janúar 25, 2006
Sletta eða ekki sletta
Kennarinn sem talaði "íslenskuna" sem ég minntist á (í "'Íslenskt' mál") fór í sjálfu sér ekki í taugarnar á mér vegna þess að hann sletti (þó að í hans tilviki hafi það verið ansi hreint mikið). Það er mér sama um, svo framarlega sem fólk skilst. Og raunar skal ég viðurkenna að oft finnast mér slettur flottar.
Það sem fór í mínar fínustu var að hann krefst þess af öðrum að þeir tali gott íslenskt mál og talar sjálfur svona hrylling. Þar að auki fannst mér arfavitlaus þessi hugmynd hans að það nægði að setja íslenska stafi á orð til að þau verði íslensk. Ekki gott.
Myndin er eftir Michael Kenna: "Kussharo Lake Tree, Study 2, Kotan, Hokkaido, Japan", 2005. Það er ég sem setti lit á hana.
þriðjudagur, janúar 24, 2006
Blöðin
Mér finnast blöðin á Íslandi léleg. Það er af frískleikinn af Fréttablaðinu, því nú er það orðið að litlum Mogga og steingelt. Það fer til dæmis í taugarnar á mér þegar ritstjórar skjalla ráðamenn og grátbiðja þá að skrifa hjá sér. Mér finnst að blöð eigi að hafa odd og stinga og vera óþægileg. Nú finnst mér Blaðið vera skást.
Ég sakna DV. Ekki umræðunnar um fólk, glæpmenn og aðra, heldur þeirrar gagnrýnu umræðu sem þar var um samfélag og stjórnmál. Ég vil ekki að blöð séu aumar já-maskínur. Já, ég sakna ritstjóranna tveggja og vona að þeir komi sem fyrst aftur.
Myndin er eftir Robert Doisneau. Hún heitir "Le manege de monsieur Barre".
mánudagur, janúar 23, 2006
"Íslenskt" mál
Hér er skeyti sem ég sendi til kennara í einum kúrsi í fyrra. Það var eftir að okkur var sagt að maður ætti að læra orð á efnunum (og ferlunum og hvað þetta nú allt er) á íslensku. En íslenskan reyndist vera ensku orðin stafsett. Þetta fór í taugarnar á mér, því fyrir vikið þurfti maður ekki bara að læra tíu þúsund orð (enskuna) heldur tuttugu þúsund (íslenskuna líka) - já ok, ég ýki svolítið þau voru kannski ekki alveg tíu þúsund.
En hér er það:
Það er aðdáunarvert að elska íslenska tungu og vilja veg hennar sem mestan. Hins vegar held ég að aðferð ykkar til þess arna sé ekki sú besta sem völ er á. Þá á ég við að setja íslenska stafsetningu á útlend orð og álíta þau verða íslenskari fyrir vikið.
Óþarfi er að taka mörg dæmi, en samkvæmt ykkur er “glúkókortíkóíð” íslenskara en “glucocorticoid”, “fosfófrúktókínasi” þjóðlegra en “phosphofruktokinase”. Mér er ómögulegt að skilja það, enda eru þessi orð greinilega útlend – oftast af latneskum uppruna – og verða ekkert íslenskari við að vera skrifuð upp á íslensku. Oþervæs, von kúld ask: Is ðis sentens æslandik?
Það er ekki nóg með að það sé örðugt að sjá þá lógík sem gerir orð íslenskt af því einu að vera stafsett upp á íslenskan máta. Heldur virðist þetta vera stórhættulegt málinu. Ég á við að ef svo er að orð sé íslenskt af því að vera stafsett á íslensku, þá mætti hugsa sér að maður gæti notað hvaða orð sem er í íslensku svo framarlega sem gætt sé að hafa stafsetningu þess með þ og ð og ý “und alles”. Víst kann þetta að hljóma fáránlegt (enda er það það að mínu mati). Þó virðast kennarar námskeiðsins hafa fallið í þessa hugsanavillu. Að öðrum kosti á maður erfitt með að skilja það að þeir tala um að efni séu “transporteruð”, “konjugeruð”, “sekreteruð”, “indúseruð”. Eða að tala um “mineraliseringu”, “díabetíska ketóacidósu” og að galli sé á “translokation”.
Ég tek fram að þessi dæmi eru öll tekin af glærunum, og ekki skrifuð eftir kennurum í tíma (þá er enn meira um þessa “íslensku”. Til að mynda las ég um það áðan að “truflun væri í posttranslational modifiction kerfinu“. Fyrirgefiði ég skrifaði niður á útlensku; á íslensku væri það væntanlega truflun í pósttransleisjónal módifikeisjion kerfinu).
Ég veit að smekkur fólks er mismunandi (degústibús non diskútatem est, ekki satt?). Mér finnst til dæmis “gluconeogenesis” flottara en “glúkóneógenesis”, en ég snobba náttúrulega fyrir latínu. Einnig veit ég að við kunnum að vera ósammála um hvað það er sem gerir orð íslensk. Hins vegar finnst mér ákaflega undarlegt að ætlast til þess að við nemendur notum þessa “íslensku” í stað þeirra orða sem við lesum í bókum. En það er jú rétt, ekki satt, að þið dragið ekki niður í einkunn ef við skrifum útlendu orðin á prófinu?
Virðingarfyllst, Jmh
Myndin er eftir Eva Rubinstein
föstudagur, janúar 20, 2006
Burt með graffiti?
Sá í Reykjavik Grapevine að Reykjavíkurborg er að fara í "stríð við graffiti". Á næstu 5 árum ætla stjórnendur borgarinnað að setja 500 milljónir í verkefnið (yep, hálfan milljarð takk fyrir). Ef við gerum ráð fyrir því að 100 þúsund manns búi hér, þá borgar hver íbúi 1000 kall á ári (að meðaltali). Og það fyrir að hreinsa graffiti! Eins og hér væri eitthvað vandamál á ferðinni.
Raunar er ég persónulega hrifinn af því að fólk geri eitthvað svona, tjái sig, fái útrás, skapi. Og því vil ég hafa bara graffiti um allt (nema kannski á Alþingishúsinu og svoleiðis). Þrátt fyrir það get ég skilið að einhverjum leiðist það... En að eyða hálfum milljarði í þetta "stríð", er það ekki svolítið að ofgera hlutunum?
Þetta er sjálfsagt frægasta mynd Cartier-Bresson (því miður fann ég bara svona lélegt eintak).
miðvikudagur, janúar 18, 2006
Erfðir og hegðun I
Áður en ég átti sjálfur börn leiddist mér fátt eins mikið og þegar fólk talaði mikið um börnin sín. Þessi er veikur eða hin var að borða eitthvað. Nú hefur þetta breyst... enda er ég orðinn einn af þeim sem heldur að aðrir séu eins uppteknir af börnunum mínum og ég er sjálfur;-)
En hér kemur sem sagt saga af börnunum mínum.
Um daginn sagði ég frænku minni frá því að Teo (sem er rúmlega eins og hálfs árs) sé stundum gráðugur. Sem dæmi má taka að ef hann vill kex þá vill hann það allt. Ef við brjótum það í tvennt og látum hann hafa helminginn kastar hann þá gjarnan þeim helmingi sem hann fær í gólfið og fer að gráta. Sem sagt, hann vill frekar ekkert en að sætta sig við að fá ekki allt. [Veit ekki hvort það þurfi að taka fram að þegar hann hagar sér svona fær hann ekki neitt]. Frænka mín sagðist hafa séð viðlíka hegðun hjá mörgum krökkum á þessum aldri.
Ég hef stundum gaman af að hugsa um siðferði og ástæðum þess að fólk hagar sér eins og það gerir. Og þessi hegðun er algjörlega glórulaus: hún eykur hvorki hamingju hans né annarra, hún hefur ekkert "utilitarian" markmið, hún er ekki fórnfús, hún er ekki skynsamleg...
En það sem er svo skemmtilegt við börn er hvað þau eru enn "tær" og "óspillt". Og ég held að af þessari hegðun geti kennt nokkuð um það sem ræður hegðum mannfólksins. Grunnurinn í þeirri pælingu er að tvennt getur ráðið hegðun svona lítilla barna (held ég). Annars vegar einhver erfðaþáttur og hins vegar uppeldi. Það er áreiðanlegt að þessi hegðun Teos stafar ekki af uppeldi, þar sem hann hefur aldrei séð neinn gera svona nokkuð, hvað þá að einhver brýni fyrir honum að gera svona nokkuð, þvert á móti. Og þar með hlýtur grunnurinn að hegðuninni að vera falinn í erfðunum. Ekki satt?
Á myndinni, sem er eftir Herman Leonard, sést Ella Fitzgerald, Duke Ellington, Benny Goodman og Richard Rodgers. Tekin í New York árið 1949.
sunnudagur, janúar 15, 2006
Að lifa af
Sá í sjónvarpinu (Discovery eða National Geographic channel) um daginn þátt um árásirnar 11. septemper 2001 á Bandaríkin. Þar voru menn sem höfðu verið inni í Twin Towers þegar byggingarnar hrundu og lifað af. Ótrúlegt. Það detta hundrað þúsund tonn af steypu ofan á mann og svo gengur maður óstuddur burtu! Skýringin ku vera sú að þeir voru neðst í stigunum og veggirnir þar í kring héldu.
Myndina tók Cartier-Bresson í Kashmir í Indlandi árið 1948
laugardagur, janúar 14, 2006
Lex
Þetta er mynd eftir Danilo Lex sem heitir "Women Spirits. Six". Nafnið er ljótt en myndin flott. Það er ég, en ekki Lex sjálf(ur) [ég veit ekki hvors kyns ljósmyndarinn er], sem setti svolítinn lit í myndina.
föstudagur, janúar 13, 2006
Lyfjafóbía
Ég þekki konu sem hefur ofboðslega háan blóðþrýsting. Þá er verið að tala um díastólu um 120 eða hærri. Þessi blóðþrýstingur er nokkuð krónískur hjá henni. Hún veit að hár blóðþrýstingur í langan tíma er stór áhættuþáttur í heilablóðfalli (og hjartaáfalli und alles), og raunar er jafnaldra frændi hennar nýbúinn að fá heilablóðfall. Þar að auki er hún sannfærð um að heilablóðfall (og hitt allt) sé andstyggilegur sjúkdómur.
Ofan á allt þetta veit hún að til eru lyf sem lækka blóðþrýstinginn (og hún hlýtur að vita að þau þurfa alls ekki að hafa aukaverkanir, hvað þá slæmar aukaverkanir). En þrátt fyrir allt þetta vill hún ekki taka blóðþrýstingslyf!
Manni finnst þetta mjög einkennilegt, því ef hún vill gera sjálfri sér illt þá eru svo margar aðrar leiðir til þess sem eru miklu þægilegri, kostnaðarminni og betri í alla staði. Þar að auki finnst manni ankannanlegt að vilja skaðast en vita ekki hvort maður deyr eða verður algjörlega ósjálfbjarga eða bara með svolítil einkenni...
En það skrítnasta við þetta er að hana langar ekki til að skaða sig. Hún bara vill ekki taka lyf. Skilur þetta einhver?
fimmtudagur, janúar 12, 2006
Tap
Djöfulsins, við töpuðum áðan. Og það fyrir skítaliðinu í Toulouse. Því er ég ekki í stuði til að blogga.
Myndin er eftir Esther Babb
miðvikudagur, janúar 11, 2006
DV
Veit ekki alveg hvaða skoðun ég á að hafa af þessu DV máli. Auðvitað er slæmt að maðurinn skuli hafa drepið sig þarna á Ísafirði. Og sérstaklega væri það hroðalegt ef hann hefur verið saklaus.
Hins vegar verður að hafa í huga að svona nokkuð hlaut að koma fyrir, fyrr eða síðar, þar sem talað er opinskátt um barnaperra (tala nú ekki um ef þeir eru nefndir áður en þeir eru dæmdir af dómstólum). Í fyrsta lagi má alltaf búast við að einverjir séu veikir á svellinu, og gefist upp, drepi sig, þegar þeir fá það sjokk að sjá sig í blöðunum. Í öðru lagi verða mistök alltaf og ef talað er um perra þá er víst að einhverjir lenda saklausir í svona umtali. Svo getur þetta farið saman þannig að fingri sé beint að saklausum manni og hann drepur sig.
En punkturinn er sem sé sá að ef við viljum að talað sé opinberlega um barnaperra, þá erum við á sama tíma að "vilja" að þessi tvö ofangreind atriði geti átt sér stað (og geri það fyrr eða síðar). Það er ekki "obsjón" að vilja bara búa í fullkomnum heimi þar sem saklausir verði aldrei fyrir ásökunum og þar sem allir bregðist á viðurkenndan hátt við dómum(fari opinberu leiðina: um dómstóla og fangelsi...).
Þess vegna finnst mér spurningin fyrst og fremst vera sú hvort við viljum yfirleitt að talað sé um perraskapinn, og perrarnir nefndir á nafn. Það má svara játandi, vegna þeirra sem gætu komist hjá því að lenda í ofbeldinu vegna þess að ræflarnir eru þekktir. Ef ekki væri fyrir DV, svo dæmi sé tekið, og umfjöllun þess um svefnpillunauðgarann, væri ekki líklegt að hann væri enn að? Ef ég man rétt þá var það DV (eða hvort það hét Dagblaðið þá) sem gerði Steingrím Njálsson þekktann; ætli það hafi ekki forðað einhverjum drengjum frá misnotkun og nauðgun. Og svo má lengi telja.
En ég veit ekki. Náttúrulega er hver saklaus uns sekt hans sannast. Þetta er ógurlega mikilvægt prinsipp. Í þessu dæmi gæti kennarinn vel hafa verið saklaus. Kannski lausnin væri sú að tala aðeins um þá perra sem hafa einhverntíman verið dæmdir sekir? Veit ekki.
Kendall Nelson: "Return of the Remuda"
þriðjudagur, janúar 10, 2006
Ís
Undarlegt hvað þessi helvítis Sharon er allt í einu orðinn merkilegur maður. Maður fær bara að fylgjast með hverjum einasta andardrætti sem hann dregur.
"Ice Abstracts" eftir Brett Weston frá 1965.
mánudagur, janúar 09, 2006
Sykursýki
Hérna er góð grein sem ég rakst á í The New York Times. Hún fjallar um það hvað sykursýki er að aukast í New York, og í Bandaríkjunum.
Cartier-Bresson í Bandaríkunum, 1975.
föstudagur, janúar 06, 2006
Þú skalt ekki ljúga!
Ég veit að biskupinn er mannleg vera og að hann gerir ekki annað en það sem flestir mundu (því miður) gera í hans sporum: Pota tengdarsyni sínum í feitt embætti á vegum ríkisins. En einhvern vegin finnst mér það samt sérlega ámælisvert af honum að ljúga fyrir dómstólum (með að segjast ekki hafa vitað til að tengdarsonurinn mundi biðja um þessa eftirsóttu stöðu þarna í London). Kannski það sé vegna þess að yfirleitt er ekki gott þegar fólk lætur undan breyskleika sínum, en sérlega er það slæmt ef það predikar í sömu andrá fyrir öðrum að láta ekki freistast. Er ekki þá svolítið hræsninsbragð af viðkomandi?
Þessi fréttamynd sýnir andans mann sem er eins langt frá biskupnum og hægt er. Hann er ekki á spenanum, og hann er ekki að skara eld að sinni köku(!). Þetta er búddamunkur sem brenndi sig í hel í Víetnam árið 1963 til að mótmæla "religious persecutions" af hálfu ríkisins (veit ekki í hverju þessar persecutions fólust).
fimmtudagur, janúar 05, 2006
Houellebecq
Bróðir minn gaf mér bók eftir Michel Houellebecq í jólagjöf. Hún heitir "Áform" og er stórkostleg. Mér leiðist svo mikið þegar rithöfundar skrifa illa (eins og hjá uppsprengdum menntaskólastíl Þráins Bertelssonar til dæmis) en enn meira þegar þeir eru politically correct. Verst er þó þegar söguþráðurinn er lélegur, og allra verst er þegar persónusköpunin er fátækleg eða misheppnuð. Hjá Houellebecq á ekkert af þessu við.
Sérstaklega hef ég gaman af því hvað hann er yndislega lítið að reyna að þóknast ríkjandi hugsanahætti í skrifum sínum. Það kemur að sjálfsögðu fram í afar opinskáum kynlífslýsingum (ef það væri ekki "rithöfundur" sem hefði skrifað bókina en bara einhver venjulegur perri, þá væri hún úthrópuð af teprum og bönnuð). En líka í mjög mörgum pælingum. Dæmi um það er þegar hann talar um börn:
"Satt að segja hafði ég alltaf fundið til ákveðinnar andúðar á ungum börnum; að svo miklu leyti sem ég vissi voru þetta litlar ljótar ófreskjur sem voru sígrenjandi og ráku upp óbærileg öskur; það hafði aldrei flögrað að mér að eignast eitt slíkt. En ég vissi að flest pör gerðu það; ég vissi ekki hvort þau væru ánægð, þau þorðu að minnsta kosti ekki að kvarta yfir því..." (MH: Áform, MM, 2004, bls. 274)
Auðvitað er ég ekki sammála honum, en mér finnst hressilegt að lesa þessar hugrenningar. Raunar var ég nokkuð sammála honum, eins og kom fram í síðustu færslu, þegar hann lætur aðalpersónurnar tala við ríkan vin þeirra:
"...Langar þig í raun og veru í Ferrariblæjubíl? Íbúð í Deauville til að vera í um helgar - sem verður hvort eð er brotist inn í? Vinna níutíu tíma á viku þangað til þú verður sextugur? ... Okkur líður vel hér; hér er allt til alls. Það eina sem vestrænn heimur getur boðið þér upp á er merkjavara. Ef þú hefur trú á merkjavöru skaltu halda þig á Vesturlöndum; annars er hægt að fá mjög góðar eftirlíkingar hér í Tælandi." (bls. 278)
Góð bók!
Hér er mynd sem Cartier-Bresson tók af eldgosi Popocatepetl í Mexíkó árið 1964.
mánudagur, janúar 02, 2006
Öfund
Ef það er rétt sem ég sagði frá í gær - að aukin frjárráð veittu ekki aukna hamingju (þegar komið væri upp fyrir ákveðið lágmark) - er rétt þá hefur það nokkuð um það að segja hvað getur veitt hamingju.
Eitt er að öfund annarra í manns eigin garð veitir manni ekki hamingju. En samt er það svo undarlegt að allir sækja í að láta aðra öfunda sig... ekki satt? Eða hvers vegna annars kaupir fólk sér Porsche eða Bens, eða þá dýra skartgripi eða glæsileg föt? Það sama má segja um aðdáun annarra á manni sjálfum; hún eykur ekki hamingju. En samt vilja allir vera vinsælir, fagrir, sterkir, ríkir, greindir...
Ef við göngum út frá því að tilgangur lífsins sé sá að hámarka eigin hamingju, þá er einhver misskilningur í gangi hjá þeim sem sækja eftir sem mestum veraldlegum gæðum, og því að láta aðra dást að sér og öfunda. Og ég held að það eigi við um flesta.
En getur það verið að þessi sé ekki tilgangur lífsins? Ætli þessi grunnforsenda sé röng?
Þessir amerísku fátæklingar hafa kannski verið hamingjusamir. Myndina tók Walker Evans í kreppunni miklu, árið 1938. Þetta eru systkini sem hétu, og heita kannski enn, Floyd og Lucille Burroughs.
sunnudagur, janúar 01, 2006
Hamingja
Ég las í grein í Economist um daginn að einhver rannsókn hefði sýnt að fjárráð hefðu ekki áhrif á hamingju fólks, svo framarlega sem það hefði "nóg". Og nóg var miðað þar við milljón á ári - en þar sem hlutir eru dýrari á Íslandi en annars staðar þá jafngildir það sennilega tvö eða þrefaldri þeirri upphæð hér. En það var sem sagt sagt að þegar tekjurnar færu upp fyrir það, þá ykist hamingjan ekkert. Að milljarður veitti ekki meiri hamingju en milljón.
Ég sem stóð alltaf í þeirri meiningu að sá væri ánægðari sem keyrði um í Lexus jeppa, eða Porche, en í fátæklegum fólksbíl...
Mynd af Carolyn Murphy eftir Helmut Newton.
þriðjudagur, desember 27, 2005
Foie gras
Besti forréttur í heimi er gæsalifur með ristuðu fransbrauði og kampavíni.
Myndin er eftir Cartier-Bresson og heitir "Á bökkum Marnefljóts". Frá 1938.
laugardagur, desember 24, 2005
Jól
Gleðileg jól alles!
Í tilefni jólanna ætla ég að breyta út af vananum og setja málverk í ljósmyndar stað. Veit að fáir fíla þennan stíl af málverkum - viðkvæðið er gjarnan "hver sem er gæti gert þetta" - en mér finnst það flott. Þetta er spurning um liti og composition. Það er eftir Joan Mitchell og er frá 1957.
föstudagur, desember 23, 2005
Vottar og blóð
Við þekkjum votta Jehóva vel. Það eru hjón. Um daginn vorum við boðin í mat hjá þeim og þar voru bæði aðrir vottar og svo fólk af einhverjum öðrum trúarbrögðum. Blessunarlega var ekkert talað um trúmál - eða mjög lítið - enda vita þessir kunningjar okkar að mér leiðist það óskaplega. Tek fram að það var mjög gaman þarna hjá þeim, enda gott fólk og skemmtilegt þar á ferð.
Eins og allir vita þá eru vottar Jehóva mikið á móti því að þiggja blóð, enda stendur einhvers staðar í Biblíunni að maður skuli halda sig frá blóði. Því ganga þeir svo langt að vilja ekki fá það þó að lífið liggi við, eftir slys eða aðgerð eða eitthvað slíkt.
Þess vegna kom mér svo afskaplega mikið á óvart að þeir borða kjöt! Þegar ég sagði að það væri fullt af blóði í kjöti, og að ef þeir borðuðu það væru þeir á sama tíma að innbyrða blóð, þá var því svarað að það væri allt í lagi vegna þess að í kjötinu væri lítið um blóð.
Ég varð fyrir svolitlum vonbrigðum, því að mér finnst ekki gott ef fólk er í mótsögn við sjálft sig. Annað hvort trúir það hlutunum eða ekki. Og ef það er magn blóðsins sem skiptir máli (sem getur varla verið því í Biblíunni stendur ekki að maður skuli eingöngu halda sig frá miklu blóði), má þá gefa 1 ml. blóðs á spítala í æð (tek fram að það má alls ekki)? Vonbrigðin stöfuðu af því að mér finnst ekki gott að fólk sé fanatískt, en enn verra er fólk er bæði fanatískt og ekki samkvæmt sjálfu sér. Og þarna virðist mér búið að túlka bókstafinn á ansi hæpinn hátt til að gera lífið þægilegra.
Er ekki við hæfi að fá mynd af Móður Teresu svona á Þorláksmessudag? Hún er eftir Eddie Adams og er frá 1978.
fimmtudagur, desember 22, 2005
Gandalf eftir Balrog
Svona segir Gandalf sjálfur frá því sem gerðist eftir að hann barðist við Balrog:
"'Gandalf' the old man repeated, as if recalling from old memory a long disused word. 'Yes, that was my name. I was Gandalf'...
I have passed through fire and deep water, since we parted. I have forgotten much that I thought I knew, and learned again much that I had forgotten. I can see many things far off, but many things that are close at hand I cannot see..."
Og svo sýnist mér hann ekki tala neitt meira um þetta, ólíkt því sem er í myndinni þar sem hann talar um að hafa verið sendur til baka.
En það er ekki bara þarna sem myndin skýtur inn tilvísun í að það kunni að vera guðlegt afl eða eitthvað slíkt, þar sem það er ekki í bókinni. Það virðist mér líka vera í kaflanum þar sem Gandalf segir Pippin að eftir dauðann sé annað líf "...this does not end here..."
Ég skil ekki alveg hvers vegna þessu er bætt við söguna. Kannski til að færa hana nær okkar kristna hugsanahætti, eða eitthvað slíkt. Mér finnast þessar breytingar ekki til bóta.
Myndina tók Cartier-Bresson í Sovétríkjunum.
þriðjudagur, desember 20, 2005
Lord of the Rings
Áður las ég the Lord of the Rings reglulega, en eftir að bíómyndirnar voru gerðar læt ég nægja að horfa á þær. Sparar mikinn tíma því bókin er svo ógnarlöng. En margt líkar mér ekki í myndunum, og þá aðallega tvennt. Þær eru alls ekki nógu vel leiknar, fyrir utan nokkra karaktera sem eru frábærir leikarar og er Gandalf þeirra helstur. Frábær leikari... og Gollum líka, en hann er tölvuleikinn. En svo líkar mér illa þegar vikið er út af bókinni. Það eru oftast ekki mikilsverð atriði, en eitt þeirra er til dæmis við endalok bardagans um Gondor. Í myndinni ryðjast orkarnir inn í borgina og slátra þar að vild. Í bókinni er þetta þannig að óvinurinn reynir að brjóta borgarhliðið upp:
"...With a vast rush Grond was hurled forward by huge hands. It reached the Gate. It swung. A deep boom rumbled through the City lika thunder running in the clouds. But the doors of iron and posts of steel withstood the stroke.
Then the Black Captain rose in his stirrups and cried aloud in a dreadful voice, speaking in some forgotten tongue words of power and terror to rend both hearts and stone.
Thrice he cried. Thrice the great ram boomed. And suddenly upon the last stroke the Gate of Gondor broke...
In rode the Lord of the Nazgul. A great black shape ageinst the fires beyond he loomed up, grown to a vast menace of despair. In rode the Lord of the Nazgul, under the archway that no enemy ever yet had passed, and all fled before his face.
All save one. There waiting, silent and still in the space before the Gate sat Gandalf upon Shadowfax: Shadowfax who alone among the free horses of the earth endured the terror, unmoving, steadfast as a graven image...
"You cannot enter here", said Gandalf, and the huge shadow halted. "Go back to the abyss prepared for you! Go back! Fall into the nothingness that awaits you and your Master. Go!"
The Black Rider flung back his hood, and behold! he had a kingly crown; and yet upon no head visible was it set...
"Old fool!" he said. "Old fool" This is my hour. Do you not know Death when you see it? Die now and curse in vain!" And with that he lifted high his sword and flames ran down the blade.
Gandalf did not move..."
Og svo kom hjálpin frá Rohan. The Lord of the Nazgul snéri til baka út á sléttuna þar sem hann féll. En sem sagt, óvinurinn komst aldrei inn í borgina í bókinni.
En stundum eru það mikilvers atriði sem eru ekki eins í bókinni og myndinni. Eins og þegar Gandalf hefur barist við Balrog. Í myndinni deyr hann og er sendur til baka. Í bókinni er hann þreyttur og ráfar um þar til hann kemur til baka (og ég held áreiðanlega að ég muni það rétt).
En þarna er mikilvægur munur því í myndinni er allt í einu komin æðri vera í spilið, einvers konar guð. En það spillir fyrir því ef svo er þá er þetta stríð sem sagt er frá ekkert endanleg barátta góðs og ills. Ef Gandalf tapar þarna þá er ekkert sem kemur í veg fyrir að guðinn mundi bara senda hann aftur, og svo aftur. Þetta breytir hugsuninni á bak við allt talsvert. Og mér líkar bókin betur.
Myndin sýnir Jackson Pollock mála. Frá 1949.
sunnudagur, desember 18, 2005
Eat...
Við höfðum oft talað um það, við hjónin, hvað graffiti hefur breyst á fáum árum. Hér þegar við "vorum ung", þegar kommúnisminn var og hét, þá voru það oftast pólitísk skilaboð sem voru kröbbuð á veggi borganna. Síðan þegar við bjuggum í París hafði það breyst og maður sá oftast einhvers konar grafísk "verk". Stundum sniðug og flott en oftast bara nafn, eða tákn (held það sé kallað "tag") þess sem skrifaði.
En nú virðist þetta vera að breytast. Við vorum að keyra niður Laugaveginn í dag og þá sá konan mín graffiti með samfélagslegum boðskap: "Eat pussy, not meat!"
Myndin er eftir Barbara van Cleve og heitir "Brewing Storm". Frá 1997.
laugardagur, desember 17, 2005
Subway passengers
Myndin er eftir Walker Evans og var tekin í neðanjarðarbrautarkerfi New York árið 1938. Hún heitir Subway Passengers.
föstudagur, desember 16, 2005
Grein bis
Og svo birtist greinin mín bara daginn eftir að ég sendi hana. Gut. Þetta er hún:
“Gamla” menn eða nýjan flokk?
Margt vinstra sinnað fólk á við vanda að etja, og það kemur m.a. fram í minnkandi fylgi Samfylkingarinnar. Talað hefur verið um þetta sem tilvistarkreppu krata. Nú hefur komið til tals að ráða bót á málum með að gera gamla krataforingja að ráðherrum fari svo að Samfylkingin komist í ríkisstjórn. Í raun mundi það ekki breyta neinu því vandinn felst í því að það vantar nýjan flokk sem stæði fyrir málefnum sem þessu fólki (krötum) eru kær.
Stjórnmál eiga að snúast um málefni, og stór vandi íslenskra stjórnmála í dag er að stór hópur vinstri sinnaðra kjósenda finnur sig ekki málefnalega í þeim flokkum sem fyrir eru. Gott er að taka landbúnaðarmál sem dæmi. Alþýðuflokkurinn var á móti þeirri óráðsíu sem landbúnaðarkerfið felur í sér, og með að kjósa hann vissi fólk að hverju það gekk í þeim efnum. Þetta á ekki við um núverndi flokka, þar sem Samfylkingin er útvötnuð í þessu efni eins og svo mörgum öðrum (VG og Framsókn hafa alltaf verið fylgjandi núverandi kerfi). Þetta er sérlega slæmt vegna þess að landbúnaðarkerfið er svo dýrt að mikilvægt er að landsmenn hafi þann kost að hafna því í kosninum.
Svipaða sögu má segja af jafnréttismálum. Nú tröllríður femínismi öllu í Samfylkingunni og VG, þannig að vinstri fólk sem getur ekki hugsað sér að kjósa fléttulista og kynjakvóta hefur ekki kost á öðrum flokki en... Sjálfstæðisflokknum.
Þeir sem eru á móti monnti og snobbi finna ekki fulltrúa sína í Samfylkingunni. Flokknum sem styður framboð til Öryggisráðsins, eða sem hefur hafið byggingu snobbhallarinnar (Tónlistarhússins) við höfnina fyrir milljarða.
Sama gegnir um þá sem vilja að stjórnmálamenn hlusti á vilja fólksins, eða hefur Samfylkingin ekki lagt ógeðslega hraðbraut í hjarta borgarinnar fyrir stórfé – og það án þess að hlusta á borgarbúa?
Svona mætti halda áfram að telja lengi málefni sem eru mörgum kær en sem finnast ekki í stefnum núverandi vinstri flokka: Að landið verði allt eitt kjördæmi, að fullkominn aðskilnaður verði á ríki og kirkju...
Sá er helsti vandi íslenskra stjórnmála í dag, að margir finna ekki hugðarefni sín í núverandi flokkum. Þess vegna væri hugsanlegur ráðherradómur Jónanna frekar (mögulega) til þess fallinn að bæta stöðu Samfylkingarinnar en að ráða bót á pólitískri tilvistarkreppu krata. Til að takast á við vanda fólksins væri farsælla að stofna nýjan flokk sem væri fulltrúi málefna sem eiga ekki upp á pallborðið hjá núverandi flokkum.
Klám
Þegar femínistar sjá auglýsinguna hér að neðan sjá þeir klám. Og kvarta yfir því að það sé verið að klámvæða jólin.
Ég veit að ég hef háan "klámþröskuld"; mér finnst það ekki klámfengið sem aðrir hneykslast á. Enda hef ég sett hér á síðuna fjölda mynda af nöktu kvenfólki, því mér finnst þær fagrar, og dettur ekki í hug að ég sé að brjóta lög sem meina fólki að dreifa klámi (svo má spyrja sig að því hversu réttlætanleg þau lög eru, en það er annað mál).
Það er kannski þess vegna sem mér er ómögulegt að sjá klám í þessari mynd. Ég sé ekki annað en frekar ljóta og væmna mynd af ástfangnu fólki. Kallinn, Richard Gere týpa, er í jólasveinaleik og konan kyssir hann létt á kinnina.
Ekki sjást kynfæri. Og þó að önnur hönd hennar sjáist ekki dettur mér ekki í hug að hún sé eitthvað sérstaklega að gera dónalega hluti. Þó getur það verið.
Raunar hlýtur að vera að femínistarnir ímyndi sér að hún sé þarna að fróa manninum til að geta túlkað klám úr myndinni. Ég get alls ekki séð að það væru hægt að sjá klám þarna að nokkru öðru leyti. Og þarna er birtist einmitt eitt af því sem mér finnst svo leiðinlegt við femínisma: Þeir túlka veröldina á einhvern annanlegan máta og vilja troða eigin sýn af honum upp á alla aðra. Mótmæla til dæmis þessari mynd, og öðrum ámóta.
Mér kæmi ekki á óvart þó að þeir þarna hjá pepsi verði hræddir og hætti að birta þessa auglýsingu. Það væri ekki gott. Ekki vegna þess að hún sé góð - þvert á móti - heldur vegna þess að það er alltaf slæmt þegar fólk lætur undan svona hugsanalögreglu.
miðvikudagur, desember 14, 2005
Grein
Var að skrifa grein í Fréttablaðið. Hún er um það hugðarefni mitt að það þurfi að stofna hér nýjan stjórnmálaflokk, sem ég hef skrifað um hér. Svo er að sjá hvort og hvenær hún birtist, en oft þarf að bíða nokkrar vikur.
Myndin er frá Skotlandi, og er eftir David J. Osborn. Hún heitir "Castel Menzies, Scotland" og er frá 2001.
mánudagur, desember 12, 2005
Óli grís
Ég þoli ekki snobb og mont. Þess vegna hef ég lengi verið á móti forsetaembættinu. Mér finnst það tilgangslaust og kostnaðarsamt batterí sem á ekki rétt á sér. Því hvers vegna þarf einhver mannvera að vera tákn þjóðarinnar?
Ekki hefur þessi skoðun mín breyst eftir að Óli grís var kjörinn forseti og fór að gera það virkilega að mont- og snobbembætti. Og svo má rétt ímynda sér hvort það hafi ekki fengið öll hárin á haus mínum til að rísa upp að heyra að það er farið að halda sinfóníutónleika bara fyrir þetta snobbpakk þarna, þar sem almúginn fær ekki aðgang! Nei, fara að brýna kutann.
Myndin er eftir Helmut Newton.
sunnudagur, desember 11, 2005
"Ég má það sem þú mátt ekki"
Fyrst er undirmaður ráðherra dæmdur í héraðsdómi fyrir að hafa brotið lög. Þá rekur ráðherrann þennan undirmann, vegna þess að hann braut lögin. Síðan er ráðherrann dæmur í hæstarétti fyrir að hafa brotið lög. En þá finnst honum ekki koma ekki til greina að hann hætti. Er þetta ekki svolítið undarlegt?
Myndin er eftir Cartier-Bresson og er af Ezra Pound. Frá 1970.
laugardagur, desember 10, 2005
Svefnleysi
Einkennileg tilviljun í gær. Ég var rétt nýlokinn við að horfa á þátt um svefn í sjónvarpinu (einhverri af öllum þessum stöðvum sem ég hef; held það hafi verið Discovery). Þar var meðal annars sagt frá því að ef fólk verður fyrir mikilli svefnskerðinu þá drepast heilafrumur í massavís. Þá var hringt í mig frá spítalanum og ég beðinn um að koma á "kvöld + næturvakt" (raunar var upphaflega sagt að það yrði bara fram eftir kvöldi). Því fékk ég engan svefn í nótt... en held og vona að hafa ekki misst margar taugafrumur af þeim sökum.
Á myndinni eru Sophia Loren og Jayne Mansfield. Hún er tekin við lok 6. áratugarins.
fimmtudagur, desember 08, 2005
Skjaldbaka með tannlæknabragði
Það er bloggari sem heitir Ally sem kom með eftirfarandi áskorun til lesenda bloggins um daginn:
Settu nafnið þitt í kommentakerfið og..
1. Ég segi þér eitthvað handahófskennt um þig.
2. Ég segi þér hvaða lag/mynd minnir mig á þig.
3. Ég segi þér hvaða bragð minnir mig á þig.
4. Ég segi þér fyrstu ljósu minninguna mína af þér.
5. Ég segi þér á hvaða dýr þú minnir mig á.
6. Ég spyr þig að einhverju sem ég hef velt lengi fyrir mér um þig.
7. Ef þú lest þetta verðuru að setja þetta á bloggið þitt!
Þó að ég þekki Ally ekki setti ég nafnið mitt hjá henni, og hún svaraði svona:
Ég ætla að reyna með JMH sem réttilega bendir á að ég þekki hann ekki neitt. Here goes.
1. Eldri læknanemi, þolgæði, úthald.
2. Patch Adams
3. Tannlæknabragð
4. Ég sá þig í sjónvarpinu um daginn.
5. Skjaldbaka
6. Er skemmtilegra í læknisfræði en hinu sem þú lærðir? Sem ég man ekki hvað er
Mér fannst undarlegt að vera skjaldbaka með tannlæknabragði, en hvað veit maður... Gaman af þessu.
Myndin er eftir Stephen Wilkes og heitir "Corridor #9, Island #3, Ellis Island".
miðvikudagur, desember 07, 2005
Pyntingar
Djöfull finnst mér hroðalegt að heyra opinber viðbrögð við pyntingarmálum Bandaríkjamanna. Ráðamenn hér sem heyra einhverjar aumlegar skýringar hjá bandarískum embættismönnum og finnst það bara alveg fullnægjandi.
Þeim hefur kannski verið sagt að Bandaríkjamenn stundi ekki pyntingar, og það er bull (eins og hefur komið fram víða).
Þá hefur þeim kannski verið sagt að þetta sé vissulega slæmt en nauðsynlegt til að vinna "stríðið" gegn hryðjuverkum. Minnir á að það var franskur herforingi sem hneykslaði margan manninn þegar Alsírstíðið stóð sem hæst með að "teórísera" um að til að vinna svoleiðis stríð væri ekki hægt annað en að pynta óvini. Gestapo aðhylltist sömu hugmyndir og svo margir aðrir.
Ég veit ekki hvort það sé rétt. Hitt finnst mér mikilvægt, að glata ekki því móralska "superiorité" sem siðleg samfélög hafa fram yfir morðingja sem ekki virða mannslíf. Með að stunda pyntingar glatast það. Eins og sést á þessum myndum (sem eru af síðu bandarískra anti-war samtaka)eru siðferðilegu yfirburðir soldátanna yfir föngunum litlir.
Það sem skiptir kannski mestu máli er að nú eru Bandaríkjamenn að pynta einhverja saklausa menn. Það er alltaf svoleiðis að mistök eru gerð í flóknum aðgerðum, það er einfaldlega óhjákvæmilegt. Það er áreiðanlegt að einhverjir þeirra sem eru nú í haldi eru ómenni sem planta sprengjum og eru tilbúnir að drepa saklausa. Hins vegar er jafn víst að meðal fanganna eru líka fjöldi saklausra. Þess vegna eru íslenskir ráðamenn nú að segja að það sé allt í lagi að pynta saklausa, ef þeir eru það óhepnir að vera teknir í misgripum.
Kannski það sé líka allt í lagi. Bara fórnarkostnaður; collateral damage. En sé svo, þá er maður líka farinn að hugsa sem svo að mannslíf, og sú virðing fyrir mannlegri reisn sem bann við pyntingum felur með sér, skipti nú ekki svo miklu máli. En úbs! Var það ekki einmitt vegna þess að hryðjuverkamenn hafa líka þessa afstöðu sem við fyrirlítum þá?
Er ekki eitthvað rotið í Danaveldi?
Myndin er eftir Tomasz Gudzowaty og er frá 2003.
þriðjudagur, desember 06, 2005
Íhaldssemi
Þessa dagana er ég að lesa mikið um þjóðfélagsbreytingar á Íslandi á 20. öldinni. Það er áhugaverð lesning því maður sér mikið af íhaldssemi sem virðist okkur undarleg nú. Hafði til dæmis gaman af þessum texta þar sem talað er um rokk og ról: "...ef tónlist skyldi kalla, sem fyrirfinnst í heiminum í dag. Enda á hún mestu fylgi að fagna hjá óþroskuðum unglingum og jafnvel börnum, sem nú á dögum eru farin að læra alls konar dægurlagasull, löngu á undan ættjarðarlögunum".
Já heimur versnandi fer! Rokk og ról, svei attan!
Myndin er eftir Christian Coigny og heitir Atelier.
Textinn er úr Tónlistarblaðinu, 1:3, 1956, bls. 11.
mánudagur, desember 05, 2005
Íþróttir í vinnu
Í fréttum í franska sjónvarpinu (Fr2) var áðan sagt frá finnsku fyrirtæki sem stuðlar að því að verkafólk stundi íþróttir. Ekki nóg með að hver og einn fær klukkustund af vinnutíma til að hreyfa sig heldur fær fólkið þar að auki borgar fyrir það - eina evru fyrir hlaupinn kílómetra, o.s.frv. Einnig fékk fólkið borgað fyrir að hætta að reykja eða að drekka. Í ljós kom hjá þessu fyrirtæki að það hagnaðist því að fólkið vann betur og var miklu minna fjarverandi. Fjarvistir höfðu áður verið 4% en voru orðnar rétt rúmlega 1%
Þetta finnst mér hið besta mál. Get tekið dæmi af eigin reynslu. Á stað þar sem ég vann einu sinni á fóru þrír starfsmenn reglulega í íþróttir í hádegishlénu (einn á hverjum degi en hinir sjaldnar). Það tók þá aldrei meira en klukkustund í senn. Og sumir voru óánægðir með það, og baktöluðu eins og gengur og gerist. En á sama tíma voru nokkrir aðrir starfsmenn sem reyktu. Þeir fóru út til þess arna. Ég man ekki hversu oft, en segjum að það hafi verið fimm sinnum yfir daginn (það var sennilega meira). Segjum líka að hver reykingapása hafi tekið 10 mínútur (sem er lágmark, þar sem talað er um að það taki sjö mínútur að jafnaði að reykja eina sígarettu). Þá gera það 50 mínútur yfir daginn - sem er nálægt sami tími og sá tók í íþróttir sem fór oftast. En enginn amaðist við reykingunum...
Hér er verið að skjóta í gegnum epli:
sunnudagur, desember 04, 2005
Brúðuleikhús
Myndin er tekin árið 1963 af krökkum þar sem þau horfa á brúðuleikhús í París.
Eftir Alfred Eistenstaedt.
laugardagur, desember 03, 2005
Fíll
Myndin er eftir Nick Brandt og heitir "Elephant with exploding dust".
Helvítis blogg bis
Hvert fóru linkarnir mínir?
föstudagur, desember 02, 2005
Paedophilia
Tvennt hefur gerst á síðustu dögum í Frakklandi sem lætur mann velta hugann að barnaníðingum. Í fyrsta lagi voru hjón tekin fyrir að hafa rænt litlum stelpum og nauðgað þeim. Það komst upp um þau þegar þau tóku eina stelpu (um sjö ára gamla) en eldri systir hennar slapp og gat gert viðvart. Allt var sett af stað, og þá urðu nauðgararnir hræddir og þau slepptu stelpunni - þó ekki fyrr en þau höfðu komið sínum viðbjóð í verk.
Þegar ég heyri um svona verður mér alltaf hugsað til þess að ég vil láta gelda svona pakk. Ok, víst getur verið slæmt að vera geldur, en ég held að samfélagið sé miklu betur sett eftir en áður. Ekki síst vegna þess að þetta fólk læknast ekkert, þó að það sitji í svo og svo langan tíma í fangelsi.Rétt er að með geldingu væri gengið ansi langt á rétt nauðgaranna, en hafa framtíðarfórnarlömb ekki líka rétt sem verður að huga að?
Hitt sem gerðist er að í ljós kom í réttarhöldum sem enduðu í gær að 13 af 17 ákærðum í nauðgunarréttarhöldum - sem höfðu verið dæmdir sekir í héraðsdómi - reyndust vera saklausir (í hæstarétti [ég kalla þetta héraðs- og hæstarétt, en það er ekki nákvæmt þar sem réttarkerfið er ólíkt í Frakklandi frá því sem hér er]).
Þá var málið það að hjón voru ásökuð um að hafa misnotað dætur sínar, og konan tók þá upp á því að ásaka fullt af öðru fólki um að hafa tekið þátt í þessu með þeim. Í raun hafði aðeins frændfólk verið í viðbjóðnum með þeim, en allir hinir voru saklausir. Eins og kom í ljós í dag. Samt hafði fólkið, sem sagt, verið dæmt sekt.
Rannsakendur málsins gerðu ofboðsleg mistök, sjálfsagt vegna þess að samfélagið vill finna sökudólga. Og sá sem er ásakaður fyrir barnanauðganir stendur ekki jafnfætis öðrum sakborningum.
(Fyrir þá sem hafa áhuga á réttarkerfi er sérstaklega áhugavert að velta því fyrir sér að þangað til fyrir nokkrum árum hafði dæmt fólk ekki möguleika á að áfrýja
svona málum (glæpamálum) í Frakklandi. Enda er til dæmis nokkuð víst að síðasti maður sem var tekinn af lífi af ríkinu í Frakklandi hafi verið saklaus. Hann gat ekki skotið máli sínu áfram).
Þannig að ég verð því miður að viðurkenna að það má ekki gelda þá sem eru dæmdir fyrir barnanauðganir, vegna þess að sumir eru dæmdir saklausir. Hins vegar mætti gera það sjálfkrafa við annan dóm. Eða hvað?
Nú er pása í fréttaljósmyndaseríunni. Hér er bara "esthetísk" mynd, af borgarískjaka við Suðurskautslandið. Joan Myers tók hana árið 2001.
fimmtudagur, desember 01, 2005
Palestínskir flóttamenn
Myndin í dag er af sama svæði, það er af flóttamannabúðum Palestínumanna í Beirút í Líbanon. Hún er tekin nokkrum árum á undan hinni, eða 1976. Höfundur er Francoise Demulder.
Málverk
miðvikudagur, nóvember 30, 2005
Helvítis blogg
Djöfull er ég óánægður með bloggið: Það breyttist allt í einu, og inn komu einhverjar línur og punktar og drasl. Ég gat ekki við það unað og breytti á forminu. En ég vissi ekki að við það mundu öll kommentin hverfa. Öll þessi fínu komment bara farin...!
Fjöldamorð og Sharon
Myndin í dag er í sjálfu sér ekkert merkileg, því öll erum við orðin svo vön að sjá myndir af fjöldamorðum. Hins vegar er hún svolítið "aktúel", því hér má sjá nokkur fórnarlömb Phalangista í Beirút árið 1982. Morðin áttu sér stað í flóttamannabúðum sem Ísraelsmenn gættu, en þar voru Palestínumenn. Nema hvað að Sharon, sem þá var varnarmálaráðherra Ísraels, er sagður hafa hleypt Phalangistunum inn í búðirnar til að drepa mann og annan. Rétt að taka fram að þeir sem sjást á þessari mynd eru aðeins lítið brot þeirra sem voru drepnir.
Nú er sagt að Sharon sé búinn að stofna flokk friðarins, og sé þar með orðinn góður maður. Ekki veit ég...
þriðjudagur, nóvember 29, 2005
Dilemma
Eitt sem ég er að velta fyrir mér. Hvað á maður að gera ef maður sér eitthvað á öðrum sem gæti verið teikn um sjúkdóm, en þarf ekki að vera það? Ef maður er í boði og sér að einhver sem maður þekkir ekki vel eða ekki nokkuð hefur til dæmis clubbing eða fæðingarblett sem manni líst ekki á (þá gef ég mér að "maður" hafi vit á málunum, sé læknir eða slíkt), á maður að segja viðkomandi frá því að hann hafi einkenni sem gætu bent til slæmra sjúkdóma eða á maður að ganga burt og gera ekkert?
Bruni
Held að fréttaljósmyndir gerist varla öllu áhrifameiri en þessi. Hún var tekin árið 1975 í Boston og sýnir konu og barn hrapa úr brennandi byggingu. Konan dó.
Eftir Stanley Forman.
mánudagur, nóvember 28, 2005
Gobbodí gobb
Tók prófið hennar Vöku og reyndist vera hross!
Áfram með seríuna af áhrifamiklum fréttamyndum: Þessi er af íröskum fanga sem er að hugga son sinn. Kannski það sé verið að pynta þennan gaur núna? Og það af okkur Vesturlandabúum, góða fólkinu sem vill breiða út lýðræði og mannréttindi um víða veröld?
Myndin er eftir Jean-Marc Bouju og er frá 2003.
sunnudagur, nóvember 27, 2005
Styrkir og list
Hver kannast ekki við Jóhann Hjálmarsson, Þorbjörgu Höskuldsdóttur, Jónas Ingimundarson, Kristin Hallsson, Gunnar Eyjólfsson, Kristján Davíðsson, Hannes Pétursson, Ásgerði Búadóttir eða Jórunni Viðar?
Enginn?
Þetta fólk fær samt styrki frá okkur vegna þess að framlag þess til íslenskrar menningar er svo mikilvægt. 1,8 milljónir á ári til æviloka. Sumt hefur fengið álitlegar upphæðir, yfir þrjátíu milljónir.
Ég er á móti þessu, því auðvitað er það kjaftæði að þetta fólk hafi einhver áhrif á menningu hér á landi, hvort til að "bæta" hanna né gera "verri". Ástæðan fyrir því að það fær þessi heiðurslaun listamanna er að það þekkir rétta fólkið og ekkert annað. Þetta er sóun á peningum okkar skattborgara, og hún er slæm.
Staðsetning Landspitalans
Mikið er ég hjartanlega sammála þessari grein Egils Helgasonar.
http://visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051125/SKODANIR0201/51125044/1080
Að viðbættu því sem hann segir má benda á þann gríðalega sparnað sem fælist í því að þurfa ekki að rífa byggingar sem til eru, en verður að rífa ef spítalanum verður plantað í miðborgina. Nægir að nefna Læknagarð, sem nýtist vel til síns brúks þó að þar fari lítið fögur bygging.
föstudagur, nóvember 25, 2005
Dóttir stríðsfanga
Enn aftur vinnuhelgi. Þetta er alveg ohne ende. Fer að verða þreytandi.
Mynd frá því er Sovétmenn létu lausa þýska stríðsfanga árið 1956.
Eftir Helmuth Pirath.
fimmtudagur, nóvember 24, 2005
Svarta stúlkan
Á myndinni sést stúlka sem hét (og heitir kannski enn) Dorothy Count. Myndin er tekin þegar hún fór í menntaskólann sinn í fyrsta skiptið. Hún var ein af fyrstu svörtu (ég segi "svörtu" þó að svertingjar sé í raun ekkert svartir) nemendunum sem fengu að fara í þennan skóla. Hann er í North Carolina og þetta var árið 1957.
Það sem mér finnst áhugavert er tvennt. Í fyrsta lagi hvað hún er ánægð og glöð að fara í skólann sinn í sínu fínasta pússi. Og svo hvað hvítu drengirnir þarna í kring eru asnalegir, afkáralegir raunar, þarna í kring.
Ef maður er ekki rasisti á maður erfitt með að skilja hvað fólk getur verið vitlaust. Eins og þarna að vera að gera grín að stúlkunni af því að hún hefur öðruvísi hörundslit (og þar með félagslega stöðu, og það allt).
Douglas Martin tók myndina.
miðvikudagur, nóvember 23, 2005
Skip
Kraftmikil mynd:
þriðjudagur, nóvember 22, 2005
Heróín og tóbak
Stundum er sagt að tóbak sé jafn ávanabindandi og heróín. Þau rök eru gefin fyrir því að álíka margir hætta að taka þessi tvö efni, en álíka margir eru enn ánetjaðir þeim eftir svo og svo langan tíma. Til dæmis að teknir eru tveir hópar með 100 einstaklingum hvor. Í öðrum eru tóbaksfíklar og í hinum heróínneytendur. Báðir ákveði að kasta lyfinu á sama tíma. Þá kemur í ljós að eftir 5 ár eru 90% í hvorum hópnum fyrir sig aftur farnir að "dópa". Aðeins 10% tekst að halda sér frá efninu. Svo er dregin sú ályktun að það hljóti að vera vegna þess að jafn erfitt sé að hætta að nota heróín og tóbak - þau séu jafn ávanabindandi.
Þetta finnst mér hroðaleg röksemdafærsla. Hún gerir ekki ráð fyrir því að eftir mjög ólíku er að slægjast með að hætta í efnunum. Sá sem hættir tóbaki er að hugsa um heilsu sína til langs tíma, og sennilega einhverja bætta líðan síðustu árin (að öllu jöfnu; þá tek ég ekki þá sem eru genetískt óheppnir og þola tóbakið sérlega illa). Þannig er ávinningurin af því að hætta tiltölulega abstrakt og fjarlægur.
Þeir sem hætta að taka heróín sjá fram á miklu meiri og áþreifanlegri ávinning. Sem er hvorki meira né minni en að komast aftur í siðaðra manna samfélag. Heróindópistinn hefur skemmt allt í kringum sig, fjölskylduna, vinnuna, skólann. Allt er í rúst; hann hefur tapað allri virðingu venjulegs fólks. Hann lifir í undirheimasamfélagi óhamingjusams fólks, þar sem enginn er annars vinur. Það er þessu sem hann reynir að komast frá með að hætta. Og það er ekkert smá.
Munurinn sést best á færslunni minni í gær, þar sem ég var að spegúlera að byrja aftur að reykja (svona meira í gríni en alvöru). En hún gæti alveg verið rétt, þar sem það hefði líklega engin áhrif ef ég færi að reykja aftur, eða mjög lítil. En sérð þú fyrir þér einhvern hugleiða svona varðandi heróín? Ekki eina sekúndu, því hans kostur væri sá að fara í dópið aftur og missa þá allt.
Enda sér maður vel styrk heróíns á þeim sem eru að reyna að hætta í því... og nú má ég ekki segja meira því þá reynslu hef ég af spítalanum, og því sem þar gerist segir maður ekki frá.
Tek fram að takmörkuð þekking mín á heimi dópista er ekki komin af eigin reynslu heldur af samtölum við fanga og sjúklinga.
Myndin er af Jodie Foster og er eftir Helmut Newton.
mánudagur, nóvember 21, 2005
Reykingabindindið kaput
Haldiði að reykingabindindið mitt hafi bara ekki flogið út um gluggann í dag? Bæði sagði besti læknakennari heims (tjah, a.m.k. í HÍ) að það væri sennilega í lagi að reykja ef það væri bara af og til (hann talaði um að reykja með víni). Eða í það minnsta skildi ég hann svoleiðis (en maður skilur hlutina jú stundum eins og maður vill).
Svo var verið að tala um skaðsemi reykinga og þá alltaf talið í pakkaárum. Eftir 50 pakkaár er næsta víst að maður fái krabbamein og svo framvegis, var sagt. En ef maður er bara samkvæmisreykingamaður, þá nær maður aldrei pakkaárinu. Segjum að ég drekki einu sinni í mánuði (þó að nú séu liðnir margir mánuðir síðan áfengi rann inn um varir mínar), og reyki þá einn pakka (sem er allt of mikið; fæ mér kannski 5 til 10 rettur). Þá mundu það gera 12 pakkar á ári. Þar sem pakkaárið er 365 pakkar, þá væri samkvæmisreykingamaðurinn ég 30 ár að ná pakkaárinu. Og eftir daginn í dag er ég nokk viss um að það geri líklega ekkert til. Sér í lagi þar sem vel má vera að eftir 30 ár verði ég dauður.
Hitt er náttúrulega annað að ef maður reykir þá mengar maður fyrir öðrum, og það er ekki gott. Þannig að það er í sjálfu sér ekkert víst að ég fari að reykja aftur.
Portretmynd af Madonnu frá 1979 eftir Martin Schreiber.
sunnudagur, nóvember 20, 2005
Flokkur
Mig vantar stjórnmálaflokk. Bið ekki um mikið, bara svona góðan krataflokk eins og var til hér í eina tíð. Hér eru nokkur atriði "flokksins":
* Að landið allt verði eitt kjördæmi.
* Landbúnaðarmál: Hætta öllum styrkjum.
* Jafnréttisáætlun flokksins verður sú að enginn greinarmunur skuli gerður á fólki eftir kynferði, kynþætti... (eins og segir í stjórnarskránni).
* Flokkurinn verður að huga að hag þeirra sem minna mega sín.
* Fullkominn aðskilnaður kirkju og ríkis. Er ekki sjálfsagt í nútímaþjóðfélagi að það opinbera sé ekki að vasast í trúmálum fólks?
* Mont og snobb. Kemur fram í framboðinu til Öryggisráðsins (að mínu mati)og líka í snobbbyggingunni þarna við höfnina (tónlistarhúsi fyrir 12 milljarða takk). Á móti svoleiðis.
Og svo má lengi bæta við.
Myndin er eftir Ansel Adams og er frá 1944. Hún heitir "Clearing Winter Storms, Yosemite National Park, California".
laugardagur, nóvember 19, 2005
Plat?
Sá áðan ameríska glímu í sjónvarpinu, og ég er ekki alveg viss um að þeir hafi verið að berjast í alvörunni. Svo kom að mínum kæra Fight Club, og það var alvöru "stöff".
Portretmynd eftir Yousuf Karsh. Þessi er af einhverjum sem heitir Georgia O'Keeffe. Veit ekki hver það er, en myndin er flott.
föstudagur, nóvember 18, 2005
Gæðakennsla
Í læknisfræði hingað til hefur maður haft margan kennarann. Og gæði þeirra hafa verið mismunandi eins og gengur. Þó verð ég að segja að miðað við aðra kennslu sem ég hef fylgst með hefur sú sem er í læknadeild verið í slappara laginu. Það er auðvelt að finna það lélegasta sem til er í víðri veröld (og ég nefni ekki nafnið). Svo eru þeir sem lesa beint upp af glærunum sínum, og helst "end of slide show" þegar tíminn er búinn. Þetta á þó ekki við um marga. Flestir kennararnir hafa samt verið allt of fastir í glærunum. Jafnvel svo að þeir mundu ekki vilja snýta sér án þess að hafa glæru þar sem á stendur "snýta", og best þætti þeim að hafa mynd af vasaklúti við hliðina.
En nú bregður svo við að loksins eru komnir hér gæðakennarar. Hæst ber Jóhannes Björnsson sem mér finnst frábær. Þetta er kennari sem er ekki bara þarna til að fá kaupið sitt, heldur af því að hann vill að við lærum. Og lætur ekki nægja að segja okkur að lesa bara eitthvað, heldur leiðbeinir. Svo skýrir hann vel, und alles. Bara virkilega góður kennari!
Önnur portretmynd. Þessa tók Cartier-Bresson af Alberto Giacometti. Hann var svissneskur listamaður sem er einmitt frægastur fyrir þessar aflöngu styttur eins og þær eru sem þarna sjást. Myndin er frá 1932.
fimmtudagur, nóvember 17, 2005
Newton
Er ekki upplagt að fá sjálfsmynd eftir Newton, með eiginkonu og módelum?
miðvikudagur, nóvember 16, 2005
Fátæklegri fótbolti
Mér hefur alltaf þótt vera mjög gefandi að vera á móti einhverju liði í fótbolta. Þá er manni enn síður sama um úrslitin, ef það er ekki bara spurning um það hvort liðið manns vinnur heldur líka hvort helvítis fíflin andskotist ekki til að tapa. Þannig hef ég alltaf verið á móti ítölskum liðum í fótbolta. Það stafar af því að þeir spila svo oft upp á að eyðileggja leik andstæðingana, og leggja meira upp úr því en að spila vel sjálfir. Það má til dæmis ekki snerta þá, því þá kasta þeir sér í jörðina og fara að grenja. Þið getið rétt ímyndað ykkur gleði mína þegar Frakkar vinna Ítali!
Annað lið sem ég hef alltaf verið á móti eru Þjóðverjar. Bæði vegna þess að þeir spiluðu alltaf svo leiðinlegan bolta, en líka vegna þess að þeir unnu alltaf allt. Það var í "den" - og þá heyrði ég, í Frakklandi, eftirfarandi skilgreiningu á fótbolta: "Fótbolti er þannig að tvö lið sem skipuð eru ellefu mönnum hvort hlaupa á eftir bolta og reyna að setja hann í mark andstæðingsins og svo vinna Þjóðverjarnir".
Nema hvað að núna um daginn horfði ég á leik Frakka og Þjóðverja og komst að því mér til skelfingar að ég var bara ekkert á móti Þjóðverjunum. Og þeir spiluðu meira að segja skemmtilegri bolta en Frakkarnir. Nú er orðið fátæklegra að horfa á fótbolta.
Myndina tók Cartier-Bresson í New York árið 1947.
þriðjudagur, nóvember 15, 2005
Amerískur fótbolti
Eitt er hættulegt við að hafa fimmtíu sjónvarpsrásir á heimilinu: Maður getur auðveldlega fest sig í einhverju sem vekur áhuga. Og á Breiðvarpinu er ein rás sem sýnir amerískar íþróttir allan sólarhringinn. Þegar ég var skiptinemi í Bandaríkjunum spilaði ég amerískan fótbolta með skólaliðinu. Hér sést mynd af okkur félögunum.
Frá þessum tíma hef ég haft mjög gaman af þessari íþrótt, og er einmitt þessa dagana að festast í að horfa á hana. Ekki má; verð að hætta því.
mánudagur, nóvember 14, 2005
Bryggja til einskis
Önnur mynd eftir Michael Kenna. Þessi heitir Rickety Pier og er tekin við Saroma vatn á Hokkaido eyju í Japan árið 2005.
sunnudagur, nóvember 13, 2005
Aðalsmaðurinn
Breskur aðalsmaður kemur inn á sveitakrá á labbi sínu um landareignina. Hann sest niður og kveðst hungraður. Honum er boðin mjólk að drekka en svarar hneykslaður "Hvílíkur viðbjóður. Haldið þið að ég láta inn fyrir varir mínar nokkuð sem kemur út úr brjóstunum á dýri? Gefið mér frekar egg..."
föstudagur, nóvember 11, 2005
Frískleiki?
Hér er athyglisverð mynd. Hún er eftir Alain Daussin og heitir "Fraicheur" sem þýðir "frískleiki" eða slíkt. Málið er að þegar hún var tekin (veit ekki hvenær) hefur þetta áreiðanlega verið hámark frískleikans: Ung og fögur stúlka nýkomin úr baði sem kveikir sér í rettu. Nú þykir sígarettan viðbjóður, og til að vera politically correct þyrfti að skella karlpungi þarna einhverstaðar með. Svona breytast hlutirnar.
P.S. Ég er nú að hálf grínast með að það þyrfti endilega að hafa karlmann með á myndinni.
miðvikudagur, nóvember 09, 2005
Hver er Kibba?
Ég er farinn að vera alvarlega forvitinn!
þriðjudagur, nóvember 08, 2005
Lynch og Rossellini
Helmut Newton, sem ég held svolítið upp á, tók ekki bara flottar nektarmyndir. Hér er til dæmis mynd af David Lynch og Isabella Rossellini. Er ekki eitthvað sterkt við þessar myndir hans?
.
Virðing fyrir sjúklingum
Mikið var ég ánægður með Jóhannes meinafræðikennara þegar hann sagði að hann sýndi ekki myndir af vefum og líkamshlutum sjúklinga sinna opinberlega. Það var af virðingu fyrir læknaleyndinni; læknir talar ekki um sjúklinga sína við aðra. Að vísu eru þetta svolitlar öfgar (já ok, ofboðslegar öfgar) því enginn þekkir sjúkling af líffærunum í honum. En í þessum efnum held ég að betra sé að vera of en van.
Afstaða Jóhannesar minnir mig á það þegar Helgi Valdimarsson sagðist aldrei tala um sjúklinga sína við konuna sína með því að nefna þá á nafn. Hún er líka læknir. Þetta er svona svipað "of en van afstaða", því að í raun held ég að allt í lagi sé að tala um sjúklinga við aðra lækna. Þeir eru jú líka bundnir trúnaði.
Í það minnsta stingur þessi hegðun læknanna verulega í stúf við afstöðu læknisins sem kenndi okkur læknanemum á fyrsta ári og sagðist hafa talað við sjúkling um aðra sjúklinga sína. Hann bara gat ekki annað, en varð að létta á sér... Já, ég er ekki að ljúga: Hann hafði þrjá sjúklinga, A, B og C. Þeir tveir fyrstu voru svo erfiðir eitthvað að hann talaði um vandamál þeirra við sjúkling C! Ótrúlegt.
Og það háðuglegasta var að hann kenndi verðandi læknum í námskeiði um samskiptafræði - sem átti að fjalla um það hvernig samskipti læknir og sjúklings geta orðið sem farsælust.
mánudagur, nóvember 07, 2005
"Paris is still burning"
Samúð mín hefur alltaf legið hjá lítilmagnanum. Hvort sem það er í Palestínu, Suður-Ameríku hér á árum áður eða bara þeim fátæku hér á Íslandi. Þess vegna gleðst ég yfir óeirðunum í París, og Frakklandi. Loksins rís þetta fólk upp og berst. Þetta fólk - "múslimirnar" eins og margir Íslendingar eru farnir að kalla það, þó að óeirðirnar komi trúarbrögðum ekkert við - sem búið er að hola niður í kanínubúrum í úthverfum stórborganna, þar sem þeir lifa við eymd og volæði. Loksins láta þeir í sér heyra, loksins berjast þeir. Oft er sagt hér að Frakkar kunni að mótmæla; hafa þeir ekki gert þrjár byltingar á síðustu öldum sem skekið hafa heiminn? Óeirðirnar síðustu daga, sem hneyksla góðborgara þessa lands, eru angi af þessum meiði. Vegna þessa gleðst ég í hjarta mínu yfir hverjum bíl sem brennur (þó það sé ekki gott að fólk meiðist); berjist og látið í ykkur heyra! Hræðið yfirstéttina nógu mikið til þess að hún bæti loksins ykkar kjör!
Titill færslunnar, Paris is still burning, er út texta eftir uppáhaldshljómsveitina mína. Það er franska þungarokkshljómsveitin Trust.
Og já, það brennur enn í mér eldur vinstrisinnans. C'est ainsi, rien a faire!
sunnudagur, nóvember 06, 2005
Bruxelles
Mynd sem Cartier-Bresson tók í Bruxelles árið 1932.
.
laugardagur, nóvember 05, 2005
Svörtu fötin í sjónvarpinu
Í nótt var ég á næturvakt (sem betur fer drakk ég ekkert í matarboðinu í gær), og svo þegar ég hafði bara sofið í þrjár klukkustundir hringdi síminn. Það var fréttamaður (Þóra eitthvað - ég horfi aldrei á fréttir, þannig að ég þekki ekki þetta fólk) og bað mig að koma í viðtal til að tala um ólætin í Frakklandi. Ég var að sjálfsögðu fús til þess. Sem betur fer er ég íhaldssamur á föt og skipti ekkert eftir tísku eða slíku. Fór bara í svörtu jakkafötunum mínum sem ég fer alltaf í þegar ekki er við hæfi að vera í peysu og gallabuxum. Haldiði það sé munur að hafa svona einfaldan fatasmekk, ekkert próblem.
Mynd dagsins er önnur svona "stemningarmynd" sem mér finnst flott. Michael Kenna tók hana í Frakklandi á síðustu árum (man ekki nákvæmlega hvenær). Myndin heitir "Silver Road, Versailles".
.
föstudagur, nóvember 04, 2005
Hnefi
Er ekki upplagt að setja eina harða mynd (bæði að efni og formi) á netið í dag?
.
fimmtudagur, nóvember 03, 2005
Heimsendir
Djöfull er maður orðinn leiður á þessum eilífu fréttum um fuglaflensuna. Ekki nóg með að maður heyri af öllu því fólki sem deyr úr þessu, heldur fást lýsingar á nærri hverjum einasta fogli sem kvefast. Er þetta ekki svoldið mikið? Ok, ég veit að þetta getur orðið að hræðilegum sjúkdómi, og ég veit að helmingur mannkyns getur dáið. En á hinn bóginn er ekkert víst að svo verði - kannski veikin komi aldrei til með að berast á milli fólks.
Þetta minnir á dómsdagsspánar varðandi árið 2000, þegar sagt var að tölvur veraldar mundu ruglast á nýársdag. Fréttir og alls konar hugleiðingar í marga mánuði eða ár og svo bara varð ekkert. Vona að það fari svo núna.
En þó það verði ekki, þá ætla ég héðan í frá að loka eyrunum þegar talað er um fuglaflensuna. Það er þangað til eitthvað merkilegt gerist. Merkilegt í alvörunni sko.
Fótboltavöllur
Hér er ein skuggalega flott mynd. Svoldið ljóðræn, eins og listasnobbin mundu segja, og svo væri bætt við að hér leikur listamaðurinn sér að ljós og skugga og formum...
Jæja, þetta er fótboltavöllur. Ekki sá þar sem Manchester var tekið í nefið af Lille í gær, heldur er þetta "Lion county football field" og ég man ekki hver höfundurinn er eða hvenær hún var tekin.
.
miðvikudagur, nóvember 02, 2005
Portret
Hér er portretmynd sem mér finnst flott. Yousuf Karsh tók þessa mynd af Hemingway (veit ekki hvenær).
.
þriðjudagur, nóvember 01, 2005
Tölvuleikjafíkill
Ég er tölvuleikjafíkill. Hef verið það síðan bróðir minn kynnti mér þennan andskota fyrir mörgum mörgum árum. Þennan andskota segi ég, en gæti líka sagt þessa dásemd. Því fyrir fíkil er fátt eins gott og að setjast fyrir framan tölvuna, vitandi að maður hefur margar klukkustundir - eða enn betra: nokkra daga - þar sem maður hefur ekkert annað að gera en að spila. Svo byrjar maður og adrenalínið flýtur og svekkelsið þegar ekkert gengur og gleðin þegar maður vinnur. Ég ætla ekki að bera nautnina að spila tölvuleik saman við aðrar nautnir en ég held að hún sé með þeim betri.
Skítt með það að öll þessi orka fari í að gera nokkuð sem skiptir engu máli; hvern varðar það þó að Prússland ráði yfir heiminum eða Frakkland í tölvunni? Eða hvort ógeðin í draugakastalanum lúta í valinn fyrir englunum að ofan eður ei?
Raunar skal ég viðurkenna að stundum þegar ég skreiddist í rúmið, örmagna, flaug stundum sú hugsun í höfði mér að þetta væri ekki nógu gott - að lifa í þessum tilbúna heimi sem leikirnir eru. En svo fór ég að pæla í því hvað væri tilbúningur og hvað ekki, og hversu mikið af okkar félagslega lífi skipti í raun máli, meira en tölvuleikirnir. Þetta voru langar pælingar sem ég ætla ekki að fara í hér.
Ég get talað í þátíð um tölvuleikina og mig, því að ég er hættur. Það er ekki alltaf auðvelt, og stundum færist þessi ógurlega löngun yfir mig, efnin fara að fljóta, og það allt. En ég get staðið á mér, með að hafa enga leiki nálægt mér og forðast þá eins og heitan eldinn.
Nema hvað að í sumar var ég stundum á næturvöktum og þá var lítið að gera. Og það vita allir sem reynt hafa að fátt er eins leiðinlegt og að bardúsa við að halda sér vakandi iðjulaus á næturvakt, sér í lagi þegar líða tekur á nóttina. Og þá kom það sér allt í einu vel að vera tölvuleikjafíkill. Ég nefnilega tók með mér tölvuna mína og leik og settist svo niður í byrjun vaktar og raknaði við mér í lok hennar og hafði ekki tekið eftir tímanum líða... Alveg frábært!
Nekt 3
Ein fyrir Odd:
.
Þetta er frá sýningu með myndum eftir Helmut Newton. Ég veit ekkert hvar hún var eða hvenær.
mánudagur, október 31, 2005
Eymd
Hér er mynd sem Mapplethorpe tók í kreppunni miklu í Bandaríkjunum. Þetta gæti kannski verið persóna í Grapes of Wrath.
.
sunnudagur, október 30, 2005
Nekt 2
Hér er ein af frægustu ljósmyndum Helmut Newton. Hann var frægur fyrir svona "harðar" nektarmyndir og vann mikið með toppmódelum. Ég held að þessar konur séu einmitt slíkar. Myndin var tekin árið 1981, en þá voru þær ekki eins horaðar og nú.
.
fimmtudagur, október 27, 2005
Nekt
Flott nektarmynd, ekki satt?
.
Hún er eftir ljósmyndara sem heitir Regina Deluise og er frá 2001.
þriðjudagur, október 25, 2005
Illska?
Ég þekki mann sem hefur gaman af að lítillækka aðra. Þau sem finna mest fyrir þessu eru börnin hans. Það sem er svolítið sérstakt er að hann gerir það aldrei opinskátt eða mjög aggressíft, heldur er stíll hans frekar að vera undirförull. Hann mundi stinga rýting í bak.
Sem dæmi má nefna að hann leggur aldrei hönd á börnin sín - langt frá því - en ef dóttir hans mundi segja honum að hana langaði til að taka þátt í fegurðasamkeppni mundi hann segja "heldurðu að þú sért virkilega nógu falleg til þess?", eða eitthvað slíkt. Á sama hátt gerir hann lítið úr öllu sem börnin gera eða segja.
Það sem honum finnst þó skemmtilegast er að láta svona innan um aðra en nánustu fjölskyldumeðlimi. Þá mundi hann til dæmis segja í heyranda hljóði "hana dóttur mína dettur í hug að hún sé nógu fögur til að taka þátt í fegurðasamkeppni". Svo mundi hann hlæja hæðnishlátri.
Svona nokkuð skil ég ekki, og fyrirlít raunar. Hvers vegna að meiða að óþörfu?
sunnudagur, október 23, 2005
Kastali
.
laugardagur, október 22, 2005
Monroe
Mér hefur aldrei þótt Marilyn Monroe neitt sérstök. Svo rakst ég á þessa mynd af henni á netinu, og finnst hún bara sæt þarna. Myndin er tekin af Andre de Dienes árið 1946. Þetta var áður en hún varð fræg, ekki satt?
.
föstudagur, október 21, 2005
Gott og vont
Ég var einhvern tíman að pæla í því að ef það er engin æðri máttur sem segir okkur hvað er rétt og hvað rangt, þá má maður í sjálfu sér gera hvað sem maður vill. Bara að maður sé sjálfur sáttur við það. Það mætti alveg hegða sér illa - stela, o.s.frv. - bara ef manni finnst maður ekki breyta illa. Því þá mundi það ekki hafa nein áhrif manns eigin vellíðan. Þetta væri svona "allt má" siðferði, og fólk mundi gera það eitt sem kæmi því vel.
En raunar held ég að þetta sé alls ekki rétt. Það má ekki allt, en það sem böggar mig svolítið er að reglurnar koma frá ekki áreiðanlegri hlut en samfélaginu sjálfu. Það er það sem neyðir okkur til að haga okkur eins og við viljum gera. En hvers vegna finnst mér það ekki nógu gott? Jú vegna þess að það er ekkert sem segir að samfélagið hafi rétt fyrir sér (í einhverjum skilningi sem væri absolút). Og raunar er hægur vandi að finna dæmi um það að samfélag "neyði" meðlimi þess til að hegða sér á asnalegan hátt. Augljóst dæmi er þrælahald, þar sem það tíðkast.
Vegna þess að samfélagið er svona "óabsolút" er það í raun kostur hvers og eins hvort hann vilji fylgja einhverjum ákveðnum siðareglum. Og ef hann er sáttur við afleiðingar þess að fylgja þeim ekki, þá er í sjálfu sér ekki hægt að segja að hann hafi rangt fyrir sér.
Ég sá gott dæmi um þetta á BBC World fyrir nokkrum vikum. Þar var gamall fréttamaður frá BBC World að tala við kollega sinn frá einhverju bandarísku fyrirtæki (einni af stóru sjónvarpsstöðvunum þremur, ef ég man rétt). Sá breski var fullur iðrunar yfir því að hann hafði sýnt myndir af deyjandi fólki og syrgjandi ættingjum án þess að eitthvað gott gæti af því hlotnast. [Þar með braut hann annað af tveimur "meginboðorðum" Kants, sem er á þá vegu að maður skyldi aldrei hegða sér gagnvart annarri manneskju eins og ef hún væri leið að einhverju, eða verkfæri (franska orðið er "moyen" en ég finn ekki góða þýðingu þess). Þess í stað ætti maður alltaf að umgangast aðra sem takmark í sjálfu sér. Hitt "boðorðið", skilyrðislausa skylduboðið, er að maður skyldi aðeins hegða sér í samræmi við þær reglur sem maður gæti viljað að væru almennar reglur sem allir hlýddu. En nú er ég farinn að tala með fræðilegum og illskiljanlegum frösum og það vil ég ekki]. Hann var semsagt aðeins að nota óhamingju fólksins til að ná í áhorf. Og honum leið illa yfir þessu.
Sá bandaríski hafði lent í einhverju svipuðu í Júgóslavíustríðunum, og honum var bara alveg sama. Það var eins og hann segði við þann frá BBC World "hvað ertu að æsa þig yfir þessum smámunum. Hvort þú hafir hagnast á óhamingju annarra eða ekki, hvaða máli skiptir það?"
Þessi skoðanaskipti slógu mig svolítið vegna þess að það var í raun ómögulegt að segja að annar hvor hefði rangt fyrir sér.
Og þá er spurningin hvort hægt sé að dæma siðferðilega með einhverjum rétti. Er hægt að segja að einhver breyti illa og annar vel? Að sjálfsögðu er hægt að gera það ef maður miðar við t.d. eigið siðferði. En hvað er það sem segir að það hafi eitthvað meiri rétt á sér en siðferði ómennisins?
Þá er kannski eina leiðin úr þessum ógöngum að miða við samfélagið sem viðkomandi býr í. Ef það segir að eitthvað sé rétt, þá er það rétt! En þetta er einmitt það sem böggar mig; því samkvæmt þessu þá hljótum við að segja að þó að samfélagið hafi rangt fyrir sér, þá hafi það rétt fyrir sér. Og það finnst mér ófært.
miðvikudagur, október 19, 2005
Kvennafrí
Þegar ég kenndi við Seljaskóla komu einhvern tíman femínistar í heimsókn. Þær fengu að halda fund með stúlkum bekkjarins og boðskapurinn væntanlega kynntur fyrir þeim. Stelpurnar fengu þarna frí frá kennslu en strákarnir ekki, því á sama tíma var mér ætlað að láta þá glíma við fræðin. Mér fannst það að sjálfsögðu ekki sanngjarnt og fór út með þeim í fótbolta.
Þetta kom upp í huga mér áðan þegar ég las í Fréttablaðinu að borgarstjórinn kvetur konur til að leggja niður vinnu vegna kvennafrídagsins. Það finnst mér með endemum. Eða hvað ætlar konan að gera sem hefur sömu laun og karlinn við hliðina á henni, eða sú sem hefur hærri laun? Ætli borgarstjórinn fari í frí; hefur hún ekki um 800 þús. kall á mánuði?
Með þessu er ég að sjálfsögðu ekki að segja að launamunur kynjanna sé réttlætanlegur. Hins vegar var það svo í eina tíð (áður en fólk fór að hugsa um samfélagsmál eins mikið með tilliti til kynferðis og nú er) að þeir fóru í verkfall saman sem höfðu slæm kjör; karlar og konur saman. Mér finndist það eðlilegra.
þriðjudagur, október 18, 2005
Konungsfólk
Mér finnst að það eigi að taka hausana af öllu þessu helvítis konungsfólki um allan heim. Ljúka því verki sem hafið var í frönsku byltingunni. Þoli ekki þetta pakk sem lifir eins og sníkjudýr á "venjulegu" fólki og þykist yfir aðra hafið.
Þetta var Jean révolutionaire sem talaði.
mánudagur, október 17, 2005
Góð og vond þekking
Landlæknir hélt fyrir okkur tölu um daginn. Þar minntist hann á lækni sem hafði unnið fyrir nasista í fangabúðum og verið áhugasamur um áhrif kulda á mannslíkamann. Hann gerði rannsóknir á föngunum og setti þá t.d. í kuldaböð þangað til þeir dóu og mældi allar breytur (andardrátt, hitastig o.þ.h.) á meðan. Þess þarf ekki að geta að hann bað þá ekki um leyfi en neyddi þá til að taka þátt.
Þetta voru ofboðslegar aðfarir. Um það eru allir sammála. Hins vegar bætti Landlæknir því við að þekkingu sem væri aflað á svo ógurlegan hátt mætti ekki nota (raunar sagði hann það ekki beint út held ég, en ég skildi hann þannig) því með því væri maður einhvern vegin að leggja blessun sína yfir aðferðirnar. Raunar gekk hann það langt að segja að þetta ætti við þó að þekkingin væri notuð til að bjarga lífi sjúklings (t.d. nú á Íslandi). Þarna var ég ekki sammála.
Í fyrsta lagi álít ég að þekking sé óviðkomandi uppruna sínum. Raunar kemur það henni í sjálfu sér ekki við hvernig hún varð til - þó það geti verið áhugavert af sagnfræðilegum ástæðum, en það er annað mál.
Í öðru lagi held ég að læknisstarfið sé mikilvægara en svo að maður megi láta einhverjar svona hugmyndir hafa áhrif á sig. Starf læknis er að lækna og hjálpa, og til þess á hann að beita öllum ráðum. Þó það sé að nota þekkingu sem aflað var á viðbjóðslegan máta. Fyrir mér væri það frekar glæpamaður en læknir sem horfði á einhvern deyja drotni sínum úr kulda og segði "ég þekki nú ráð til að bjarga þér, en mér hugnast ekki að nota þar sem sú þekking sem það byggist á var aflað á viðbjóðslegan hátt". Svo nuddar hann saman höndunum og bætir við: "Ég ætla bara að halda áfram að láta mér líða vel með mitt siðferðilega ágæti, en þú verður því miður bara að deyja!"
Eins og félagi minn í læknisfræðinni mundi segja: Ég fordæmi þetta!
sunnudagur, október 16, 2005
Hoppandi maður
Áfram með Cartier-Bresson sýninguna: Þessa mynd tók hann bak við St. Lazar brautarstöðina í París árið 1932.
.
fimmtudagur, október 13, 2005
Ekki framsóknarmaður
Það virðast einhverjir álíta mig framsóknarmann vegna þess að ég var einhvern tíman (huh hum, raunar í síðustu kosningum) í framboði fyrir Framsóknarflokkinn. En ég er hættur þar. Því til sönnunar birti ég hér síðustu greinina sem ég skrifaði fyrir hrifla.is sem er málgagn framsóknar á netinu:
Adieu Framsóknarflokkur
Þegar ég gekk í Framsóknarflokkinn, fyrir rúmu ári síðan, hafði ég búið í útlöndum í tíu ár. Ég hélt að Framsóknarflokkurinn væri félagshyggjuflokkur. Raunsær miðjuflokkur sem einkenndist af því að hann vildi að atvinnulífið gengi sem best til að ríkið gæti tekið af því hæfilegt fé til að halda uppi öflugu velferðarkerfi. Ég ímyndaði mér að almennur vilji væri í flokknum til að bæta samfélagið með því að hjálpa þeim sem verst stæðu, og þá með því að taka af þeim sem eru aflögufærir. Mér skjöplaðist. Á mig fóru að renna tvær grímur í málefnaundirbúningi flokksins fyrir kosningarnar. Í umræðum um skattamál voru þeir fáir sem tóku undir orð mín að gott - bæði göfugt og skynsanlegt - væri að hjálpa þeim fátæku með því, til dæmis, að hækka persónufrádráttinn. Fleiri voru á því að rétt væri að aðstoða millistéttina, með því, svo dæmi sé tekið, að afnema tekjutengingu á barnabótum. Síðan kom í ljós, þegar kosningaloforðin voru kynnt, að efinn hafði reynst réttur. Utan þess að nú var það ekki bara millistéttin, heldur sérstaklega efri millistétt og þeir ríku sem áttu að njóta mest starfs flokksins í framtíðinni: Bæði lækkun tekjuskattsprósentunnar og afnám tekjutengingar barnabóta. Stærstur hluti milljarðanna sem flokkurinn lofar fyrir kosningarnar eiga að renna í vasa þeirra sem nóg hafa handanna á milli! Þetta samrýmist ekki minni hugmyndafræði. Ég er vinstrisinnaður í skatta- og velferðarmálum, og get ekki sætt mig við þetta. Nú er ákaflega líklegt að sé maður í stjórnmálaflokki, þá séu ekki öll baráttumál hans manns hjartans mál (nema, að sjálfsögðu, ef fólk mótar sín hjartans mál eftir baráttumálum flokksins - þetta á við um þá sem "lifa fyrir" flokkinn - en það er annað mál). En hvað Framsókn varðar, þá er nú fokið í flest skjól. Fátt er aðlaðandi við hann: Hvorki fiskveiði-, landbúnaðar- né byggðastefna hans. Og svo kom stríðið. Forysta flokksins réttlætti það af öllu afli, þetta ljóta stríð. Það var dropinn sem fyllti mælinn - ég get ekki verið í þessum flokki. En hvað skal gjöra? Þrennt var mögulegt. Taka þátt í flokksstarfinu eins og ekkert hefði í skorist, fara með hávaða - og berjast fyrir hugmyndum mínum - eða gera ekkert. Margir vinstri framsóknarmenn velja fyrsta kostinn þessa dagana. Þó að þeir séu ósáttir við stefnu flokksins í veigamestu málunum, þá hugsa þeir sem svo að dagur komi eftir þennan dag. Núverandi forysta hverfur og þá verði lag til að breyta hlutum. Þetta er virðingarverð afstaða - og margur góður drengurinn hugsar á þennan hátt - en hún mótast af mikilli hollustu við Framsóknarflokkinn. Slík "a priori" hollusta við stjórnmálaflokk einkennir mig ekki. Hvernig get ég barist fyrir flokk ef ég trúi ekki á málefni hans? Sá möguleik hefði verið í stöðunni að hætta í flokknum með látum; skella hurðum og berjast opinberlega fyrir skoðunum mínum. Þó fannst mér ekki rétt að velja þennan kost. Nokkrum vikum áður hafði ég tekið boði um að vera í sjötta sæti flokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, og hefði ég farið með látum hefði það getað valdið flokknum tjóni, og það vildi ég ekki gera. Ekki á þann hátt. Það væri of líkt því að stinga félaga sína í bakið, og það gerir maður ekki. Því valdi ég síðasta kostinn, og lét lítið á mér bera fram yfir kosningar. Í flokknum er margt gott fólk, og jafnvel eru þeir sem hafa svipaðar pólitískar skoðanir og ég. Þeirra vegna þykir mér sárt að taka þá ákvörðun sem ég hef tekið: Ég er ekki lengur Framsóknarmaður.
Á páskadag 2003
Jóhann M. Hauksson
miðvikudagur, október 12, 2005
Hatur
Hér er mynd sem Cartier-Bresson tók þegar Bandamenn náðu fangabúðunum í Dessau í Þýskalandi á sitt vald árið 1945. Mér finnst flott að sjá þetta ógurlega hatur sem hann náði þarna á filmu. Og svo allar hinar tilfinningarnar líka.
Mér skilst að þarna sé fyrrum starfsmaður búðanna og svo fyrverandi fangar í kring.
.
Tek það fram að ég breytti myndinni svolítið, stækkaði og gerði "litina" ýktari. Þessi mynd er tæknilega mjög langt frá þeirri upprunalegu, sem maður sér í bókum. Þar er hún frábær.
þriðjudagur, október 11, 2005
Ljósmyndir
Þegar ég bjó í París var ég með ljósmyndaæði. Gekk um götur borgarinnar og tók myndir. Þetta voru svart-hvítar myndir og svo lokaði ég mig inni í myrkraherbergi (sem var í raun eldhúsið, með stækkara og alls konar bökkum með framköllunarefnum, og rauðu ljósi og svoleiðis; eins og maður sér nú aðeins í bíómyndum). Það var gaman, og á þennan hátt lærði maður að meta borgina á allt annan hátt. Frá þessum tíma á ég hundruð eða þúsundir filma, en nú grotna þær niður í kjallara í Frakklandi. C'est la vie.
Á þessum tíma las ég allar ljósmyndabækur sem ég náði í. Mest var það í stóra bókasafninu í Pompidou safninu (eða "Beaubourg" eins og safnið heitir opinberlega; bókasafnið er niðri í kjallara) en þar var ótrúlegur fjöldi ljósmyndabóka. Sá ljósmyndari sem ég hélt mest upp á var Henri Cartier-Bresson. Hér er ein myndanna hans.
.
Próflok
Það er þægileg tilfinning að ljúka síðasta prófinu í próftörn. Í dag var það einmitt próf í veirufræði, og nú er próffrí þangað til í febrúar. Bara afslöppun þangað til, lúxus!
laugardagur, október 08, 2005
Fjall
.
föstudagur, október 07, 2005
Níð
Skil ekkert í Hannesi að vera að skrifa þetta níð um Jón á ensku (eða gerði hann það ekki örugglega; skildi fréttirnar svoleiðis). Raunar er ég alveg undrandi á eins mætum manni og Hannes er að vera með svona læti. Sér í lagi að halda því fram að hann segi ekkert sjálfur vegna þess að hann "endurtekur aðeins það sem aðrir segja". Hve ómerkileg aðferð til að nota kjaftasögur til að taka að mönnum æruna.
Væri þetta ekki svipað og að endurtaka kjaftasöguna um að Hannes hafi verið að ríða syni Davíðs (en allir kannast við það bull) og bæta því svo við að "ég segi þetta nú ekkert, heldur vita þetta allir", eða eitthvað slíkt?
Mér leiðast svona ómerkilegheit.
þriðjudagur, október 04, 2005
Blátt
Fyrir löngu heyrði ég að Hitchcock hafi haldið veislu þar sem allt var blátt. Gestirnir áttu að vera klæddir í blátt, og þeir sem komu í öðrum litum fengu ekki inngöngu. En svo var allt inni líka blátt: borðbúnaður, húsgögn, maturinn, vínið. Allt.
Mér fannst þetta alltaf rosalega flott hugmynd.
mánudagur, október 03, 2005
Klukkið aftur
Mundi allt í einu eftir því í nótt að hún Fjóla mín hefur ekki verið klukkuð enn, að því er ég best veit. Vegna þess að ég á enn fjögur klukk eftir klukka ég hana og Þyri, skemmtilegu systur hennar.
sunnudagur, október 02, 2005
Sveitarómantík
Mér fannst skoplegt að sjá aftan á mjólkurfernu um daginn. Þar var skýring á orðtakinu sem segir að þegar ein kýr mígur þá hermi allar hinar eftir og fari líka að míga. Skýringin var í raun "ekki-skýring"; sú að ekki væri vitað hvaðan þetta kæmi. Þarna fannst mér sem sagt einkennilegt fáfræði á dýrunum, því að allir sem hafa búið í sveit vita að svona ganga hlutirnir einmitt í alvörunni: Þegar ein kýrin byrjar að kasta af sér vatni herma allar hinar eftir.
Mér fannst undarlegt að sjá þessa fáfræði einmitt þarna aftan á mjólkurfernunum, því að mjólkin "gerir út á" þessa sveitarómantík, íslenskuna og það allt (sem rann hér svo innilega saman í þjóðernisvitund Íslendinga þangað til mjög nýlega). Enda er alltaf verið að skýra þessa blessuðu gömlu íslensku málshætti og orðtök - sem ganga iðulega út á sveitalíf eða útgerð - þarna aftan á mjólkurfernunum.
Þetta minnir mig á svipaða rómantík fólks sem elskar sveitirnar svo mikið að það vill allt fyrir þær gera (t.d. spandera milljörðum til að nokkrar hræður hangi þar) nema búa í þeim.
Minnti mig líka á furðulega hugmynd einhvers R-listafólks sem vill byggja blokkir niður við sjó, þar sem bryggja er nú. Nema hvað að innan um blokkirnar á að setja bátaútgerð! Ofboðslega rómantískt og í samræmi við að borgin sem höfuðborg hafsins eða eitthvað slíkt og að Reykjavíkurbúar hafi ekki tapað tengslum við náttúruöflin. Nema hvað að þegar fólk fer að búa þarna vilja allir ólmir losna við útgerðina vegna mengunar, fýlu og slysahættu. Því í alvörunni vill fólk ekkert hafa svona nálægt sér. Sjáiði til.
Setning
Skemmtileg setning sem ég heyrði um daginn: "I've had some intensive thoughts of late". Svo er spurningin hvar það var. En ekki reyna að geta, það er ómögulegt að einhver geti vitað það. Þetta er héðan í frá ein af þessum "formúlum" sem mér finnast skemmtilegar.
fimmtudagur, september 29, 2005
Ófarirnar í New Orleans
Mér hafa áskotnast tvær myndir. Sú fyrri sýnir ástæðu þess að hjálp barst svo seint til svæðisins.
.
Og hin síðari kennir okkur að orðtakið sem segir að ekki sé allt svo með öllu illt að ekki boði nokkuð gott eigi svo sannarlega við rök að styðjast.
.
Tónlist
Ég er farinn að sakna þess að uppgötva góða tónlist. Eins og það er gaman að heyra eitthvað lag og fíla það í botn... Datt í hug að einhver gæti bent mér á eitthvað gott - lag eða hljómsveit - sem ég gæti svo náð mér í á netinu. En í Guðs bænum, ekki techno eða house eða slíkt.
mánudagur, september 26, 2005
Verðfall
Mér finnst svolítið einkennilegt að hugsa til þess að fólkið sem býr í húsunum sem sjást fremst á myndinni áttu þarna fasteign fyrir 30 milljónir þegar það vaknaði í morgun. Svo þegar það fer að sofa í kvöld er verðgildi fasteignarinnar orðið 25 milljónir. Allt vegna þess að í millitíðinni kom grafan sem sést þarna og fór að undirbúa veg sem Reykjavíkurborg ákvað að væri nauðsynlegur þarna... þó þeir sem búi þarna í kring sjái illa notagildi hans. Hann var á einhverjum teikningum.
Það er líka einkennilegt að R-listinn stendur fyrir þessu þvert í óskir allra íbúanna, en þetta er sami listinn og segist berjast svo mikið fyrir íbúalýðræði. Það virðist í raun vara vera hugtak sem er bara í nefinu á stjórnmálamönnum á tyllidögum.
.
P.S. Best að taka fram að ég veit ekki nákvæmlega hvert verðgildi þessara húsa er, eða hve mikið það fellur við veginn. Hitt er öruggt að tap íbúanna er talsvert.
laugardagur, september 24, 2005
Útsýni
Hér er mynd sem ég tók af svölunum heima um daginn. Snæfellsjökull þarna til hægri og svo Reykjavíkurborg og sundin blá.
.
föstudagur, september 23, 2005
Berja eða ekki berja
Þegar ég sagði að siðferði mótmælenda hefði verið barið í mig í æsku átti ég ekki við barsmíðar í eiginlegri merkingu. Þetta var svona "manner of speaking". Ég er oft hrifanri af stíl sem er harkalegur og blátt áfram heldur af miklum krúsidúllum. Hins vegar viðurkenni ég að það að segja að eitthvað sé barið inn í krakka í staðin fyrir að þeim sé það innrætt getur leitt til misskilnings.
Nei, ég var aldrei barinn í æsku, og raunar hef ég verið svo lánsamur að losna við líkamlegt ofbeldi á lífsleiðinni, ef frá eru skilin nokkur slagsmál við jafnaldra á unglingsárunum, og þá oftast á fylleríum.
fimmtudagur, september 22, 2005
Klukk
Vaka klukkaði mig og því ber mér að segja frá sjálfum mér (fimm atriði skilst mér). Fyrst verð ég þó að tjá mig um það hvort hér sé um skrípaleik að ræða eður ei. Og er alls ekki á því að klukk sé skrípaleikur, heldur leikur eins og þeir sem getur verið svo gaman að taka þátt í. Leikir gera margt gott, og þessi ekki síður en aðrir. Hins vegar verður að sjálfsögðu að viðurkenna að leikir geta verið misskemmtilegir - sumir leiðinlegir - en þessi er bara ágætur. Því tek ég að sjálfsögðu þátt... ekki síst vegna þess að Vaka, sú mæta stúlka, klukkaði.
Jæja, þá er að segja frá sjálfum sér. En ég lendi alltaf í miklum vandræðum þegar ég lendi í þeirri stöðu. Í æsku var siðferði mótmælenda barið inn í mig, þó að trúarbrögðin sjálf hafi verið víðs fjarri (raunar er kristni og það sem henni tilheyrir fremur umgengist með fyrirlitnungu en virðingu á þeim bænum). Og hluti af þessu siðferði er að maður skal vera auðmjúkur, "humble" (mér finnst þetta svo skemmtilegt orð, varð að setja það), og síst setja sjálfan sig á háan hest. Því líður mér illa ef ég á að tala um sjálfan mig - því ekki dettur mér í hug að fara að tala illa um mig sjálfan. [það er, btw, kannski undarlegt af mér að segja svona þar sem ég blogga og geri þá ekki annað en segja frá mér sjálfum, enda er það algjört egótripp]
En frá hverju á ég þá að segja? Gæti haft það bara svona staðreyndir og þá er það auðvelt:
1. Er 186 cm.
2. Blágrá augu.
3. Er ca. 90 kg.
4. Hef stórt ör á hökunni.
5. Nota skó númer 43.
Þetta er hins vegar ekkert gaman. Það gæti verið áhugaverðara ef ég segði frá einverjum tilfinningum:
1. Elska hana...
2. Fyrirlít ...
3. Dáist að ...
4. Er alveg sama um...
5. Finnst ... skemmtilegur.
En þetta eru kannski ekki atriði sem maður vill endilega setja á borð fyrir alla - enda þori ég ekki að setja nöfn.
Skoðanir kannski:
1. Þoli ekki þegar níðst er á minni máttar.
2. Leiðist þegar einstaklingar eru ekki dæmdir eftir eigin eiginleikum.
3. Vil að fólk sé samkvæmt sjálfu sér í skoðunum.
4. Þoli ekki hroka.
5. En sérstaklega fer í taugarnar á mér þegar fólk er ofbeldisfullt - hvort sem það er beint (með líkamlegu ofbeldi) eða ekki (með að vera í fýlu, hæðni...).
Jæja, þá er ég búinn að vera klukkaður og mér dettur nú bara eiginlega einn í hug til að klukka. Og það er heiðursmaðurinn hann Daði!
miðvikudagur, september 21, 2005
Kvótastyttur
Gaman að sjá jafnréttishugsjónina hjá borgarstjóranum sem kemur fram í því að það eigi ekki að setja upp styttu af Tómasi skáldi vegna þess að hann var karl en ekki kona. Þarna kemur virkilega fram þessi óþolandi femínismi sem dæmir fólk eftir kynfærunum en ekki eftir eigin verkum. Ef gengið er út frá því að þetta styttuvesen sé til að heiðra minningu þess sem er fyrirmynd, þá er það bara staðreyndin að karlar hafa gert meira hér á landi (og annars staðar) en konur, en það stafar að sjálfsögðu ekki af því að konur voru eitthvað hæfileikasnauðari. Heldur af því að hér ríkti ekki jafnrétti; konur höfðu ekki sömu tækifæri og ekki sama rétt og karlar (að meðaltali, því að fullt af körlum höfðu heldur hvorki sama rétt né tækifæri og hinir, þeir sem menntuðu sig og það allt).
Mér finnst tvennt slæmt við þennan femínisma. Í fyrsta lagi prinsippið. Ég er á því að fólk einstaklingurinn eigi að dæmast út frá eigin verkum en ekki af því hvaða hópi hann kann að tilheyra (karl, kona; svartur, gulur, grænn eða blár; múslimi, kristinn...)
Í öðru lagi finnst mér þetta gera lítið út konum. Dæmi: Allir vita að næstu styttur sem verða reystar í Reykjavík verða ekki af fólki vegna þess að það eigi stytturnar á einhvern hátt skilið, heldur vegna þess að það þurfti að finna konur til að fylla upp í kvótann. Þetta verða "kvótastyttur" af konum. Og hvorki er það nú merkilegt né heiður fyrir þær.
Tek það fram að mér finnst svona styttuvesen ómerkilegt, rétt eins og orðuveitingar og hátíðarræður og allar svona opinberar viðurkenningar. Því er mér nokk sama hver fær styttu hér í borg. Hins vegar er mér ekki sama um prinsippin.
Í annan stað gerist það æ líklegra að ég kjósi ekki Samfylkinguna í næstu kosningum!
þriðjudagur, september 20, 2005
Tilgangsleysi
Djöfull var þetta annars tilgangslaust blogg. Skíttoglagó
Tölvuvesen
Skil ekki eitt. Ég var að prófa að breyta litnum á blogginu mínu aðeins og þá hvarf myndin af mér. Samt snerti ég ekkert á þeim fítusum öllum. En hver getur svo sum skilið þetta tölvuvesen. Maður á bara að þakka fyrir, humbly, meðan það virkar.
mánudagur, september 19, 2005
Flokkur takk
Ég var búinn að skrifa hér uppskrift að flokki eins og ég vildi sjá hér á landi. Það væri svona krataflokkur (leyfa fólki að verða ríkt en huga að hinum sem eru þurfandi) en með öðrum áherslum en Alþýðuflokkurinn hafði samt. Svo strokaði ég allt út því að það var svo leiðinlegt. Ég hef tapað þeim áhuga sem ég hafði á stjórnmálum. Vera mín í Framsóknarflokknum sá til þess. En það er vafalaust bara tímabundið. Nenni því ekki núna.
laugardagur, september 17, 2005
Öryggisráð
Djöfull er ég á móti því að Ísland sæki um aðild að Öryggisráðinu. Það væri bara peningaeyðsla til þess að einhverjir fulltrúar Íslands geti skemmt sér í New York. Því ekki dettur nokkrum manni í hug að Ísland ætli sér að fara að gera heiminn fegurri og betri. Og mikið var ég því vonsvikinn að sjá að Samfylkingin er fylgjandi aðildarumsókn (eða ég fékk ekki betur séð). Aftur virðist það bara Sjálfstæðisflokkurinn sem ég get verið sammála. Það skyldi þó aldrei vera að ég yrði bara íhald eftir allt saman...
fimmtudagur, september 15, 2005
Foss
Er þetta ekki svoldið flott mynd?
.
þriðjudagur, september 13, 2005
Persónusköpun
Ég tjáði mig um persónusköpun í bókmenntum um daginn, þegar ég var að lesa East of Eden eftir Steinbeck. Hann skapar persónur sem maður finnur til með, dáist að eða hatar, eða allt í einu. Og það gerir bækurnar hans að snilldarverki. Hann minnir raunar á Laxness að þessu leytinu.
Svo eru aðrir rithöfundar sem kunna ekki að mynda svona persónur, en segja lesandanum bara hvernig karakterarnir eru. Ég las svoleiðis bók um daginn: Nýjustu bókina hans Þráins Bertelssonar (man ekki alveg hvað hún heitir, það var "Skugga..." eitthvað). Þráinn tönlaðist á því að einn væri ómenni og annar dýrlingur, og allt þar á milli. En samt var manni alveg sama um þetta fólk. Til dæmis voru þarna tveir fóstbræður, Þorgeir og Þormóður (og það var svolítið klén tilvísun í Gerplu og Fóstbræðrasögu), sem áttu að vera illmenni og psychopathar. En svo gerðu þeir eiginlega aldrei neitt illt, heldur voru þetta svona lúserar sem urðu þannig af illu uppeldi (sem dæmi um "illskuna" er að þáttur þeirra hófst á því að þeir drápu dreng. Það var slæmt. En í raun var það ósköp skiljanlegt þar sem drengurinn var eldri en þeir þegar það gerðist og var að reyna að nauðga öðrum þeirra. Ekki mikil psychopathia þar). Svo aumingjuðust þeir í eitthvað bankarán og drápust þegar Víkingasveitin umkringdi þá og svo bara skaut einhver þá. En mergurinn málsins var að manni var í raun alveg sama hvort þeir dræpust eða lifðu, því maður hafði engar tilfinningar til þeirra. Og þannig var það um allar persónurnar í bókinni. Svo slæm var persónusköpunin.
Mér varð hugsað til þessa þegar ég las í Fréttablaðinu kafla úr bók Þráins sem á að koma út næst. Eða réttara sagt, ég byrjaði og sá að hann skrifar með sama stíl og nennti þá ekki lengur (skrifa kannski aðra krítík seinna um Skugga-bókina, og þá um stílinn).
Það er kannski rétt að taka fram að ég er yfirleitt hrifinn af Þránni og finnst t.d. oft gaman að lesa það sem hann skrifar í Fréttablaðið. En mikill rithöfundur er hann ekki - eða í það minnsta ekki hingað til.
sunnudagur, september 11, 2005
Fjallið
Hér er fjall sem mér finnst flott. Veit bara ekki hvað það heitir.
.
laugardagur, september 10, 2005
Exhibitionisme
Í gær ætlaði ég að segja frá því að ég skildi orðið vel þjáningar þeirra sem þurfa alltaf að borða sama matinn. Eins og þegar Frodo og Sam fengu ekki annað að éta en Lembasbrauð. Sjálfur mundi ég núna gubba ef skyr væri borið fyrir mig (þó að ísskápurinn sé fullur af því). Og svo hugsaði ég með mér hvern andskotann einhver hefði áhuga á því hvað ég æti, eða hvað mér finndist um mat yfirleitt. Þá hætti ég við.
Svo ætlaði ég að segja frá þeirri uppgötvun minni (empírisku uppgötvun nota bene) að ef maður borðar grjónagraut einu sinni á dag í þrjár vikur er líklegt að maður fitni. Þá hugsaði ég aftur það sama, að það væri nú djöfulli klént að blogga um grjónagraut. Og hætti við.
Í gær var ég greinilega ekki í stuði til að vera að exhibera mig mikið, en nú í dag er ég aftur orðinn nægilega mikill exhibisjónisti til að blogga. Et voila, skyr og grjónagrautur gjöriði svo vel!
fimmtudagur, september 08, 2005
Húð á fuglum
Sagði dóttur minni í símannum áðan að ég hefði keypt byssu og við gætum þá farið að veiða fugla (en var kannski ekki alveg að meina að ég mundi hlaupa með barninu á fjöll). Þá hugsaði hún sig um í svolitla stund og sagði svo "já, svo tökum við húðina af þeim og borðum..."
Mér finnst þetta barnslega sakleysi alveg frábært. Ég hafði þá sagt henni frá því þegar ég drap kanínurnar fyrir tengdarföður minn í Frakklandi. Þá þurfti ég að flá þær og skera innyflin burtu áður en maður gat étið skepnurnar. Og henni Maiu minni fannst það bara eðlilegasti hluti í heimi að gera það sama við foglana. Ekki vitund hneyksluð.
þriðjudagur, september 06, 2005
Misskilningur
Það rifjaðist upp fyrir mér, þegar ég var að skrifa um fegurð í gær, að konan mín sagði mér frá áhugaverðri rannsókn sem hún hafði lesið um. Í rannsókninni var athuguð sú afstaða sem fólk hafði til fegurðar. Það sem okkur þótti meðal annars áhugavert var að í ljós kom að konur héldu að karlar hefðu allt aðrar hugmyndir um það sem væri sexý en karlpungarnir höfðu í raun.
Ég man þetta ekki nákvæmlega (það eru nokkrir mánuðir síðan hún las um rannsóknina) en þrennt af því var að konur héldu yfirleitt að körlum þætti sexý að konur væru í G-streng. Það var aldeilis ekki svo. Það sama átti við um það að raka af sér skaparhárin; karlarnir voru ekkert hrifnir af því (nú erum við að tala um að raka þau öll af, því rannsóknin leiddi ekkert í ljós einhverja endurkomu hippatímans og ósnyrts frumskógar;-)). Það síðasta sem ég man eftir var að konur héldu að karlarnir væru afskaplega hrifnir af því að hafa konur sem horaðastar. Eins og toppmódel eru. En ekki aldeilis (og hér aftur, erum við samt að sjálfsögðu ekkert að tala um að karlar vilji hafa konur feitar).
Best að taka fram að greinin er úr virtu fréttatímariti, Le Nouvel Observateur, sem hefur svipaðan gæðastimpil og Newsweek. Líka að þetta var frönsk könnun, og vera má að allt aðrar niðurstöður fengjust hér. Þó segist mér svo hugur að svo sé ekki, en get ekkert fullyrt um það.
En það áhugaverðasta er að hér virðist mikill misskilningur vera á ferð. Ef við gefum okkur að konur reyni að ganga í augun á karlmönnum (og eru svo líka í samkeppni sín á milli og allt það; þetta er auðvitað flókið mál eins og svo margt), þá gera þær það á þann hátt sem þær álíta vænlegastan. Þær ganga svo í G-string og láta það sjást, hora sig niður í ekki neitt og raka svo öll skaparhárin af. Þegar í raun hefði verið miklu farsælla að vera í þægilegri nærbuxum (að vísu hef ég aldrei gengið í G-string og veit ekki hvort það sé þægilegt), borða obbolítið meira og raka ekki allt af.
mánudagur, september 05, 2005
Fagrir innflytjendur
Kom mér ekki á óvart að sjá að nýjasta ungfrú England er innflytjandi. Það er svo afskaplega undarlegt að eiginlega allar enskar konur sem maður sér eru bara hreint ekki fagrar, eða beinlínis ljótar (ég held þetta eigi ekki eins við um enska karlmenn). Jafnel svona konur eins og Lady Di, sem var beauty queen þarna úti, er afskaplega ómerkileg í íslenskum augum. Manni mundi ekki detta í hug að snúa sér við á götu hennar vegna.
Jæja, þarna er ágætt dæmi um það hve innflytjendur geta gert gott.
Var að spegúlera hvort írskar konur væru eins ljótar og enskar, veit einhver það?
Eftirfarandi skal lesast með þurri og einsleitri lögfræðingarödd:
Rétt að taka fram, þó það ætti að virðast augljóst, að ég álít fegurð ekki tengjast neinum öðrum einkennum, líkamlegum eða andlegum, sem kunna að einkenna fólk. Þannig er ljótt fólk að engu leyti síðri fallegra fólki.
föstudagur, september 02, 2005
Ofnæmi
Ég hef frjókornaofnæmi og hef tekið lyf við því í sumar. Svo fyrir nokkrum dögum ákvað ég að ekki gætu verið mikið af frjókornum í loftinu (og eins sá ég það á blogginu hennar Vöku) þannig að ég hætti að taka lyfin. Síðan hefur þetta bara verið ómögulegt, ofnæmiseinkennin á fullu.
Hvernig er með þau ykkar sem hafið þetta ofnæmi, takið þið enn lyfin?
miðvikudagur, ágúst 31, 2005
Þrautseigja
Þegar ég var í stjórnmálafræði í háskólanum vann ég með á Sunnuhlíð. Á sumrin var ég húsvörður en á veturna var ég gæslumaður og hafði umsjón með íbúðunum sem fólkið býr í (semsagt ekki hjúkrunarheimilinu sjálfu). Þar kynntist ég mann sem hét Sigurður Guðmundsson. Hann var fyrrum sjómaður og verkamaður og var svolítið hrjúfur. Til dæmis sagði hann aldrei "framsóknarflokkurinn" heldur "helvítis framsóknarflokkurinn". Svo talaði hann hátt og var ófeiminn. Hann hafði alltaf verið fátækur og tók til dæmis alltaf bækur á bókasafninu (las mikið, og oft ævisögur eins og svo margir hafa gaman af). Hafði átt erfiða ævi, missti foreldra sína í kreppunni og var einstæðingur (þangað til hann giftist síðar á ævinni).
Ég kynntist honum eitt kvöldið þegar ég var einn inni í húsvarðaherberginu að horfa á sjónvarpið. Þá ruddist hann inn, settist á sófann og fór að tala við mig eins og við værum gamlir vinir - eða það er að segja bara um þessi yfirborðskenndu efni, eins og pólitík og svoleiðis. Við vorum aldrei sammála í þeim efnum enda var hann kommúnisti en ég var þá hættur að vera það. Þá hætti hann að vera bara einn af þeim sem maður snakkar við í tvær mínútur og svo ekki meira. Við urðum góðir kunningar, og stundum heimsótti ég hann þó að ég væri ekki í vinnunni (gerði það náttúrulega oft þegar ég var að vinna).
Sumir þarna á Sunnuhlíð töluðu illa um hann, sjálfsagt vegna þess hver hrjúfur hann var og óheflaður. Svo er auðvitað afbrýðisemi og öfund og ástir og allar þessar tilfinningar þarna á fullu hjá gamla fólkinu eins og öðrum. Mér líkaði alltaf illa að heyra þannig talað um hann.
Þegar leið á ævina þróaðist asmi hjá Sigurði. Lítill fyrst en ágerðist og hann hætti að geta unnið. Verst þótti honum þegar hann hætti að geta gengið niður á höfn til að hitta mann og annan. Síðan hætti hann að fara út fyrir hússins dyr. Konan hans dó, og þá fór hann á Sunnuhlíð í svona þjónustuíbúð.
Einn góðan veðurdag sá hann að við svo búið mátti ekki standa og fór að synda. Þá var lítil sundlaug í Kópavoginum, eitthvað um 15 metrar. Í fyrstu komst hann ekki einu sinni yfir laugina en hætti áður. En hann gafst ekki upp. Fór daginn eftir og svo daginn eftir. Svo bætti hann alltaf svolítið við. Og þrátt fyrir að maðurinn væri fársjúkur þá komst hann upp í að synda þúsund metra á hverjum degi. Það gerði hann í mörg ár. Svo dó hann þegar ég var í Frakklandi.
Ég hef alltaf dáðst að þrautseigju og mér fannst þetta aðdáunarvert hjá Sigurði.
þriðjudagur, ágúst 30, 2005
Glærulesarar
Ég er á móti því að kennarar séu glærulesarar; kenni á þann hátt að segja nánast ekkert annað en það sem stendur á glærunum þeirra. Raunar finnst mér þess háttar kennsla alger vanvirða við nemendur og ekki bjóðandi. En því miður er sorglega mikið um svona kennara, þó enginn komist með tærnar þar sem hann Eiríkur vinur minn hefur hælana.
Niður með glærulesara!
sunnudagur, ágúst 28, 2005
Mea culpa
Í gær fór ég í afmæli KriMar og það var mjög gaman. Eitt gerðist þó óskemmtilegt. Þegar leið á kvöldið freistaðist ég til að fá sígarettu. Það entist þó ekki lengi því meiri viðbjóð hef ég vart upp í mig sett - þessir tveir smókar sem mér tókst að soga niður voru hörmung. Það var svosum ágætt því að nú freistast ég vart aftur.
Hins vegar finnst mér áhugavert að pæla í því hvers vegna þeir voru svona vondir. Er það samviskubitið sem greip í taumana? Finnst líkamanum það vont sem honum "á" að þykja vont? Ekki veit ég, en þetta voru sömu sígarettur og ég var vanur að reykja.
miðvikudagur, ágúst 24, 2005
Litaður matur
Tók eftir því að þegar ég er einn - já, restin af fjölskyldunni er aftur farin til Frakklands - þá borða ég eiginlega bara hvítan mat. Grjónagrautur, skyr, spagettí.
Raunar hafði ég gaman af því um daginn í vinnunni að segja frá því að ég borðaði ekki rauðan mat. Það var verið að bjóða jarðaberjaís og kirsuberjaeitthvað og svoleiðis viðbjóð. Fólk fannst ég ákaflega skrítinn og ég held að enginn hafi trúað því þegar ég sagðist bara vera að grínast. Svona er stundum hættulegt að gera að gamni sínu.
þriðjudagur, ágúst 23, 2005
Blessaður bensínskatturinn
Ég var spurður í vinnunni um daginn um það hvort ég ætti bíl. Þegar ég játaði því var mér vinsamlegast bent á að skrifa undir mótmæli við bensínskattinum sem ganga á netinu. Ég held að fólk hafi undrast það nokkuð þegar ég sagðist ekki gera slíkt, enda fylgjandi háum skatti á eldsneyti.
Ástæðan er sú að það er gott fyrir náttúruna að hafa eldsneytisverð sem hæst. Það hvetur fólk til að keyra minna (það er að vísu ekki víst) en til langs tíma stuðlar það að því að fólk kaupir neyslugrennri bíla (þó það sjáist nú ekki á öllum jeppunum á Íslandi núna) og framleiðendur leggja þá meiri áherslu á að framleiða slíka bíla - nú eða þá aðra sem nota annars konar eldsneyti eins og vetni eða rafmagn. Allt er þetta excellent fyrir náttúruna, og raunar nokkuð sem á að gera.
Í þessum mótmælum virðist mér einmitt koma fram mótsagnir sem fara í taugarnar á mér. Fólk grenjar yfir gróðurhúsaáhrifum og öðru því sem skemmir náttúruna. Svo grenjar það þegar kemur að því að borga fyrir það að vernda náttúruna. En á sama tíma vita allir að það er ekki hægt að vernda náttúruna án þess að kosta nokkru til.
sunnudagur, ágúst 21, 2005
Bloggarar og ritstífla
Stundum les ég blogg fólks sem ég þekki ekki. Það eru einhverjir sem ég hef rekist inn á fyrir tilviljun og finnst skrifa svo vel, greindarlega eða skemmtilega eða hvaðveitég, að það er gaman af. Ein slík er kona (eða stúlka, veit ekki hvar mörkin eru - hún er stelpa fyrir mér náttúrulega) sem er kölluð Ally. Nema hvað, einu sinni sagði hún frá því að oft kæmi fyrir hana að hugsa með sér að hún þyrfti nú að blogga um hitt og þetta sem fyrir hana kæmi. Þá væntanlega einhverjar pælingar. Svo þegar hún sest fyrir framan tölvuna þá man hún ekki eftir neinu. Þetta kemur einmitt oft fyrir mig.
fimmtudagur, ágúst 18, 2005
Sýklar og slíkt
Hér eru sérstaklega áhugaverðar upplýsingar sem ég rakst á á bloggsíðu áðan. Get ekki stillt mig um að setja þær hér:
1. Eftir eins tíma sundferð hefur þú komist í snertingu við hálfan lítra af þvagi.
2. Á meðaldegi kemst þú í óbeina snertingu við 15 tippi, t.d. við að taka í hurðarhúna.
3. Árleg neysla meðalmanneskju á skyndibitamat inniheldur... 12 kynfærahár.
4. Á einu ári gleypir þú 14 skordýr í svefni.
5. Á einu ári heilsar þú með handabandi 11 konum sem hafa nýlega fróað sér og gleymt að þvo sér um hendurnar.
6. Á einu ári heilsar þú með handabandi 6 körlum sem hafa nýlega fróað sér og gleymt að þvo sér um hendurnar.
7. Flestir karlmenn þvo alls ekkert á sér hendurnar eftir að hafa verið á klósettinu. Veltu því fyrir þér næst þegar þú ert á barnum og færð þér hnetur úr skálinni á barborðinu.
8. Í meðalbrúðkaupi hefur þú hundrað möguleika á að smitast af frunsu frá einum gestanna.
9. Þú andar daglega að þér hálfum lítra af endaþarmsgasi frá öðrum.
10. Tannlæknar telja að tannburstar verði að vera í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá klósettskálinni til að sýklar í loftinu frá skálinni festist ekki á burstunum.
11. Þú eyðir sex mánuðum lífs þíns á klósettinu.
12. Ef þú nagar neglurnar innbyrðirðu meira magn sýkla en ef þú sleiktir hreina klósettskál
mánudagur, ágúst 15, 2005
Hamingjusamur byssueigandi
Ég keypti mér riffil í dag. Nú mega litlu saklausu fuglarnir fara að vara sig... og ljótu mávarnir líka. Að vísu fæ ég hann ekki fyrr en á föstudaginn vegna þess hve skrifræðið er mikið hér á landi. Í landi hinna frjálsu hefði ég getað bara farið út í búð og keypt mér eitt stykki byssu, já og eldvörpur og ég veit ekki hvað. Og það meira að segja án þess að hafa byssuleyfi. Haldið þið það væri munur?
þriðjudagur, ágúst 09, 2005
Rímur
Um daginn var ég á jarðaför. Það var gamall fjölskylduvinur, sem hefur verið mér kær frá því ég man eftir mér, sem var borinn til grafar. Hann hér Hallfreður Örn Eiríksson og var giftur tékkneskri konu - raunar varð hún innflytjandi hér og fékk íslenskt ríkisfang. Þar er áhugaverð spurning, því að þegar hún flutti frá Tékkóslóvakíu þurfti hún að afsala sér tékkneska ríkisfanginu. Þar með var hún aðeins Íslendingur út frá lagalegu sjónarhorni. En var hún íslensk? Hún talar með svolitlum hreim og ég er viss um að Íslendingar almennt líta á hana sem útlending (og þá skiptir ekki máli að hún er frábær í alla staði).
Jæja, hann Hallfreður var svolítið merkilegur fyrir það að ævistarf hans fólst í því að ferðast um sveitir þessa lands og taka upp á segulband söngva gamals fólks. Það voru rímur, Passíusálmarnir sungnir og svoleiðis dót. Það sem er áhugavert er að núna eru þeir dauðir sem kunnu þessa söngva og þeir eru aðeins til á segulbandi. Þannig að ef Hallfreður hefði ekki gengið þarna upp þá væru söngvarnir glataðir að eilífu.
En skiptir það nokkru máli? Er okkur sem nú lifum ekki nokk sama hvort það séu einhver gömul íslensk lög á segulbandi?
föstudagur, ágúst 05, 2005
Gleði
Hafði gaman af að sjá starfsfélaga minn hér áðan. Þetta er kona, forty-something, kammó og skemmtileg. Hún gekk inn í stofu þar sem kveikt var á sjónvarpinu. Hún hafði þreytulegan svip, en svo leit hún á sjónvarpið og sá að þátturinn hans Hemma Gunn, Þarna þar sem fólk syngur, var að hefjast. Þá varð hún eins og lítið barn sem fær í skóinn eða fagra gjöf frá jólasveinunum. Gleðin ljómaði andlitið og brosið náði hringinn. Augun ljómuðu. Síðan leit ég á hana fimm mínútum síðar og brosið var þarna enn.
Sjálfur hef ég aldrei þolað Hemma Gunn, en það stafar sjálfsagt af einhverju snobbi.
þriðjudagur, ágúst 02, 2005
Gott starf
Í East of Eden er útbrunninn lögreglumaður að hugsa um atvinnuna sína. Hann hugsar til þess að einu sinni hafi hann talað við lækni. Sá sagði honum að ef hann ynni vel sína vinnu, þá mundi einhver vera ánægður. Lögreglumaðurinn hugsaði til þess að hans vinna snérist aðeins um óhamingju fólks.
Þetta er einmitt nokkuð sem ég hugsaði oft út í þegar ég vann hjá Fangelsismálastofnun.
sunnudagur, júlí 31, 2005
Louis XIV
Mig langaði til að setja mynd á bloggið og rakst þá á þessa mynd af Lúðvík 14. Mér finnst málverkið ljótt en samt gott að því leyti að mér finnst hægt að sjá af því hver afmyndaður Lúðvík var. Gerpi.
.
Taska
Ég sagði ósatt í síðasta bloggi: Það var ekkert batterí, og ég henti engu í ruslið. Ég bjó bara til þetta dæmi um hegðun sem miðaðist eingöngu við eiginhagsmuni mína - því það kostaði mig miklu minna að henda því í ruslið en að safna batteríunum saman.
Mig langaði að búa til annað dæmi sem væri öfgakenndara. Það hefði verið einhvernvegin þannig að ég hefði séð aleigu fátæks fólks í tösku á förnum vegi. Ég vissi ekkert um fólkið, og væri þannig sama um það, annað en að það mundi rústa lífi þess að tapa töskunni. Það var ómögulegt að upp um mig kæmist ef ég tæki peninga fólksins í stað þess að skila því þeim. Ég mundi hagnast mikið af fénu (alla peningana) en tapa ákaflega litlu, ef einhverju. Hvað geri ég ef ég vil hegða mér samkvæmt egóistasiðferðinu? Auðvitað tek ég töskuna með mér heim. Ekki satt?
fimmtudagur, júlí 28, 2005
Batterí
Ég var með notaðar rafhlöður hérna áðan og hikaði milli þess að henda þeim bara í ruslið eða vera að bardúsa við að safna þeim saman í ílát þar sem þau mundu vera öllum til ama í nokkur ár þar til maður mundi fara í Sorpu. Til að vera í samræmi við "egóistasiðferðið" - manns eigin vellíðan blífur - hikaði ég ekki lengi en henti þeim strax í ruslið. Ég veit auðvitað að efnið í rafhlöðunum er djöfulli slæmt fyrir náttúruna, en er nokk viss um að þessi mengun kemur ekki til með að hafa áhrif á mitt eigið líf (hvorki beint, né óbeint með að hafa áhrif á samfélagið sem ég bý í).
Var þetta ekki bara svoldið gott hjá mér?
mánudagur, júlí 25, 2005
Allt í lagi að menga?
Ég fæ ekki betur séð en að ef það er rétt að engin yfirnáttúruleg vera - einhver Guð - gefur okkur siðareglur, eða boðorð, þá eiginlega má maður gera hvað sem er.
Setjum sem svo að við gefum bara frat í boðorðið "þú skalt eigi mann deyða", af því að við trúum ekki á Guð. Svo segjum við að við högum okkur bara á þann hátt sem kemur okkur vel. Þá sé ég ekki að neinn geti sagt okkur að einhver hegðun sé góð og eftirbreytanleg í sjálfri sér.
Til dæmis væri allt í lagi að drepa einhvern ef manni þætti það allt í lagi og ef maður hagnaðist á því, svo framarlega sem það væri öruggt að það kæmist ekki upp. Svo má líka stela undir sömu formerkjum. Og þá er eiginlega algert bull að tala um að maður eigi að vera eitthvað að hugsa um náttúruna. Það sem við mengum í dag fer ekki að skemma fyrr en eftir langan tíma, þegar við og þau sem okkur eru kær verða löngu dauð. Hvers vegna skyldi maður bera einhvern kostnað af því sem þá gæti komið fyrir?
Á ég að velta vöngum yfir því að ís kunni að leggjast yfir Norður-Evrópu eftir þúsund ár?
sunnudagur, júlí 24, 2005
Arbeit
Maður er alltaf að vinna; væri ekki svolítið smekklaust að segja "Arbeit macht frei"?
þriðjudagur, júlí 19, 2005
Orðstírinn aftur
Punkturinn hjá Hannesi Hólmsteini var að maður ætti að hegða sér vel vegna þess að "orðstír deyr aldrei". Manni væri sem sagt svo annt um orðspor það sem fer af manni að maður vill að það sé gott. Maður drepst, "deyr fé, deyja frændur" og það allt, og þess vegna skiptir maður sjálfur svosum ekki miklu, en orðstírinn lifir og blívur.
Mér finnst þetta ekki mjög sannfærandi af tveimur ástæðum.
Í fyrsta lagi deyr orðstírinn alltaf. Að sönnu lifir hann eiganda sinn í flestum tilfellum, en það er oftast aðeins í nokkur ár eða í það minnsta þangað til allir þeir sem þekktu mann eru dauðir. Jafnvel fyrir þá sem frægastir eru, eins og Platón eða Jesús, en talað verður um þá löngu eftur að Laxness og svoleiðis eru löngu gleymdir, hætta að vera til í hugum fólks.
Í öðru lagi finnst mér sérkennilegt að maður ætti að vera umhugað um einhvern orðstír; það umtal sem fer af manni. Það er háð svo mörgu og ef þetta væri rétt hefðu illar tungur ansi hreint mikil áhrif á mann. Svo mjög raunar að það gæti hæglega haft mikil áhrif á líf manns... og það til hins verra.
Nei, það hlýtur að vera eitthvað annað sem er orsök þess að maður á að haga sér vel. Eða á maður kannski ekki að haga sér neitt sérstaklega vel?
laugardagur, júlí 16, 2005
Deyr orðstír aldrei?
Þegar ég lærði hjá Hannesi Hólmsteini, endur fyrir löngu, man ég að hann talaði einu sinni um siðferði. Spurningin var hvers vegna maður ætti að hegða sér vel (en það er grunnspurning siðfræðinnar).
föstudagur, júlí 15, 2005
Austurfyrir Eden
Ég rakst á bók í vinnunni um daginn og ákvað að líta í hana. Það er East of Eden eftir Steinbeck. Þetta var á rólegri vakt og ég í yfirsetu (þá passar maður einhvern ákveðinn sjúkling) og ég fann ekkert áhugaverðara að lesa. En svo varð það svo undarlegt að ég heillaðist strax af bókinni. Það er sjaldgæft. Oft þarf ég að lesa margar blaðsíður til þess að hrífast, og það er þá oftast þegar söguþráðurinn hefst eða þegar flottar persónur hafa verið búnar til að bækur fara að vera skemmtilegar. Oftast, verð ég að viðurkenna, hrífst ég alls ekki af bókum sem ég les og þá hætti ég að lesa eftir hundrað blaðsíður.
En þessi bók var sérstök. Hún er svo unaðslega vel skrifuð - og það kom í ljós á fyrstu síðunum - að stundun stend ég mig að því að lesa sömu setninguna oft og eins og japla á henni og les hana svo aftur, og þegar ég hef klárað blaðsíðuna fletti ég til baka og les setninguna aftur. Þetta eru oft eins og ljóð. Þetta greip mig fyrst.
En svo býr Steinbeck til persónur sem stórkostlegar. Ekki flatar og ómerkilegar, eins og maður sér svo oft (t.d. í "leiðinlegu bókunum" sem ég hef talað um) heldur ómerkilegar í þeirri merkingu að maður fer að fyrirlíta þær og hata, en gerir sér samt grein fyrir því að þær eru ekki alvondar. Aðrar persónur eru miklar og góðar og saklausar og einfaldar og djúpar og flóknar. Þær elskar maður og dáir.
Þetta er ekkert persónusköpun sem samanstendur af því að lýsa persónunni - "hann var vondur..." - og svo ekki meir. Heldur lætur Steinbeck mann finna fyrir persónunum án þess að segja það beint út; maður finnur hann er vondur, maður bara veit það.
Þá er söguþráður sem nær yfir margar kynslóðir, og hann er flottur þó bókin sé kannski lítið spennandi.
Loks eru í bókinni djúpar pælingar og lífið og tilveruna og það allt.
Þetta er frábær bók, snilld.
þriðjudagur, júlí 12, 2005
Errlistaskömm
Djöfulls skömm hef ég á þessum R-lista nú orðið. Þetta snýst orðið mest um það að fólkið sem hefur stjórnað þarna undanfarið haldi embættunum sínum. Að hugsa sér að ég hafi verið að vinna við þetta hér áður...
Það skyldi þó aldrei fara svo að ég kysi Sjálfstæðisflokkinn í fyrsta skiptið á ævinni næsta vor?
mánudagur, júlí 11, 2005
Naktur api
Einu sinni var ég eins og grár köttur á bókasafni Kópavogs. Þá var það staðsett í kompukitru uppi á annarri hæð í Hamraborginni. Þarna sat ég löngum stundum og las. Ein sú eftirminnilegasta hét "Nakti apinn" sem er þýðing á bókinni "The Naked Ape". Hún er eftir mannfræðinginn Desmond Morris sem var (og er held ég enn; nema hann sé dauður) prófessor við Oxford eða Cambridge. Hann hafði sérkennilega aðferð við að horfa á manninn og samfélag hans, því hann bar það saman við þekkingu sína á hegðun apa. Til dæmis kom hann með þá hugmynd (sem vakti svo mikinn áhuga hjá S. Scrotum) að konur settu á sig varalit og vildu hafa varirnar þrýstnar og miklar til að gefa til kynna að kynfærin þeirra væru það einnig. Það er að þær væru sexý og flottar og það allt. Morris komst að þessari hugmynd vegna þess að hann hafði tekið eftir svipuðu hjá einhverjum öpum. Þá var það einhvern vegin þannig að yfir fengitímann gerðist það að varirnar hjá apynjunum urðu þrýstnar og rjóðar og að þetta æsti apakallana - kynfærin breyttust líka á svipaðan hátt við sama tækifæri. Vegna þessa voru apynjurnar sexý og flottar í augum þeirra.
Tek fram að þessu dæmi man ég sérstaklega eftir því að þegar ég las þessa bók - gerði það að vísu oft - hef ég verið að fá kynhvötina. Á þessum sama bókasafnstíma fann ég krumpað eintak af bók sem hér "1000 spurningar um kynlíf sem þú hefur aldrei þorað að spyrja" (ég man titilinn ekki nákvæmlega), og las oft. Ég faldi hana, man ég, bak við hundleiðinlegar bækur sem enginn tók, og gat því gengið að henni.
Jæja, ekki veit ég hvort þetta dæmi með varalitinn og kynfærin sé rétt, en hins vegar hefur mér ætíð síðan þótt gaman að horfa á samskipti fólks í þessu samhengi. Það eru til dæmis ráðandi skepnur í hóp, eins og meðal apa, og svo framvegis. Núna í vinnunni sé ég greinileg merki um svona hópfyrirbæri, en ég ætla ekki að fara nánar út í þau hér vegna tillitssemi við fólk (og svo er ég bundinn af þagnareið, sem helst sjálfsagt hér þó að ég mundi ekki hafa sagt frá sjúklingum). Mér finnst gaman að hugsa um þetta því mér finnst athyglisvert þetta dæmi um það hve nýtt sjónarhorn á hlutina getur gert lífið áhugaverðara.
Þegar ég eignast peninga ætla ég að kaupa bókina og lesa hana aftur.
þriðjudagur, júní 28, 2005
Reykingabölið
Ég hef komist að því að nautnin sem maður fær úr tóbaki er ekki þess virði. Því er ég nú hættur að reykja!
mánudagur, júní 27, 2005
Þjóðerni orða VI
Ég hef sagt að orð þurfi að fullnægja tveimur forsendum til að geta verið íslensk. Þau þurfa að geta lagað sig að íslenskri málfræði og þau þurfa að vera samsett af hljóðum sem þekkjast í íslensku (og ekki öðrum hljóðum). En það getur ekki verið nóg því að það er til fullt af svoleiðis orðum sem eru ekki íslensk. Það á við um orð sem eru í raun ekki orð vegna þess að þau hafa ekki merkingu, eins og hælbungur sem ég minntist á einhvern tíman (þau eru þá í raun ekki orð en aðeins samsafn hljóða). Það sama á við um útlenda orðið sjuval (sem er skrifað cheval á frönsku. Verð að taka fram að "íslenska" orðið sjuval er ekki borið nákvæmlega eins fram og franska orðið cheval; það hefur verið lagað að íslenskum framburði) sem gæti hæglega verið íslenskt en er það ekki.
En þá er spurningin hvernig hægt sé að vita að orð sé íslenskt? Ef ekki er hægt að sjá þjóðerni orðs í því sjálfu, hvað er þá hægt að gera til að grenslast fyrir um þjóðerni þess? Ég held að farsælast sé að leita í smiðju Max Webers og búa til ídealtýpu af hverju tungumáli fyrir sig (nú hef ég svikið loforð sem ég gaf sjálfum mér þegar ég fór að blogga, en það var að skrifa aldrei annað en læsilegan texta; gleyma mér aldrei í fræðiheitum eða torfi. Ídealtýpa er bæði fræðiheiti og torf;-)) Með þessu á ég við að maður athugar hvað Íslendingar tala og hvað þeir halda að sé íslenska og þá er það íslenska! Einfalt mál, ekki satt?
Í raun ekki svo mjög, því fólk getur haft mismunandi skoðanir á því hvað er íslenska. Hægt er að taka orðið ske sem dæmi. Íslendingar nota það mjög hæglega - "eitthvað skeði" - og álíta áreiðanleg flestir að það sé alveg eins íslenskt og hvað annað. Þó eru til málvöndunarsinnar sem eru ekki sama sinnis. Hér áður var oft áréttað fyrir mér að ég skyldi ekki nota þetta orð, ekki tala dönsku. Þannig mætti finna orð sem flestir Íslendingar álíta íslensk en aðrir ekki, og þá má spyrja hvort þau séu íslensk eður ei. Ég held að svarið hljóti að felast í einhver konar lýðræðislegri kosningu. Það er að segja að meirihlutinn ræður (það er meðaltalsídealtýpa). Ef það eru aðeins nokkrir sérvitringar sem álíta það orð ekki íslenskt þá ræður meirihlutinn og orðið er samt íslenskt; ske er íslenska.
Orðið blogga er áreiðanlega ekki orðið íslenskt enn, þá það verði orðið það eftir fimmtíu ár. Ástæðan er sú að þó að Íslendingar noti það mjög eðlilega þá álíta fáir að það sé eðlilegur hluti tungumálsins. Og margt gamalt fólk skilur það jafnvel alls ekki.
Annar erfiðleiki varðandi þessa skilgreiningu á þjóðerni orða er spurningin hvenær orð hættir að vera hluti tungumálsins. Kalli sýni mér spil í vinnunni um daginn. Það gengur út á að maður fær gömul íslensk orð á spjald og á svo að geta sér til um merkingu þeirra. Mörg þessara orða þekkjast ekkert lengur í málinu og það eru aðeins örfáir sem þekkja þau (fyrir utan að spilið veldur því að fleiri vita hvað þau merkja). Samkvæmt því sem ég hef sagt væru flest þessara orða ekki íslensk.
Spurningin er hvort að orð eins og insúlín séu íslensk. Það hefur verið notað lengi í málinu og margir vita hvað það þýðir. Hins vegar er það ekki algilt. Hljómar það ekki eitthvað útlenskulegt?
laugardagur, júní 25, 2005
Messur
Jmh
Fyrirgefðu Gunnþórunn en ég gleymdi að svara því sem þú sagðir um messurnar (sem sé að það séu oft sérstakar messur fyrir börn og unglinga, og þess vegna sé ekkert óeðlilegt að hafa sérstakar messur fyrir konur (og væntanlega aðra hópa)).
Frá mínu sjónarhorni eru sérstakar barnamessur því börn eru ekki eins þroskuð og fullorðnir. Það þarf að tala við þau á annan hátt til að þau skilji hlutina. Sama á við um unglinga. Ég held að sama ástæða eigi ekki við um flesta aðra hópa (nema kannski þroskahefta og fáa aðra), og alls ekki um konur og karla - því ég held ekki að neinn þroskalegur munur sé á kynjunum. En þar erum við kannski ósammála...?
Eða þætti ekki undarlegt ef sungnar væru karlamessur?
þriðjudagur, júní 21, 2005
Völd
Var að tala við mann í dag um sambúð fólks. Það sem kom mér mikið á óvart var að hann virtist setja samskipti fólks upp sem eilífa valdabaráttu. Þá var mér hugsað hvort veruleiki flestra sé virkilega þannig. Er fólk alltaf að keppa um völd við þá sem það býr með? Er líf fólks stöðug átök? Veit það ekki. En djöfull verð ég að viðurkenna að ég mundi ekki nenna að lifa við einhverja valdabaráttu daginn út og daginn inn.
Samræðurnar hófust á því að við fórum að tala um það að einhver söngkona í Nylon býr með helmingi eldri karli. Hún er eitthvað um tvítugt skylst mér. Viðmælanda mínum fannst það ótækt. Ég vildi vita ástæðuna og spurði alltaf "hvers vegna?" Þá endaði röksemdafærsan sem sagt á því að maðurinn væri sennilega miklu þroskaðri en konan og notaði það til að ná völdum yfir henni. Svo hélt ég áfram að spyrja "hvers vegna" til að grenslast fyrir um grunnforsendurnar, og þá kom það sem sagt í ljós að hann áleit að fólk í sambúð væri alltaf í valdabaráttu.
Ég hélt nú ekki... En svo fór ég að hugsa það sem ég sagði hér að ofan: Kannski það sé raunveruleiki margra að vera alltaf í slíkri baráttu? Er það ekki svo að maður hefur tilhneigingu til að hugsa raunveruleikann út frá því sem maður þekkir sjálfur? Ef það er rétt má ætla að ef maður álítur að allir séu alltaf í átökum, þá gæti það stafað af að maður er sjálfur (eða foreldrar etc.) alltaf í átökum. Og ef margir álíta að þessi sé raunin, þá getur verið að svo sé.
Sorglegt ef satt er.
sunnudagur, júní 19, 2005
"Allir saman"
Sá að í gær voru konur að hópa sig saman enn einu sinni. Í þetta skiptið á Þingvöllum út af einhverju afmæli. Maður er svosum orðinn svo vanur þessu að það vekur varla eftirtekt. Nema hvað að það var þarna kvennamessa. Mér varð hugsað til fransks orðtaks sem hefur alltaf verið í uppáhaldi og merkir eitthvað svona: "Sem betur fer er fáráðleikinn ekki lífshættulegur sjúkdómur" (viðurkenni að þýðingin er léleg, "heureusement que le ridicule ne tue pas"), því ég hélt að allir væru jafnir fyrir Guði - að minnsta kosti samkvæmt þeim sem eru kristnir. En það er svo margt sem maður ekki veit. Hvað er næst, kvennamatur, kvennasúrefni, kvennablóðvökvi? (btw, um daginn í Mogganum var fyrirsögn sem var í þessa áttina, því þar var sagt: "Hollusta og hreyfing er góð fyrir konur" (man þetta að vísu ekki orðrétt). Stóð alltaf í þeirri meiningu að hollusta og hreyfing væri góð fyrir alla... en röklega séð útilokar titillinn það auðvitað ekki).
Það sem mér finnst svo einkennilegt er að þetta er allt gert í nafni jafnréttisins. Sem sagt, það er vegna jafnréttis kynjanna (og þá þess að það megi ekki gera upp á milli fólks vegna kynferðis) sem gert er upp á milli fólks vegna kynferðis. Það er eins og að segja "ég er svo ofboðslega á móti rasisma að ég ætla hér að halda samkomu til að berjast á móti honum... en aðrir en hvítir eru óvelkomnir".
Er ekki eitthvað rotið í Danaveldi?
laugardagur, júní 18, 2005
Vive Silvía Nótt!
Í sjónvarpslífi mínu síðustu vikur hef ég rekist á ýmislegt skemmtilegt. Og verð að viðurkenna að það getur bara verið ágætt að horfa stundum á kassann. Til dæmis var ég að sappa um daginn og rakst á Silvíu Nótt. Ég hef áður rekist á hana og fundist hún óþolandi. Til dæmis fór hún einhverju sinni í Kolaportið og var að spyrja fólk asnalegra spurninga, og hún er líka oft móðgandi. Þarna í Kolaportinu gekk hún að kalli sem seldi vídeóspólur og spurði hann hvort þær væru allar stolnar og allskonar svoleiðis. Það fór í taugarnar á mér. En núna síðast ákvað ég að gefa henni séns (enda ekkert á hinum 50 rásunum í sjónvarpinu) og fannst hún ofboðslega skemmtileg. Hló og hló.
Ég fattaði að maður á að horfa á hana í "second degree" (veit ekki hvernig þetta er sagt á íslensku; held það sé ekki "í annarri gráðu";-)) og þá er hún mest að gera grín að sjálfri sér og þessum týpum sem eru í sjónvarpinu og eru svo fallegar og smart og klárar og allt það. Plottið er þannig að pabbi hennar borgar Skjá 1 fyrir að hafa hana og svo heldur hún að hún sé miðja alheimsins. Og gengur um með myndavélina og býr svo til sjónvarpsþátt. En á sama tíma gerir hún grín að öllum öðrum. Best þótti mér þegar hún talaði við Geir Valtýsson (eða eitthvað svoleiðis, einhvern gamlar Íslending sem var frægur poppari fyrir löngu; þegar ég var ungur) og fór að hrósa honum fyrir lög sem hann hafði ekki samið: "Obbosla var gott lagið sem þú samdir og heitir þarna Ísbjarnablús eða eitthvað svoleiðis"... Hann tók Silvíu náttúrulega hátíðlega og móðgaðist.
Jæja, þetta er svona húmor... En ég hef gaman af þessu.
föstudagur, júní 17, 2005
Til stuðnings við Krístínu Ingólfsdóttur
Hér er skeyti sem ég skrifaði á póstlista starfsmanna Háskólans degi fyrir rektorskosninguna í vetur.
***
Oft er erfitt að gera upp á milli kandídata vegna þess hve stefnumál þeirra eru óljós. Það sama á við hér. Svo ég vitni í einn félaga: "Hvort vil ég að Háskólinn verði í fremstu röð rannsóknaháskóla eða rannsóknaháskóli í fremstu röð? Hvort vil ég að næsti rektor verið reyndur fræðimaður eða fræðimaður með reynslu?" Svipaða sögu mætti segja um önnur mál: Kandidatarnir vilja fá meira fé til háskólans en ekki leggja á skólagjöld o.s.fr. Þessi kosningabarátta einkennist, eins og svo margar aðrar, af því að kandídatar setja fram almennt "bla, bla" og lítið skilur þá að. Utan að því er varðar jafnréttismál.
Á heimasíðum kandídatanna er að vísu lítið sem aðgreinir þá, en svo vel vill til að í Stúdentablaðinu frá því í gær er viðtal við Kristínu og Ágúst, og þar kemur í ljós áhugaverður munur. Þessi munur er sérstaklega mikilvægur fyrir þá fjölmörgu sem, eins og ég sjálfur, eru fylgjandi alvöru jafnrétti - þar sem fólk hefur jafnan rétt og möguleika óháð kynferði, kynþætti, trúarbrögðum o.s.frv. - og hefur andúð á allri mismunun, hvort sem hún kunni að vera kölluð "jákvæð" eða eitthvað annað.
Um jafnréttismál segir Kristín það augljósa: Við Háskólann starfar mikið af hæfileikaríkum og góðum konum, ekki síður en hæfileikaríkum og góðum körlum. Einnig að það sé gott fyrir Háskólann að fá að njóta "reynslu, þekkingar, hæfileika og krafta kvenna." Mér segist svo hugur að hún hefði bætt við "...og karla", enda segir hún hvergi að einhver munur sé á körlum og konum.
Ágúst er róttækari í þessum málum og bendir á tvennt sem hann vill gera í þessum málum. Í fyrsta lagi vill hann "færa verkefni frá körlum til kvenna og ráða heldur konur en karla til starfa." Þarna skal farið eftir kynferði við úthlutun á verkefnum. Að vísu virðist Ágúst ætla að ganga lengra og rífa verkefni frá körlum vegna kynferðis þeirra, en það getur vart verið rétt! Einnig á að glápa á kynferði umsækjanda við starfsráðningar. Öðruvísi mér áður brá. Að mínu mati hefur það verið styrkur Háskólans að þar er farið eftir getu, menntun o.þ.h. en ekki útliti eða öðru.
Í öðru lagi kemur fram að Ágúst telur eina af ástæðum fyrir lakari stöðu kvenna innan Háskólans vera þá að ráðningardómnefndir eru að miklu leyti skipaðar karlmönnum, og vill breyta því. Hér kemur aftur fram mismunun m.t.t. kynferðis, þar sem hann virðist vilja ráða í þessar dómnefndir eftir kynferði. Hvað þetta varðar getur maður ekki annað er spurt sig um hvað hann sé að tala, að hvaða leyti konur hafi lakari stöðu en karlar varðandi ráðningar, þegar rúmur helmingur lektora við Háskólann eru konur (fólk er jú ráðið lektorar, og svo "verður" það dósentar og prófessorar með tíð og tíma)? Styðst hann við gamlar tölur frá því þegar karlar voru fleiri, þegar þeir sem nú eru prófessorar voru lektorar?
Nú mætti skrifa langan texta um þær forsendur sem kandídatarnir virðast gefa sér þegar talað er um jafnréttismál. Það ætla ég hins vegar ekki að gera. Aðeins að lýsa því yfir að mér virðast hugmyndir Ágústs dæmi um "jákvæða" mismunun sem að mínu mati er óásættanleg. Ég vil ekki sjá þessa stefnu innan Háskóla Íslands.
Því kýst ég Kristínu til rektors.
þriðjudagur, júní 14, 2005
Jafnréttisfulltrúinn
Hérna er texti sem ég skrifaði á vef læknanema í vetur. Af honum spunnust umræður, en þær set ég ekki því þetta var á lokuðu svæði vefsins og höfundar vilja áreiðanlega ekki allir að það verði birt.
***
Um daginn kom jafnréttisfulltrúi háskólans á deildarráðsfund hér á Læknagarði. Erindið var að kynna jafnréttismál. En þar notaði hún einnig tækifærið til að kvarta yfir því hve “jafnréttisvitund” okkar læknanema væri ábótavant.
Ein af glærunum sem hún hafði undirbúið fyrir fundinn ber nafnið “Jafnréttisvitund stúdenta”. Þar telur hún upp eftirfarandi
“- Fyrirhuguð var óvissuferð á Goldfinger (súlustað) í fyrra.
- Kynningar sumra stúdenta á sjálfum sér á vefnum.
- Mjög grófar klámvísur hafa borist mér [segir jafnréttisfulltrúinn] af lokuðum vef læknastúdenta með yfirskriftinni: Úr forvarnarferð 2004.”
Á fundinum munu ýmis orð hafa fallið, og meðal annars ku fulltrúinn hafa efast um getu þeirra til að verða hæfir læknar sem yrtu og hefðu eftir slík ljóð sem klámvísan sem vísað er í óneitanlega er (raunar skyldi maður halda að hún vísaði í fleiri kvæði – “...grófar klámvísur...” – en ég veit ekki hvaða ljóð það eru).
Á þessu erindi jafnréttisfulltrúans eru nokkrar hliðar, ein hláleg, önnur leiðigjörn og sú síðasta alvarleg.
Rétt er að taka eftir að verið er að kvarta yfir jafnréttisvitund okkar. Vitund snýr að því hvernig fólk hugsar um ákveðin mál (og hugsanlega hvernig sú hugsun endurspeglast í verki; þá er talað um merkingu orðsins eins og það er notað í þessu samhengi, en ekki til dæmis í merkingunni vitneskja). Jafnréttisvitund snýr að því hvernig fólk hugsar um þá hlið samfélagsins sem snýr að jafnrétti þegnanna (og sem er þá samfélagslegt og pólitískt álitamál).
Hér er hláleg hlið þessa erindis janréttisfulltrúans: Hún fer fyrir deildarfund, þar sem sitja kennarar ásamt nokkrum nemendum, til að kvarta yfir skoðunum nemenda og hugmyndum varðandi jafnréttismál. Þá spyr maður sig hvað kennurum deildarinnar kemur við hver vitund okkar er varðandi þetta mál. Ef þetta kemur þeim við, þarf maður þá að bera sambærilegar “vitundir” undir kennara; verður lenska, eða jafnvel nauðsyn, að kanna afstöðu deildarfundar til þeirra trúarlegu hugmynda eða stjórnmálaskoðana sem nemendur kunna að hafa? Auðvitað, vænti ég, eru fáir aðrir en jafnréttisfulltrúinn þeirrar skoðunar að kennarar hafi eitthvað með skoðanir og athafnir nemenda að gera, utan þeirra sem snúa beint að náminu (prófniðurstöðum, viðveru og þess háttar). Það er sjálfsagt vegna þessa sem jafnréttisfulltrúinn er nú athlægi í læknadeild.
Leiðigjörn hlið málsins lýtur að þeirri áráttu sumra að amast út í það í fari annarra sem ekki samræmist þeirra skoðunum á hlutunum. Einkalíf fólks er þess eigið mál, og það kemur ekki öðrum við hvernig fólk velur að lifa því. Það hvernig nemendur kjósa að kynna sig á vefnum er þeirra val rétt eins og það er kostur annarra að semja ruddalegar klámvísur (að sönnu er rétt að geta þess að sú sem hér er til umræðu er ofboðslega gróf, en það stafar af því að þeir sem ortu hana fengu þau fyrirmæli að yrkja eins ógeðslega vísu og þeir gátu – þetta var grín sem í hugum þeirra sem þátt tóku var saklaust, og að ætla að dæma um afstöðu þeirra, eða “vitund”, með tilliti til vísunnar er jafn fáránlegt og það er hlægilegt). Það kemur ekki öðrum við. Og hafi maður eitthvað við athafnir annarra að athuga þá er það fullorðinna háttur að tala beint við viðkomandi; slíkt nöldur væri leiðinlegt en það væri þó skárra en að hlaupa til annarra.
Og hér kemur að alvarlegum hluta þessa máls. Hann snýr að því að hér er á ferðinni opinber fulltrúi sem telur það sitt hlutverk að hafa eftirlit með “jafnréttisvitund” einstaklinga sem nema við stóra opinbera stofnun.
Það eru almennt viðurkend viðhorf í lýðræðisríki eins og okkar að greinarmunur er gerður á opinberum athöfnum og einkalífi fólks. Ríkið (og það opinbera almennt; hér kalla ég það bara “ríkið” til einföldunar) á að hafa eftirlit með opinberu lífi innan ákveðinna takmarkana (ef athafnir eins skaða annan, kosta samfélagið of mikið og þar fram eftir götunum). Ríkið á ekki að skipta sér af einkalífi þegnanna, af “vitundum” þeirra. Og það er varla hægt að hugsa sér nokkuð sem er persónulegra en vitund hvers og eins, hvort sem hún snýr að samfélagslegum eða pólitískum málefnum eða öðru.
Til eru ríki þar sem þetta prinsipp var, og er, ekki í heiðri haft. Í Sovétríkjunum voru “kommúnistafulltrúar” sem pössuðu upp á að pólitísk vitund þegnanna væri sú sem stjórnvöldum þóknaðist. Í Íran eru “trúarbragðarfulltrúar” sem gæta þess að trúarvitund þegnanna sé í samræmi við vilja yfirvalda. Þetta finnst mér hvorki til fyrirmyndar né eftirbreytni; við ættum að forðast að hafa hér opinbera fulltrúa sem gæta að vitund okkar varðandi samfélagsleg og pólitísk málefni.
Félagar, ég skrifa þennan texta hér á lokað svæði okkar læknanema vegna þess að mig langar til að bera hann undir ykkur. Eruð þið sammála mér eða finnst ykkur þetta ekki rétt. Er erindi jafnréttisfulltrúans óásættanlegt eða sjálfsagt... eða eitthvað þar á milli.
Til að fá hugmynd um það hvernig landið liggur þætti mér vænt um að hver og einn, sem þetta les, segði skoðun sína. Þá þyrfti ekki endilega að rökstyðja hana í þaula. Nægir að segja annað hvort “sammála” eða “ekki sammála”, eða hvað sem er.
föstudagur, júní 10, 2005
Veðmál
Það er hægt að veðja á úrslit fótboltans (og raunar útslit í öllum mögulegum og ómögulegum íþróttagreinum næstum allra móta í heiminum) á netinu (mér finnst gaman að kíkja á betandwin.com). Ef það verður jafntefli í amk. tveimur leikjum í landsbankadeildinni um næstu helgi þá kem ég út í gróða... og gæti jafnvel hagnast um tvær evrur!
En svo er fjárhættuspil bannað hér á landi og því er það glæpur að spila þarna. Og spurningin er sú hvort það sé réttlætanlegt að ríkið banni svona nokkuð. Hvers vegna í ósköpunum mega Íslendingar ekki skemmta sér svolítið við að leggja örlítinn pening undir úrslit íþróttamóta?
Rökin eru þau að sumir fara illa út úr fjárhættuspilum og að hafa verður vit fyrir þeim. En þetta finnast mér hæpin rök vegna þess að með þeim væri hægt að banna ansi hreint margt. Sumir fara illa út úr áfengi; banna það! Margir eru allt of feitir; banna feitan mat, burt með smérið! Börn slasast á trompólíni (það var í fréttum í gær); bönnum trompólín! Og svo mætti lengi telja... og maður endar með hjálm á höfði étandi þann mat sem ríkið vill og gerandi það sem opinberar stofnanir bjóða. Eða hvað?
miðvikudagur, júní 08, 2005
Tindátar og úlfur
Heyrði Like Toy Soldiers með Eminem fyrir nokkrum dögum, og svo aftur. Og ég fíla það í botn. Náði svo í það á netinu og mér finnst það alltaf jafn gott.
Annars klárði ég svolítið flotta mynd í gær. Hún er af úlfi eða hundi eða einhverju svoleiðis kvikindi. Heitir auðvitað "lupus". Er enn að reyna að gera hjartað í krumlunni, en hef alltaf málað yfir.
.
mánudagur, júní 06, 2005
Dómurinn
Einn góður sem ég rakst á áðan:
Hún: "Djöfull ertu lélegur í rúminu!"
Hann: "Ég veit nú ekki hvernig þú getur dæmt mig almennilega á bara 30 sekúndum!"
sunnudagur, júní 05, 2005
Ekki aðjúnkt
Þegar ég var búinn að fá aðjúnktsstöðuna frétti ég að í félagsvísindadeild væru laun aðjúnkta 6.773 krónur á mánuði, að viðbættum stundakennaralaunum. Þá sagði ég nei. Það er slík vinna að búa til námskeið og kenna að ég legg það ekki á mig nema vera almennilega borgað fyrir. Ekki núna þegar ég er líka í læknisfræði. Það er of mikið. Svona álag í langan tíma getur ekki annað en bitnað á heilsunni, og það er einfaldlega ekki þess virði... nema maður fái mjög vel borgað. Nú stefni ég á að vinna 20% á spítala með skólanum næsta vetur, og hef þá sömu laun og ég hefði fengið sem aðjúnkt (fyrir utan að aðjúnktar fá aðeins borgað þá mánuði sem þeir kenna, fyrir utan sex þúsund kallinn). Og þó ég sakni kennslunnar þá er mér eiginlega létt; loksins get ég slappað svolítið af.
miðvikudagur, júní 01, 2005
Kjaftæði og kjaftasögur
Fyrrum nemandi minn spurði mig um skilreiningu á stjórnmálum sem hann hafði séð eftir mig í wikipedia, en það er einhver alfærðiorðabók á netinu. Það er, held ég, "frjálsa alfræðiorðabókin" og allir geta skrifað þar upplýsingar um það sem þá lystir. Nema hvað, hann hafði fundið þetta:
"Stjórnmál er ferlið sem ákvarðanataka hjá hópum fólks fer eftir. Algengast er að tala um stjórnmál í sambandi við ákvarðanatöku fyrir ríki hugtakið getur einnig átt við um stjórnun fyrirtækja, menntastofnana og trúarreglna.
Stjórnmál geta verið hvað sem er. Það eitt að tala um hlutina og taka afstöðu til þeirra út frá hugmyndum þínum eða skoðunum er eitt besta dæmið um stjórnmál. Það er einmitt nákvæmlega það sem helstu stjórnmálamenn landsins gera dags daglega, taka ákvarðanir um málefni líðandi stundar út frá sínum skoðunum. Þannig að stjórnmál eru alls staðar í kringum þig. Fáðu þér bara sæti og fylgstu með stjórnmálum lífsins - kærustupör að rífast, börn að slást og fuglar að metast um hvor hafi betri söng. Allt eru þetta stjórnmál."
Dr. Jóhann M. Hauksson, stjórnmálafræðingur.
Af „http://is.wikipedia.org/wiki/Stj%C3%B3rnm%C3%A1l“
Ég hef aldrei skrifað þetta, enda er þetta bull. Þetta er skilgreining á stjórnmálum sem er ofboðslega léleg.
Það sem mér finnst merkilegast er að einhver finnst ég svo merkilegur, eða öllu heldur lætur mig fara svo mikið í taugarnar á sér, að hann tekur tíma í að skrifa þetta kjaftæði og eigna mér það. Ætli þetta sé ekki svipað og þegar fólk er að búa til kjaftasögur (en þar gæti verið athyglisverðara fyrirbæri á ferð, þar sem sögur "verða til" þegar fólk endurtekur eitthvað og ýkir svo í hverju skrefi). Þó verð ég að viðurkenna að mér finnst skemmtilegra að heyra kjaftasögur um sjálfan mig en þetta. Þær eru líka oft krassandi ólíkt þessu.
þriðjudagur, maí 31, 2005
Boooring
Það er skrítið að fara að lifa allt í einu einn því það er margt sem breytist. Nú er leiðinlegt að koma heim. Allt í einu er maður farinn að kveikja á sjónvarpinu og horfa bara til að fylla upp í. En sem betur fer fann ég sýningu af bardagaíþróttum og svo fótbolta, þannig að þetta varð allt í lagi. Ég held ég fari að æfa aikido þegar ég fæ tíma, mér finnst það svo flott. Það minnir svolítið á tango hvað varðar glæsileikann og kraftinn. Jaaa, kannski ég læri frekar tango.
Annað sem maður gerir sér grein fyrir þegar félagslegar aðstæður manns breytast eins og nú er snýr einmitt að félagslegu hlutverki, eða því félagslega hlutverki sem maður hefur. Maður byggir það upp (eða það byggist upp) jafn óðum og svo stjórnar það manni - maður getur ekki bara farið að gera hvað sem maður vill. Dæmi, nú leiðist mér og mig langar í bíó (eða á kaffihús eða eitthvað). En ég get það eiginlega ekki. Auðvitað fer ég ekki einn, því fátt er meira deprimerandi og það. Og þá mundi ég fara með einhverjum.
Nú vill svo til að ég á stóran kunningja- og vinahóp. Þeir skiptast í tvennt og það gæti gefið ýmsa möguleika. Í fyrsta lagi er það fjölskyldufólk og það er ekki hægt að biðja það um að "koma í bíó" (eða eitthvað svoleiðis). Félagsleg samskipti á þessu stigi eru frekar heimboð, matarveislur eða jafnvel partí en ekki einmenningslegt bíógláp. Þannig að þetta er ekki möguleiki.
Hins vegar þekki ég fullt af fólki sem býr eitt, og gæti mögulega haft samband við það. En það gengur eiginlega ekki heldur. Einhver eru í tilhugunarlífinu og svoleiðis truflar maður ekki (gæti vakið afbrýðisemi og svoleiðis vandamál; þetta er viðkvæmt stig). Það bara er ekki hægt. Svo eru hinir, en það væri einhvern vegin ankannanlegt ef ég mundi hringja og spurja hvort viðkomandi vildi "vera mem". Það væri hægt að túlka það að ég væri að reyna við stelpurnar, og það væri ekki gott. Og svo bara kann ég það ekki að hringja svona. Það er svo langt síðan ég hef gert það.
Heyrðu jú, Diðríkur. Hringi í hann! Góð hugmynd. Frábært!
laugardagur, maí 28, 2005
Einsemd
Enn einu sinni þarf ég að lifa afleiðingar þess að vera giftur útlendingi og kem heim að íbúðinni tómri og auðri. Bergmálið eitt mætir mér í dyrunum í stað bross og koss. Sem betur fer er þetta ekki hundrað ára einsemd en aðeins þriggja vikna.
föstudagur, maí 27, 2005
Þjóðerni orða V
Bara að hamra á einu áður en ég held áfram og kemst þá loks í aðalaðriðið... og lýk þá þessari löngu röksemdafærslu.
Í tungumálum eru fullt af orðum sem eru "ný" á einhverjum tímapunkti. Því tungumál þróast, breytast, í takt við notkun þeirra. Þau verða að vera gagnleg, og til að vera það verður fólkið sem talar að geta tjáð það sem það vill segja. Þannig eru ný orð búin til, eða þau þróast úr eldri orðum, ef það þarf að tjá nýja hluti. Og einmitt þess vegna eru til að mynda gríðarlega mikið að nýjum orðum sem fylgja tæknibyltingum eins og samfélög hafa gengið í gegnum með iðn- og upplýsingabyltingunum. Hugsum bara til allra þeirra nýju hluta sem þarf allt í einu að vera orð fyrir. Fyrir hundrað til tvö hundruð árum voru hreint ekki til í íslensku orð eins og mótor, bíll, stýri, gír, flugvél, tölva, mús...
Hér sé ég allt í einu að ég hef ekki gert það sem hlýtur að vera grundvallaratriði, nefnilega að skilgreina það hvað orð eru. Í stuttu máli er orð samsafn hljóða sem hefur merkingu. Þó er þetta flóknara en ég held að fyrir þessa röksemdafærslu sé ekki nauðsynlegt að fara í þá sálma. Orðið sjálft er samsafn hljóðanna og það getur haft mismunandi merkingar. Þannig á ég við, hér að ofan, að orðið mús hafi fengið nýja merkingu þegar farið var að nota það um tólið sem maður notar með tölvum.
Eins fyrir alls konar hugmyndir sem komið hafa hingað frá útlöndum: Kommúnismi og kapítalismi, súrrealismi og impressionismi (eða impressjónismi) og fleiri. Og einnig mætti nefna efni eins og sement.
Punkturinn er sem sagt að í málum eru ný orð. En þessi orð geta verið annað tveggja tekin ný inn í málið, og þá upphaflega sem slettur, eða búin til ný. Dæmi um það fyrrnefnda er fíll og það síðarnefnda stígvél. Það mikilvæga held ég sé að uppruni orðanna skiptir engu máli um það hversu íslensk orðin eru; stígvél er ekkert íslenskara en fíll.
miðvikudagur, maí 25, 2005
Vive Liverpool!
Jmh
Glæsilegt hjá Liverpool (þó þeir hafi nú kannski ekki átt alveg skilið að vinna, eða hvað?) að vinna helvítis Ítalina. Stórkostlegt!
þriðjudagur, maí 24, 2005
Gjöfin
Jmh
Það voru hjón sem fóru í búðir til að kaupa afmælisgjöf fyrir móður frúarinnar. Þegar þau labba inn segir frúin við karl sinn:
"Heyrðu elskan, væri ekki góð hugmynd að gefa mömmu eitthvað rafmagnsdót?"
"Jú fínt ástin, hvað segirðu um stól?"
mánudagur, maí 23, 2005
Silikonbrjóst
Harpa Pétursdóttir skrifar alltaf um skemmtanalíf og svoleiðis í Fréttablaðið á föstudögum. Mér finnast greinarnar hennar skemmtilegar. Síðast skrifaði hún um það hvað silikonbrjóst séu orðin vinsæl meðal kvenþjóðarinnar. Hún hafði farið á skemmtistað og þá hafi hver kona verið með svoleiðis og hafi látið skína í bert hold. Ég var sammála Hörpu (sem ég þekki ekki) í því að þetta er ekki fagurt, og að bara venjuleg brjóst séu best. Mér er ómögulegt að skilja hvernig fólki finnst sexý að sjá votta í poka með silikoni í undir húðinni. En smekkur fólks er jú misjafn.
Hins vegar hugsaði ég með mér að þetta væri áreiðanlega, og blessunarlega, bara takmarkað við einhvern hóp. En svo fór ég að horfa á Eurovision - já, ótrúlegt en satt, ég horfði á það í fyrsta sinn í mörg ár - og gat ekki betur séð en önnur hver kona þarna hafi verið með þessa poka í brjóstunum á sér. Kannski þetta fari að vera tíska og allar stúlkur sem eru ekki eins og Dolly Parton af náttúrunnar hendi láti djöfla silikoni þar sem það á ekki að vera. Það þætti mér ekki gott.
sunnudagur, maí 22, 2005
Vietnam
Ég hef sett hér áróðursmyndir sem fegra viðfangsefni sitt og senda einhver skilaboð. Skilaboðin eru þau að málstaðurinn sé fagur og góður... og að jafnvel sé gott að deyja, eða drepa, fyrir hann. Hér er svo mynd sem sýnir raunveruleikann. Hún sýnir hermann frá Suður-Vietnam sem er að drepa mann sem hann hélt að væri Viet-Cong. Þetta var árið 1968.
.
föstudagur, maí 20, 2005
Snobb
Ofboðslega hefði ég fílað það að vera fyllibytta og málari. Að standa öll kvöld fyrir framan trönur með rauðvínslögg í nefinu og mála á striga. Ég gerði það í kvöld eftir prófið (og líka eftir að hafa sofið ögn og horft á Return of the King), og fílaði í botn. Það er svo undarlegt að það er stundum eins og maður komist í trans þegar maður málar. Auðvitað ekki alvöru trans, heldur bara eitthvað hugsanalaust ástand og svo gerir maður bara það sem maður vill. Hvers vegna rautt þarna? Bara. Hví þessi lína hér? Just felt like it. Hvers vegna gult? Veit ekki, kannski ánægja með að lifa... Af hverju málarðu djöful? Langaði bara til þess; stafar kannski af dauðaangist. Veit ekki.
Og þannig áfram. Maður stendur bara með málningu í höndunum og gerir svo eitthvað. Það er ekki hugsað. Veit ekki hvort það séu einhverjar tilfinningar í spilunum (kannski þetta sé allt freudiskt) eða bara hugmyndir. En ég þykist viss um að ef ég ætlaði mér að mála eitthvað fyrirfram mundi það mistakast hraparlega. Eins og nú langar mig til að mála blóðugt hjarta í stórri krumlu, eins og í fórn (og á KriMar hugmyndina að þakka) en held að mér takist aldrei. Væri samt töff ef ég gæti.
En nú er ég kominn hættulega nálægt því að vera það sem ég fyrirlít: Djöfuls snobb sem þykist vera yfir aðra kominn vegna þess að þeir búa til málverk (eða styttur eða hvað það nú er). Þetta pakk sem segir "ég er listamaður" og vill hafa stórt "L".
Ég er enginn fokking listamaður né neitt slíkt, enda nauðaómerkilegt sem ég geri, en bara auli sem málar. En djöfull er það samt gaman...!
fimmtudagur, maí 19, 2005
Lagið
Jmh
Sat á móttöku í dag og heyrði þá íslenska lagið í Eurovision. Svolítið hrifinn af þessum arabísku áhrifum en annars er það ógurlega ómerkilegt. Eða mér finnst það. Er svosum alveg sama - fyrir utan að ég vil ekki að það vinni. Þá þurfum við að borga enn meira í helvítis afnotagjöldin á næstu mánuðum (eða aðra skatta) til að borga fyrir að halda heila svona keppni á næsta ári. En það mætti alveg fara í annað sætið, því þá verður fólk svo ánægt og stolt.
Er þetta ekki gott slagorð: "Ísland í annað sætið!"?
Einn
One more fucking day! Svo hvííííllllllld.
þriðjudagur, maí 17, 2005
Hringir
Jmh
Ég er í próflestri og því upptekinn við að horfa á The Lord of the Rings. Mér finnst gott að sjá þetta snilldarverk, en það er svo undarlegt að löngum mín til þess er mest í próflestri. Undanfarna tvo daga hef ég séð fyrstu og aðra myndina og í dag er röðin komin að þeirri þriðju. Verð að viðurkenna að ég er farinn að kunna þetta utanbókar, enda hef ég lesið bókina oft og mörgum sinnum, og myndirnar eru farnar rúlla líka.
Þess vegna hef ég til dæmis ekki tíma til að blogga almennilega.
sunnudagur, maí 15, 2005
Grafísk mynd
Gaman að dunda sér við að gera svona myndir í próflestrinum...
.
Verðlaun fyrir þann sem sér hvað hér er!
Sú enska
Það gerðist einu sinni í dómssal í Palais de justice í París að það var verið að rétta yfir manni. Í Frakklandi mega dómarar yfirheyra sakborninga, og þá urðu þessi orðaskipti.
Dómarinn: "Monsieur Pierre Dupont, lögreglan kom að þér þann 13. júní þar sem þú varst að ríða líki á hótelherbergi þínu. Hvernig gastu fengið að þér að gera svo ógeðslegan og fyrirlitlegan hlut?"
Sakborningurinn: "En monsieur dómari, ég hafði ekki hugmynd um að hún væri dáin. Ég hélt hún væri ensk..."
föstudagur, maí 13, 2005
Leikrit um spillingu
Borgarstjórinn sat við matarborð þeirra hjónanna og sagði við karl sinn:
"Heyrðu ástin, okkur vantar eiginlega meiri peninga, þó ég hafi svosum ágætis mánaðarlaun. Maður bara veit aldrei hvenær ég hrökklast úr pólitíkinni. Þurfum að koma okkur upp sjóði til mögru áranna".
"Já ljúfan mín. Ég vinn nú hörðum höndum við auglýsingastofuna mína og get ekki meira. Vantar bara samninga".
Þögn. Þau dreypa á súpunni.
Hann dæsir: "Aaah, blessaðir samningarnir. Fæ aldrei nóg af þeim".
Þau horfa út í loftið.
Skyndilega er eins og elding skelli á þeim, þau horfast í augu og ljóma upp. Þau höfðu fengið sömu hugmynd. Hún segir:
"En beib, ég get kannski reddað þér feitum samningi".
"Já ljúfan, þú ert borgarstjóri. Látum borgina auglýsa eitthvað og ég sé um auglýsinguna".
"Flott maður, en hvað gæti það verið?"
"Til dæmis að það sé gott að fara í sund...?"
"Nei, búið að því".
"En að fólk ætti að fara í strætó..."
"Ja, það er bara alltaf verið að því".
"Djöfullinn, er ekkert sem við getum fundið?"
"Eiginlega dettur mér ekkert í hug...".
Þau byrja vonsvikin að borða súpuna. Svo segir hún:
"En ástin, það er þetta nýja símanúmer..."
"Hvaða símanúmer?"
"Við erum að breyta kerfinu okkar til að hafa eitt símanúmer fyrir allt draslið".
"Fín hugmynd, en það er andskotinn ekki hægt að auglýsa það neitt, er það? Skiptið þið ekki bara um númer í símaskránni?"
"Það stóð til. En ég er nú borgarstjóri, og ég get ráðið þessu svolítið".
"Náv júr tolkin beib..."
"Gerum þetta. Læt gera auglýsingu fyrir þessu nýja símanúmeri og þú færð dílinn...!"
Og svo birtust auglýsingar um nýtt símanúmer borgarinnar í öllum blöðum í margar vikur, og borgarstjórahjónin urðu rík...
miðvikudagur, maí 11, 2005
Ofbeldi
Sá í Fréttablaðinu að einhver gaur hafði ráðist inn til fyrrverandi sambýliskonu sinnar og barið hana í klessu. Svo fékk hann dóm, og það var bara ekki neitt. Fimm mánuðir skilorðsbundið... sem þýðir ekki neitt. Og svo kom fram að hann hafði þegar verið á skilorði þegar hann barði konuna, það hefði virkað til refsiauka.
Ég er alveg gáttaður. Eins gott að litlu börnin fylgist ekki með fréttum. Annars mundu þau kannski svara, þegar maður segir þeim að það megi aldrei slá aðra, "en dómararnir segja að það sé ekki svo alvarlegt!". Þá væri manni svarafátt, utan að maður mundi segja að þeir væru fífl og fávitar og maður skildi ekki hvernig þeir hugsuðu.
þriðjudagur, maí 10, 2005
Bolti
Jmh
Hlakka til þess að fótboltavertíðin hefjist á ný í Frakklandi og Englandi. Vona að við hjá Paris Sain-Germain takist loksins að gera eitthvað almennilegt. Og þá vona ég ekki síður að Arsenal takist að stinga upp í helvítis Chelsea (því þess er ekki að vænta að ManU. geti leikið fótbolta). Á íslenska fótboltann nennir maður ekki að horfa.
Djöfuls kuldi
Það snjóar fyrir utan!
Versti hlutinn við veðrið hér á Íslandi er að sumarið getur aldrei andskotans til að koma. Nú er til dæmis kominn 10. maí og það snjóar!
Að vísu er sú góða hlið á þessari snjókomu að Esjan og fjöllin í kring eru ægifögur hér út um gluggann. Sjaldan séð annað eins. En samt er ég á móti þessum kuldum.
mánudagur, maí 09, 2005
Fight club
Í dag fylgdist ég með keppni sem ég horfi stundum á á Eurosport. Það er Fight club eða K-1. Þar getur hver sem er komið og barist, og reglurnar eru svipaðar og í thailensku boxi. Það má sparka og boxa en ekki í kynfæri og ekki í hnakka. Svo hafa mennirnir boxhanska. Svo held ég að það sé ekki mikið fleiri takmarkanir á því sem hægt er að gera (jú, það má auðvitað ekki bíta og ekki skalla).
Það sem er áhugavert, og gaman, er að þarna eru alls konar menn. Karategaurar og thai boxarar auðvitað, en líka kung fu og hvað þetta nú allt heitir. Núna áðan var meira að segja fyrrum sumomeistari, yfir tveir metrar á hæð og 200 kíló. En hann var svo feitur að hann gat varla hreyft sig. Samt vann hann einn bardaga, en það var gegn manni sem var 40 cm minni og helmingi léttari. Sumogaurinn bara ýtti honum og lét svo hnefana dynja á hausnum á honum. Vandinn fyrir hinn var að hann náði illa upp í hausinn til að meiða sumomanninn, og það gagnaðist ekkert að slá í búkinn því fitan dempaði höggin.
Svo í næstu umferð lenti sumomaðurinn á Kóreumanni sem var hærri en hann var sjálfur, og 140 kg, og sá var ekki lengi að slátra þeim feita.
Sá sem mér fannst aðdáunarverðastur var Thailendingur sem var svo snarpur og lipur að andstæðingar hans náði illa höggi á hann, en hann sparkaði hins vegar auðveldlega í hausinn á þeim. Hann tapaði í úrslitum við Kórumanninn, en það var ekki sanngjarnt (keppnin fór fram í Suður-Kóreu).
sunnudagur, maí 08, 2005
Þjóðerni orða IV
Aftur að pælingunum um orð.
Síðast var ég komin þangað að það væri ekkert í orðinu sjálfu sem gerði það að verkum að það væri íslenskt eða kæmi í veg fyrir að það væri íslenskt svo framarlega sem það uppfyllir tvö skilyrði. Í því mega ekki vera hljóð sem eru ekki í íslensku og það þarf að laga sig að málfræðinni (nafnorð verða að fallbeygjast o.s.frv). Það sem er mikilvægt er að útlendum orðum sem eru tekin í málið er breytt þannig í notkun að þau uppfylla þessi skilyrði. Þannig talaði ég um surrealism sem er surrealismi og hefur fengið endingu sem lagar það að málfræðinni. Spurning hvort framburðurinn hefur breyst þannig að það ætti að skrifa það með kommum eða ekki (súrrealismi eða súrréalismi) - það fer sjálfsagt eftir framburði hvers og eins.
Nú væri hægt að svara því til að þetta staðfestir ekkert mitt mál því orðið súrrealismi er ekkert íslenskt orð - að það sé bara útlent orð sem er notað af Íslendingum í bland við tungumálið sitt. Hins vegar heyrði ég um daginn frá öðru orði sem ekki er hægt að segja það sama um: fíll. Þetta er eins íslenskt og hægt er að hugsa sér, og engum dettur í hug að draga það í efa. Nema hugsanlega á þeirri forsendu að engin orð séu íslensk nema þau hafi hnotið af vörum þeirra Gunnars frá Hlíðarenda og Njáls fóstbróður hans (þ.e. orð sem ekki eru tökuorð í íslensku frá því land byggðist). Orðið fíll er nefnilega tökuorð úr arabísku (samkvæmt þessari heimild sem ég held að sé mjög áreiðanleg). Ég veit ekki hvernig það er borið fram á þeirri tungu en hins vegar er ég viss um að það hefur breyst við að koma í íslensku; þá að minnsta kosti málfræðin og áreiðanlega framburðurinn líka.
Og ef það er rétt, þá sýnir þetta dæmi að tökuorð geta orðið íslensk (og það væri hægt að nefna mörg svona dæmi úr öllum tungumálum).
Á hinn bóginn nægir "orði" (og þá tala ég um samsafn hljóða) að vera borið fram upp á íslensku og lagast að íslenskri málfræði til að teljast íslenskt. Það má til dæmis hugsa sér "hljóðasamsöfnunina" hælbungur. Þetta er ekki orð þar sem það hefur ekki neina merkingu. Einnig mætti hugsa sér annað orð sem er ekki íslenskt: sjuval.
Sem sagt, það er nauðsynleg forsenda þess að "orð" teljist íslensk að þau séu einungis með íslenskan framburð og lagi sig að íslenskri málfræði. Hins vegar er það ekki nægjanleg forsenda.
laugardagur, maí 07, 2005
Hvað á djöfullinn að kosta?
Jmh
Ég hengdi myndina sem ég setti hér á bloggið fyrir nokkrum dögum fram á gang. Svo í dag hitti ég nágranna minn sem sagði að dóttur hennar finndist málverkið svo flott að hún vildi kaupa það. Svo spurði hún hvað ég vildi selja það á. Og það er vandinn: Ég hef ekki hugmynd.
Fyrir nokkrum mánuðum kom það sama fyrir og þá mynd seldi ég á 25 þúsund. Myndin af djöflinum (eða púkanum eða hvað sem það er) er svoldið stór, 1,25 m x 1,25 m, og þó hún sé ofboðslega hrá þá er það allt í lagi; það er bara "stíllinn" sem mér líkar við. Myndin á að vera hrá. Þegar dóttirinn kemur í heimsókn eftir nokkra daga, hvaða verð ætti ég að setja upp?
Próflærdómur
Jmh
Nú þegar einkunnin í lífeðlisfræði er komin og ég með staðfestingu þess að lærdómsaðferðirnar sem blíva í læknisfræði (þ.e. til að fá góðar einkunnir) er að læra gömul próf utanað fékk ég vægt sjokk í gær þegar ég frétti að það væru ekki nein gömul próf í ónæmisfræðinni. En svo kom í ljós í morgun að það eru til einhver slík: God exists!
föstudagur, maí 06, 2005
Ítroðsla
Oft hefur álagið í skólanum verið mikið, en aldrei eins og núna. Okkur er ætlað að læra heila ónæmisfræði á þremur vikum. Og þá ekki bara einhver almenn hugtök. Nei, smáatriði varðandi viðtaka og efni - TNF, TGF... - und alles, takk fyrir. Og lesa sex hundruð blaðsíður af texta með öllum þessum hugtökum.
Ég hef nú alltaf verið svolítið hrifinn af setningunni hans Nietzsche þar sem hann segir að það sem brýtur mann ekki geri mann sterkari. En veit ekki alveg hvort það eigi við hér. Jú að vissu leyti að sjálfsögðu. Hins vegar held ég að það væri betra að vera aðeins rólegri og læra þetta aðeins betur.
Spurning hvort maður mundi hvort sem væri ekki byrja bara að lesa tveimur vikum fyrir próf þó það hefði gefist meiri tími þar á undan. Hvort það hefði breytt einhverju. Veit ekki. En ég veit það að ég er orðinn ansi þreyttur á þessum sífeldu prófum.
fimmtudagur, maí 05, 2005
Læknabrandari
Læknir segir við sjúkling sinn: "Ég hef tvær fréttir að færa þér, aðra slæma og hina verri".
Sjúklingurinn hikstar örlítið og segir svo: "Byrjaðu á þeirri slæmu".
Læknirinn: "Niðurstöðurnar úr prófunum segja að þú eigir 24 stundir eftir ólifaðar".
Sjúklingurinn fellur nærri í yfirlið og hrópar svo upp yfir sig: "24 STUNDIR, og svo segistu getað fært mér verri fréttir en þetta! Hvað getur verið verra?"
Læknirinn: "Ég er búinn að reyna stanslaust að ná í þig síðan í gær til að segja þér þetta".
miðvikudagur, maí 04, 2005
Mark?
Ég fæ ekki betur séð en að boltinn sé inni:
.
Fékk þessa mynd hjá Daða, takk.
Að minnsta kosti finnst mér gott að Chelsea skuli ekki komast áfram. Þoli ekki þegar ríkt pakk ætlar sér að komast hvert sem er á peningunum sínum. Gott að Abramovich (eða hvað hann nú heitir) skuli ekki geta bara birst með hundrað þúsund milljónir og unnið allt. Tala nú ekki um þegar gamalt og gott lið - sem er "second to none"... fyrir utan Arsenal auðvitað - er þrándur í götu þeirra (mátti til með að koma þessu orðtaki, second to none, að enda finnst mér það mjög flott; er ein af þessum formúlum sem eru í miklu uppáhaldi).
þriðjudagur, maí 03, 2005
Lupus
Jmh
Lupus, complement, CR, IC, fuck, shit, merde...
mánudagur, maí 02, 2005
Og eitt bandarískt...
.
Sovéskt áróðursplakat
Hér er önnur flott áróðursmynd. Það er raunar umhugsunarefni að það eru alræðisstjórnirnar sem gera flottasta og einfaldasta - og líka einfeldningslegasta - áróðurinn.
.
|
laugardagur, apríl 30, 2005
Áróðursmyndir
Ég hef svolítið gaman af áróðursplakötum eins og þessu.
.
Það sem mér finnst flott er hve ofboðslega expressívar svona myndir eru og svo er ekkert vandamál að finna réttu merkinguna. Að vísu er ég ekki sammála skilaboðunum þarna, en það er aukaatriði. Mér finnst líka áhugavert að sjá hve svarthvítri mynd er skellt af "raunveruleikanum" þarna því það er liðin tíð; nú eru áróðursmyndir duldari, enda mundi engum detta í hug að trúa svona svart/hvítri mynd af veruleikanum. Þ.e. nema ef maður fer í mestu öfgaskúmaskota samfélaga, eins og öfgarasista, öfgafeminista, öfganáttúruverndasinna.
Ja, núna þegar ég hugsa út í það, þá eru fáránlega öfgafullar skoðanir ekkert svo gríðarlega sjaldgæfar.
föstudagur, apríl 29, 2005
Hjal
Þessi færsla er væmin:
Í dag lá ég uppi í sófa að lesa grein um compliment kerfið í ónæmisfræðinni. Sem sagt leiðinlegt en samt áhugavert. Þá var hann Teo minn að leika sér á gólfinu fyrir neðan sófann. Hann hélt á stórum legókubbi og var að skoða hann í krók og kring, stinga honum upp í sig og horfa svo á hann og rannsaka. Svo snéri hann honum við og skoðaði hina hliðina á kubbnum og þannig áfram.
Hann hafði leikið sér að þessu um hríð þá tók ég hann upp og lagði hann á magann á mér. Hann hélt áfram að skoða kubbinn og hjalaði. Og þá gerði ég mér allt í grein fyrir því að þetta er hamingja: Að liggja með hjalandi barnið sitt á maganum (huh, hum, lesandi ónæmisfræði). Það þarf ekki mikið, ekki milljón, ekki flottan bíl, ekki hitt og ekki þetta. Bara svona saklaus samskipti við litla barnið sitt.
Nú ætla ég ekkert að fara að setja mig á háan hest, og þykjast vera einhver dýrlingur sem hefur fundið sannleik lífsins. Því auðvitað er maður eins og allir aðrir og vill vera ríkur og allt það. Og auðvitað er þetta ekki eina hamingja lífsins, og maður sækir í allskonar aðrar "hamingjur" og nautnir og gleðir - hversu miklar "gervihamingjur" sem það eru - út um allan bæ og alla ævina. Bara eins og allir aðrir. En þarna í dag fann ég samt fyrir hamingju, og það var gott.
fimmtudagur, apríl 28, 2005
Blogg
Uppáhaldsbloggið mitt er ekki lengur til. Það var bloggin hennar Fjólusar minnar. Það var svo skemmtilegt vegna þess bæði að Fjólus er frábær og líka vegna allra þeirra sem kommenteruðu á það. Oft koma það fyrir að yfir 100 komment komu á dag, og þeir sömu tjáðu sig oft. Það skal viðurkennast að oft talaði fólk um kynlíf og hluti því tengdu, og þá á mjög hispurslausan máta, en eins og allir vita þá kveikir ekkert eins vel í fólki og það (þó margir vilji ekki viðurkenna það, en það er annað mál).
Það sem mér fannst sérkennilegt, áður en ég vandist því, var að fólk tjáði sig undir leyninafni, og ég þekkti marga alls ekki. Það var þarna ekki síst skemmtileg stelpa sem kallaði sig Úllen dúllen, og enginn veit hver það var. Þó veit maður að sjálfsögðu ýmislegt um hana (hún er gift og á tvö börn og flutti í nýja íbúð fyrir nokkrum mánuðum, og svo veit maður ýmislegt um hennar kynferðislegu mál). Raunar er svolítið skemmtilegt að hugsa til þess að hún er kannski fantagóður lygari og að það sem hún sagði svona beint og óbeint hafi allt verið uppspuni: Að hún eigi engin börn og að hún sé ekkert sérstaklega hrifin af munn- og endaþarmsmökum. Kannski hún hafi í raun ekkert verið kona, en feitur vörubílsstjóri með tattóveringar og sígarettu í kjaftinum...
Þetta er svona virtual reality par excellence, og það er gaman að taka þátt í honum.
miðvikudagur, apríl 27, 2005
Betl
Það er farið að koma æ oftar fyrir að Pólverjar banka á dyrnar og betla. Þá rétta þeir fram miða sem á stendur eitthvað. Ég nenni ekki einu sinni að lesa miðann heldur segji kurteisislega nei takk, brosi og loka hurðinni.
Mér finnst betlið svolítið slæmt. Ekki vegna þess að það fari í taugarnar á mér. Það gerir það ekki - fyrir utan að ég var í miðjum Chelsea-Liverpool leik - enda er ég vanur svona frá útlöndum. Hins vegar held ég að svona háttalag innflytjenda geti stuðlað að aukningu á rasisma og/eða innflytjendafordóma. Þetta er það sem ég kalla "félagslegar orsakir" fordóma í bókinni minni. Þar sem Íslendingar almennt eiga þessu ekki að venjast, þá fer þetta í taugarnar á einhverjum og þar með fara þeir sem gera þetta líka í taugarnar. Og vegna þess að fólk tengir oft hópa við hegðun einstaklinga þá myndast þarna fordómar gagnvart þeim sem eru af viðkomandi hópi. Ekki gott.
Hann gekk
Teo minn gekk í fyrsta sinnið í dag. Að sönnu voru það aðeins tvö skref, og hann hélt ekki alveg stöðugu jafnvægi, þar sem hann var að detta hægt og rólega fram fyrir sig. En þó náði hann að borðinu og greip í það áður en hann valt um koll. Alveg undursamlegt að fylgjast með þessu - þroska barnanna. Það skal viðurkennt að hann er alls ekkert fljótur að þessu, þar sem hann er þegar orðinn eins árs. Enda er hraðinn ekkert það sem skiptir máli, heldur bara að hlutirnir virki.
mánudagur, apríl 25, 2005
Lávarðurinn og frú hans
Burburought lávarður er að gegna húsbóndalegum skyldum sínum gagnvart lafði Burburought. Skyndilega hrópar hann upp yfir sig:
"Darling, did I hurt you?"
"No dear, but why this question?"
"Excuse-me darling, I thought I injured you, you moved..."
sunnudagur, apríl 24, 2005
Lífeyrisauki Allianz...: Glatað fé
Í útvarpinu eru nú reglulega auglýsingar sem minna á lífeyrisauka Allianz, og gefið í skyn að þetta sé traust og virðingarvert félag. Ég glotti alltaf þegar ég heyri þetta, því ég hugsa um minn lífeyrisauka.
Þegar ég vann hjá Fangelsismálastofnun þénaði ég mjög vel. Þá ákvað ég að hefja lífeyrissparnað hjá Allianz, því að, hugsaði ég, það má treysta Þjóðverjunum. Og allt það. Og loforðin þeirra eru mjög góð: Tryggir vextir alla ævi. Hingað kom sölumaður og var mjög fínn, en eitt fannst mér svolítið undarlegt. Sem sé að samningurinn og allt var á þýsku. Ég kann illa það tungumál, og alls ekki til að lesa lagaklausur þannig að ég bað um þýðingu á íslensku. Fékk þá eitthvert almennt dót, og lét við það sitja. Fór svo að borga til Allianz, og vegna þess hve ég þénaði vel þá safnaðist hratt upp.
Svo las ég grein í The Economist um þessi stóru evrópsku tryggingarfélög þar sem var bent á að þetta væri svolítið hættulegt. Ég man ekki nákvæmlega hvað var sagt, en inntakið var að félögin lofuðu öryggri fjárfestingu en þar sem hagvöxtur væri ekki öruggur væri ekki ólíklegt að eitthvað yrði undan að láta. Þegar maður safnar saman eftirlaununum sínum væri betra að vera í öruggu kerfi (frábrugðið tryggingum, til dæmis).
Vegna þessa ákvað ég að hætta hjá Allianz og fara til íslensks félags. Þá var mér sagt að samkvæmt einhverju smáu letri í þýska samningnum mundi ég tapa öllu fénu mínu sem ég hafði safnað saman ef ég léti verða af því. Hvort ég vildi ekki vera bara áfram hjá þeim. Þetta fannst mér ekki traustvekjandi, því ef smáa þýska letrið segði þetta núna þegar ég átti hundrað þúsund hjá þeim, hvað mundi annað þýskt letur segja eftir einhverja áratugi þegar ég ætti hjá þeim milljónatugi? Þannig að við ákváðum að fara strax, þrátt fyrir tapið (það er rétt að taka fram að ég fékk ekki eyri af því sem ég hafði safnað!).
Vegna þessa finnst mér kyndugt þegar sama félag minnir mann á lífeyrisaukann sinn...
laugardagur, apríl 23, 2005
Andlit
Ég var að klára við málverk sem ég hef hugsað um lengi. Það er andlit af manni eða einhverju svoleiðis (púka, djöfli). Maður sér ekki vel hvað er. Mér finnast þannig myndir flottastar, þar sem hlutirnir renna saman og maður veit ekki alveg hvað horft er á. Þá fer ímyndunaraflið kannski af stað, og jafnvel að einhverjar tilfinningar vakna. Hér vildi ég vekja óhug.
Ég skal viðurkenna að mér finnst málverkið nokkuð vel heppnað. Hins vegar kemur það oft fyrir að mér finnst málverk gott að kveldi þegar ég lýk við það, en svo ljótt morguninn eftir. Þá mála ég yfir það. Kannski þetta hverfi á morgun?
.
föstudagur, apríl 22, 2005
Sögin
Sáum mynd í gær sem heitir "Saw". Þetta var mynd í anda "Seven" en náði samt aldrei sama klassa. Kannski vegna þess að hún hvar of mikil kópía, en svo var persónusköpunin ekki rík og leikurinn ekki eins góður og plottið ekki heldur. Þó var plottið allt í lagi.
Það gengur út á að geðsjúklingur tekur fólk og kemur því í þær aðstæður að það annað hvort drepur sjálft sig eða verður að drepa einhvern annan til að bjarga eigin skinni. Það virkar: Þetta er ógurlegt blóðbað.
Það sem er flott er aðallega tvennt. Maður heldur alltaf að einhver annar sé morðinginn en er það í raun (þó eftirá að hyggja hefði manni svosum getað dottið í hug rétti maðurinn). Og svo endar myndin illa; það illa sigrar að lokum! Mér leiðist þetta einfalda plott sem veður uppi í Hollywood myndunum og er andstætt þessu.
Þannig að ef þér finnst gaman af að sjá blóð og spennu þá er sögin ágætis afþreying. Mæli með henni.
fimmtudagur, apríl 21, 2005
Aðjúnkt
Ég er aðjúnkt við sjórnmálafræðiskor Háskólans! Fékk að vita það í gær, og svo staðfestingu í dag. Frábært!
þriðjudagur, apríl 19, 2005
Páfi
Flott hjá okkur kaþólskum að kjósa yfirmann rannsóknarréttarins sem Páfa. Stíll á því!
mánudagur, apríl 18, 2005
Leiðinlegu bækurnar
Í gær skrifaði ég um góða bók en nú um leiðinlegustu bækur í heimi. Það eru "umferðarsögur" sem dóttir mín fær reglulega sendar frá Umferðastofu. Það er eitthvað opinbert batterí sem á að bæta umferðarmenningu landans. Það fá allir krakkar landsins þessar bækur sendar. Hver bók á að kenna eitthvað eitt atriði um umferð, eins og bókin sem kom í dag með póstinum á að kenna börnunum að labba vinstra megin á götum sem hafa ekki gangstétt. Svo var ein sem átti að kenna krökkum að leika sér frekar í snjónum í görðum en úti á götu. Gallinn við þessar bækur eru hve ofboðslega leiðinlegar þær eru.
Á kvöldin lesum við alltaf fyrir dóttur okkar, og hún velur sjálf bækurnar. Hingað til hef ég yfirleitt lesið þessar bækur - við köllum þær "leiðinlegu bækurnar" - þegar hún vill (konan mín les alltaf á frönsku og ég á íslensku, þannig að það er alltaf mitt hlutskipti að lesa "leiðinlegu bækurnar" þegar þær eru lesnar). En nú hætti ég. Þetta er of lélegt. Bæði er söguþráðurinn ofboðslega klénn og persónusköpunin léleg og myndirnar illa gerðar og allt.
Þetta er svo ofboðslega "politically correct" að mann langar að gubba. Gerist í litlu þorpi við sjávarsíðuna, og stráknum finnst rauður fallegasti liturinn og vill helst skoða blóm (!), og stelpan er frökk og svo er hundkvikindi sem á að vera svo skemmilegur, og svo er einstæða foreldrið... Persónurnar eru eins tómar og ómerkilegar og mest má vera. Og svo eru myndirnar: Það er einhver amatör sem teiknar þetta sem heldur að hann kunni að teikna. Sá stíll þar sem málarinn reynir að gera hlutina raunsæja en getur það alls ekki (þá finnst mér betri stíll á til dæmis myndum Nínu Tryggvadóttur í barnabókinni Halla sem er um ljóð Steins Steinarrs; þar gerir hún ekki andlit á persónurnar (þó efa ég ekki að hún hefði getað það) en samt eru myndirnar sterkar og fullar af karakter).
Jæja, þetta er sem sagt nærri eins lélegt og mest má vera. En hvers vegna er ég að skrifa um það? Jú vegna þess að mér finnst þetta dæmigert fyrir það sem er gert fyrir peninginn okkar. Einkafyrirtæki sem gæfi svona bækur út mundi reyna að finna eitthvað fólk sem kynni að skrifa og teikna (eins og Stein og Nínu), og mundi ekki láta sér detta í hug að gefa þetta drasl út. En vegna þess að það eru skattarnir sem borga hendir fólk þessu bara í ruslið og svo er öllum sama. Ekki gott!
sunnudagur, apríl 17, 2005
Skuggabaldur
Var að klára við góða íslenska bók! Ég sem hef vanist því að íslenskar bækur séu lélegar. Kannski ekki alltaf lélegar, því sumar eru skrifaðar með góðum stíl og fallegum orðum og svoleiðis. En alltaf leiðinlegur (fyrir utan Laxness). Vegna þessa var ég hættur að lesa bækur eftir íslenska höfunda. Svo fór ég að lesa Skugga-baldur eftir Sjón og fannst hún bara skemmtileg.
Hann notar gömul orð, enda á sagan að gerast 1883, ef ég man rétt, og stíllinn er skemmtilegur. Hann dregur setningarnra á langinn og lengir þær gjarnar með bandstriki eða "punkti-kommu" eða jafnvel bæði í sömu setningu. Ég kann vel við svoleiðis. Það besta er að það er persónusköpun í sögunni sem er svolítið góð - þó hún sé ekkert mjög djúp. Það er "góði kallin" og "vondi kallinn" og svo "saklausa stúlkan" sem þar að auki er mongólíti (allt ógurlega politacally correct). Og svo er bókin obbolítið spennandi á einum kafla, og endirinn kemur á óvart.
Sem sé: Íslensk bók sem er þess virði að lesa! Óvænt.
laugardagur, apríl 16, 2005
Fullnæging
Í póstkassann í morgun kom blaðið Femin.is. Það er helgað kynlífi þessa vikuna. Ég er ekki enn búinn að lesa allt blaðið (en kem til með að gera það) en er alveg hjartanlega sammála ritstjóra þess úr leiðara. Hún sagði tvennt um þessi mál. Í fyrsta lagi að það væri stórkostleg bylting sem hefði átt sér stað á síðustu áratugum að nú væru konur farnar að lifa alvöru kynlífi. Áður var þetta bara til að búa til börn en nú snérist kynlíf um ánægju. Þessi breyting á sérstaklega við um konur því karlar hafa alltaf fengið það, annars kemur jú ekkert sæði. En konurnar áttu alltaf á hættu að verða ófrískar og gátu því ekki leikið sér eins mikið á þessum vettvangi. Að sjálfsögðu er femin.is ekkert flókið félagsfræðilegt tímarit þannig að greiningarnar eru ekki djúpar; ekki var minnst á þann þátt sem ríkjandi hugsanagangur (kristnin...) átti í að bæla ánægjuhlutann við kynlíf. Ekki var heldur minnst á þá gríðarlegu breytingu að nú eru konur fjárhagslega óháðar og geta því verið með þeim sem þær vilja, já eða einar.
Hinn hlutinn á kynlífi er hversu gott og hollt það er. Þarna sé ég eitt sem ég hafði ekki heyrt áður. Sem sé að könnun sýni að íslenskar konur fái fullnægingu tvisvar á viku að meðaltali, og þá annað hvort með samförum eða sjálfsfróun. Það er líklegt að fyrir kannski tveimur, þremur kynslóðum hafi konur yfirleitt ekki fengið "það". Og pæliði í því hvað meðalhamingja samfélagsins er miklu meiri nú en þá fyrir vikið. Gott mál: Allir að fá það!
Bomba
Nú er ég að prófa að setja inn mynd af kjarnorkusprengjunni í Nagasaki.
.
föstudagur, apríl 15, 2005
Myndir
Minnislisti:
- Þarf að læra að setja myndir á bloggið...
fimmtudagur, apríl 14, 2005
Hetja
Í Fréttablaðinu fyrir nokkrum dögum var viðtal við konu sem berst á móti kynferðislegri misnotkun barna. Ég man ekki hvað hún heitir, en hún hafði reynslu af því að stjúpfaðir hennar hafði misnotað hana kynferðislega frá því hún var lítið barn. Ég ætla ekki að tjá mig hér um það hvað mér finnst óskiljanlegt að bera girndir til barna og hvað þá að fara að gera eitthvað kynferðislegt með þeim. Og þessir viðbjóðir eru jafnvel að misnota smábörn sem eru aðeins nokkurra mánaða eða ára gömul. Mér finnst raunar að það ætti að gelda þessi kvikindi og gefa þeim þar að auki lyf sem draga úr þeim kynhvötina. Annars halda þeir alltaf áfram (en ekki eru allir sálfræðingar sammála því; segja að það sé hægt að lækna þetta).
Það sem mér fannst ótrúlegast við sögu konunnar, og sem er líka mjög óhugnanlegt, er að börnin kenna sjálfum sér um. Skammast sín og fela. Og svo brenglast sjálfsvitundin og allt. Maður skilur það ekki enda held ég að svona öfgaaðstæður geti enginn skilið sem ekki hefur reynt. Og þar að auki er hugsun barna oft svo undarlega frábrugðin því sem okkur finnst eðlilegt. En hér er sem sagt það sem mér fannst svo aðdáunarvert hjá konunni: Hún hafði varpað frá sér sektarkendinni með að tala um hlutinn. Þetta var ekki henni að kenna. Og það að segja það hátt og snjallt er besta leiðin til að losna við þá eyðileggjandi tilfinningu að ofbeldið sé manns eigin sök.
Einu sinni var ég að vinna sem strák (ok, hann mundi teljast "maður" eða "kall"...) sem hafði verið barinn eins og harðfiskur af stjúpföður sínum árum saman. Hann sagði líka öllum frá því enda var þetta ekkert honum að kenna - og mér fannst það aðdáunarvert. Held það sé miklu betra fyrir hann en að fela ofbeldið; hann kemst miklu frekar yfir það þannig. Nú er ég ekkert að segja að fólk ætti að hrópa um það á öllum götuhornum (enda var hann ekkert þannig) en bara ekki skammast sín.
Vegna þess að konan í Fréttablaðinu og fyrrum vinnufélagi minn tala um þessa erfiða hluti finnst mér þau menn að meiru. Þar að auki reynir hún að hjálpa börnum og koma í veg fyrir að þau lendi í því sama og hún sjálf: Hún er hetja!
miðvikudagur, apríl 13, 2005
Próf
Mér gekk mjög vel í prófinu í dag. Það var lífeðlisfræði. Að vísu veit ég ekki alveg og hef lært að maður á aldrei að staðhæfa eftir próf að vel hafi gengið eða illa. Oft hefur maður ansi rangar hugmyndir um þá hluti. En mér fannst mér sem sagt ganga vel. Ef einkunnirnar staðfesta það þá breyti ég mínum lærdómsháttum héðan í frá. Á meðan á kennslunni stendur reyni ég að halda í við kennarann á bókinni, og lesa jafnt og þétt. Að sönnu ákveður maður þetta í hvert skiptið sem kennsla hefst og stendur aldrei við það. Þannig að þar verður engin breyting. Hins vegar ætla ég héðan í frá að einbeita mér að því í próflestrinum að læra gömul próf. Mér hefur oft verið bent á þetta en einhvern vegin aldrei keypt það hingað til. En nú er ég kaupandi!
Hu
Hér er einn góður: http://masteroni.student.utwente.nl/hu.html
Það verður að hafa hljóðið á til að ná brandaranum.
... takk Fjólus!
þriðjudagur, apríl 12, 2005
Save!
Það er eitthvað djöfuls prógram búið að koma sér fyrir í tölvunni minni. Þegar ég er á netinu hoppa alltaf upp auglýsingar, núna áðan var þar fögur snót á surfdótinu (man ekki hvað það heitir sem fólk notar til að "surfa" á sjó; "surfing" sko) sínu á sjónum með sól og hitabeltiseyjar í baksýn og horfði á mig girndaraugum. Veit ekki alveg hvað hún er að auglýsa. Athugaði það ekki því ég er ekki sannfærður um að hún girnist mig, sko í alvörunni. En gæti það verið, samt? Náttúrulega er fræðilegur möguleiki...
sunnudagur, apríl 10, 2005
Première
Þessi prófatörn er merkisviðburður í prófasögu minni. Í fyrsta skiptið einbeiti ég mér að því að læra gömul próf. Hef aldrei gert það almennilega áður og finnst það bara ágætt. En svo gerðist það í dag að í fyrsta skipti á ævinni læri ég fyrir próf með einhverjum öðrum. Hingað til hef ég verið frekar einfari í þeim efnum. En svo tókum við Ása hjúkrunarfræðingur okkur saman og fórum yfir gömlu prófin saman. Það var frábært... Það gagnaðist mér vel, og ég held það eigi við um hana líka.
Annað merkilegt gerðist í fyrsta skiptið í dag: Hún Maia mín las í fyrsta skiptið áreynslulítið. Að vísu er textin auðveldur - annað hvort væri nú - en hún bæði þekkti orð (en það er þannig sem við lesum oftast) og svo gat hún líka sett saman hljóðin sem stafirnir tákna alveg ein og fattað þannig um hvaða orð var að ræða. Ég var "impressed".
laugardagur, apríl 09, 2005
Zen
Nú ætla ég að fara að klappa með annarri hendi.
Eilíf próf
Djöfull er ég orðinn þreyttur á því fyrirkomulagi læknadeildar að hafa próf á nokkurra vikna fresti. Nú er hvert fag kennt af miklum móð eitt og sér, þangað til það er búið. Þá er próf og síðan tekur næsta fag við (raunar eru yfirleitt tvö fög saman í "blokk"). Áður var kerfið eins og annars staðar: Öll fög annarinnar kennd saman og svo próf í öllu klabbinu í desember eða í maí. Þá voru tvær próftarnir á ári.
Núna sem sagt er maður í próftörn oft á vetri - það verða þrjár svona tarnir bara á þessari önn! - en ekki bara tvisvar. Gallinn er að álagið í hverri törn er svipað mikið, þannig að það er ekki þannig að þreytan og allt það minnki í hvert skipti sem próf eru. Þess vegna tekur námið allt miklu meira á.
Auðvitað væri þetta allt í lagi ef maður hefði vit á að læra alltaf jafn óðum, setjast niður eftir kennslu og lesa um efni dagsins. Í því miður hefur maður nú víst ekki þroska til þess...
Ég er orðinn helvíti þreyttur á þessum andskotans prófum.
fimmtudagur, apríl 07, 2005
Relations...
Enskur lávarður og frú hans settust niður fyrir framan arineldinn eitt kvöld í stóra salnum í kastalanum. Hann fékk sér whiskeylögg og hún tesopa. Þau lesa. Skyndilega lítur hún á bónda sinn og segir "Say Archibald, do we not have sexual relations?"
"But certainly my dear, we do".
"Do you not believe we should invite them some day?"
Lítill tími til að skrifa þessa dagana...
miðvikudagur, apríl 06, 2005
Diplómatablabla
Mér finnst hjákátlegt að lesa hjá forsetanum (eða ég held það hafi verið hann sem sagði þetta) að páfinn hafi beðið sérstaklega fyrir Íslandi (Íslendingum væntanlega) og að þetta land hafi verið páfa sérstaklega kært. Það er einkennilegt að þetta fólk sem er í diplómatastöðunum haldi síknt og heilagt áfram að segja svona bull... því hver trúir þessu kjaftæði? Páfinn kom hingað og messaði yfir lýðnum einu sinni í kulda og strekki á leið um Norðurlöndin. Svo fór hann. Og kom aldrei til baka.
Þetta bla bla hjá Óla grís er ekkert einsdæmi. Forsetar, bæði Óli en líka Vigdís, og ráðherrar eru sífellt að endurtaka hve mikil vinátta ríki á milli landa þegar þau fara í opinberar heimsóknir til. Þó að það sé að sjálfsögðu ekkert rétt oftast nær. Tók sérstaklega eftir þessu með Frakkland þegar ég bjó þar. Þegar Mitterrand kom hingað var þetta eilífa suð, en samt sér maður hve lítilfjörlegt Ísland er í augum Frakka. Afríkulönd sem Íslendingar kunna ekki að nefna eru í meiri hávegum höfð en Ísland í Frakklandi. Samt: "Sérstök vinátta sem hefur tengt Ísland og Frakkland í gegnum aldirnar bla bla...".
Þetta fer obbolítið í taugarnar á mér - þoli ekki hræsni.
þriðjudagur, apríl 05, 2005
Helvítis afnotagjöldin
Í morgun barst rukkunarseðillinn fyrir afnotagjöldin. Þessi gjöld fara í taugarnar á mér því ég veit ekki hvers vegna ég þarf að vera að borga fyrir þetta sjónvarp. Ekki bað ég um neitt. Og raunar horfi ég, og við hér, ákaflega sjaldan á það.
Svo eru ekki neinir smápeningar á ferðinni fyrir fátækt fólk. Þrjú þúsund kall á mánuði, og það munar heldur betur um minna. Er á móti þessu.
Sameindir
Var að koma úr prófi. Fagið heitir því hátíðlega nafni Lífefna og sameindalíffræði, og snýst um mat sem maður borðar og hvernig þetta virkar allt inni í manni. Gríðarlega áhugavert, enda hef ég alltaf haft áhuga á næringarfræði. Því hvernig sykur er notaður, fita eða prótein. Hvers vegna vítamín eru nauðsynleg og steinefni. Svo bætist að sjálfsögðu við hvernig sjúkdómar geta spilað þarna inn í. En mér gekk sem sagt vel á prófinu.
Það sakaði ekki að ég er loksins farinn að komast upp á lagið með að læra gömul próf. Byrjaði að vísu full seint á því í þetta skiptið (og hafði aðeins þrjá daga) en það ber áreiðanlega ávöxt. Eftir viku fer ég svo í annað próf, lífeðlisfræði, og ætla að reyna að gefa mér góðan tíma til að læra öll gömul próf í faginu sem ég kemst yfir.
sunnudagur, apríl 03, 2005
Einn djarfur
Tvær sáðfrumur eru á gangi. Önnur þeirra segir: "Ég er svo þreytt, ég get ekki meir. Ég vona að við förum bráðum að hitta eggfrumu".
Hin: "Ég vil ekki valda þér vonbrigðum, en við vorum rétt að fara framhjá hálskirtlunum..."
laugardagur, apríl 02, 2005
Rien de rien
Er orðinn leiður á vetrinum. Svo kom snjór...
föstudagur, apríl 01, 2005
Vinir og vandamenn
Tengdasonur Tryggva Ólafssonar málara furðaði sig á því um daginn að Tryggvi hefði ekki fengið styrk til að opna sýningu. Hann hafði sótt um það hjá einhverju batteríi sem fær peninga frá okkur til umráða. Held það heiti Samband Íslenskra Myndlistarmanna, SÍM. Þetta batterí á sem sagt að deila skattpeningunum út til myndlistarmanna, og meðal annars til að styrkja sýningar.
Tengdarsonurinn fór og athugaði hverjir hefðu fengið styrki, og þá kom í ljós að þeir sem stjórna SÍM höfðu látið sjálfa sig, maka og vina njóta þeirra. Enda auðvelt því að það getur hver sem er farið að kalla sig listamann: Bara að fara að mála eða skera út styttur eða gera eitthvað, og ekki sakar að fara í eitthvað listanám. Þá getur maður fengið styrki frá SÍM.
Það má spyrja sig að því hvort þetta sé eðlilegt. Skv. anda stjórnsýslulaganna er það það ekki, þó það sé kannski hægt að haga hlutunum þannig að bókstafur laganna sé ekki brotinn (og hefur áreiðanlega verið gert). Svo er náttúrulega mjög ólíklegt að einhver fari að kæra það til dómstóla að hafa ekki fengið styrk. Þannig að stjórnendur SÍM þurfa ekki svo mikið að óttast. Við þær aðstæður er kannski ekki undarlegt að þetta fólk skuli veita sjálfu sér peninga - það er hvort eð er ekki það sem borgar, heldur pöpullinn, og öllum er nokk sama um það.
Það er önnur spurning sem mér þykir ekki síður athyglisverð. Sem sé hvort þetta segi ekki ansi mikið um allar þessar styrkveitingar, og það hvort að þær eigi rétt á sér. Það er alveg öruggt mál að list á íslandi ber sig ekkert betur þó að svona styrkir séu til, þó að vinirnir og vandamennirnir fái ekki auka spón í askinn. Þar með sé ég ekki réttlætinguna fyrir að hafa allt þetta styrkjavesen út opinberum sjóðum.
|
fimmtudagur, mars 31, 2005
Angst
Djöfull er ég orðinn gamall. Var að fatta að bráðum verð ég 39 ára. Og ég sem stóð alltaf í þeirri meiningu að ég væri bara 37 ára. Þetta finnst mér ekki gott. Ástæðan er ekki sú að ég finni fyrir einhverri niðurleið. Líkamlega hef ég aldrei verið í eins góðu formi og ég er nú, og andlega er þetta líka allt í lagi. Er ekki enn farinn að finna fyrir gleymsku ellinnar.
Það sem er slæmt er að dauðinn nálgast; ég er búinn með helming ævinnar. Það er ef allt fer að óskum og ég lifi eins og fólk flest. Annars getur maður svo sum alltaf drepist fyrr úr sjúkdómum og slysum og öllu því. Og eftir dauðann er maður bara búinn að vera. Að eilífu - og það er ansi langur tími. Ekkert meir, búið; "No more". Það finnst mér hroðaleg tilhugsun; ég er með dauðaangist.
Í sjálfu sér ætti maður ekkert að hafa meiri "Angst" gagnvart dauðanum þegar maður er búinn að ná miðjum aldri heldur en þegar maður er yngri. Hann nálgast jú alltaf. Og þegar maður miðar þann tíma sem maður hefur við þann sem tekur við þá skiptir kannski ekki máli hvort það séu fjörtíu ár á móti eilífð eða fimmtíu ár á móti eilífð. Þetta er alltaf ofsalega stuttur tími sem maður hefur.
Eða ætli þetta sé kannski ekki allt búið eftir dauðann? Ætli það sé þarna eitthvað...?
Annars var ég að ákveða að hætta að sletta útlendum orðum eins mikið og ég hef gert hingað til. Búinn að fá svolitla leið á því. Nema náttúrulega þegar ég nota gæsalappir og vitna í Shakespeare eins og hér að ofan (að vísu er tilvitnunin stutt og vesældarleg).
Shit, var að komast að því rétt í þessu að ég er þá kominn í hóp "hvítra miðaldra karlmanna" en þeir eru vondir eins og allir vita. Er ég þá vondur (varð á skjóta svoldið á femínista)?
miðvikudagur, mars 30, 2005
Þjóðerni orða III
Gleymdi að segja að ég er alveg sammála Arnóri hér í commenti: Það er glatað að kíkja í orðabækur þegar maður ætlar að komast að raun um það hvort orð sé af einhverju þjóðerni eða ekki. Í orðabókum sér maður aðeins þær hugmyndir sem orðabókahöfundurinn hafði um þau mál og ekki annað. Það getur í sjálfu sér verið áhugavert, en það er annað. Svo gæti maður spurt sig: Ef orðabókahöfundur getur ákvarðað að orð sé t.d. íslenskt (með að setja það í bókina sína), hvaðan kom honum vald til þess?
Nei, maður verður að finna þær forsendur sem miða má við og sem orðabókahöfundurinn getur svo tekið gildar eða ekki.
þriðjudagur, mars 29, 2005
Þjóðerni orða II
Ég held að það sé yfirleitt ekki hægt að finna nægileg skilyrði þess að orð séu íslensk í orðunum sjálfum. Nauðsynleg skilyrði er hins vegar hægt að finna, og þar sé ég tvö í fljótu bragði. Í orðinu mega ekki vera hljóð sem ekki eru til í íslensku og þau verða að laga sig að málfræði tungumálsins.
Íslenskt orð inniheldur ekki hljóð eins og þau sem eru túlkuð með stöfunum j eða g í frönsku, eða þá z í ensku (og frönsku). Þannig mætti halda áfram að telja hljóð sem eru til í framandi tungum en ekki í íslensku. Til dæmis eru tungumál töluð í syðsta hluta Afríku þar sem smellir gegna einhverju hlutverki.
Svipaða sögu má segja um málfræði: Endingin -ism lagar sig ekki að íslenskri málfræði. Því væri ómögulegt að segja orð eins og surrealism eða impressionism íslensk.
Þessar tvær forsendur koma þó ekki í veg fyrir að orð sem er upprunalega sagt með framandi hljóði eða með ankannalega endingu geti orðið íslenskt. Þá er því aðeins breytt. Sem dæmi má nefna súrrealismi (að vísu eru kann
***
(að vísu eru kannski ekki allir á því að það sé íslenskt, en ég ætla að færa rök fyrir því að svo sé).
Ég veit að þessar reglur eru næsta sjálfsagðar, en þó verður að hafa afgreitt þær til að geta haldið áfram með röksemdafærsluna.
mánudagur, mars 28, 2005
Þjóðerni orða I
Jmh
Það er áhugaverð umræða á netsíðu læknanema um þjóðerni orða. Hún spratt af því að einn kennari okkar er mikill áhugamaður um íslenska tungu. Svo mjög að hann "íslenskar" útlend orð á ensímum og efnum líkamans. Það sem hann kallar íslenskt orð efna er útlenda orðið skrifað með íslenskum stöfum.
Mér finnst þetta oft hjákátlegt framtak þar sem mér finnst undarleg lógík á bak við það að álíta það eitt að skrifa orð með íslensku gera það að íslensku orði. Mér virðist það oftast, einfaldlega, vera sama útlenda orðið skrifað upp á íslensku. Sem dæmi má taka orðið synthasi sem hann skrifar synþasi og kallar íslensku. Svona mætti lengi halda áfram: Glúkóneógenesis er víst íslenskara en gluconeogenesis, og kílómíkron þjóðlegra en chylomicron.
Þessi dæmi eru augljóslega valin þannig að hugmynd kennarans virðist fáránleg. En ef maður tekur orð sem gætu talist nærri því að vera íslensk: Er insúlín íslenskara orð en insulin, eða glúkósi þjóðlegra en glucose?
Má vera, en það fer eftir skilgreiningunni því hvenær orð er íslenskt? Hvenær er það; hvaða skilyrðum þarf orð að fullnægja til að teljast íslenskt?
sunnudagur, mars 27, 2005
Gleðilega páska
Jmh
Raunar hef ég aldrei getað skilið helgidóminn varðandi páskana. Auðvitað veit ég að þá er dauði Jesús og upprisan svo á eftir og allt það. En einhvern vegin hefur þetta alltaf farið fyrir ofan garð og neðan hjá mér. Efast um að breytingar verði á því héðan í frá. Nú er mesta gleðin við þetta að sjá ánægjuna í augum barnanna sinna - en nú er ég orðinn væminn, og hætti.
laugardagur, mars 26, 2005
Reykingar og kurteisi
Farsælasta lausnin á reykingamálum er að fólk sýni kurteisi. Maður á ekki að svala eigin fýsnum á þann hátt að öðrum þyki óþægilegt; það er ókurteisi. Og auðvitað er það dónaskapur að taka upp eitthvað amboð fyrir framan nefið á öðrum og spúa fýlu í kringum sig svo öðrum sé ami að. Þannig mega reykingamenn reykja meðal þeirra sem er alveg sama en ekki innan um fólk sem lýkar það ekki. Það á ekki að setja lög um svoleiðis hluti.
Því svo má spyrja sig hvort ókurteisin geti ekki líka verið á hinn vegin. Ef fólk er samankomið sem hefur sömu fýsnir og vill svala þeim saman, í hóp, væri það ekki dónaskapur af þeim sem ekki er sama sinnis að banna það? Ætti viðkomandi ekki frekar að hverfa á braut?
Því segi ég það að mér finndist farsælla að stofna reyklausan bar en að banna öllum að reykja á öllum börum.
föstudagur, mars 25, 2005
Refsiauki
Jmh
Í grein í Fréttablaðinu í dag talar Baldur Kristjánsson um rasisma. Ég kann engin deili á honum, en sá að hann er varaforseti Evrópunefndar gegn kynþáttamisrétti. Mér finnst það kyndugt því það er greinilegt á skrifum hans að hann skilur ekki mikið um rasisma. Kannski einhver Framsóknarmaður sem hefur fengið embættið í gegnum flokkinn?
En hvað um það. Hann segir sem sagt að Íslendingar ættu að taka hugtakið "hate-crime" sem refsiauka í lög hér. Þannig væri alvarlegra að berja einhvern ef maður gerir það vegna einhvers "hate" (kynþáttafordómum, eða slíkt) en ef ástæðan er önnur. Get ekki alveg séð sanngirnina í því; er ekki alltaf jafn andstyggilegt að vera barinn (eða drepinn, eða hvað það nú er)? Væri betra ef maður er barinn af tilviljun, svo dæmi sé tekið, en vegna rasisma árásarmannsins? Ætti þá að refsa honum á vægari hátt ef hann "hatar" mig ekki vegna einhvers hóps sem ég kann að vera hluti af?
Burt...!?!
Jmh
Ég var að setja haloscan á síðuna mína og þá strokuðust öll gömlu commentin burt? Veit einhver hvort það sé hægt að finna þau aftur einhvern vegin?
fimmtudagur, mars 24, 2005
Reykingabann á skemmtistöðum - uppkast
Jmh
Hér er uppkast að svari á hálfgerðu bloggi sem ég skrifaði um reykingabann á skemmtistöðum. Þetta er bara uppkast og ég hef ekki tíma til að klára það núna. Þó sjást hugmyndirnar sem ég held að skipti máli:
Ég held að það sé oft gott að fjalla um röksemdir eina á fætur annarri þegar hugsað er um flókið mál eins og þetta. Og mér virðast þrjú rök fyrir því að banna reykingar á skemmtistöðum. 1. Óbeinar reykingar eru óhollar fyrir aðra, 2. reykingar eru slæmar fyrir þá sem reykja, 3. reykingar eru óþægilegar fyrir þá sem ekki reykja.
Óbeinar reykingar
Ég verð að viðurkenna það að ég hef heyrt að óhollusta óbeinna reykinga hefur ekki verið sönnuð. Að vísu var þetta í grein í The Economist, sem er ekki læknablað eða sérhæft í þessum málum, þó það sé tiltölulega virt. Og svo eru líka einhver ár síðan ég las þetta, tvö eða þrjú eða eitthvað svoleiðis. Vel getur verið að nýrri rannsóknir sýni fram á óhollustu óbeinna reykinga.
Svo verður náttúrulega að gera grein fyrir þeim sjúkdómum sem um ræðir. Það er ákaflega líklegt (held ég) að þéttur tóbaksreykur valdi óþægindum í hálsi þó að hann leiði ekki endilega til krabbameins. En ég bara þekki þetta ekki.
Hins vegar held ég að það sé öruggt að reykur verður að vera þykkur og maður verður að anda honum að sér í langan tíma til að hægt sé að tala um óbeinar reykingar. Maður verður að vera lokaður í herbergi eða búa með reykingafólki til að reykja óbeint. Annars fær maður svo óskaplega lítið ofan í sig að það veldur varla miklum skaða (að vísu sagði Helgi krabbameinslæknir að ein sígaretta getur verið hættuleg...). Ef það er rétt, þá er varla rétt að rykmökkurinn á skemmtistöðum sé hættulegur venjulegu fólki, sem þar er í nokkrar klukkustundir á mánuði. Og ef það er rétt, þá er hér varla gild röksemd fyrir að banna reykingar á skemmtistöðum (fyrir utan þá sem vinna þar, en væri ekki nær að hætta að vinna á skemmtistað heldur en að banna öðrum að reykja). Eða að minnsta kosti virðist mér ekki augljóst að banna beri reykingar á skemmtistöðum ef það er rétt að þær eru í raun ekki hættulegar öðrum.
Næsta röksemd lýtur að því að það eigi að banna reykingar á skemmtistöðum vegna þess að þær eru slæmar fyrir heilsu þeirra sem reykja. Hér held ég að minni spurning að þessi röksemd gefur ekki tilefni til banns. En þó er það ekki augljóst. Mér finnst gott að hugsa þetta með tilliti til öryggisbelta og fitu. Það er staðreynd að það er betra að vera með öryggisbelti en ekki, og það er líka staðreynd að það er hættulegt að vera of feitur (of feitt fólk er líklegra til að fá alls konar sjúkdóma en aðrir). Í öðru tilfellinu grípur ríkið inn í líf venjulegs fólks og neyðir það til að setja á sig öryggisbelti eða í hinu tilfellinu ekki (það mætti hugsa sér að ríkið gripi inn í fitu fólks með að sekta fyrir offitu eða slíkt). Ég held ástæðan sé sú að það hvort að fólk noti öryggisbelti eða ekki er lítilfjörlegt - fáir taka það svo nærri sér að njörva sig niður að það sé sterk mótbára við lögunum. Hins vegar væru fitusektir miklu meira "inngrip" inn í líf fólks að slíkt væri illréttlætanlegt. Þetta er spurning um það hversu miklu megi fórna af einkalífi fólks, með afskiptum ríkisins til að nálgast eitthvert gott markmið. Nú eru reykingar mjög mikilvægar fyrir reykingafólk og spurning hvort það sé réttlætanlegt að láta það hætta að reykja þó það væri gott fyrir samfélagið og það sjálft.
Raunar fellur þessi röksemd - láta fólk hætta að reykja á skemmtistöðum því það er óholt fyrir það sjálft - um sjálfa sig því reykingafólkið nær upp "töpuðum reyk" með að reykja meira síðar. Þannig að spurningin, varðandi þessa röksemd, er í raun sú hvort alveg ætti að banna reykingar eða ekki.
Svo er það spurningin um það hvort það eigi að banna reykingar á skemmtistöðum af því að reykingar eru óþægilegar. Persónulega líður mér alltaf mjög illa þegar til stendur að gera slíkt. Svo margt getur verið óþægilegt fyrir einhverja að það er illt að sjá hvar á að enda ef maður byrjar á því að banna óþægilega hluti. Eins og blessaður jafnréttisfulltúinn sem vildi banna klámvísur (ekki lagalega þó... held ég). Það er rétt að einhverjum þykir áreiðanlega óþægilegt að lesa klámvísur, en er það næg ástæða fyrir því að banna þeim sem vilja fara með svoleiðis að skemmta sér á þann hátt? Ég held ekki. Og af sömu ástæðu held ég að það væri ekki réttlætanlegt að banna reykingar á skemmtistöðum af því að fólki þykir þær óþægilegar.
Niðurstaðan af þessu öllu er að ég held það sé ekki rétt að banna reykingar á skemmtistöðum.
miðvikudagur, mars 23, 2005
Skyldur
Jmh
Það er áhugaverð umræða á bloggi sem ég les alltaf (hans Frikka) um tilgang lífsins. Þar virðist fólk álíta að hamingjuleit sé það sem blívur. Raunar held ég að það sé almenn skoðun fólks í samfélaginu. Í sjálfu sér er ég sammála því. Tala nú ekki um ef það er ekki til neinn Guð eða neitt yfirnáttúrulegt. Ef við bara drepumst eftir lífið og svo ekkert meir.
Hins vegar held ég að við höfum líka skyldur. Og þá ekki aðeins skyldur gagnvart hamingju okkar og þeirra sem standa okkur nærri - og hverra hamingja stuðlar að okkar hamingju. Ég held að við höfum skyldur gagnvart því sem er gott og rétt (sem verður þá náttúrulega það sem við álítum gott og rétt). Finnist manni eitthvað ekki gott, til að mynda, á hann ekki að taka þátt í því þó sú ákvörðun kunni að koma honum og hans fólki illa - svona hamingjulega séð.
Tökum dæmi af einhverjum sem er í stjórnmálaflokki og hann er ekki sammála mikilvægum atriðum í stefnumálum flokksins. Hins vegar er frami hans hraður innan flokksins, og víst að ef hann verður þar áfram kemst hann í feit embætti (eða líklegt í það minnsta). Það að vera í feitu embætti kemur fjölskyldunni vel því peningarnir flæða inn, statusinn er góður und alles. Þannig eykst hamingja hennar og viðkomandi flokksmanns.
Hins vegar held ég að hann hafi skyldur gagnvart sannfæringu sinni og séu þær í andstöðu við markmið hamingjuleitarinnar, þá verður að hafa það: Hamingjan minnkar.
Svo mætti svosum segja að þarna sé engin andstaða, því hamingja þessa einstaklings felst í því að fara að sannfæringu sinni. Það má vera. Veit ekki.
Absúrdleikhús
Jmh
Ef ég mundi skrifa leikrit þá væri það absúrd. Fólk segði hluti á kant hvort við annað, gerði fáránlega hluti eins og að strippa syngjandi Maístjörnuna, eða að skríða um gólf eins og dýr og tala um Platón og Aristóteles. Djöfull væri það leiðinlegt en kannski svolítið athyglisvert. Tek það fram að ég ætla aldrei að skrifa leikrit.
þriðjudagur, mars 22, 2005
Guð blessi Landsbankann
Jmh
Rödd lítils og saklauss barns: Pabbi, vill bankinn ekki hjálpa fólki?
P.: Jú barnið mitt. Bankinn er góður.
B.: Af hverju hjálpaði hann þá ekki litlu stúlkunni með eldspíturnar?
P.: Hann hefur kannski ekki vitað af henni dóttir mín.
B.: En eeef hann hefði vitað af henni, þá hefði hann keypt af henni eldspítur. Er það ekki pabbi?
P.: Jú áreiðanlega barnið mitt. Það er ég viss um.
B.: Aaahhh, það er svo gott þegar fólk er gott.
P.: Alveg rétt.
B.: Ormurinn segir að maður eigi alltaf að vera góður, er það ekki pabbi?
P.: Jú, og hann veit allt.
B.: En eru allir góðir?
P.: Nei, það er enginn sem er alltaf góður.
B.: ...nema bankinn!
P.: Já nema bankinn. Hann er alltaf góður.
mánudagur, mars 21, 2005
Bændur og styrkir
Jmh
Fyrir nokkru heyrði ég að bændur ætluðu að fara að rækta korn hér á landi, og að þetta væri eitthvað háþróað erfðafræðivesen sem ógrynnin öll væri hægt að fá. "Gott", hugsaði maður því að ekki væri amarlegt að fá eitthvern landbúnað hingað sem hægt væri að græða á. Svo les ég í dag að þessir góðu bændur ætli að fá styrki frá okkur til að rækta kornið sitt! Jesus Kristus Got im Himmel hugsaði ég þá. Hvernig dettur mönnunum þetta í hug.
Svo ímyndar maður sér einhvern sem ekki er bóndi og stingur upp á einverju svona. Það yrði hlegið að honum. Til dæmis einhver sem mundi vilja stofna hér verksmiðju til að framleiða hamra vitandi það að hann þyrfti alltaf að fá peninga frá fólkinu í landinu til að geta starfað. Annars gæti þetta sama fólk í landinu alltaf keypt ódýrari hamra í útlandinu. Hverjum dytti í hug að hlusta á þessa vitleysu? Ekki nokkrum manni.
En af því að þetta eru bændur og Framsóknarflokkurinn er við stjórnvölin (að vísu skal viðurkennt að hinir flokkarnir eru ekkert mikið skárri hvað þetta varðar en Framsókn)...
sunnudagur, mars 20, 2005
"Frelsi, jafnrétti, ???"
Jmh
Las góða grein í Stúdentablaðinu eftir Sigríði Geirsdóttur. Kann engin frekari deili á henni. En greinin var háð á femínistana sem vilja breyta málinu og segja "nemandinn er góður. hann eða hún..." (hún kemur ekki með þetta dæmi). Eða biðja til Guðs: Faðir eða móðir vor..." Það er gaman að lesa hressar greinar sem gagnrýna þessa vitleysu. Ekki síst þegar það er stelpa sem gerir það. Auðvitað á það ekki að skipta neinu máli, en það gerir það samt: Körlum sem tala svona er svo auðvelt að stimpla bara sem eitthvert karlrembusvín eða óvin og svara ekki. Gengur út á pólitík þess sem er "rétt að segja".
PS. Greinin hennar Sigríðar heitir sem sagt "Frelsi, jafnrétti, ???".
laugardagur, mars 19, 2005
Fréttablaðið og Herbalife
Svolítið undarlegt að sjá undanfarið í Fréttablaðinu talað af slíkum ákafa um Herbalife. Nú síðast var stór grein um eitthvert fólk sem fékk að fara í mikla reisu um heimshöfin með fyrirtækinu vegna þess að það hafði verið svo duglegt að selja vörurnar. Sem væri allt í lagi ef þetta væri ekki allt svindl og prettir, meira og minna. Herbalife notar sér neyð þeirra sem líður illa - af offitu oftast - og selur þeim bót á vanda þeirra fyrir stórfé. Fyrir utan að meðölin ráða enga bót á vanda fólksins. Ekki efa ég að sá sem skrifar um þessi mál í Fréttablaðið er eitthvað í Herbalife, og því er lofgreinarnar um fólkið svona. Hins vegar finnst mér þetta ómóralskt og Fréttablaðinu ekki til framdráttar.
|